Ο Δημήτρης, νέος επαγγελματίας στην εστίαση και ιδιοκτήτης καφέ-μπαρ στα Σέρβια, μιλά για την πραγματικότητα της καθημερινότητας μετά την απολιγνιτοποίηση. Με λόγια απλά, ανθρώπινα, γεμάτα παράπονο αλλά και πείσμα, περιγράφει μια περιοχή που αλλάζει, και μια γενιά που προσπαθεί να μη χαθεί μέσα σε αυτή την αλλαγή.

Κάποτε, τα Σέρβια είχαν ζωή. Η ΛΑΡΚΟ έδινε δουλειές, η ΜΕΤΕ λειτουργούσε κανονικά και η περιοχή είχε κίνηση, κόσμο, εισόδημα. «Θυμάμαι όταν έβγαινες στον δρόμο και έβλεπες μαγαζιά γεμάτα. Υπήρχε παλμός», λέει. Σήμερα, ο ρυθμός έχει πέσει. Οι νέοι/εες άνθρωποι λιγοστεύουν, ορισμένες επιχειρήσεις έχουν κλείσει και η τοπική οικονομία παλεύει να βρει νέο βηματισμό.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Δημήτρης είναι ένας από αυτούς που επέλεξαν να μείνουν και να επενδύσουν στον τόπο τους.

Πώς είναι η ζωή στα Σέρβια σήμερα για έναν νέο/α που δουλεύει στην εστίαση;

«Είναι δύσκολα. Ο κόσμος έχει μειωθεί, τα έξοδα τρέχουν και τα έσοδα συχνά δεν φτάνουν. Αλλά δεν τα παρατάμε. Εμείς που μείναμε, παλεύουμε όπως μπορούμε. Περιμένουμε τις μέρες που θα έρθει λίγος περισσότερο κόσμος – ένα πανηγύρι, ένα τριήμερο, μια εκδήλωση – για να πάρουμε μια ανάσα. Η καθημερινότητα είναι απαιτητική, όμως η δουλειά πρέπει να συνεχίζεται».

Πώς θυμάσαι την εποχή που δούλευε η ΛΑΡΚΟ;

«Ήταν αλλιώς. Τα Σέρβια ζούσαν. Ο κόσμος είχε δουλειά και διάθεση. Η κίνηση στα μαγαζιά ήταν σταθερή. Τώρα, με τη ΜΕΤΕ να υπολειτουργεί και τον λιγνίτη να φεύγει πλέον εκτός Ελλάδας, εδώ δεν μένει τίποτα. Μόνο η σκόνη από τα φορτηγά και μια αίσθηση εγκατάλειψης».

Γιατί αποφάσισες να μείνεις;

«Γιατί αγαπάω τον τόπο μου. Γιατί ήθελα να κάνω κάτι δικό μου εδώ, στη γειτονιά που μεγάλωσα. Δεν είναι εύκολο, αλλά αν φύγουμε όλοι, δεν θα μείνει τίποτα. Και αν κάποτε αλλάξει κάτι —αν έρθουν νέες δουλειές, νέες προοπτικές— πρέπει να υπάρχουν άνθρωποι εδώ για να το κρατήσουν ζωντανό».

Πιστεύεις πως υπάρχει μέλλον μετά την απολιγνιτοποίηση;

«Υπάρχει, αλλά χρειάζεται δουλειά. Θέλει σχέδιο, επενδύσεις που να μένουν στον τόπο και όχι μόνο υποσχέσεις. Θέλει στήριξη σε εμάς που προσπαθούμε να κρατήσουμε τις επιχειρήσεις μας ανοιχτές. Αν υπάρξει πραγματικό ενδιαφέρον, μπορούν να γίνουν πολλά. Δεν ζητάμε θαύματα· ζητάμε ένα περιβάλλον που να δίνει ευκαιρίες».

