Με μεγάλη χαρά ανακοινώνουμε τα βραβεία του online 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και ευχαριστούμε το κοινό για την εντυπωσιακή συμμετοχή του. Μέχρι και την όγδοη μέρα της διοργάνωσης διατέθηκαν 72.000 δωρεάν εισιτήρια και 113 ντοκιμαντέρ έγιναν sold out. 

Ανάμεσα στις sold out ταινίες είναι και οι βραβευμένες. Γι’ αυτό και το Φεστιβάλ δίνει στους θεατές τη δυνατότητα να δουν ξανά την πλειοψηφία των βραβευμένων ταινιών, προσφέροντας 100 επιπλέον δωρεάν θεάσεις για κάθε μία. Οι επιπλέον θεάσεις θα είναι διαθέσιμες από την Τετάρτη 27 Μαΐου, στις 12:00.

Το Φεστιβάλ συνεχίζεται και μπορείτε να κλείσετε τα εισιτήριά σας μέχρι και τα μεσάνυχτα της Πέμπτης 28 Μαΐου, ενώ για όσους κλείσουν τα εισιτήριά τους την Πέμπτη οι ταινίες θα είναι διαθέσιμες για 24 ώρες από τη δέσμευση θέσης.

ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΗΚΟΥΣ

Η κριτική επιτροπή για το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αποτελείται από τους:

Μάρκο Γκαστίν, σκηνοθέτη (Ελλάδα)

Κλερ Σιμόν, σκηνοθέτη (Γαλλία)

Αν Τόμσον, δημοσιογράφο (ΗΠΑ)

Το βραβείο «Χρυσός Αλέξανδρος» που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 15.000€ απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Καλωσήρθατε στην Τσετσενία / Welcome to Chechnya σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Φρανς (ΗΠΑ)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Αυτό το ανατριχιαστικό ντοκιμαντέρ-θρίλερ αποκαλύπτει μια -σε μεγάλο βαθμό-αγνοημένη ανθρωπιστική κρίση στη μουσουλμανική ρωσική ομοσπονδιακή δημοκρατία της Τσετσενίας, όπου η καταδίωξη ομοφυλοφίλων μαίνεται: τους κυνηγούν, τους φυλακίζουν, τους βασανίζουν και φτάνουν στο σημείο μέχρι και να τους σκοτώσουν, σε μία προσπάθεια εκκαθάρισης της LGBTQ κοινότητας της Τσετσενίας. Η ταινία μάς συστήνει τη θαρραλέα queer κοινότητα που εδρεύει στη Μόσχα, η οποία έχει επικεντρώσει τις δυνάμεις της στη διάσωση ανθρώπων από την Τσετσενία μέσα από ένα τεράστιο και κρυφό δίκτυο διαφυγής που τους οδηγεί στην ασφάλεια. Οι ακτιβιστές οργανώνουν τη διαφυγή και τη μεταφορά σε ασφαλή σπίτια σε άγνωστες πόλεις, καθώς οι πρόσφυγες περιμένουν, συχνά επί μήνες, να βρεθεί μια χώρα πρόθυμη να τους δεχθεί, εν μέσω του συνεχούς κινδύνου να δολοφονηθούν. Αξιοσημείωτη είναι και η πρωτοποριακή χρήση ψηφιακών εφέ που αλλάζει τα πρόσωπα των πρωταγωνιστών, προκειμένου να προστατεύσει τις ταυτότητές τους, χωρίς να αποσπάσει την προσοχή από την αφήγηση. Συνολικά, 22 άτομα -κυρίως queer ακτιβιστές από τη Νέα Υόρκη- δανείζουν τα πρόσωπά τους ως ασπίδα για να προστατεύσουν τους ανθρώπους που συμμετέχουν στην ταινία. Καταγράφοντας αυτή την αντίσταση, ο σκηνοθέτης μάς επιτρέπει να βιώσουμε τι σημαίνει να διαφεύγεις από διώξεις, να χάνεις όλα εκείνα από τα οποία αποτελείται η ζωή σου, την ίδια στιγμή που ανακαλύπτεις μια φιλόξενη και τρυφερή κοινότητα».

