Υπάρχουν φαγητά στην ελληνική κουζίνα, που όλοι μας τα συνδέουμε άρρηκτα με ιδιαίτερες καταστάσεις στην ζωή μας. Είναι εκείνα τα φαγητά που μπορούμε να ετοιμάσουμε και να τα απολαύσουμε στο σπίτι μας, γεμίζοντάς το με αρώματα. Και όταν τα ξαναγευόμαστε ανακτούμε  όμορφες αναμνήσεις.

Στις μεγάλες γιορτές και σημαντικές στιγμές μας συνήθως επιστρέφουμε στην παράδοση, η οποία μας αποφορτίζει, αλλά ταυτόχρονα μας υπενθυμίζει την ταυτότητά μας, μια εξαγνιστική διαδικασία επιστροφής στις ρίζες!

Ο κάθε τόπος έχει τους δικούς του θησαυρούς που αποτυπώνονται αδρά στην μαγειρική του. Η επιστροφή στην τοπική μαγειρική και κυρίως στα παραδοσιακά εδέσματα αποτελεί ένα είδος καθήκοντος επαναφοράς σε μνήμες της παιδικής ηλικίας, της ενθύμησης του γενέθλιου τόπου και των ανθρώπων του  και κυρίως της διαφύλαξης της συλλογικής ταυτότητας.

Όπως πραγματεύεται η Παπαδάκη (1981) στο έργο της  «Η γέννηση στον παραδοσιακό βίο της Μακεδονίας», οι γιορτινές διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων  κατά τις γιορτινές περιόδους είναι συνδεδεμένες με τις πολιτιστικές αξίες κάθε κοινωνίας και αποτελούν αξίες οι οποίες διατηρούνται ευλαβικά εδώ και αρκετά χρόνια (Unesco,2010).

Δεν είναι τυχαίο πως σε φιλικές συζητήσεις στη διάρκεια αυτών των ημερών επικρατούν εξιστορήσεις ζεστών, οικογενειακών αναμνήσεων συνοδευόμενων με γεύσεις και αρώματα από την τοπική κουζίνα. Τα παραδοσιακά εδέσματα χαρακτηρίζουν και στιγματίζουν μια περιοχή καθώς αποτελούν τοπόσημα. Συνδέονται με τις ρίζες και την ιστορία των ανθρώπων και πολλά από αυτά διατηρούνται και παρασκευάζονται ανελλιπώς κάθε χρόνο.
Ένα τέτοιο παραδοσιακό τοπικό χριστουγεννιάτικο έδεσμα με προϊστορία, που διατηρείται στο χρόνο, εντοπίζεται στην περιοχή της Κοζάνης είναι τα  Γιαπράκια. Καταναλώνεται μονοπωλιακά σε όλα τα νοικοκυριά, αποτελώντας το πιο αγαπημένο, από όλα τα εδέσματα, στοιχείο της ταυτότητας των κατοίκων της.
Τα Γιαπράκια, αποτελούν παράδοση αρκετών χρόνων η οποία διατηρείται ευλαβικά από τις Κοζανίτισσες νοικοκυρές.
Ετυμολογικά, η λέξη Γιαπράκια προέρχεται από την τουρκική λέξη yaprak που σημαίνει «φύλλο», την οποία την συναντάμε  με την αναφορά ως ντολμαδάκια ή λαχανοντολμάδες και σε άλλες χώρες, όπως την Αίγυπτο και τα Βαλκάνια. (ΕλληνοΤουρκικό Λεξικό του Κέντρου Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού, 2009) Επίσης τα ντολμαδάκια ή τους λαχανοντολμάδες ή τις παραλλαγές τους τις εντοπίζουμε και σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας ως επίσημο παραδοσιακό έδεσμα των Χριστουγέννων. Ωστόσο αν και τα Γιαπράκια μοιάζουν στην εμφάνιση αρκετά με τους λαχανοντολμάδες, διαφέρουν αρκετά.
Αυτά που τα ξεχωρίζει ιδιαίτερα από τα υπόλοιπα όμοια εδέσματα είναι η διαδικασία προετοιμασίας τους, η ιδιαίτερη «τελετουργία» τους και η προσμονή κατανάλωσής τους την ημέρα των Χριστουγέννων υπό το φως και την ατμόσφαιρα της γιορτινής οικογενειακής στιγμής.