Τι θα έλεγες σε έναν νέο που σκέφτεται να ανοίξει επιχείρηση στα Σέρβια;

«Να μην το φοβηθεί, αλλά να είναι προετοιμασμένος. Θέλει όρεξη, επιμονή και υπομονή. Αν αγαπάει τον τόπο και έχει πλάνο, αξίζει. Εμείς που μείναμε αυτό κάνουμε: δημιουργούμε λίγο λίγο, κάθε μέρα. Είναι δύσκολο, αλλά όταν βλέπεις ότι υπάρχει ακόμη κόσμος που στηρίζει τις τοπικές επιχειρήσεις, παίρνεις δύναμη».

Τι είναι αυτό που σε κρατάει εδώ;

«Το χαμόγελο του ανθρώπου που έρχεται κάθε πρωί για καφέ. Οι φίλοι που μαζεύονται το βράδυ για ένα ποτό. Η αίσθηση ότι, όσο και αν αλλάζουν όλα, κάποιοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι ο τόπος μας έχει αξία. Όσο υπάρχει αυτή η μικρή σπίθα ζωής, θα προσπαθώ κι εγώ».

]]> https://togethermag.gr/dikaii-metavasi/i-dikaii-metavasi-mesa-apo-ta-matia-ton-neon-stelios-milios/ Tue, 24 Jun 2025 13:17:53 +0000 https://togethermag.gr/?p=52894 Ο Στέλιος Μήλιος, ενεργός πολίτης από τη Δυτική Μακεδονία, μιλά για την ανάγκη να δώσουμε περιεχόμενο στη συμμετοχή των νέων και να μετατρέψουμε τις προκλήσεις της μετάβασης σε συλλογικές ευκαιρίες.

Τι μπορεί να σημαίνει “δίκαιη” όταν μιλάμε για την καθημερινότητα;
Και πώς ορίζεται η ελπίδα όταν προκύπτει από πράξη;

Ο Νικόλας, η Πασχαλίνα, η Βασιλική και η Αντωνία, μαθητές και μαθήτριες, πρέσβεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέλη του Ομίλου Ενεργών Νέων Δυτικής Μακεδονίας (ΟΕΝΕΦ) και συμμετέχοντες σε προγράμματα Erasmus+ μιλούν  για όλα όσα τους απασχολούν. Την καθημερινότητά τους, τις δυσκολίες και τις ευκαιρίες, για τον τόπο που αγαπούν.

Η Μετάβαση, είναι συναισθήματα, ερωτήματα, προσδοκίες. Και αυτά οι νέοι τα εκφράζουν με καθαρή φωνή και αληθινό ενδιαφέρον.

Δείτε τη συνέντευξη και ακούστε τι έχουν να πουν. Είναι η δική τους πραγματικότητα. Είναι το μέλλον μας.

Η Ραφαηλία Γεωργία Στιούκη εκπαιδευτικός με εξειδίκευση στις διεθνείς σχέσεις και τη δημόσια διοίκηση, μιλά για το πώς βλέπει η δική της γενιά τη Δίκαιη Μετάβαση στη Δυτική Μακεδονία. Πού συναντιούνται οι ευκαιρίες, η εκπαίδευση και η ενεργή συμμετοχή στη Δυτική Μακεδονία;

«Η ενεργή συμμετοχή ξεκινά όταν αρχίσεις να πιστεύεις ότι έχεις θέση στο τραπέζι.»

Τι σημαίνει να μείνεις στον τόπο σου από επιλογή;

Ποιες ευκαιρίες αξίζει να διεκδικήσουμε;

Πώς χτίζεται μια συμμετοχική, σύγχρονη, τοπική κοινωνία με νέους μέσα στην καρδιά της;

Δείτε την συνέντευξη

Σκοπός των δύο αυτών εκδηλώσεων ήταν οι νέοι και οι νέες (ηλικίας 16 έως 35 χρόνων) αφενός να ενημερωθούν για τις ευκαιρίες που δημιουργεί η Δίκαιη Μετάβαση και τις πολιτικές που αναπτύσσονται, και αφετέρου να καταθέσουν τις απόψεις και τις σκέψεις τους σχετικά με τη συμμετοχή τους στη μετάβαση και τις ανάγκες που έχουν οι ίδιοι ώστε να παραμείνουν και να επιχειρήσουν στον τόπο τους.