Το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 5.000€ απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Σπίτι μου / Acasă, My Home σε σκηνοθεσία Ράντου Τσορνίτουτς (Ρουμανία, Φινλανδία, Γερμανία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Αυτή η “μικρή μεγάλη ταινία” επικεντρώνεται “στους άλλους”, των οποίων την οπτική αγκαλιάζει εξολοκλήρου, γεγονός που μας προκαλεί, καθώς μας κάνει να αμφισβητήσουμε τις βεβαιότητές μας. Σκηνοθετημένο στο υδάτινο δέλτα έξω από το Βουκουρέστι, στη Ρουμανία, αυτό το δείγμα cinéma verité αμφισβητεί τα όρια ανάμεσα στην ελευθερία και την κοινωνία, ανάμεσα στη φύση και τον πολιτισμό, ανάμεσα στη διαφορετικότητα και την ταυτότητα. Θα πρέπει να επιβάλουμε την ιδέα μας περίε υτυχίας, όσο αξιέπαινη και αν είναι, σε αυτούς που δεν την αποδέχονται; Αυτή είναι η ερώτηση που θέτει το “Acasa, My Home”, ένα όμορφο και συγκινητικό ντοκιμαντέρ από τον Ράντου Τσορνίτουτς».

ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ NEWCOMERS

Η κριτική επιτροπή για το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα Newcomers του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αποτελείται από τους:

Κατρίν Λε Κλεφ, sales agent (Γαλλία)

Φιλίπ Μπελαΐς, σκηνοθέτη, παραγωγό, διευθυντή φωτογραφίας (Γαλλία)

Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ, σκηνοθέτη (ΗΠΑ – Ελβετία)

Το βραβείο «Χρυσός Αλέξανδρος Newcomers» που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 8.000€ απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Βάλχενζεε για πάντα / Walchensee Forever σε σκηνοθεσία Γιάνα Γι Γουόντερς (Γερμανία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Μερικές φορές, οι προσωπικές ταινίες αποτελούν κάτι περισσότερο από ένα οικείο οικογενειακό πορτραίτο –αποκτούν τις ποιότητες και μοιάζουν εξωτερικά με παραμύθι. Το Μεγάλο Βραβείο Newcomers 2020 απονέμεται σε μία εξαιρετική ταινία, γυρισμένη με ειλικρίνεια και γενναιοδωρία, η οποία σταδιακά αποκαλύπτει και ξετυλίγει τις ζωές πολλών γενεών γυναικών –κάθε μία από αυτές αγαπητή, πλούσια, γενναιόδωρη και ελεύθερη με τον τρόπο της. Για την κομψή χρήση του αρχειακού υλικού, της φωτογραφίας και την ειλικρινή αφήγησή του, ο Χρυσός Αλέξανδρος απονέμεται στην ταινία Walchensee Forever σε σκηνοθεσία Γιάνα Γι Γουόντερς».

Το Ειδικό Βραβείο Επιτροπής που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 3.000€ απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Ο καιρός μιας κυρίας / Lady Time σε σκηνοθεσία Ελίνα Ταλβενσάαρι (Φινλανδία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Το φετινό Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής Newcomers απονέμεται σε ένα εντυπωσιακό ντεμπούτο, γεμάτο αυτοπεποίθηση, το οποίο με χάρη επιχειρεί να ανασυνθέσει μία προηγούμενη ζωή που βρίσκεται στα όρια της λησμονιάς, υφαίνοντας έναν συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στους ζωντανούς και τους νεκρούς μέσα από αντικείμενα, φωτογραφίες και κατακερματισμένες αναμνήσεις. Το Lady Time της Ελίνα Ταλβενσάαρι είναι ένα περίτεχνα κατασκευασμένο κινηματογραφικό διαμάντι και μας συγκίνησε η ευαισθησία, η ενσυναίσθηση και η ευρηματική στυλιστική του προσέγγιση».

ΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ >>FILM FORWARD

Η κριτική επιτροπή για το Διεθνές Διαγωνιστικό >>Film Forward του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αποτελείται από τους:

Εντουάρντο Γουίλιαμς, σκηνοθέτη (Αργεντινή)

Γκιουρτσάν Κελτέκ, σκηνοθέτη (Τουρκία)

Μαρία Τσαντσάνογλου, ιστορικό τέχνης (Ελλάδα)

Το βραβείο «Χρυσός Αλέξανδρος »Film Forward» που συνοδεύεται από το χρηματικό έπαθλο 3.000€ απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Έτος ανακάλυψης / The Year of the Discovery σε σκηνοθεσία Λούις Λόπες Καράσκο (Ισπανία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Ο Καράσκο μάς μεταφέρει στην καθημερινότητα ανθρώπων από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και ηλικίες, και με διαφορετικές πολιτικές ιδεολογίες, οι οποίοι ερμηνεύουν το παρόν ανατρέχοντας στο παρελθόν. Με αυτόν τον τρόπο, ξαναγράφουν ένα κεφάλαιο της Ιστορίας, απαλλαγμένο πλέον από κάθε είδους παραποίηση. Ο σκηνοθέτης αξιοποιεί μαρτυρίες, τόσο από περασμένες εποχές όσο και σύγχρονες, θολώνοντας περιπαικτικά τις χρονικές συντεταγμένες, προκειμένου να καταδείξει ότι πολύ λίγα έχουν αλλάξει στην Ισπανία από τη δεκαετία του 1990: η εργατική τάξη ακόμη ποδοπατείται από την άρχουσα τάξη, αλλά και από το κράτος».