Με άλλα λόγια, για να είναι έτοιμα τα Γιαπράκια την ημέρα των Χριστουγέννων και να τ’απολαύσουν οι Κοζανίτες/ισσες χρειάζεται ιδιαίτερη, τελετουργική προετοιμασία. Βασικό συστατικό τους είναι η  Αρμιά. Σύμφωνα με τον Ζ.Πιτένη (1971),  η 14^η  Νοεμβρίου αποτελεί ορόσημο για τις νοικοκυρές, καθώς αποτελεί την αρχή της προετοιμασίας της Αρμιάς. Συγκεκριμένα οι νοικοκυρές τις ημέρες εκείνες έχουν ήδη αγοράσει περίπου «σαράντα κι πινήντα» λάχανα, κυρίως Βαντσιώτκα (από την περιοχή της Άνω Κώμης) τα οποία έχουν φροντίσει να τα επιλέξουν με προσοχή ώστε να είναι άσπρα και κυρίως σφιχτά. Εκείνη την ημέρα η προετοιμασία ξεκινάει με την αφαίρεση του «τζούφου» (το κοτσάνι) και την προσθήκη του χοντρού αλατιού σε εκείνο το σημείο. Υπολογίζεται περίπου μία χούφτα αλάτι σε κάθε λάχανο. Κατόπιν, σε ένα καδί με βρυσούλα τοποθετούνται τα λάχανα και σκεπάζονται με νερό. Για το χρώμα της Αρμιάς, βοηθάει πάντα η προσθήκη μίας χούφτας από ρεβίθια.
Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρείται πως τα λάχανα πρέπει να είναι καλυμμένα με τον γνωστό «αρμόζμουν», δηλαδή το υγρό που δημιουργείται με την προσθήκη νερού στα λάχανα . Για να συνωθεί ο αρμόζμους, απαιτείται μία διαδικασία καθημερινή και εβδομαδιαία καθώς χρειάζεται οι νοικοκυραίοι να πιέσουν το εσωτερικό του καδιού με το «κληματσίδις» (πλέγμα από κληματόβεργες) και ανακατεύεται με καλαμάκι.
Η παραπάνω διαδικασία επαναλαμβάνεται περίπου έξι εβδομάδες, μέχρι την παραμονή των Χριστουγέννων. Ωστόσο, στις μέρες μας δεν διατηρούνται τα καδιά και γι αυτόν τον λόγο η αρμιά τοποθετείται σε μεγάλο πλαστικό δοχείο, ή ετοιμάζεται με άλλες μεθόδους. Τα Γιαπράκια παρασκευάζονται και ολοκληρώνονται την παραμονή των Χριστουγέννων καθώς θεωρείται πως συμβολίζουν το σπαργανωμένο νεογέννητο Θείο Βρέφος σύμφωνα με τις Τσικριτζή-Μόμτσιου & Φτάκα-Τσικριτζή (2006)
Η διαδικασία της προετοιμασίας αποτελεί μία «τεχνική» που μετριέται στις λεπτομέρειες. Πιο αναλυτικά, ο κιμάς της γέμισης ψιλοκόβεται με το χέρι από τις Κοζανίτισσες νοικοκυρές. Το κρέας και κυρίως το χοιρινό αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι για την προετοιμασία των Γιαπρακιών καθώς όπως παρατηρεί και η Παπαδάκη (1981)  κατά τη διάρκεια των μεγάλων εορτών, όπως τα Χριστούγεννα και τη Πρωτοχρονιά, η κατανάλωση κρέατος, διαφόρων ειδών, είναι επιβεβλημένη στις γιορτινές διατροφικές μας συνήθειες, ως στοιχείο του πολιτισμού των Ελλήνων.