Η ανταπόκριση ήταν σημαντική, ενώ αναπτύχθηκε εποικοδομητικός διάλογος τόσο μεταξύ των ίδιων των νέων όσο και με τους προσκεκλημένους ομιλητές, που άλλοτε ανέδειξε την αισιοδοξία των νέων ανθρώπων των περιοχών για τον ρόλο της στη μεταλιγνιτική εποχή και άλλοτε την έντονη κριτική τους και την αμφιβολία για το μέλλον.

Κοινή συνισταμένη ήταν η ανάγκη για συνεχή ενημέρωση για τη μετάβαση και τις δράσεις που δρομολογούνται, καθώς και η ανάγκη για τη διάθεση πόρων της μετάβασης (ΠΔΑΜ, εθνικοί πόροι), ειδικά για την επιχειρηματικότητα της νεολαίας. Συγκεκριμένα, οι νέες και οι νέοι πρότειναν:

• Να συνδιαμορφωθεί μια στρατηγική για τη νεολαία στη Δυτική Μακεδονία με μακροχρόνιο ορίζοντα, με την ενεργό συμμετοχή της νεολαίας στην προετοιμασία της, με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ανάσχεση της φυγής της νεολαίας και την ώθηση στην υλοποίηση καινοτόμων πρωτοβουλιών.
• Να διεξάγονται περισσότερες ενημερωτικές εκδηλώσεις και να διακινείται περισσότερο η πληροφορία για τις δράσεις σχετικά με τη μετάβαση και τα σχετικά με αυτή προγράμματα.
• Να υπάρξει ένας διακριτός διαδικτυακός χώρος, όπου θα συγκεντρώνονται όλα τα προγράμματα που αφορούν τη νεολαία, ώστε να υπάρχει εύκολη πρόσβαση και διαφάνεια.
• Να υπάρξουν προγράμματα συμβουλευτικής για τη νεολαία με στόχευση την απόκτηση δεξιοτήτων για την αξιοποίηση πόρων και την υλοποίηση των επιχειρηματικών τους ιδεών.
• Τα προγράμματα επιχειρηματικότητας για τη νεολαία να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και τις δυνατότητες των νέων, να έχουν μειωμένη γραφειοκρατία και ευνοϊκότερους κανόνες, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτά οι νέοι.

Σε συνέχεια των δύο Youth Summits, τον Απρίλιο του 2025 ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ανακοίνωσε ότι στις επικείμενες προσκλήσεις του ΠΔΑΜ 2021 – 2027 συμπεριλαμβάνεται ειδική πρόσκληση για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των νέων, ύψους €10 εκ. και δικαιούχο τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ). Το επόμενο διάστημα αναμένεται η εξειδίκευση και δημοσιοποίηση της εν λόγω πρόσκλησης, ώστε οι επιχειρηματικές ιδέες των νέων στις περιοχές μετάβασης να βρουν πόρους για την υλοποίησή τους.

Περισσότερα για τα Youth Summits μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Πηγή: TheGreenTankGR

Η Κατερίνα Λάκκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κοζάνη. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ) και συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη Συγκριτική Λογοτεχνία στη Σορβόννη, όπου και ολοκλήρωσε το διδακτορικό της.

Έχει εκδώσει το πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Για μια κάποια Γαλάτεια» (εκδ. Εστία) και αυτή την περίοδο ετοιμάζει την πρώτη της ταινία μικρού μήκους.