ΒΡΑΒΕΙΟ «MERMAID»

Το Mermaid Award είναι το βραβείο του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης για την καλύτερη ταινία LGBTQI+ θεματικής του επίσημου προγράμματος του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ. Η φετινή επιτροπή αποτελείται από τους: 

Ντέμπρα Ζίμερμαν, εκτελεστική διευθύντρια της Women Make Movies (ΗΠΑ)

Μανώλη Κρανάκη, κριτικό κινηματογράφου (Ελλάδα)

Σελίν Μουράτ, παραγωγό, επιμελήτρια προγράμματος στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ του Μόντρεαλ (Τουρκία)

Το βραβείο απονέμεται στο ντοκιμαντέρ: 

Καλωσήρθατε στην Τσετσενία / Welcome to Chechnya σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Φρανς (ΗΠΑ)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Για την τολμηρή απεικόνιση των φρικαλεοτήτων με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η LGBTQ+ κοινότητα στη Ρωσία – μια γλαφυρή αντανάκλαση του τι συμβαίνει σε όλο τον κόσμο, ακόμη και σε αποκαλούμενα προνομιούχα μέρη του πλανήτη όπου έχουν ήδη θεσπιστεί νόμοι κατά των διακρίσεων και έχουν αναγνωριστεί LGBTQ+ δικαιώματα. Για τον βαθιά ανθρώπινο τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τις προσωπικές ιστορίες των ηρώων και την ισχυρή πεποίθησή του ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει με τον ακτιβισμό, το προσωπικό ρίσκο και κυρίως με το να μην εγκαταλείψεις ποτέ. “Δίνοντας πρόσωπο” στα θύματα των διωγμών της κυβέρνησης της Τσετσενίας, μέσω της μνημειώδους χρήσης ψηφιακών εφέ, το ντοκιμαντέρ γίνεται το ίδιο μια σημαντική πράξη πολιτικού και κινηματογραφικού ακτιβισμού, η αρχή ενός κινήματος που έχουμε ανάγκη όλοι και που ελπίζουμε πως θα οδηγήσει σε μια μεγαλύτερη αλλαγή».

Ειδική μνεία απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Μαντάμ / Madame σε σκηνοθεσία Στεφάν Ριτχάουζερ (Ελβετία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Για την ευρηματική χρήση της μουσικής και του αρχειακού υλικού σε ένα προσωπικό βίντεο-ημερολόγιο που καταφέρνει να σπάσει τα όρια μιας προσωπικής εξομολόγησης (και τελικά ενός coming out), για να γίνει ένα συγκινητικό οικουμενικό δοκίμιο πάνω στις έννοιες της τοξικής αρρενωπότητας, της πατριαρχίας, της ομοφοβίας και της θηλυκότητας – μαζί και μια πράξη συμφιλίωσης ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, σε ένα κόσμο που μάχεται να αλλάξει». 

ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΞΙΕΣ»
 
Ο Τηλεοπτικός Σταθμός της Βουλής των Ελλήνων απονέμει το καθιερωμένο βραβείο «Ανθρώπινες Αξίες» σε ταινία του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος Newcomers. Την κριτική επιτροπή απαρτίζουν οι:
 

Κώστας Δήμος, συντονιστής προγράμματος
Άρης Φατούρος, σκηνοθέτης, σύμβουλος προγράμματος
Βασίλης Δούβλης, σκηνοθέτης, προϊστάμενος του τομέα προγράμματος
 
Το βραβείο της Βουλής των Ελλήνων απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Αυτοπροσωπογραφία / The Self Portrait σε σκηνοθεσία Κάτια Χέγκσετ, Μάργκρετ Όλιν, Έσπεν Βάλιν (Νορβηγία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Ο Τηλεοπτικός Σταθμός της Βουλής των Ελλήνων απονέμει το βραβείο “Ανθρώπινες Αξίες” σε μια ταινία του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος “Newcomers”, που προσεγγίζοντας την αγωνιώδη προσπάθεια της διάσημης Νορβηγίδας φωτογράφου Λένε Μαρίε Φόσεν να αντισταθεί στην ύπουλη και σαρκοβόρα ασθένειά της μετατρέποντάς την σε κίνητρο για δημιουργία, αναδεικνύει την αξία της ανθρώπινης ζωής, της αξιοπρέπειας, αλλά και τη ζωτική δύναμη της τέχνης».

ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΡΤ

Η ΕΡΤ απονέμει το βραβείο της, που συνοδεύεται από το χρηματικό έπαθλο των 3.000€, στην ελληνική παραγωγή που κερδίζει το βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου FIPRESCI. Το βραβείο απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Η μουσική των πραγμάτων / The Music of Things σε σκηνοθεσία Μένιου Καραγιάννη (Ελλάδα)

 
ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΚΚ

Στο πλαίσιο του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου (ΕΚΚ) απονέμει βραβείο αξίας 3.000€ σε ντοκιμαντέρ πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη του Ελληνικού Προγράμματος, διάρκειας άνω των 50 λεπτών, που πραγματοποιεί την ελληνική του πρεμιέρα στο Φεστιβάλ.

Η κριτική επιτροπή του ΕΚΚ αποτελείται από τους Κώστα Φέρρη, Κωνσταντίνο  Φραγκόπουλο και Ηλιάνα Ζακοπούλου.

Το βραβείο απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Νίκος Καρούζος – Ο δρόμος για το έαρ / Nikos Karouzos – Poems on a Tape Recorder του Γιάννη Καρπούζη (Ελλάδα)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑΣ
 
Τη φετινή κριτική επιτροπή για το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας που απονέμεται σε ταινία που φέρει την ετικέτα #humanrights απαρτίζουν οι:

Ηλιάνα Δανέζη, σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ/δημοσιογράφος

Ragip Duran, δημοσιογράφος

Μαριάννα Λεονταρίδου, μέλος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, συντονίστρια του έργου της επιτροπής κατά την διάρκεια της επιλογής του ντοκιμαντέρ

Μαριαννα Οικονόμου, σκηνοθέτης

Ελένη Σιδέρη, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Aswang / Ασουάνγκ σε σκηνοθεσία Αλίξ Άιν Αρούμπακ (Φιλιππίνες, Γαλλία, Νορβηγία, Κατάρ, Γερμανία)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Ένα εξαιρετικά δυνατό κατηγορώ κατά της κρατικής τρομοκρατίας, δυνατές επώδυνες ανθρωπιστικές ιστορίες από διαφορετικές φωνές, ενδιαφέρουσες συνδέσεις με τον λαϊκό μύθο του “τέρατος Aswang” με την καθημερινή βία, τη φτώχεια και τον θάνατο στις πόλεις. Μια κραυγή αγωνίας των ανθρώπων του “περιθωρίου” για  Δικαιοσύνη και Ανθρώπινα Δικαιώματα». 

 
ΒΡΑΒΕΙΑ FIPRESCI

Η φετινή κριτική επιτροπή της FIPRESCI (Διεθνής Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου) απαρτίζεται από τους:

Αντρέι Βασιλένκο (Ρωσία)

Ντίτερ Βίτσορεκ (Γαλλία)

Ιωάννα Παπαγεωργίου (Ελλάδα)

Το βραβείο FIPRESCI σε ντοκιμαντέρ του Διεθνούς Διαγωνιστικού τμήματος Μεγάλου Μήκους απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Καλωσήρθατε στην Τσετσενία / Welcome to Chechnya σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Φρανς (ΗΠΑ)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Σε αυτές τις πρωτόγνωρες εποχές, ο κοινωνικό-πολιτικός ακτιβισμός είναι πιο απαραίτητος από ποτέ.  Καθώς η επιβολή της καραντίνας έκανε πιο εύκολο σε λευκούς, ετεροφυλόφιλους άνδρες λαϊκιστές σε όλο τον κόσμο να εφαρμόσουν τις ακραίες πολιτικές τους, το Καλωσήρθατε στην Τσετσενία του Ντέιβιντ Φρανς δίνει φωνή σε αυτούς που δεν έχουν φωνή: στις γυναίκες και στις LGBTQ κοινότητες που είναι οι πρώτες που υποφέρουν όταν οι ελευθερίες του λόγου και της έκφρασης οδηγούνται σε κρίσιμο σημείο. Και το κάνει με το να αποκαλύπτει την ελάχιστα γνωστή, σοκαριστική αλήθεια και το κόστος της, χρησιμοποιώντας βαθιά ψεύτικες τεχνικές, όπως η ψηφιακή αλλαγή προσώπου. Πόσο κατάλληλο και αποτελεσματικά ειρωνικό».