Η διαδικασία η οποία απαιτεί υπομονή και επιμονή λόγω μεγάλης χρονικής διάρκειας, είναι αυτή του τυλίγματος,
Εφόσον λοιπόν, ετοιμαστούν τα Γιαπράκια, τα τοποθετούν «στου τσκάλ». Στον πάτο του, έχουν ήδη τοποθετηθεί τα «λισιά» ώστε να μην καούν από την φωτιά. Πάνω από τα Γιαρπάκια βάζουν δυό-τρία φύλλα από λάχανο και τα σκεπάζουν με αρμόζμουν. Το βράσιμό τους διαρκεί όλο το βράδυ, καθώς η φωτιά πρέπει να είναι δυνατή στην αρχή και να χαμηλώνει στη συνέχεια. Χρειάζεται να αφαιρεθεί ο αρμόζμους όταν φουσκώσει για να μην χυθεί και για αυτόν τον λόγο πολλές είναι οι νοικοκυρές ή και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας όπου ξενυχτάν δίπλα στα Γραπράκια. Φυσικά, το ξενύχτι συμπεριλαμβάνει κρασί και οπωσδήποτε την δοκιμή τους.
Αξίζει να τονιστεί πως οι ποσότητες των Γιαπρακιών, διαφέρουν διαχρονικά.  Όπως αναφέρουν οι Τσικριτζή-Μόμτσιου & Φτάκα-Τσικριτζή (2006) στις μεταπολεμικές περιόδους σε κάποια σπίτια ο αριθμός των γιαπρακιών που μαγειρεύονταν ανερχόταν στα ογδόντα! Καταναλώνονταν σαν βασικό φαγητό ή σαν ορεκτικό όλο το Δωδεκαήμερο. Συγκριτικά  με τότε, στην σημερινή εποχή οι ποσότητες έχουν μειωθεί αρκετά.

Ανήμερα των Χριστουγέννων πρωί πρωί οι Κοζανίτες/ισσες πηγαίνουν στην εκκλησία για την Χριστουγεννιάτικη λειτουργία. Με το σχόλασμα, περίπου στις οκτώ και καθώς η νηστεία έχει τελειώσει κατευθύνονται στα σπίτια τους βιαστικά για να δοκιμάσουν τα Γιαπράκια, κομβικό σημείο για το «τελετουργικό» τους.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως με κανένα άλλο παραδοσιακό έδεσμα δεν συνδέεται το «κοζανίτικο κασμέρ» (πείραγμα), ένα ακόμη χαρακτηριστικό της ταυτότητας των Κοζανιτών και αναπόσπαστο κομμάτι της  τοπικής τους παράδοσης. Οι Τσικριτζή-Μόμτσιου & Φτάκα-Τσικριτζή (2006) σημειώνουν ένα θεσμικό πείραγμα της ημέρας των Χριστουγέννων : «Γιασιάμ, Κατιρίν΄! Μ’ τι γιαπράκια ήταν αυτά ιφέτου;” έλεγε η επισκέπτρια στην οικοδέσποινα αφού δοκίμαζε το κέρασμα. «Έχου καλό τσκάλ΄!», απαντούσε εκείνη κάνοντας έναν διάφανο σεξουαλικό υπαινιγμό.

Η συνηθέστερη εικόνα που συναντά κανείς εκείνη την ημέρα, είναι εκείνη της συγκέντρωσης όλης της οικογένειας στα πατρικά τους σπίτια. Κατά κύριο λόγο, η μεγαλύτερη σε ηλικία γυναίκα της οικογένειας είναι εκείνη η οποία θα πάρει τα εύσημα για τα Γιαπράκια της, αντιπροσωπεύοντας  όλη την οικογένεια.
Φυσικά από το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι, εκτός από την τιμητική των Γιαπρακιών, δεν θα λείψει το κρασί, η σαλάτα και οποιοδήποτε άλλο ορεκτικό.

Εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η συνοδεία τους από τα οικογενειακά «μασλάτια» τα γέλια και το γλέντι που δημιουργείται υπό αυτήν την ατμόσφαιρα. Η επαναλαμβανόμενη αυτήν παράδοση παραμένει σταθερή στον χώρο και στον χρόνο με επίκεντρο το παραδοσιακό έδεσμα και αποτελεί την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Κοζάνης. Το γεγονός ότι τα  Γιαπράκια  κατέχουν  ισχυρό πολιτισμικό περιεχόμενο , δεν αμφισβητείται. Συνδέονται με ένα σύνολο πρακτικών και παραδόσεων, στο οποίο περιλαμβάνονται τα τοπικά υλικά, η διαδικασία διατήρησης της παράδοσης, η προετοιμασία του φαγητού, το οικογενειακό τραπέζι και τέλος η κατανάλωση των φαγητών.

