Οι 12 γιορτινές μέρες που μεσολαβούν μεταξύ παραμονής Χριστουγέννων και Θεοφανείων,έχουν συνδεθεί με μυριάδες τοπικά έθιμα ανά την ελληνική επικράτεια που ως κοινωνική αποστολή είχαν, πέραν του να τιμήσουν την γέννηση του θεανθρώπου, να ισχυροποιήσουν τους δεσμούς της οικογένειας.

Όπως εύκολα μπορούμε να φανταστούμε, ένας εξαίσιος τρόπος να μαζευτεί ολόκληρη η οικογένεια ήταν, είναι και θα είναι το φαγητό και ειδικότερα το παραδοσιακό γιορτινό τραπέζι με τα απαραίτητα χριστουγεννιάτικα φαγητά.

Και αν σήμερα στα μεγάλα αστικά κέντρα γνωρίζουμε σχεδόν αποκλειστικά την γαλοπούλα, υπάρχουν ακόμη μέρη της Ελλάδας που την εορταστική κρεατοφαγία την έχουν συνδυάσει με την σφαγή και κατανάλωση του οικόσιτου χοίρου, τα γνωστά «χοιροσφάγια».

Σε παλιότερες εποχές, κάθε σπίτι της ελληνικής υπαίθρου διέθετε και από έναν χοίρο που τον σίτιζε ολόκληρη την χρονιά με σκοπό την τελετουργική γιορτινή θυσία του.

Κανένα κομμάτι του χοίρου δεν πήγαινε χαμένο, κάτι που εύκολα αποδεικνύεται από την ύπαρξη πολλών χοιρινών εδεσμάτων που καταναλώνονταν σε μεγάλες συγκεντρώσεις από σπίτι σε σπίτι.

Χοιρομέρια, λουκάνικα, καπνιστές μπριζόλες, καβουρμάδες, απάκια και σύγλινα είναι μερικοί εκλεκτοί μεζέδες που επιβίωσαν μέσα στον χρόνο και που κάποτε συμπλήρωναν τα «σκουτελικά για ψυχικό» δηλαδή τα φαγώσιμα καλάθια με δώρα που δίνονταν στα φτωχότερα μέλη κάθε κοινότητας.

Κάθε τόπος δημιούργησε με το πέρασμα των χρόνων την δική του ιδιαίτερη παραδοσιακή χριστουγεννιάτικη κουζίνα μέσα από την οποία ερμήνευσε τα γεγονότα της θείας γέννησης και της έλευσης της νέας χρονιάς.

Η Μσούρα είναι το παραδοσιακό Χριστουγεννιάτικο φαγητό του Μελισσοχωρίου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μία τριλογία από χοιρινό κρέας, μοσχάρι και κοτόπουλο σιγοβρασμένο με λαχανικά και ρύζι στον φούρνο.

Οι σαρμάδες (ποντιακοί λαχανοντολμάδες) είναι άλλο ένα γιορτινό φαγητό που έχει συμβολική σημασία καθώς το τύλιγμα των φύλλων του λάχανου συμβολίζει τα σπάργανα του Χριστού.

Στις βόρειες περιοχές της Ελλάδας, το χοιρινό κρέας σερβίρεται συχνά με λάχανο τουρσί.

Στον Έβρο την παραμονή των Χριστουγέννων, στο τραπέζι υπήρχαν εννέα διαφορετικά φαγητά, άβραστα και νηστίσιμα, συμβολίζοντας την αφθονία φαγητών όλο τον χρόνο κατά παραλληλισμό των εννέα μηνών κυήσεως της Θεοτόκου.

Κατά μια άλλη εκδοχή τα εννέα φαγητά συμβολίζουν τα μέρη που επισκέφθηκαν ο Χριστός, η Παναγία και ο Ιωσήφ την περίοδο διωγμού του θείου βρέφους από τον Ηρώδη.

Πρώτη παραλλαγή των 9 φαγητών:

H πίτα
Tο κρασί
Tο μέλι
Tο καρπούζι
Tο σαραγλί
Tο μήλο
Tο πεπόνι
Tο σκόρδο
Tο κρεμμύδι

Δεύτερη παραλλαγή των 9 φαγητών
Xαλβάς
Eλιές
Αζυμη πίτα
Πιπεριές
Λάχανο
Ντομάτες
Μελιτζάνες
Αλατοπίπερο
Τουρσί

Η μπάμπω δεν λείπει από κανένα θρακιώτικο σπίτι: χοιρινό με μπόλικα μυρωδικά και μπαχαρικά, το οποίο σιγοβράζει όλο το βράδυ, ώστε να είναι έτοιμο και ζεστό το πρωί, μετά τη θεία λειτουργία των Χριστουγέννων.

Στην Ήπειρο το γιορτινό τραπέζι περιλαμβάνει λαχανοντολμάδες, πίτες όπως το κουσμερί ή χοσμερί, κρεατόπιτα, μπατσαριά, γαλατόπιτα
και γλυκιά κολοκυθόπιτα.

Στα Γιάννενα το αγριογούρουνο σαλμί αλλά και τα κλασσικά μπακλαβαδάκια έχουν την τιμητική τους και στα Ζαγοροχώρια φτιάχνουν τα «σπάργανα».

Στα Τρίκαλα ανήμερα των Χριστουγέννων, συνήθιζαν να τρώνε όλοι μαζί «γουρνάδα»,
δηλαδή ψητό χοιρινό κρέας.

Στην Έυβοια το βράδυ των Χριστουγέννων ψήνουν κομματάκια χοιρινού, στη θράκα, πασπαλισμένο με μπόλικο αλάτι, το λεγόμενο «κοντοσούφλι». Ακόμη παλιότερα έφτιαχναν τις «μπάμπες», που ήταν βρασμένο παχύ έντερο και παραγεμισμένο με συκώτι, σπλήνα, μυρωδικά και μπαχαρικά.

Στην Στερεά Ελλάδα την μέρα των γιορτών τρώνε χοιρινό με σέλινο, αλλά και κοτόσουπα. Η πηχτή και ο πατσάς επίσης είναι γιορτινοί μεζέδες, όπως και τα ψητά κρέατα.

Στην Πελοπόννησο πρωταγωνιστεί το γουρουνόπουλο ψημένο στο φούρνο αλλά και η κρεατόπιτα που είναι κλασσικό χριστουγεννιάτικο φαγητό στην Αρκαδία.

Στη Σπάρτη, οι νοικοκυρές την χριστουγεννιάτικη κουλούρα και τη κάνουν σε σχήμα σταυρού. Κάθε άκρη τη στολίζουν με αμύγδαλα και καρύδια.

Από την Κεφαλονιά μας έρχεται η «πουτρίδα», μαγειρευτό χοιρινό με λαχανικό εποχής, συνήθως λάχανο ή κουνουπίδι, που τρώγονταν την πρωτοχρονιά.

Στην Ζάκυνθο ανήμερα Χριστουγέννων σερβίρονταν μοσχάρι ή κότα αυγολέμονο ενώ την παραμονή κοβόταν η κουλούρα/χριστόψωμο (σαν καρβέλι ψωμί με λάδι, κρασί, γλυκάνισο και καρύδια).

Στην Λευκάδα συνηθίζεται ο κοκοτός (κόκορας) ή βοδινό μακαρονάδα.

Στα Κύθηρα κάποιοι ακόμα μαγειρεύουν τα νηστίσιμα κουκιά στιφάδο με πολλά κρεμυδάκια.

Στη Ρόδο απαραίτητα στο γιορτινό τραπέζι σερβίρονται τα «γιαπράκια», ντολμαδάκια δηλαδή ενώ στα υπόλοιπα νησιά παράλληλα με την γαλοπούλα σερβίρεται ψητό χοιρινό κρέας.