Το βραβείο FIPRESCI σε ελληνικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που συμμετέχει στο Διεθνές Πρόγραμμα του φεστιβάλ απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Η μουσική των πραγμάτων / The Music of Things σε σκηνοθεσία Μένιου Καραγιάννη (Ελλάδα)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Υπάρχουν ταινίες που πέρα από το να προσφέρουν πληροφορίες, ανοίγουν τον δρόμο για νέες πραγματικότητες και μας βοηθούν να αναπτύξουμε ευαισθησία για τον χώρο και τον χρόνο, τις εικόνες, τα υλικά. Αυτές οι ταινίες μάς επιτρέπουν να ανακαλύψουμε τις ομορφιές και τις παραδοξότητες του περιβάλλοντός μας. Ο κόσμος γύρω μας ζωντανεύει, γίνεται φωτεινός και αποτελεί πρόκληση να τον εξερευνήσουμε. Σκεφτείτε πόσο λιγότερο θα χρειάζονταν οι άνθρωποι να καταναλώσουν εάν μπορούσαν να αναπτύξουν αυτές τις δεξιότητες. Και πόσο πιο προσεκτικοί θα ήταν στη ζωή τους. “Η μουσική των πραγμάτων” είναι μια τέτοια ταινία».

ΒΡΑΒΕΙΟ WIFT GR

Το βραβείο του ελληνικού τμήματος του Women in Film & Television απονέμεται σε

γυναίκα σκηνοθέτρια ταινίας που προβάλλεται στο Επίσημο Πρόγραμμα του Φεστιβάλ.

Η φετινή επιτροπή του βραβείου αποτελείται από τα εξής τρία μέλη του ΔΣ του WIFT GR:

Αντουανέττα Αγγελίδη, σκηνοθέτρια, 

Όλγα Μαλέα, σκηνοθέτρια, 

Πόλυ Τρανίδου, παραγωγό

Το βραβείο WIFT GR απονέμεται στην Κατερίνα Πατρώνη για το ντοκιμαντέρ: Ο τέταρτος χαρακτήρας.

Σκεπτικό επιτροπής:

«Η ταινία μας δίνει μια διεισδυτική και εντελώς προσωπική ματιά, που αποκαλύπτει το βάθος του οικείου, στην πόλη και στους ανθρώπους, την αναμέτρηση με τον εαυτό, τη θνητότητα και το χρόνο».

ΒΡΑΒΕΙΑ ΝΕΟΤΗΤΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
 
Η επιτροπή αποτελείται από τους φοιτητές των πανεπιστημίων της Θεσσαλονίκης:

Γεωργία Βουτσά

Γεωργία Γεωργιάδου

Αθηνά Καραγιάννη

Κατερίνα Περδικούρη- Παπαδοπούλου

Το βραβείο καλύτερης ταινίας απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

Καλημέρα, κύριε Φώτη / Good Morning, Mr. Fotis σε σκηνοθεσία Δήμητρας Κουζή (Ελλάδα)

Σκεπτικό επιτροπής:

«Ως επιτροπή νεότητας, αποφασίσαμε πως θέλουμε να αναδείξουμε ένα ντοκιμαντέρ που να μας αντιπροσωπεύει σε ό,τι μας αποτελεί και μας καθορίζει ως ανθρώπους και μάλιστα νέους. Αυτός ήταν και ο λόγος που μας οδήγησε στην επιλογή της ταινίας “Καλημέρα, κύριε Φώτη” για το βραβείο νεότητας. Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ μάς δείχνει πόσο εύκολα μπορούν να συνυπάρξουν πολλές κουλτούρες μαζί χωρίς τριβές ή ανταγωνισμούς. Εξάλλου, η τέχνη μπορεί και συνηθίζει να είναι ο κοινός τόπος των “ξένων” και των διαφορετικών του κόσμου, γι’ αυτό και οι άνθρωποι της εκπαίδευσης είναι οι πρώτοι που μπορούν αν θέλουν να τα χωρέσουν όλα αυτά σε μία αγκαλιά. Φυσικά, εμείς οι άνθρωποι συνήθως παραμένουμε αμαθείς απέναντι στις ζωές των γύρω μας και η καλύτερη απάντηση σε αυτό είναι η συνειδητοποίηση πως οι πράξεις μας επηρεάζουν και τους άλλους, σε τρόπους που δεν το περιμένουμε. Έτσι, από εδώ και πέρα, όταν θα διαλέγουμε αυτές τις πράξεις, θα θυμόμαστε τον κύριο Φώτη για να του λέμε και ευχαριστώ, πέρα από καλημέρα».

Το ειδικό βραβείο της επιτροπής απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:

In-Mates σε σκηνοθεσία Ιάκωβου Πανουργιά, Νίκου Βούλγαρη (Ελλάδα).