Ως τοπικό έδεσμα, τα Γιαπράκια θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως ένα μεσογειακό φαγητό που αποτελείται κυρίως από ντόπια προϊόντα, π.χ τα λαχανικά, το ελαιόλαδο, το κρέας και τα μπαχαρικά. Όλα τα παραπάνω συνοδεύονται από το κρασί,  πάντα με σεβασμό στις θρησκευτικές ιδιαιτερότητες της κοινότητας.  Γενικά,  διαπιστώνουμε πως τα Γιαπράκια εκτός από την έννοια του φαγητού, ως τροφή,  εμπεριέχουν και άλλες έννοιες. Αρχικά, έχει δημιουργηθεί ένα σημαντικό «σώμα» γνώσης της τοπικής λαϊκής παράδοσης, με τις γυναίκες να κατέχουν τον πολύ σημαντικό ρόλο της μεταφοράς της εμπειρίας και της γνώσης του «τελετουργικού», της παραδοσιακής εορτής και της προστασίας των διάφορων τεχνικών που χρησιμοποιούνται.

Το τοπικό αυτό έδεσμα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως άμεσα συνδεδεμένο και με το πολιτισμικοκοινωνικό-οικονομικό μοντέλο της περιοχής, και να αποτελέσει παράδειγμα-πρότυπο στη σημερινή εποχή, σε αντιδιαστολή προς τις ισχύουσες και συχνά βλαπτικές διατροφικές συνήθειες που υιοθετούμε. Γίνεται επομένως εύκολα αντιληπτό, πως τα Γιαπράκια αποτελούν στοιχείο της  Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του τόπου μας, η οποία μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, δεν μεταβάλλεται σε σχέση με το περιβάλλον και την ιστορία και ενισχύει την ταυτότητα και τη συνοχή της κοινότητας (Alivizatou, 2012).

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως θα είχε πολύ μεγάλη σημασία η εγγραφή τους στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, καθώς εμπεριέχει την ιστορία και την παράδοση της περιοχής της Κοζάνης. Με την εγγραφή επίσης θα έχει την δυνατότητα να αναγνωριστεί ως πολιτισμικό στοιχείο σε διεθνές επίπεδο, όπως και άλλα όμοια παραδοσιακά εδέσματα παγκόσμιας κλίμακας, σαν το Κροατικό μελόψωμο, ο τούρκικος καφές κ.ά.

Αφιερωμένο στην γιαγιά μου, Μαριάνθη Πάτσιου

Πηγές:

Alivizatou, M., (2012).  Intangible Heritage and the Museum; New perspective on Cultural Preservation. California: Left Coast Press Walnut Creek

ΕλληνοΤουρκικό Λεξικό, YUNANCA TURKCE SOZLUK, (2009). Αθήνα:  Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού

Παπαδάκη. Ελ.,(1981). Η γέννηση στον παραδοσιακό βίο της Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη

Πιτένης, Ζ., (1971). Κουζιανιώτ’κα μπέντια. Αθήνα

Τσικριτζή-Μόμτσιου M. & Φτάκα – Τσικριτζή Φ., (2006). Γεύσεις από παλιά Κοζάνη. Αθήνα: Ιδιωτική

Unesco (2010). Intergovernmental Committee for the Safeguarding of the Int

Συγκεκριμένα κάνει λόγο για τρείς βασικούς παράγοντες: την πανδημία, την κρίση κόστους ζωής και την αναποτελεσματικότητα της ασκούμενης οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.

Και οι δύο οργανισμοί αναδεικνύουν την έμφυλη και ηλικιακή διάσταση της φτώχειας, όπως επίσης και την ανισότητα των πόλεων και περιφερειών με την έλλειψη ίσων ευκαιριών τόσο στην μόρφωση όσο και στην απασχόληση.

«Το ποσοστό των νέων που ζουν σε συνθήκες σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης είναι υπερδιπλάσιο από το αντίστοιχο ευρωπαϊκό» σημειώνεται από την Eurostat.

Σε αυτό το σημείο, αξίζει να σημειωθεί πως η υλική και κοινωνική στέρηση δεν ταυτίζεται με βάση το εισόδημα (απασχόληση), αλλά την πρόσβαση σε αναγκαία αγαθά και υπηρεσίες – διατροφή, στέγαση, αναψυχή, διακοπές, κάλυψη έκτακτων αναγκών.