Στην Σάμο τρώνε τα χοιροσφάγια και τη πηχτή, που ήταν βρασμένο χοιρινό κρέας με λεμόνι, το οποίο έπηζε λόγω του λίπους και το έτρωγαν ανήμερα τα Χριστούγεννα.

Οι «Μωμόγεροι» ή «Κοτσαμάνια» είναι ένας αυτοσχέδιος θίασος με σατυρικές διαθέσεις οι οποίοι περιδιαβαίνουν τις γειτονιές του χωριού με την συνοδεία  ποντιακών οργάνων, καυτηριάζοντας με περιπαικτική διάθεση  τα κακώς κείμενα, πρόσωπα αλλά και καταστάσεις που συμβαίνουν σε κάθε μικρή κοινωνία. Είναι ένα παραδοσιακό, δρώμενο, που στόχο έχει να σκορπίσει χαρά, και  γέλιο, εξ’ άλλου και οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές του συνειδητά επιδιώκουν να προκαλέσουν ευθυμία, να διασκεδάσουν μαζί με τους θεατές, να κεραστούν στα σπίτια που επισκέπτονται και φυσικά να μαζέψουν δώρα και χρήματα.

Οι ρίζες του εθίμου  θα πρέπει να αναζητηθούν στην αρχαιότητα και σε ιστορικό βάθος 28 αιώνων. Αποτελεί αφενός κράμα μαγικών, σατιρικών και γονιμικών στοιχείων της ελληνικής αρχαιότητας και αφετέρου αντιεξουσιαστικών σκιρτημάτων κατά του Οθωμανικού ζυγού. Η αυθεντική του αξία συνοψίζεται στο γεγονός πως αποτελεί την πιο σύνθετη μορφή λαϊκής έκφρασης που συνδέει το αρχαίο Ελληνικό με το ερασιτεχνικό θέατρο του Πόντου. Στην πρωταρχική του μορφή είναι παράλληλο με την επίσημη λατρευτική τελετή των Διονυσίων. Στο πέρασμα του χρόνου δέχτηκε αρκετές επιδράσεις από τις θεατρικές εκδηλώσεις του Βυζαντίου και από την μεσαιωνική θεατρική παράσταση.

Ο φωτογράφος  Μιχάλης Παππάς επισκέπτεται τα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας και συγκεκριμένα τον Τετράλοφο Κοζάνης σχεδόν κάθε χρόνο φωτογραφίζοντας το ευετηριακό αυτό έθιμο.

Το φωτογραφικό project του Μιχάλη, Mίτος: το νήμα της Ελλάδας, είναι στην πραγματικότητα μια εθνογραφική καταγραφή και αποτύπωση της καρδιάς της Ελλάδας με μια σύγχρονη ματιά που συνδέει την χώρα με τους ανθρώπους της.

«Το νήμα λαμβάνει συμβολικές διαστάσεις και επιδιώκει να αναδείξει τον λαϊκό πολιτισμό και τη λαϊκή τέχνη ιδωμένα σε ένα σύγχρονο πλαίσιο. Το φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον είναι το φόντο που συνυφαίνεται με τα «φορέματα και φορεσιές» ενώ πάντα πρωταγωνιστές είναι οι άνθρωποι.
Μέσα από την project Μίτος: To νήμα της Ελλάδας, αξιώνεται η ανάδειξη του κάλλους του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού που αφορά τόσο στην απλότητα όσο και στη λαμπρότητα της μορφής της ενδυμασίας ως κεντρικού θέματος. Το περιεχόμενο έχει πολυσημία νοημάτων και σχετίζεται με το κοινωνικό, ιστορικό, οικονομικό και πολιτισμικό πλαίσιο που διαμόρφωσε αυτές τις μορφές, με δίκτυα σχέσεων, με αγώνες διεκδικήσεων και κατασκευής ταυτοτήτων.

Επιπλέον ο φυσικός χώρος και η αρχιτεκτονική είναι δεσπόζοντα στοιχεία στην εικόνα. Η ιδιαιτερότητα αυτού του φωτογραφικού έργου έγκειται στη σύγχρονη θεώρησή του, μέσα από τους ανθρώπους που έχουν φυλάξει τα καλά τους ρούχα ως κειμήλια και τα παραδίδουν στην επόμενη γενιά ενώ τα αξιοποιούν σε εθιμικές και εορταστικές περιστάσεις αυθόρμητα επικαιροποιώντας τους μηχανισμούς της παράδοσης ως διαδικασίας.» αναφέρει ο Μιχάλης Παππάς.

Χάρη στο υψηλό κόστος των ημιπολύτιμων λίθων lapis lazuli που εισάγονταν από το μακρινό Αφγανιστάν, το μπλε ήταν πολύτιμο και σπάνιο.

Στην άλλη πλευρά του ωκεανού όμως, η ιστορία εξελισσόταν κάπως διαφορετικά.

Μπάλτασαρ ντι Ετσάβε ο νεότερος, Η άμωμος σύλληψη

Το μπλε των Μάγια

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι Μάγια χρησιμοποιούσαν το δικό τους μπλε πιθανώς ήδη από το 600 π.Χ., και μπορεί να βρεθεί στην αρχαία πόλη Chichén Itzá.

Η ακμή της χρωστικής ήταν τον 8ο αιώνα, όταν χρησιμοποιήθηκε ευρέως για τη ζωγραφική τοιχογραφιών της κλασικής περιόδου των Μάγια.

Οι ιστορικοί της τέχνης και οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν με ακρίβεια την προέλευση του ζωηρού μπλε στην τέχνη των Μάγια μέχρι τη δεκαετία του 1960, όταν τελικά εντοπίστηκε η πηγή αυτής της λαμπρής χρωστικής ουσίας: παρασκευάστηκε από την ανάμειξη ενός σπάνιου πηλού (που ονομάζεται ατταπουλγίτης ή παλυγκορσίτης) με τη χρωστική ουσία από το φυτό añil, την οικογένειας indigo.

Το χρώμα που παρασκευάζεται από αυτό το αρχαίο υπερ-μπλε είναι ανθεκτικό στην τριβή, τον χρόνο, το ηλιακό φως και τις υψηλές θερμοκρασίες.

«Το μπλε των Μάγια είναι ένα παράδειγμα της τεχνολογικής τελειοποίησης των ιθαγενών πολιτισμών και της επένδυσης που έκαναν στην καλλιτεχνική παραγωγή», δήλωσε ο Νταβίντε Ντομένικι, καθηγητής ιστορίας, πολιτισμών και πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, σύμφωνα με το στο Artnet News.

Πέτρες συνθετικού χρώματος Indigo

Η συνταγή της επιτυχίας

Η πολύπλοκη μέθοδος παραγωγής της χρωστικής ουσίας δεν είναι ακόμη επαρκώς κατανοητή, σύμφωνα με τον Ντομένικι, αλλά γνωρίζουμε πως περιλάμβανε το βράσιμο του φυτού με τον ινώδη παλυγκορσίτη για να συνδεθούν τα δύο μαζί μοριακά, αντί να βαφτεί απλώς το εξωτερικό του πηλού. Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο είναι η δομή του πηλού σε συνδυασμό με το υλικό που στην πραγματικότητα επιτρέπει στην χρωστική ουσία να εισχωρήσει σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια ένταση.

Αυτό το σχεδόν αφανές επίτευγμα είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτο αν αναλογιστεί κανείς ότι ακόμη και σήμερα η δημιουργία νέων σταθερών μπλε χρωστικών παραμένει μια πρόκληση. (Το 2009, ο χημικός Μας Σουμπραμανιάν δημιούργησε τυχαία την πρώτη νέα μπλε χρωστική μετά από 200 χρόνια).