Σκεπτικό επιτροπής:

«Για το ειδικό βραβείο νεότητας επιλέξαμε το “In-Mates” καθώς όχι μόνο μας περιγράφει τη ζωή ανθρώπων σε συνθήκες άγνωστες για τον υπόλοιπο κόσμο αλλά ταυτόχρονα μας ευαισθητοποιεί τόσο στο θέμα των σωφρονιστικών ιδρυμάτων όσο και στη σχέση σκύλου και κρατουμένου».

Το ντοκιμαντέρ που συμμετέχει στο πρόγραμμα της φετινής διοργάνωσης, παρακολουθεί από απόσταση αναπνοής τον Ρόμπερτ Φισκ επί το έργον, καθώς ρίχνεται με πάθος στο επίμονο και επίπονο κυνήγι της αλήθειας. 

Τον λόγο πήρε αρχικά η συντονίστρια της συζήτησης Γκέλυ Μαδεμλή, η οποία καλωσόρισε θερμά τους δύο συνομιλητές, δίνοντας τη σκυτάλη στη Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ, Ελίζ Ζαλαντό. Η κ. Ζαλαντό, αφότου ευχαρίστησε θερμά τους δύο προσκεκλημένους του Φεστιβάλ, στάθηκε στην πολύτιμη παρακαταθήκη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του Ρόμπερτ Φισκ, που πρεσβεύει τις πατροπαράδοτες αξίες της δημοσιογραφικής έρευνας, οι οποίες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία στη σημερινή εποχή των fake news και της παραπληροφόρησης. Επιπλέον, δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τον Γιούνγκ Τσανγκ για τη συμμετοχή του στο πρότζεκτ Χώροι που οργάνωσε το Φεστιβάλ στη διάρκεια της καραντίνας, υπενθυμίζοντας στο κοινό που παρακολουθούσε τη συζήτηση πως η μικρού μήκους ταινία του καναδού σκηνοθέτη είναι διαθέσιμη στο κανάλι του Φεστιβάλ στο YouTube. 

Μιλώντας αρχικά για το πώς προέκυψε η πρώτη σπίθα που οδήγησε στη δημιουργία του This Is Not a Movie, ο Γιούνγκ Τσανγκ ανέφερε πως παρακολουθούσε την αρθρογραφία του Ρόμπερτ Φισκ ήδη από την εποχή που ήταν φοιτητής στο πανεπιστήμιο. «Η διεισδυτική ματιά του Φισκ με βοήθησε να ξεδιαλύνω πολλές από τις απορίες που μου είχαν δημιουργηθεί μετά την 11η Σεπτεμβρίου, καθώς είχα μια πολύ συγκεχυμένη εικόνα για το γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή. Παρακολουθώντας από κοντά τις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές του 2016, εξεπλάγην με τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς όλα τα γνωστά και παραδοσιακά μέσα μαζικής ενημέρωσης θεωρούσαν εξωφρενικό ένα τέτοιο σενάριο. Τότε αντιλήφθηκα πως με ενδιαφέρουν φωνές σαν του Ρόμπερτ, ο οποίος δεν στέκεται στα προφανή, αλλά αναζητεί την αθέατη αλήθεια», συμπλήρωσε σχετικά. Μάλιστα, εξομολογήθηκε στο κοινό του Φεστιβάλ πως ήταν αρκετά φοβισμένος ενόψει της πρώτης συνάντησής του με τον Ρόμπερτ Φισκ, πιστεύοντας πως θα αντικρίσει έναν άνθρωπο απρόσιτο και αυστηρό. «Όταν όμως ταξίδεψα στη Βηρυτό, με περίμενε μια έκπληξη. Ο Ρόμπερτ αποδείχτηκε πνευματώδης, εξωστρεφής και πολύ προσιτός», δήλωσε χαρακτηριστικά. 

Περιγράφοντας την πρώτη γνωριμία με τον Γιούνγκ Τσανγκ, ο Ρόμπερτ Φισκ ανέφερε πως του προξένησε ευθύς εξαρχής θετική εντύπωση για δύο βασικούς λόγους. «Πρώτα απ’ όλα, δεν είχε το συνηθισμένο τουπέ και ύφος που έχουν κατά κανόνα οι σκηνοθέτες. Δεύτερον, δεν συμπεριφερόταν όπως οι περισσότεροι δυτικοί δημοσιογράφοι που έρχονται στη Μέση Ανατολή έχοντας την εντύπωση πως γνωρίζουν την κατάσταση καλύτερα από τους κατοίκους αυτών των χωρών, τους οποίους και θέλουν να “διαφωτίσουν” για το τι συμβαίνει πραγματικά στον ίδιο τους τον τόπο. Ένας αληθινός ερευνητής, είτε γυρίζει ταινίες είτε γράφει άρθρα, πρέπει να ακούει προσεκτικά τους ανθρώπους. Ο Γιούνγκ έκανε ακριβώς αυτό», σχολίασε ο Ρόμπερτ Φισκ, επαινώντας τη στάση του καναδού σκηνοθέτη.