Όσον αφορά την απασχόληση, η ανεργία των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις ηλικίες 22-35 έχει ανέλθει στο 66% όταν σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, το ποσοστό απασχόλησης των πτυχιούχων φτάνει το 90%.

Συμπληρωματικά, αναλύοντας τα στοιχεία της διαΝΕΟσις για την Δυτική Μακεδονία, το ποσοστό της φτώχειας το 2022 διαμορφώθηκε κοντά στο 25%, με μεγάλες μεταβολές να εντοπίζονται και στην κατανομή του εισοδήματος. Με την μείωση του πληθυσμού να συνεχίζεται, παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση χαμηλών εισοδημάτων (από 10.000 – 5.000 ευρώ ετησίως).

Από την άλλη πλευρά, αναμένουμε εδώ και καιρό τις μεγάλες επενδύσεις στην περιοχή όπου θα απορροφήσουν χιλιάδες θέσεις εργασίας προσφέροντας μία ανάσα στο κομμάτι της απασχόλησης αλλά και την προσαρμογή στην «ομαλή δίκαιη μετάβαση».

Συνάμα, παρακολουθούμε διάφορες δράσεις της Περιφέρειας, ως ημέρες καριέρας, με μικρή συμμετοχή νέων καθώς οι περισσότερες επιχειρήσεις επιθυμούν να προσλάβουν εργαζόμενους με προγράμματα ΟΑΕΔ τα οποία απευθύνεται σε συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.

Τελικά, σε ποιο συμπέρασμα οδηγούμαστε;

Μπορούν όμως οι Έλληνες/ιδες να πάνε διακοπές στην χώρα τους;
Ήδη από πέρυσι, οι αυξήσεις στις τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων και των ξενοδοχειακών μονάδων έχουν απομακρύνει τους εγχώριους να απολαύσουν στιγμές ξεκούρασης και διασκέδασης. Επιπλέον, αυξήσεις σημειώνονται και στις τιμές των ξαπλωστρών σε πολλές οργανωμένες παραλίες, που φτάνουν και τα 25 ευρώ το σετ χωρίς την κατανάλωση ροφημάτων ή φαγητού.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία των καταναλωτικών οργανώσεων, ο ένας στους δύο πολίτες, δεν θα πάει διακοπές φέτος, ενώ ακόμη και εκείνοι που θα ταξιδέψουν σε κάποιον προορισμό θα αναγκαστούν να μειώσουν τα έξοδά τους και τις ημέρες παραμονής.
Που οφείλεται όμως αυτό;
Σύμφωνα με την μελέτη της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC), στο πλαίσιο της εκστρατείας για τη βελτίωση του εισοδήματος της εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εργαζόμενοι που λαμβάνουν αμοιβές σε επίπεδο φτώχειας είναι μεταξύ των 35 εκατομμυρίων φτωχότερων Ευρωπαίων που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πάνε διακοπές το καλοκαίρι. Όμως, η χειρότερη κατάσταση καταγράφεται στην Ελλάδα με το
88,9% (ή 1,38 εκατομμύρια) των ανθρώπων που ζουν σε κίνδυνο φτώχειας να μην μπορούν να αντέξουν οικονομικά ένα διάλειμμα. Και αυτό επαληθεύεται με τον κατώτερο μισθό των 700 ευρώ, τα υψηλά ενοίκια, τα πάγια έξοδα αλλά και ταυτόχρονα με τον υπερπληθωρισμό, την ανεργία και τις δυσκολίες επιβίωσης.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Τουρισμού με φορέα υλοποίησης την Κοινωνία της Πληροφορίας Μ.Α.Ε., σε συνεργασία με τα Υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, και Εσωτερικών, προώθησε το πρόγραμμα ¨Τουρισμός για όλους” στοχεύοντας στην άμεση ενίσχυση της εγχώριας τουριστικής δραστηριότητας, εντάσσοντας το πρόγραμμα στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της Κυβέρνησης για τη στήριξη των ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις επιπτώσεις της παγκόσμιας πληθωριστικής κρίσης. Όμως οι επιτυχόντες του προγράμματος αφορούσαν ένα ελάχιστο ποσοστό.
Κάθε φορά που ο ελληνικός τουρισμός «πηγαίνει καλά», οι ευκαιρίες των πολιτών για διακοπές σε κάποιο από τα δημοφιλή τουριστικά θέρετρα της χώρας, και κυρίως στα νησιά, λιγοστεύουν, λόγω της περιορισμένης αγοραστικής δύναμής τους και των υπηρεσιών που περιλαμβάνει το συνολικό πακέτο διακοπών (μετακινήσεις, διαμονή, εστίαση, ψυχαγωγία).