Τεχνολογικό και καλλιτεχνικό θαύμα

Το 1931, ο Αμερικανός αρχαιολόγος Άλφρεντ Μέρβιν ανακάλυψε για πρώτη φορά «μια νέα χρωστική ουσία» σε τοιχογραφίες μέσα στο Ναό των Πολεμιστών στο Chichen Itza. Λίγα χρόνια αργότερα (1942) της δόθηκε το όνομα «μπλε των Μάγια» από τους Αμερικανούς αρχαιολόγους Ρ. Τζ. Γκέτενς και Τζ. Ελ. Στάουτ.

Η έρευνα διακόπηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μόλις τη δεκαετία του 1950 η ανάλυση περίθλασης σκόνης αποκάλυψε ότι η μπλε χρωστική ουσία των Μάγια είχε παρασκευαστεί με ανάμειξη πηλού και χρώματος. Το 1993, ο Μεξικανός ιστορικός και χημικός Κωνσταντίνο Ρέγιες-Βαλέριο δημοσίευσε μια συνταγή για την αναδημιουργία του χρώματος με τη χρήση παλυγορσκίτη, μοντμοριλλονίτη (μαλακός πηλός) και φύλλα indigo.

Κριστόμπαλ ντι Βιγιαλπάντο, H γυναίκα της Αποκάλυψης

Ιστορικά δεν έχει γίνει ακόμη μεγάλη έρευνα

Είναι αλήθεια ότι καλλιτέχνες όπως ο Χοσέ Χουάρεζ (1617-1662), ο Κριστόμπαλ ντι Βιγιαλπάντο (1649-1714) και ο Μπάλτασαρ ντι Ετσάβε ο νεότερος (1583, 1584 – 1644) -γνωστός ως «El Echave de los azules» (Ο Ετσάβε των μπλε), – είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν μπορούσαν να προμηθευτούν το πολύτιμο υλικό και η χρήση της δεν καταγράφηκε στη Νέα Ισπανία.

«Απ’ όσο γνωρίζω, η χρήση του μπλε των μάγια από Ευρωπαίους αποικιοκράτες καλλιτέχνες δεν έχει επιβεβαιωθεί ποτέ από χημικές αναλύσεις», δήλωσε ο Ντομένικι. «Ο αζουρίτης (ένα ορυκτό, πολύ πιο εύκολο στη χρήση), για παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκε συνήθως στο αποικιακό Μεξικό».

Αυτό θα μπορούσε να είναι μια πιο πιθανή πηγή του τολμηρού μπλε που χρησιμοποιείται σε περίοπτη θέση στον πίνακα του Ετσάβε «Η Άμωμος Σύλληψη».

Η χρωστική ουσία έχει παρόμοιο δείκτη διάθλασης με το κοινό συνδετικό λινέλαιο, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη δημιουργία μιας στερεής επίστρωσης χρώματος, ενώ η κίτρινη απόχρωση του λαδιού μεταβάλλει επίσης την απόχρωση του μπλε των Μάγια, η οποία ήδη αγγίζει τα όρια του τιρκουάζ.

Μετά την Iσπανική Kατάκτηση, τα φυτά añil από το Μεξικό μπήκαν στον κατάλογο των πολύτιμων υλικών που άξιζε να αξιοποιηθούν και να εξαχθούν στην Ευρώπη, σύμφωνα με το Αrtnet. Το indigo χρησιμοποιήθηκε ευρέως από το τελευταίο τρίτο του 16ου αιώνα σε έργα τέχνης από Ευρωπαίους δασκάλους που εγκαταστάθηκαν στην Πόλη του Μεξικού.

*Πηγές: BBC, Artnet, Al Jazeera | Κεντρική εικόνα: Η τοιχογραφία που βρέθηκε στον Ναό των Πολεμιστών, Chichén Itzá, Wikimedia Commons 

Πηγή: in.gr

Η γέννηση του οικισμού χάνεται στα βάθη των χρόνων. Τα ερείπια προϊστορικών οχυρών από σειρές τειχών («Κτίσματα») χρονολογούνται πριν το 700 π.Χ. αλλά και οι ανασκαφές το 1930,από τον καθηγητή Ιωάννη Κεραμόπουλο στη Μαγούλα, έφεραν στο φως σπουδαία ευρήματα που μαρτυρούν την ύπαρξη οικισμού της Ρωμαϊκής Εποχής. Ιστορικοί τοποθετούν την αρχαία Εράτυρα σαν μια από της μεγαλύτερες πόλεις της αρχαίας Ελίμειας στους Μακεδονικούς χρόνους.

Η αρχαιότερη γραπτή πηγή που αναφέρει το όνομα το οικισμού είναι ο Κώδικας της Μονής Ζάμπορδας όπου εκεί αναφέρεται το 1534 με την ονομασία Σέλτζα. Η μετονομασία της σε Εράτυρα θα γίνει το 1928. Κεφαλοχώρι (πληθυσμός σχεδόν 3,000 μόνιμων κατοίκων) με οργανωμένη κοινωνική ζωή, έντονη εμπορική δραστηριότητα και πολιτιστική ανάπτυξη η Εράτυρα θα βιώσει περίοδο μεγάλης ακμής από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα.

Σήμερα αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Βοΐου και αριθμεί περί τους 600 μόνιμους κατοίκους.

Ο επισκέπτης της μπορεί να χαρεί τα άγρια βουνά που την περιβάλουν, τα κρυστάλλινα νερά της και τις καταπράσινες ρεματιές της. Μπορεί ακόμη να θαυμάσει ανάμεσα στους 23 Βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς της παμπάλαιες λιθόκτιστες εκκλησιές και ιδιαίτερα την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (1844) στην πλατεία της Εράτυρας, με το μοναδικό κοίλο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Ακόμη της εντυπωσιακές τοιχογραφίες στο Ναό της Παναγίας και του Αγίου Νικολάου αλλά και να επισκεφθεί την Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου σε μια τοποθεσία φυσικού κάλλους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον επισκέπτη έχει επίσης το λαογραφικό μουσείο αλλά και τα αρχοντικά της Εράτυρας απομεινάρια λαμπρού παρελθόντος Μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής που μαρτυρούν την έντονη πολιτιστική ανάπτυξη της στα παρελθόντα χρόνια.

Πολλές οι περίοδοι κατά την διάρκεια του χρόνου που θα μπορούσε κάποιος να επισκεφθεί την Εράτυρα . Από τις παραμονές Χριστουγέννων με τα Κόλιαντα και την παραμονή πρωτοχρονιάς με τα Σούρβα, ως την δεύτερη μέρα του Γενάρη με την μεγαλύτερη τοπική εκδήλωση γλεντιού και κεφιού τα Μπουμπουσάρια . Η τελευταία εκδήλωση Διονυσιακού χαρακτήρα θα έρθει τις μέρες της Αποκριάς με τις Κλαδαρές .

Αλλά και στην συνέχεια με την είσοδο της άνοιξης και το άνοιγμα του καιρού η περιοχή αλλάζει παραστάσεις για να υποδεχθεί το καλοκαίρι. Μύρια χρώματα και αρώματα και η φιλοξενία των κατοίκων θα κλέψει την καρδιά σας. Το χωριό σφύζει ξανά από κόσμο , η πλατεία του χωριού γεμίζει από μικρά παιδιά και κάτω από τον γερό-πλάτανο της πλατείας θυμόσοφοι παππούδες σε συζητήσεις της ρακής δίνουν μια γραφική παραδοσιακή ομορφιά που τείνει να εξαφανιστεί στις μέρες μας. Και όλοι, στο πανηγύρι Της Παναγιάς τον Δεκαπενταύγουστο, ντόπια και ξενιτεμένα παιδιά του χωριού που το κάλεσμα της πατρογονικής γης τα φέρνει ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο, δίνουν την ευχή τους στο τέλος της γιορτής όλοι να ανταμωθούν γεροί ξανά του χρόνου .

Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Η πολιτική χρονιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεκινά, παραδοσιακά, από το Στρασβούργο. Εκεί, στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα εκφωνήσει την ετήσια Ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης (State of the Union – SOTEU) την Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2025, στις 10:00 (ώρα Ελλάδος).

Η SOTEU δεν είναι μια τυπική πολιτική ομιλία. Είναι η στιγμή όπου η Ευρώπη κάνει τον απολογισμό της, αναμετράται με τις προκλήσεις και χαράζει τον δρόμο για το μέλλον. Σε αυτήν, η Πρόεδρος της Επιτροπής:

• παρουσιάζει τα επιτεύγματα της χρονιάς που πέρασε,
• αναδεικνύει τα ζητήματα που απασχολούν πολίτες και κυβερνήσεις,
• και ανακοινώνει τις μεγάλες πολιτικές πρωτοβουλίες για την επόμενη περίοδο.

Οι ελληνικές αναφορές

Η φετινή παρουσίαση των επιτευγμάτων της ΕΕ περιλαμβάνει και δύο σημαντικά παραδείγματα από την Ελλάδα:

•  Το πρόγραμμα AntiNero, που ενισχύει την πρόληψη και ανθεκτικότητα απέναντι στις πυρκαγιές.
• Την πράσινη μετάβαση των νησιών Αη Στράτης και Χάλκη, τα οποία έχουν αναδειχθεί σε πρότυπα για την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Ζωντανά με ελληνική διερμηνεία

Η ομιλία θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω δορυφορικού σήματος, web streaming και social media. Όλοι και όλες μπορούν να την παρακολουθήσουν δωρεάν με ταυτόχρονη διερμηνεία στα ελληνικά.

Δείτε live εδώ: webcast.ec.europa.eu/soteu-2025

Γιατί αξίζει να την παρακολουθήσετε;

Η SOTEU είναι η στιγμή όπου η Ευρώπη «μιλάει» με μία φωνή για το μέλλον της. Είναι μια ευκαιρία για τους πολίτες να δουν πώς συνδέονται οι μεγάλες ευρωπαϊκές αποφάσεις με την καθημερινότητά τους – από την οικονομία και την πράσινη μετάβαση μέχρι την ασφάλεια και τα δικαιώματα.

Μάθετε περισσότερα: commission.europa.eu/strategy-and-policy/state-union/state-union-2025_el

#SOTEU #EuropeanUnion #EUnews #EUintheWorld

Η είδηση για τη νέα μουσική έγινε γνωστή σε μια συνέντευξη του Κέννεϊ Τζόουνς στην εφημερίδα The Telegraph, στην οποία ο ντράμερ επιβεβαίωσε ότι «περίπου 11 τραγούδια» έχουν ηχογραφηθεί στα RAK Studios στο bόρειο Λονδίνο, συμπεριλαμβανομένου ενός με τη συμμετοχή του Τζουλς Χόλαντ. «Δεν θα είναι όλα κατάλληλα για το άλμπουμ, αλλά τα περισσότερα είναι καλά» είπε ο Τζόουνς.

ΦΩΤΟ: Αρχείο ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή στεγαστική κρίση, όπου η αύξηση των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων, λόγω της προσέλκυσης ξένων αγοραστών, αναγκάζει τους κατοίκους να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, όπως η διαμονή σε τροχόσπιτα, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπως η Μαγιόρκα. Μάλιστα στην αρχή του χειμώνα αποφασίστηκε να απαγορευτεί η διανυκτέρευση σε αυτοκινούμενα από το Δημοτικό συμβούλιο της Πάλμα, αλλά παραλείποντας να φωτιστεί το κοινωνικό ζήτημα που εγείρεται.

Από τη μία υπάρχει η εργατική τάξη που θέλει να κάνει οικονομικές διακοπές στις Βαλεαρίδες και από την άλλη υπάρχουν κι εκείνοι που κατοικούν σε τουριστικές περιοχές και πλέον δεν υπάρχει στέγη με λογική τιμή ώστε να μείνουν. Το θέμα προκάλεσε κοινωνικό διχασμό. Τα αριστερά κόμματα έσπευσαν να διευκρινήσουν τα αυτονόητα, ότι τουλάχιστον όσοι διαμένουν σε τροχόσπιτα δεν κάνουν τουρισμό, απλώς δεν έχουν τα μέσα να μείνουν αλλού: «Δεν είναι τρομοκράτες, είναι ιδιοκτήτες αυτοκινούμενων, οικογένειες που αναγκάστηκαν από το ίδιο το σύστημα να ζουν στα οχήματά τους επειδή δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τη στέγαση.

Με το νέο αντισυνταγματικό διάταγμα μένουν ακόμη πιο αβοήθητοι. Ο δημοτικός νόμος παραβιάζει το Σύνταγμα που αναγνωρίζει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή στέγαση…». Το φαινόμενο δεν είναι τοπικό και μεμονωμένο. Η Ισπανική κυβέρνηση έχει προτείνει μέτρα για να περιορίσει τους ξένους αγοραστές, όπως η επιβολή φόρου 100% σε κατοικίες που αγοράζονται από πολίτες άλλων χωρών και η απαγόρευση αγοράς ακινήτων από υπηκόους χωρών εκτός ΕΕ. Ωστόσο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα μέτρα αυτά δεν αντιμετωπίζουν τη βασική αιτία της κρίσης, η οποία είναι η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Η κατασκευή νέων κατοικιών έχει επιβραδυνθεί σημαντικά από το 2008, περιορισμένης διαθέσιμης γης, γραφειοκρατικών καθυστερήσεων και οικονομικής κρίσης. Η Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει έλλειμμα 600.000 κατοικιών μέχρι το τέλος του έτους.

Επιπλέον, ο υπερτουρισμός επιδεινώνει την κατάσταση, καθώς οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτοπίζουν τους ντόπιους από την αγορά. Παρόλα αυτά, ο τουρισμός και οι ξένες επενδύσεις είναι ζωτικής σημασίας για την ισπανική οικονομία. Η πραγματική λύση στην κρίση, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω της στήριξης των νέων κατασκευών. Η κυβέρνηση πρέπει να επικεντρωθεί σε πολιτικές που διευκολύνουν την οικοδόμηση, όπως ο εξορθολογισμός των νόμων περί ζωνών, η παροχή κινήτρων στους κατασκευαστές και η βελτίωση των υποδομών. Στη Μαγιόρκα, η τοπική κυβέρνηση απορρίπτει τους περιορισμούς στις πωλήσεις κατοικιών σε ξένους αγοραστές, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπαγορεύσει στους ιδιοκτήτες σε ποιον να πουλήσουν τα σπίτια τους. Αντίθετα, προωθεί μέτρα για να δοθεί προτεραιότητα στους ντόπιους στην πρόσβαση σε δημόσια και οικονομικά προσιτά προγράμματα στέγασης, όπως η απαίτηση πενταετούς διαμονής για την πρόσβαση σε κοινωνική κατοικία.