Αμέσως μετά, απαντώντας σε ερώτηση για το πώς κύλησε η μεταξύ τους συνεργασία, οι δύο ομιλητές τόνισαν τον αμοιβαίο σεβασμό που είχαν ο ένας απέναντι στη δουλειά του άλλου, ενώ υπογράμμισαν τη σημασία της θέσπισης ορίων και κανόνων σε ένα τόσο απαιτητικό και δύσκολο εγχείρημα. Ο Ρόμπερτ Φισκ επεσήμανε ότι είχε καταστήσει από την πρώτη στιγμή σαφές ότι για να υπάρξει μια αίσθηση αυθεντικότητας στην ταινία, ο ίδιος θα έπρεπε να κινείται ελεύθερα και ανεμπόδιστα στην έρευνά του, χωρίς να δεσμεύεται από την ύπαρξη της κάμερας. «Αυτό που εξήγησα στον Γιούνγκ και το κατάλαβε με τη μία ήταν πως δεν θα διέκοπτα ποτέ αυτό που κάνω, ακόμη κι αν η κάμερα εκείνη τη στιγμή δεν με τραβούσε ή αν το πλάνο δεν ήταν το επιθυμητό. Εγώ συνεχίζω την πορεία μου κι ο Γιούνγκ καταγράφει ό,τι προλαβαίνει και μπορεί», εξήγησε σχετικά. Αντιστοίχως, ο σκηνοθέτης επεσήμανε ότι ο Ρόμπερτ Φισκ δεν παρενέβη σε καμία στιγμή στη δημιουργική διαδικασία, παρέχοντας στον ίδιο πλήρη ελευθερία ως προς τη διαχείριση του κινηματογραφικού υλικού. «Η κάμερα ακολουθούσε τον Ρόμπερτ σε ό,τι έκανε, μάλιστα υπήρξε κι ένα αρκετά περιπετειώδες περιστατικό, με ένα κυνηγητό με αμάξι, όταν πήραμε στο κατόπι ένα φορτηγό. Δυστυχώς, οι σκηνές από αυτό το συμβάν δεν “έδεναν” με το υπόλοιπο υλικό και αναγκαστήκαμε, με πόνο καρδιάς οφείλω να πω, να τις αφαιρέσουμε από το τελικό cut», ανέφερε σχετικά ο Γιούνγκ Τσανγκ, συμπληρώνοντας πως ένα απόσπασμα από αυτή την καταδίωξη είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο της εφημερίδας The Independent, όπου έχουν δημοσιευτεί τρία άρθρα με τα «παρασκήνια» του This Is Not a Movie. 

Στη συνέχεια, οι δύο ομιλητές ανέλυσαν τις μεθόδους με τις οποίες προσεγγίζουν το αντικείμενό τους και προσπαθούν να φέρουν στο προσκήνιο την αλήθεια μέσα από το έργο τους. «Κατά τη γνώμη μου, είναι αδύνατον να μιλήσεις για τα οδυνηρά γεγονότα που έχει βιώσει και εξακολουθεί να βιώνει η Μέση Ανατολή, αν δεν μπεις στη διαδικασία να συναισθανθείς την τραγωδία, τον πόνο, τον θυμό και την αδικία που βασανίζουν αυτούς τους ανθρώπους. Πολλές φορές, για να καταφέρω να κάνω τους ανθρώπους να ανοιχτούν επιστρατεύω ένα ιδιόρρυθμο χιούμορ, το οποίο πολύ συχνά μπορεί να παρεξηγηθεί. Ευτυχώς, πολύ γρήγορα διαπίστωσα πως λειτουργούμε στο ίδιο μήκος κύματος με τον Γιούνγκ», ανέφερε ο Ρόμπερτ Φισκ. Παράλληλα, επεσήμανε μια κομβική διαφορά όσον αφορά τη συμπεριφορά των ανθρώπων στη Μέση Ανατολή σε σύγκριση με τις ΗΠΑ ή την Ευρώπη. «Εδώ, οι άνθρωποι επιζητούν την ευκαιρία να μιλήσουν σε έναν δημοσιογράφο, ακόμη και στις πιο επώδυνες στιγμές. Πιστεύουν, με αυτό τον τρόπο, πως θα βοηθήσουν να μαθευτεί η αλήθεια και να επανορθωθούν οι αδικίες που έχουν υποστεί», συμπλήρωσε. 