Είναι ασφαλείς οι διακοπές στην Ελλάδα;

Σε ένα πρόσφατο άρθρο της Le Monde γίνεται λόγος για τα όμορφα νησιά της χώρας μας με την πληρότητα από ξένους τουρίστες, όμως τίθεται σοβαρός παράγοντας η
υποστελέχωση των κέντρων υγείας και των νοσοκομείων πολλών περιοχών, η οποία
καθιστά την επικινδυνότητα σε θέματα ασφάλειας και προστασίας. Ακόμη στο ίδιο άρθρο αναφέρονται οι πυρκαγιές σε παραθαλάσσιες περιοχές με την επέκτασή τους να απειλούν ανθρώπινες ζωές, λόγω ανεπαρκών μέτρων πυροπροστασίας.
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο τουρισμός έχει έντονη εποχικότητα λόγω του ότι οι διακοπές για Ήλιο και Θάλασσα αποτελούν την μεγαλύτερη ευρωπαϊκή προϊοντική αγορά. Η συμβολή του τουρισμού στην ελληνική οικονομία είναι μεγάλη καθώς το μοναδικό προϊόν που έχει ακόμη ζήτηση είναι οι διακοπές στην χώρα μας. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο τα τελευταία χρόνια, καθώς ο τουρισμός στην Ελλάδα αντιμετωπίζει προβλήματα, πολλά από αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν λόγω έλλειψης μιας ρεαλιστικής πολιτικής για την τουριστική ανάπτυξη. Από την άλλη πλευρά, δεν έχει καταρτιστεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα με βάση το οποίο θα έπρεπε να επιχειρείται η τουριστική ανάπτυξη και να δίνει
λύσεις στα προβλήματα που προαναφέρθηκαν.

Αντί λοιπόν να περιμένουμε την Πρωτοχρονιά για να θέσουμε στόχους, ξεκινάμε από τώρα!

Είναι απαραίτητο για να κλείσουμε, να ολοκληρώνουμε ή ακόμη και για ν’αλλάξουμε κάποια από τα αποτελέσματα των προηγούμενων ενεργειών  που δεν μας άρεσαν,  ν’ αφιερώσουμε χρόνο ώστε να αναστοχαστούμε  και έπειτα να ρωτήσουμε τα παρακάτω στον εαυτό μας:

• Τι λειτουργεί καλύτερα στη ζωή/σταδιοδρομία/επιχείρησή μου αυτή τη στιγμή;
• Σε ποιες βασικές ενέργειες ή έργα θέλω να εστιάσω το επόμενο τρίμηνο;
• Τι θέλω να πετύχω φέτος;

Hστοχοθεσία αποτελεί το πρώτο βήμα για το ξεκίνημα των νέων στόχων.
Το επόμενο είναι ο προγραμματισμός

• Τι ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε;
• Πώς θα το επιτύχουμε;
• Με ποιες ενέργειες, μέσα και πότε θα το επιτύχουμε;

Συνεχίζοντας στην οργάνωση, προχωράμε στο πρακτικό μέρος για την σχεδίαση και  διαμόρφωση των ενεργειών. Ανάλογα με τους στόχους που έχουμε θέσει, ορίζουμε τα ρεαλιστικά στοιχεία. Για παράδειγμα: η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην επιχείρηση μας, η αλλαγή εργασίας, η παροχή διατροφικών συμβουλών, η εγγραφή σε κάποιο πρόγραμμα γυμναστικής, η παρακολούθηση ενός σεμιναρίου κλπ.