Το αποτέλεσμα όμως το καταγράφουν τα διεθνή ρεπορτάζ καθώς τα τροχόσπιτα κάνουν ουρές σε παραλιακούς δρόμους το χειμώνα. Σε λίγο δεν θα χωράνε καθώς οι τουρίστες καταφτάνουν για την θερινή σεζόν… [Πηγή: www.doctv.gr]

Έχω ψάξει για τόσους πολλούς θησαυρούς και δεν έχω βρει ποτέ ούτε έναν, αλλά θα συνεχίσω να ψάχνω…»

1887

Ο Κόρτο Μαλτέζε γεννιέται στη Βαλέτα της Μάλτας, στις 10 Ιουλίου του 1887. Σύμφωνα με τα «Νεανικά Χρόνια» («La giovinezza de Corto», 1981), ο πατέρας του ήταν Άγγλος ναύτης, με καταγωγή από την Κορνουάλη. Η μητέρα του ήταν τσιγγάνα από τη Σεβίλλη. Οι γονείς του γνωρίστηκαν στο Γιβραλτάρ∙ εκείνη χόρευε σε καπηλειά όπου σύχναζαν ναυτικοί∙ λόγω της ομορφιάς της, είχε αποκτήσει το προσωνύμιο «La niña de Gibilterra» («Το κορίτσι του Γιβραλτράρ»). Μια πιθανή εικόνα της μητέρας του Κόρτο αναπαρίσταται οριενταλιστικά στον ομώνυμο πίνακα του Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ (1780 – 1867).

Ο Κόρτο θυμάται ένα όμορφο σπίτι και μια αυλή γεμάτη λουλούδια –κοντά στο τζαμί στην Κόρδοβα– και την ημέρα που μια φίλη της μητέρας του πήρε το αριστερό του χέρι και το κοίταξε με φρίκη: Δεν είχε γραμμή μοίρας. Δεν το σκέφτηκε για πολύ – πήρε ένα από τα ξυράφια του πατέρα του και έκοψε τη δική του γραμμή της μοίρας, μακριά και βαθιά.

1887-1903

Ο Κόρτο μεγαλώνει στην Κόρδοβα. Ζει «στο Γκέτο», στην εβραϊκή συνοικία της πόλης. Παρακολουθεί το εβραϊκό σχολείο, το οποίο διευθύνει ο ραβίνος Έζρα Τολεντάνο (ο οποίος φέρεται να ήταν εραστής της μητέρας του). Ο ραβίνος τον μυεί στην Τορά (την καββαλιστική ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης), του μαθαίνει να διαβάζει τα ταρώ και του διηγείται ιστορίες για ανεξερεύνητα μέρη και χαμένους πολιτισμούς.

Διαβάζει μανιωδώς από μικρός. Το αγαπημένο βιβλίο του είναι η «Ουτοπία» του Τόμας Μορ, την οποία όμως δεν τελειώνει ποτέ. Ίσως επειδή αντιλαμβάνεται ότι σε όλη του τη ζωή θα αναζητά εσαεί την Ουτοπία. Του αρέσουν επίσης ο Τζακ Λόντον, ο Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον, ο Χέρμαν Μέλβιλ και ο Τζόζεφ Κόνραντ. Επικαλείται συχνά στίχους του Ρεμπώ.

1904

Στις αρχές του έτους ο Κόρτο μπαρκάρει στο ιστιοφόρο Golden Vanity που έχει προσαράξει στο λιμάνι της Βαλέτας. Το πρώτο ταξίδι. Ρίχνουν άγκυρα στην Αλεξάνδρεια και ο Κόρτο επισκέπτεται τις πυραμίδες στη Γκίζα. Μέσω του Σουέζ, τον Φεβρουάριο το πλοίο φτάνει στην Ισμαηλία και στη συνέχεια σταματά στο Άντεν, στην Ερυθρά Θάλασσα. Περνά στον Ινδικό, και αγκυροβολεί διαδοχικά στο Καράτσι, τη Βομβάη, το Κολόμπο, το Μαντράς, τη Ραγκούν, τη Σιγκαπούρη, την Κόουνλουν, τη Σαγκάη και το Τιέν Τσιν. Στην Κίνα έχει ήδη ξεσπάσει η αντιαποικιοκρατική εξέγερση των Μπόξερ.

1904-1905

Την εποχή του Ρωσο-Ιαπωνικού Πολέμου (Φεβρουάριος 1904-Σεπτέμβριος 1905), ο Κόρτο φτάνει στη Μαντζουρία. Στη Μούκντεν, τη σημερινή Σενγιάνγκ, γνωρίζεται με τον σπουδαίο Αμερικανό σοσιαλιστή συγγραφέα Τζακ Λόντον, ο οποίος εργάζεται ως πολεμικός ανταποκριτής. Γνωρίζεται επίσης με τον Αγγλοπολωνό συγγραφέα Τζόζεφ Κόνραντ, πολέμιο της αποικιοκρατίας και δημιουργό της αριστουργηματικής «Καρδιάς του Σκότους». Ο πόλεμος λήγει με συντριβή της Ρωσίας. Ξεσπάει η Επανάσταση του Φεβρουαρίου του 1905 στην Αγία Πετρούπολη, την οποία καταπνίγει το τσαρικό καθεστώς. Όμως χιλιάδες στρατιώτες λιποτακτούν από τον τσαρικό στρατό. Ανάμεσά τους, ο Κόρτο γνωρίζεται στη Μούκντεν με έναν γενειοφόρο, νεαρό λιποτάκτη του Πρώτου Συντάγματος Σιβηριανών τυφεκιοφόρων: τον Ρασπούτιν. Ταξιδεύουν μαζί στη νοτιοδυτική Κίνα, απ’ όπου επιδιώκουν να περάσουν, μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, τελικά στην Αφρική. Στόχος τους: η αναζήτηση των χρυσωρυχείων της Ντανκάλια, στη σημερινή Ερυθραία, στα σύνορα με την Αιθιοπία – που βρίσκεται υπό ιταλική κατοχή. Ένα μέρος από αυτές τις περιπέτειες περιγράφεται στη συλλογή ιστοριών «Αιθιοπικά» («Les Éthiopiques», 1972–1973).

1905-1906

Στη θάλασσα της Κελέβης ξεσπά ανταρσία στο πλοίο. Οι στασιαστές ρίχνουν τον Κόρτο και τον Ρασπούτιν σε μια σχεδία στη θάλασσα. Τους περισώζει ένα εμπορικό πλοίο, που καταπλέει προς το Βαλπαραΐσο της Χιλής. Από εκεί, με το τρένο φτάνουν στο Σαντιάγο και μετά στην Αργεντινή. Στην Τσολίλα της Παταγονίας συναντούν τους θρυλικούς Βορειοαμερικανούς παρανόμους Μπουτς Κάσιντι και Σάντανς Κιντ – οι οποίοι απαθανατίστηκαν στην ομώνυμη ταινία του Τζορτζ Ρόι Χιλ, με τους Πολ Νιούμαν και Ρόμπερτ Ρέντφορντ (1969).

1906-1907

Το 1907 επιστρέφει στην Ευρώπη. Στην Αγκόνα, γνωρίζεται με έναν Ρώσο πολιτικό εξόριστο της Επανάστασης του 1905, ο οποίος εργάζεται ως πορτιέρης σε κάποιο ξενοδοχείο: τον Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Τσουκασβίλι, επαναστατικό ψευδώνυμο Στάλιν. Η γνωριμία τους θα σταθεί σωτήρια για τον Κόρτο μερικά χρόνια αργότερα, στη διάρκεια της Επανάστασης των Μπολσεβίκων το 1917 – όπως μαθαίνουμε από το άλμπουμ «Η κρυφή Αυλή του Μυστηρίου» («Corte sconta detta Arcana», 1974-75). Το 1908, ο Κόρτο επιστρέφει στην Αργεντινή. Επανασυνδέεται με τον Τζακ Λόντον, ο οποίος τον συστήνει στον θεατρικό συγγραφέα Ευγένιο Ο’ Νιλ, που είναι επίσης μέλος του Αμερικανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος.