Μετά από χρόνια σπουδών και ζωής στο εξωτερικό, επέλεξε να επιστρέψει στην Κοζάνη, αναζητώντας τρόπους να δημιουργήσει και να παραμείνει στον τόπο της.

Η απολιγνιτοποίηση ως καθημερινότητα

«Η απολιγνιτοποίηση δεν είναι απλώς πολιτική. Είναι καθημερινότητα. Είναι επιχειρήσεις που κλείνουν, είναι φίλοι που φεύγουν, είναι η αίσθηση ότι η πόλη μικραίνει», λέει.

Κατανοεί την ανάγκη της ενεργειακής μετάβασης, αλλά αμφισβητεί το αν είναι πράγματι δίκαιη. «Μπορεί να υπάρξει κλιματική δικαιοσύνη χωρίς εργατική δικαιοσύνη;», αναρωτιέται.

Η επιθυμία να μείνεις – και η δυσκολία να ανήκεις

Παρά τις δυσκολίες, η Κατερίνα νιώθει συνδεδεμένη με τον τόπο της.  Ωστόσο, δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα: «Θα ήθελα να μείνω. Δεν θα ήθελα να αφήσω τον τόπο μου πίσω. Αλλά πρέπει να υπάρξει λόγος, προοπτική.».

Στη συνέντευξή της στο Together, μιλά για όσα βλέπει, νιώθει και σκέφτεται, με αφορμή τη Δίκαιη Μετάβαση.

Μια κουβέντα που  ακουμπά τις πραγματικές αγωνίες μιας γενιάς.

Τogether X Green Tank

Η νέα έκθεση του Green Tank με τίτλο «Ο ρόλος της νεολαίας στη Δίκαιη Μετάβαση: Η περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας» αναλύει τη σημερινή κατάσταση και εξετάζει τις δυνατότητες – θεσμικές και χρηματοδοτικές – για την ενεργή συμμετοχή των νέων στη μετάβαση της μεγαλύτερης λιγνιτικής περιφέρειας της χώρας, της Δυτικής Μακεδονίας, στη μεταλιγνιτική περίοδο.

Τα βασικά συμπεράσματα που προέκυψαν από την ανάλυση των πληθυσμιακών και κοινωνικο-οικονομικών δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat έως το 2021 είναι τα εξής:

• Παρά τη μείωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη τα τελευταία χρόνια, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (2019) δείχνουν πως η λιγνιτική δραστηριότητα παραμένει κυρίαρχη στη Δυτική Μακεδονία τόσο σε όρους ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (ΑΠΑ), αντιπροσωπεύοντας το 38% της ΑΠΑ της Περιφέρειας το 2019, όσο σε και αριθμό εργαζομένων που αντιστοιχεί στο 17,4% του συνόλου των εργαζομένων το ίδιο έτος.

• Tα ποσοστά ανεργίας των νέων ηλικίας 15-29 ετών στη Δυτική Μακεδονία στην πορεία των χρόνων ξεπερνούν κατά πολύ τον μέσο όρο των 96 ανθρακικών περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με 42% έναντι 13,3% αντίστοιχα το 2021.

• Η μείωση του πληθυσμού των νέων στη Δυτική Μακεδονία την τελευταία δεκαετία ήταν μεγαλύτερη από αυτή στις ανθρακικές περιφέρειες της ΕΕ. Έτσι το 2021 οι νέοι στη Δυτική Μακεδονία ήταν 16,9% λιγότεροι σε σχέση με το 2011, έναντι 11,7% του αντίστοιχου μέσου όρου των 96 ανθρακικών περιφερειών της ΕΕ, αντανακλώντας την εντεινόμενη φυγή των νέων που παρατηρείται στην περιοχή.

• Ο δείκτης των νέων ηλικίας 15-24 ετών που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, επαγγελματικής κατάρτισης ή εργασίας (NEET) στη Δυτική Μακεδονία είναι διαχρονικά μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο των ανθρακικών περιφερειών της ΕΕ. Ωστόσο, τόσο τα απόλυτα ποσοστά όσο και η διαφορά με τον μέσο όρο των ανθρακικών περιφερειών βαίνουν μειούμενα από το 2018 (17% και 13% αντίστοιχα για το 2021).