Κατά το σύνολο των ενεργειών ή των δραστηριοτήτων, είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται έλεγχοςστους συντελεστές  ώστε να επιτυγχάνεται η αποτελεσματικότητα των στόχων.
Θα εκπλαγείτε  για το πόσο συγκεντρωμένοι και αποτελεσματικοί θα είστε αξιοποιώντας την δυναμική των φιλοδοξιών σας μέσα από τον ορθό οργανωτικό σχεδιασμό!
Φυσικά, σε όλα τα παραπάνω μπορούν να βοηθήσουν οι σύμβουλοι (manager) που εξειδικεύονται σε πολλούς τομείς. Αναζητήστε τους, γιατί…

«Κάθε ημέρα μπορείς να δημιουργήσεις τον κόσμο στον οποίο θέλεις να ζήσεις!» και «εάν το πιστέψεις, έχεις ήδη διανύσει το μισό δρόμο για να το πετύχεις!».

Όπως έγραψε η ιστορία, από τον 17ο αιώνα μ.Χ στην Τουρκία είχαν ξεκινήσει οι διωγμοί και ο εκτουρκισμός των Ελλήνων του Πόντου και της Μ.Ασίας. Όμως, από το 1914 έως το 1922 δόθηκε εντολή από τον Κεμάλ στα ανώτερα στελέχη της τούρκικης κυβέρνησης να προβεί ο στρατός στον αφανισμό των Ελλήνων που ζούσαν στον Πόντο, με το πρόσχημα πως αυτό θα ήταν το καλύτερο για την ασφάλεια του κράτους τους. Σιγά σιγά μεθοδεύτηκε η εξολόθρευση των Ελλήνων. Για παράδειγμα, τους επέβαλαν να εργάζονται υπό εξοντωτικές συνθήκες και ταυτόχρονα τους στέρησαν το δικαίωμα στο φαγητό και στο νερό. Οι περισσότεροι πέθαιναν από κακουχίες και αρρώστιες. Βέβαια, όποιοι τολμούσαν να αντισταθούν, δολοφονούνταν, βασανίζονταν και απαγχονίζονταν.
Οι θηριωδίες αυξάνονταν όλο και περισσότερο με το πέρασμα του χρόνου, με αποτέλεσμα πολλοί από τον ελληνικό πληθυσμού του Πόντου, να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να γίνουν πρόσφυγες στην Ελλάδα, στην Ρωσία και σε άλλες χώρες.
Είναι σαφές πως οι  κτηνωδίες των Τούρκων, που πραγματοποιούνται ύστερα από εντολή του Κεμάλ, φέρνουν την κορύφωση του δράματος. Δυστυχώς το 1919 ο συνολικός αριθμός των θυμάτων Ποντίων ανέρχεται τους 353.000.

Η 19η Μαΐου ορίστηκε ως ημέρα μνήμης του τεράστιου αυτού εγκλήματος, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως «Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Αναντίρρητα, το τραυματικό γεγονός της γενοκτονίας παρέμεινε χαραγμένο για πάντα στην ψυχή όσων το βίωσαν. Σαν τραύμα όμως πέρασε στη μνήμη των νεότερων και διαμόρφωσε τη συλλογική μνήμη των Ποντίων, η οποία αποδείχτηκε πολύ ισχυρή. Όπως πολύ ισχυρή κατορθώθηκε, μέσα απ’ αυτή, να διαμορφωθεί η σύγχρονη ποντιακή ταυτότητα. Οι Πόντιοι, αν και διασκορπισμένοι πλέον σε διάφορα σημεία της Ελλάδας και του εξωτερικού, κατάφεραν να συγκροτήσουν και να μεταδώσουν την συλλογική μνήμη και ταυτότητα.
Στοιχεία της ταυτότητας όπως η ποντιακή διάλεκτος, οι χοροί, τα ήθη και έθιμα, οι φορεσιές, η κουζίνα, τα μουσικά όργανα, η ποντιακή λογοτεχνία, η λατρεία προς στην Παναγία Σουμελά και  τα τραγούδια διατηρήθηκαν και διασώζονται μέσα από την προφορική εξιστόρηση και τον σημαντικό καθοριστικό ρολό των ποντιακών συλλόγων. Κυρίως όμως η προσφυγική ιδιότητα απέκτησε συνεκτικό ρόλο.
Μόνο με αυτόν τον τρόπο η ποντιακή ταυτότητα συνεχίστηκε να υπάρχει αναλλοίωτη και να μεταδίδεται στις επόμενες γενιές.

«Καμίαν κι ανασπαλώ σε»

Έργο Τέχνης από την Μάρη Βεργουλίδου

Θεέ μου πρωτομάστορα , μύρισες την ανάσταση» («Άξιον Εστί», Άσμα Δ’).