1908-1913

Το 1909 ο Κόρτο μπαρκάρει για τη Μασσαλία. Από εκεί ταξιδεύει στην Τεργέστη, η οποία βρίσκεται υπό αυστριακή κυριαρχία. Συναναστρέφεται τον Τζέιμς Τζόις, που εργάζεται ως δάσκαλος στην Τεργέστη και έχει ξεκινήσει εκεί τη συγγραφή του «Οδυσσέα». Επόμενος σταθμός η Αγγλία, όπου γνωρίζεται με τον μεγάλο Αμερικανό συγγραφέα Χένρι Τζέιμς. Το 1910 αναλαμβάνει δεύτερος στη διοίκηση του εμπορικού πλοίου Bostonian, που μεταφέρει ζωοειδή μεταξύ Βοστώνης και Λίβερπουλ. Το 1911 φτάνει στην Τυνησία και την ίδια χρονιά σαλπάρει εκ νέου για την Αργεντινή, αλλά σταματά στο Σαλβαδόρ ντε Μπαΐα της Βραζιλίας και περνάει αρκετό καιρό στην Ιταπόα.

1913

Ο Κόρτο ταξιδεύει στην Ινδονησία και στον Νότιο Ειρηνικό: Σουραμπάγια (Ιάβα), Νησιά Σαμόα και Νησιά Τόνγκα. Γίνεται καπετάνιος σε ένα πειρατικό πλοίο που ανήκει στον στόλο που διευθύνει ο μυστηριώδης Καλόγερος. Στις 31 Οκτωβρίου το πλήρωμα του Κόρτο εξεγείρεται. Υποκινητής της εξέγερσης είναι ένας μαύρος, αυτόχθονας, το επονομαζόμενο Κρανίο, ο οποίος οραματίζεται μια γενική επανάσταση των τοπικών πληθυσμών κατά των λευκών ιδιοκτητών. Αργότερα, ο Κόρτο και το Κρανίο θα γίνουν φίλοι. Το πλήρωμα εγκαταλείπει τον Κόρτο δεμένο σε μια σχεδία, κοντά στις ακτές των Νήσων Σολομώντα. Την επόμενη μέρα, ο Κόρτο σώζεται από διερχόμενο πλοίο με καπετάνιο τον Ρασπούτιν, ο οποίος είναι επίσης πειρατής και συνεργός του Καλόγερου. Η 1η Νοεμβρίου 1913 σηματοδοτεί την αφετηρία των περιπετειών που εξιστορούνται στο magnum opus του Κόρτο: την «Μπαλάντα της Αλμυρής Θάλασσας» («Una ballata del mare salato», 1967-69).

1914-1915

Ο Κόρτο και ο Ρασπούτιν επιχειρούν περίπλου του Ειρηνικού, στην βορειοανατολική ακτή της Νέας Γουινέας, με κατεύθυνση το Αρχιπέλαγος του Μπίσμαρκ. Στη νήσο Εσκονσίδα (169° δυτικά και 19° νότιο γεωγραφικό πλάτος) εδρεύει η μυστική βάση του πειρατικού στόλου του Καλόγερου.

Όμως, λίγο μετά, το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό ανακαλύπτει την πειρατική βάση και την καταστρέφει. Στις 19 Ιανουαρίου ο Κόρτο και ο Ρασπούτιν διαφεύγουν από την Εσκονσίδα και κατευθύνονται προς τη νήσο Πίκερν. Κάνουν στάση στα Νησιά του Πάσχα και έπειτα στο Ικίκε της Χιλής, στο Καγιάο του Περού και στο Γκουαγιακίλ του Εκουαδόρ. Τον Αύγουστο φτάνουν στη Διώρυγα του Παναμά.

1916

Ο Κόρτο καταπλέει στον Αμαζόνιο και εισέρχεται βαθιά στη βραζιλιάνικη ζούγκλα, συνοδευόμενος από τον επιστήμονα και αποκρυφιστή Τζερεμάια Στάινερ (βασισμένο στον ιστορικό Ρούντολφ Στάινερ), καθηγητή του Πανεπιστημίου της Πράγας, και από τον νεαρό, απελεύθερο νέγρο Τρίσταμ Μπαντάμ. Συναντά για πρώτη φορά την ιέρεια βουντού Μπόκα Ντοράτα (Χρυσόστομη) και την προστατευόμενή της, την Εμεράλντα, που έχει τατού στο πρόσωπο το σύμβολο του μπλακ-τζακ. Του προλέγουν το μέλλον στα ταρώ. Στο νησί Μαραχάο, στις εκβολές του Αμαζονίου στον Ατλαντικό, ο Κόρτο σμίγει με ένα τσούρμο μαύρων μπαντολέρος (λήσταρχοι, συνήθως πρώην σκλάβοι), που κάνουν σερτάο (επιδρομές) στις βραζιλιανικές ακτές, ως αντάρτικο στην πορτογαλική αποικιακή διοίκηση. Περιπέτειές του στην απέραντη Μπαΐα στα νότια του Ρίο ντε Τζανέιρο εξιστορούνται στα λευκώματα «Ο Αετός της Βραζιλίας» («L’Aigle du Brésil») και «Στον Αστερισμό του Αιγόκερω» («Sous le signe du Capricorne», 1971). Την ίδια περίοδο ταξιδεύει στις Αντίλλες και στη Νέα Ορλεάνη, και οι εμπειρίες του καταγράφονται στα άλμπουμ «Η Σουίτα της Καραϊβικής» («Suite caraïbéenne») και «Το μυστικό του Τρίσταν Μπάνταμ» («Le Secret de Tristan Bantam»).

1917

Είναι η πιο έντονη χρονιά στη ζωή του. Μετά από νέα εξόρμηση στις Αντίλλες και στην τότε Βρετανική Ονδούρα (σημερινή Μπελίζ), ταξιδεύει στο Μαρακάιμπο της Βενεζουέλας (όπου ξανασυναντά τον Ρασπούτν) και κατόπιν στα νησιά Μπαρμπάντος και στο Πορτ Ντουκάλ, στα νοτιοδυτικά της Γουαδελούπης, όπου έχει μια πρώτη περιπέτεια με την άσπονδη ερωμένη του, Βενετσιάνα Στίβενσον.

Στη συνέχεια, ενώ μαίνεται ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Κόρτο επιστρέφει στην Ευρώπη. Οι περιπέτειές του εξιστορούνται στα «Κέλτικα» («Les Celtiques», 1971-72). Αρχικά, άγνωστο πώς, ο Κόρτο ξυπνά στο Στόουνχεντζ. Το ημερολόγιο γράφει 24 Ιουνίου, η ημέρα όπου γιορτάζεται το Θερινό Ηλιοστάσιο και διαδραματίζεται το «Όνειρο Θερινής Νυκτός» του Σαίξπηρ. Κέλτικα ξωτικά και νεράιδες γίνονται οι σύντροφοι του Κόρτο και συνδράμουν τους Άγγλους να αποκρούσουν μια «πισώπλατη» γερμανική εισβολή στην Αλβιώνα. Αμέσως μετά  προσαράζει στις ακτές της Ιρλανδίας. Στο Δουβλίνο  μπλέκεται με τους Ιρλανδούς Εθελοντές (προδρόμους του IRA), οι οποίοι μάχονται κατά την βρετανικής κυριαρχίας.