Η έκθεση παρουσιάζει επίσης αναλυτικά τα διαθέσιμα εργαλεία πολιτικής και τα ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά προγράμματα που αφορούν τη νεολαία των λιγνιτικών περιοχών στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο, τα οποία, αν αξιοποιηθούν κατάλληλα, μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι νέοι/νέες στις λιγνιτικές περιοχές. Καταλήγει σε προτάσεις πολιτικής που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ενεργοποίησης και της συμμετοχής των νέων στη Δίκαιη Μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών όπως:

• Θέσπιση θεσμικού ρόλου της νεολαίας στον μηχανισμό διακυβέρνησης της μετάβασης.
• Δημιουργία ειδικού Ταμείου Νέων για τη Δίκαιη Μετάβαση από τους διαθέσιμους εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
• Ενσωμάτωση της συγκράτησης φυγής των νέων ως δείκτη για την επιτυχία του Προγράμματος της Δίκαιης Μετάβασης (Πρόγραμμα ΕΣΠΑ-ΔΑΜ).
• Συγκρότηση πλατφόρμας ενημέρωσης και διαλόγου των νέων.
• Συγκρότηση Συμβουλίου Νέων για τη Δίκαιη Μετάβαση.

 «Η Δίκαιη Μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή και κοινωνική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα την τρέχουσα δεκαετία. Δεδομένου ότι το νέο παραγωγικό μοντέλο θα επηρεάσει περισσότερο τους νέους και τις νέες των λιγνιτικών περιοχών, πρέπει οι ίδιοι/ες να αποκτήσουν ενεργό και θεσμικά κατοχυρωμένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων που θα καθορίσουν το μέλλον και τη ζωή τους. Σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να αξιοποιηθούν οι διαθέσιμοι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου καθώς και να συμπεριληφθούν εκπρόσωποι των νέων στον μηχανισμό διακυβέρνησης της μετάβασης. Η ενεργοποίηση τόσο των αρμόδιων αρχών για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των νέων όσο και η κινητοποίηση και η συλλογική δράση της ίδιας της νεολαίας αποτελούν προϋποθέσεις για μια πραγματικά Δίκαιη Μετάβαση», δήλωσε η Ιωάννα Θεοδοσίου, συνεργάτιδα πολιτικής του Green Tank, εκ μέρους της συγγραφικής ομάδας της έκθεσης.

Τα ευρήματα και τα συμπεράσματα της έκθεσης θα παρουσιαστούν στο 1ο Συνέδριο – Forum Νεολαίας στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας με θέμα «Οι Νέοι στις Περιφέρειες της Ευρώπης – Μεταλιγνιτική Εποχή και Ανάπτυξη – Διάλογος, Καινοτομία και Δράσεις», το οποίο διοργανώνει ο Όμιλος Ενεργών Νέων Φλώρινας (7-9 Οκτωβρίου 2022).

Το πλήρες κείμενο της έκθεσης του Green Tank είναι διαθέσιμο εδώ.

Μπορούν οι νέοι να μείνουν στον τόπο τους; Να εξοικειωθούν  για τα χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα της ΕΥΔΑΜ (Δίκαιης Μετάβασης) και να εντοπίσουν ευκαιρίες για το μέλλον τους; Τι προκλήσεις θα συναντήσουν; Ποια υποστήριξη ή κίνητρα θα ήταν χρήσιμα για όσους θέλουν να αξιοποιήσουν τους πόρους της μετάβασης; Πότε θα διατεθούν πόροι για τη νεολαία από το ΤΔΜ; Τι είναι τα ΕΣΠΑ και τι σημαίνει τελικά μετάβαση;