Όμως το επεισόδιο «Ο Άγγελος στο Παράθυρο της Ανατολής» («L’angelo della finestre d’oriente»), ουσιαστικά το πρώτο κεφάλαιο στα «Κέλτικα», διαδραματίζεται εξ ολοκλήρου στη Βενετία: το Καναρέτζιο, στο Rio Terà dei Biri, στην καρδιά του εβραϊκού γκέτο, θα αποτελέσει πλέον το de facto ορμητήριό του.

Ο Κόρτο βρίσκεται στη Βενετία όταν λαμβάνει χώρα η σφοδρή μάχη του Καπορέτο (24 Οκτωβρίου 1917). Στη σύγκρουση αυτή τραυματίζεται ένας νεαρός τότε δημοσιογράφος και εκκολαπτόμενος συγγραφέας, ο οποίος υπηρετεί ως οδηγός ασθενοφόρου: ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Μαζί με τον Χέμινγουεϊ και άλλους τυχοδιώκτες, πρώην στρατιώτες με πολυεθνική καταγωγή, οι οποίοι συνειδητοποιούν ότι σκοτώνονται στην υπηρεσία αντιμαχόμενων ιμπεριαλισμών, ο Κόρτο αναζητά ένα χαμένο φορτίο χρυσού στην Αδριατική Θάλασσα, κοντά στις ακτές του Μαυροβουνίου.

1918

Την άνοιξη, ο Κόρτο βρίσκεται στη Γαλλία. Στις 20 και 21 Απριλίου λαμβάνει χώρα η πιο πολύνεκρη μάχη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Μάχη του Σομ. Στη διάρκειά της, ο Κόρτο γίνεται μάρτυρας της κατάρριψης του αεροσκάφους του Γερμανού ιπτάμενου άσου Μάνφρεντ φον Ριστχόφεν, του περίφημου Κόκκινου Βαρόνου.

Ο Κόρτο χαλαρώνει στη Βενετία καθώς ο πόλεμος οδεύει προς το τέλος του. Δεν θα μείνει ήσυχος για πολύ. Μια ανακάλυψη στο εβραϊκό γκέτο, τον ωθεί να σαλπάρει ξανά. Το φθινόπωρο ο Κόρτο ταξιδεύει στην Ασία. Φτάνει στη σημερινή Αλ-Τουρμπάχ της Υεμένης και από εκεί κατευθύνεται στη Βρετανική Σομαλία. Περνά εκ νέου από την Αιθιοπία και βρίσκεται στη Γερμανική Ανατολική Αφρική (σημερινή Τανζανία). Σαλπάρει προς την Ανατολή. Κάνει στάση στη Σανγκάη και στις 11 Νοεμβρίου του 1918 φτάνει στο Χονγκ Κονγκ. Εκεί ο Κόρτο πληροφορείται για τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.  Έχει όμως ήδη ξεσπάσει ο Ρωσικός Εμφύλιος.

1919-1921

Στο Χονγκ Κονγκ τον προσεγγίζει η μυστική οργάνωση «Κόκκινα Φανάρια», που σχετίζεται με το Κίνημα της 4ης Μαΐου, με τον νεαρό-τότε- επαναστάτη Μάο Τσε-τουνγκ και το Κομμουνιστικό Κόμμα. Πράκτοράς τους είναι η επονομαζόμενη Σαγκάη-Λιλ, που γοητεύει τον Κόρτο. Έναντι μεριδίου, του ανατίθεται μια αποστολή: να ταξιδέψει στη Μαντζουρία και από εκεί στη Σιβηρία, με σκοπό να βρει ένα τρένο γεμάτο χρυσάφι, που βρίσκεται στα χέρια του αντεπαναστάτη στρατηγού Κολτσάκ, θανάσιμου εχθρού των Μπολσεβίκων. Αντίπαλοι των τελευταίων είναι επίσης η πανέμορφη, δολοπλόκος δούκισσα Μαρίνα Σεμίνοβα (την οποία ερωτεύεται ο Κόρτο) και ο στρατηγός Σεμένοφ, ιστορικό πρόσωπο, διοικητής της κοζάκικης «Άγριας Μεραρχίας» (με τον οποίο αντιπαρατίθεται ο Κόρτο).

Ταξιδεύει βόρεια, διασχίζει τα σύνορα της Μαντζουρίας και της Μογγολίας, και φτάνει στη Σιβηρία. Ξαναβρίσκει στον δρόμο τον Ρασπούτιν.

Στην εξωτερική Μογγολία, ο Κόρτο συντάσσεται με τις δυνάμεις των κομμουνιστών επαναστατών Σούχε Μπατόρ και Τσοϊλμπασάν, που μάχονται τα στρατεύματα του «σφαγέα», μυστικιστή αριστοκράτη-στρατηγού Ούγκερν φον Στένμπεργκ. Ο Κόρτο συναντά τον τελευταίο το προηγούμενο βράδυ του θανάτου του. Όμως, λίγο αργότερα, ο ίδιος ο Κόρτο τραυματίζεται σοβαρά, σε μια προσπάθεια να καταστρέψει το θωρακισμένο τρένο του αντεπαναστάτη στρατηγού Τσιανγκ. Καταφέρνει ωστόσο να περάσει στην κινέζικη επαρχία της Χσιάν Τζιανγκ και από εκεί καταφεύγει στο Χονγκ Κονγκ. Το 1920 επιστρέφει στη Βενετία.

1921-1922

Ο Κόρτο ανακαλύπτει στο εβραϊκό γκέτο της Βενετίας έναν χάρτη που φέρεται να οδηγεί στον Χαμένο Θησαυρό του Μεγάλου Αλεξάνδρου, κάπου στα σύνορα Ιράν-Αφγανιστάν. Το φθινόπωρο φεύγει για τη Ρόδο. Εκεί, άθελά του, γίνεται μάρτυρας μιας μυστικής συνάντησης κορυφής των ηγετών των Νεότουρκων, όπου συμμετέχουν ο Κεμάλ Ατατούρκ και ο Εμβέρ Πάσα, υπεύθυνος για τη γενοκτονία των Αρμενίων.

Φεύγοντας από τη Ρόδο τον Δεκέμβριο, περνάει από τα Άδανα και το Βαν (Τουρκία), μπαίνει στο Αζερμπαϊτζάν και φτάνει στην Κασπία Θάλασσα∙ την διασχίζει με βάρκα από το Μπακού στο Κρασνοβόντσκ, καταλήγοντας στο Εμιράτο της Μπουχάρα. Εκεί συναντιέται με τον Ρασπούτιν, ο οποίος μόλις έχει αποδράσει από τη φυλακή που ονομάζεται -κατ’ ευφημισμό- «Χρυσό Σπίτι της Σαμαρκάνδης», κοντά στο Μπαλτζουάν, στα νοτιοδυτικά της Ντουσαμπέ (σημερινή πρωτεύουσα του Τατζικιστάν). Ο Κόρτο και ο Ρασπούτιν γίνονται μάρτυρες του θανάτου του στρατηγού Ενβέρ Πασά στη μάχη του με μονάδα Αρμενίων του Κόκκινου Στρατού, στις 4 Αυγούστου 1922. Στη συνέχεια πηγαίνουν στο Καφιριστάν (περιοχή του Αφγανιστάν, γνωστή σήμερα ως Νουριστάν). Στους πρόποδες του όρους Αλαμούτ συναντούν μυστικιστές-δολοφόνους που βλέπουν οράματα πίνοντας χασίς, απογόνους του Τάγματος των Ασσασσίνων του Χασάν Ι Σαμπάχ (βλέπε το ομώνυμο κομμάτι των Hawkwind). «Το Χρυσό Σπίτι της Σαμαρκάνδης» («La Casa Dorata di Samarcanda», 1980) ολοκληρώνεται στις 6 Σεπτεμβρίου του 1922. Οι δύο σύντροφοι στιγμιαία αντικρύζουν τον θησαυρό του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όμως τον χάνουν αμέσως από τα μάτια τους. Ο Κόρτο και ο Ρασπούτιν περνούν τα σύνορα μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν (τότε μέρος της Βρετανικής Ινδικής Αυτοκρατορίας).

1923-1925

Στις αρχές Ιουνίου του 1923, ο Κόρτο Μαλτέζε ταξιδεύει με ατμόπλοιο από το Αμβούργο στο Μπουένος Άιρες. Επιστρέφει στην Αργεντινή μετά από δεκαπέντε χρόνια. Στο Μπουένος Άιρες, ο Κόρτο σώζει μια νεαρή πόρνη από την πολωνική εγκληματική οργάνωση Βαρσάβια, όπως εξιστορείται στο άλμπουμ «Τάνγκο» («Tango… y todo a media luz», 1985). Όμως κινδυνεύει σοβαρά και ο ίδιος και σώζεται χάρη σε παρέμβαση του παλιού του φίλου, του πρώην παράνομου Μπουτς Κάσιντι, ο οποίος έχει γίνει πάμπλουτος κτηματίας και ζει ινκόγκνιτο. Το τάνγκο του Κόρτο ξεκινά στις 13 Ιουνίου και τελειώνει το βράδυ της 20ης Ιουνίου. Στο τέλος της χρονιάς γυρνά στην Ευρώπη.

1924-1925

Ο Κόρτο επισκέπτεται τα ελβετικά καντόνια. Το φθινόπωρο, μαζί με τον καθηγητή Στάινερ πηγαίνουν στη Μοντανιόλα (Καντόνι Τιτσίνο) για να επισκεφτούν τον μυστικιστή συγγραφέα Έρμαν Έσσε. Εξάλλου, η συλλογή ιστοριών «Ελβετικά» («Le Elvetiche», 1987) αποτελεί ένα είδος μύησης του Κόρτο στα μυστικά της αλχημείας. Στη Ζυρίχη συνδέεται με τη αρτ ντέκο Πολωνή ζωγράφο Ταμάρα Λέμπικα. Εκεί ο Κόρτο και ο Στάινερ λαμβάνουν ένα τηλεγράφημα από τη Βενεζουέλα, από τον φίλο τους Λεβί Κολόμπια. Ο τελευταίος είναι συλλέκτης χαμένων θησαυρών και αρχαιοτήτων, ιδιοκτήτης μουσείου στο Παραμαρίμπο, με εμμονή στην αναζήτηση του μυθικού, «χρυσαφένιου» Ελντοράντο. Ο Κολόμπια τους προσκαλεί σε μια αναζήτηση της χαμένης Ατλαντίδας στην Καραϊβική. Καταγράφεται στο άλμπουμ «Μου» (1988–1989, όπου «Mü» η ονομασία της χαμένης ηπείρου που φέρεται να συνόρευε με την Ατλαντίδα).

1925-1936

Δεν είναι γνωστά πολλά για τη ζωή του Κόρτο Μαλτέζε αυτήν την περίοδο. Τον Δεκέμβριο του 1928 και τον Ιανουάριο του 1929 βρίσκεται στο Χαράρ (την πόλη της Αιθιοπίας όπου έζησε ο Ρεμπώ), παρέα με τον παλαιοντολόγο και θεολόγο Πιερ Τειγιάρ ντε Σαρντέν. Ο τελευταίος συνέλαβε φιλοσοφικά την ιδέα του «Σημείου Ωμέγα» (βλ. το ομώνυμο μυθιστόρημα του Ντον Ντελλίλο), δηλαδή ενός μέγιστου επιπέδου πολυπλοκότητας και συνειδητότητας προς το οποίο πίστευε ότι οδεύει το Σύμπαν. Από τη θεωρία και το όνομά του παράγεται όρος «τελεολογία», που υποδηλώνει ότι όλα εξαρχής οδεύουν προς έναν προκαθορισμένο σκοπό.

Ο Κόρτο εξαφανίζεται ως τον Ιούλιο του 1936, οπότε ξεσπά ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος. Θα διαρκέσει μέχρι τον Μάιο του 1939. Ο Κόρτο στρατεύεται στις Διεθνείς Ταξιαρχίες, πολεμώντας δίπλα στον Τζον Κόρνφορντ (γιος της Αγγλίδας ποιήτριας Φράνσις Κροφτ Κόρνφορντ, εγγονής του Δαρβίνου). Τότε χάνονται τα ίχνη του.

Μια αναφορά για τη μετέπειτα τύχη του εντοπίζεται στο έργο «Σκορπιοί της Ερήμου» του Ούγκο Πρατ, αυτόνομη πολεμική περιπέτεια, που εκτυλίσσεται στη Βόρεια Αφρική στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τον Οκτώβριο του 1940, οι ιταλικές δυνάμεις στα κατεχόμενα εδάφη της Λιβύης, της Αιθιοπίας, της Ερυθραίας και της Σομαλίας νοιώθουν τον βρετανικό κλοιό να σφίγγει επικίνδυνα γύρω τους. Αιχμή του δόρατος είναι το Long Range Desert Group, μια μονάδα ανορθόδοξου πολέμου, που αναλαμβάνει αποστολές αναγνώρισης, κατασκοπίας και σαμποτάζ.  Επικεφαλής τους είναι ο Υπίλαρχος Κοΐνσκυ, (υπαρκτό πρόσωπο), ο οποίος φέρεται να γνώριζε τον Κόρτο. Λέει σε μια συζήτηση, τον Ιανουάριο του 1941: «Φαίνεται να έχει χαθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ισπανία». Μαθαίνουμε ότι ο Κόρτο είχε στείλει στον υπίλαρχο ένα γεράκι με το όνομα Αλ-Ανταλού, που υποδηλώνει την αραβική ονομασία της Ισπανίας. Σώζεται πάντως μια επιστολή, γραμμένη από την Πανδώρα Γκροβσνορ, η οποία σε νεαρή ηλικία είχε συνδεθεί με τον Κόρτο στην «Μπαλάντα της Αλμυρής Θάλασσας». Γράφει ότι ο Κόρτο, μετά από την ήττα των Δημοκρατικών, κατάφερε να διαφύγει από την Ισπανία στην Αγγλία.

Σημ: Στο παραπάνω χρονολόγιο συμπεριλήφθηκαν μόνο οι «ιστορικές περιπλανήσεις» του Κόρτο Μαλτέζε, σε σενάριο και εικονογράφηση του ίδιου του Hugo Pratt. Τον ήρωα πάντως αναζωογόνησαν σε νέες περιπέτειες, σε πιο πρόσφατα χρόνια, οι Juan Diaz Canales & Ruben Pellejero («Εκουατόρια», «Κάτω Από Τον Ήλιο Του Μεσονυκτίου», «Νύχτες του Βερολίνου») και οι Martin Quenehen & Bastien Vivès («Η Βασίλισσα της Βαβυλώνας»). Όλοι οι τόμοι του Κόρτο Μαλτέζε κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως.

www.mikrosiros.gr/corto-maltese

Πηγές:

Michelle Pierre – “Corto Maltese Memoires” (Casterman, 1998)
Hugo Pratt – “Les Lieux de l’aventure” (Casterman, 2011)
Philip Cochereau & Stephanie Germain – “Corto Maltese et La Mer” (Editions Ouest-France, 2018)
Jean-Claude Guilbert – “Hugo Pratt. Le Traverse de Labyrinthe” (Press Renais, 2006)

Το επίσημο site του Hugo Pratt: https://cortomaltese.com/en/my-story/