Από την πλευρά του, ο Γιούνγκ Τσανγκ υπογράμμισε ότι η κάμερα είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο, το οποίο –όπως ακριβώς και η δημοσιογραφία– οφείλει να σεβαστεί ορισμένους κανόνες δεοντολογίας και να παρατηρεί ασταμάτητα τα όσα συμβαίνουν στο βεληνεκές της. «Οφείλεις να είσαι ανοιχτός σε κάθε πιθανή εξέλιξη, να επιτρέπεις στο αντικείμενο της ιστορίας σου, όπως ήταν ο Ρόμπερτ στην προκειμένη περίπτωση, να ακολουθήσει τη δική του ανεξάρτητη πορεία. Όταν εστιάζεις την προσοχή σου σε ένα άτομο, είναι υποχρέωσή σου να έχεις προετοιμαστεί κατάλληλα, να έχεις έρθει “διαβασμένος” και, όπως προείπα, να έχεις πάντα κατά νου πως πρόκειται για μια ανοιχτή και διαρκώς μεταβαλλόμενη διαδικασία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης της ταινίας. 

Ακολούθως, οι δύο προσκεκλημένοι του Φεστιβάλ απάντησαν σε ερώτηση σχετικά με το αν νιώθουν αφηγητές ιστοριών, παρά το γεγονός ότι αναζητούν την αλήθεια. «Ούτως ή άλλως δεν είμαι δημοσιογράφος, η οπτική μου γωνία είναι πάντα κινηματογραφική. Δεν μου αρέσει καν η λέξη ντοκιμαντερίστας, δεν κατανοώ ακριβώς τη σημασία και το περιεχόμενό της. Οπότε, ναι, υπό αυτή την έννοια, νιώθω πως λειτουργώ ως αφηγητής ιστοριών», εξήγησε σχετικά ο Γιούνγκ Τσανγκ. Στη συνέχεια, τον λόγο πήρε ο Ρόμπερτ Φισκ, ο οποίος, αφότου διευκρίνισε πως στις ιστορίες των ανθρώπων κρύβεται η αλήθεια την οποία κυνηγά ως δημοσιογράφος και ανταποκριτής, φανέρωσε τα βασικά στοιχεία της προσέγγισής του. «Στόχος μου είναι κάθε ανταπόκριση που γράφω να μοιάζει με γράμμα που στέλνω σε κάποιον φίλο, να μην είναι σοβαροφανής ή ακαδημαϊκή. Ως ανταποκριτές, έχουμε την υποχρέωση να σκαλίζουμε πιο βαθιά, να μην αντιγράφουμε απλώς τα ανακοινωθέντα που δημοσιεύουν τα πρακτορεία ειδήσεων. Το ζητούμενο είναι να αναδεικνύεται η προσωπική μας ματιά, να αποτυπώνεται ο θυμός κι η έκπληξή μας, τα γραπτά μας να έχουν χαρακτήρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Απαντώντας στη συνέχεια σε ερώτηση του κοινού για το αν έχουν υπάρξει δημοσιογραφικά θέματα με τα οποία ήθελε, αλλά δεν μπόρεσε ποτέ, να καταπιαστεί, ο Ρόμπερτ Φισκ αναφέρθηκε στην επίμονη προσπάθειά του να βρεθεί και να συνομιλήσει με τον Κασέμ Σουλεϊμανί, διοικητή των ειδικών δυνάμεων των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίες αναλαμβάνουν στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός ιρανικού εδάφους. «Πάνω που είχα κάνει κάποια πρόοδο και κατόρθωσα να ανοίξω έναν υποτυπώδη δίαυλο επικοινωνίας, ελπίζοντας πως θα γίνω ο πρώτος δημοσιογράφος από τη Δύση στον οποίο θα δεχόταν να μιλήσει, ο Σουλεϊμανί δολοφονήθηκε ενώ βρισκόταν στο Ιράκ, σε μια επίθεση με drones που οργάνωσαν οι ΗΠΑ», εκμυστηρεύτηκε στο κοινό του Φεστιβάλ ο πολύπειρος ανταποκριτής. 

Αμέσως μετά, η συζήτηση επικεντρώθηκε σε μια μάστιγα της εποχής, τα fake news, έναν όρο που βρίσκεται πλέον στα χείλη όλων. Ο Ρόμπερτ Φισκ, παίρνοντας τον λόγο, διευκρίνισε πως ο όρος μπορεί να είναι πρόσφατος, η πρακτική, όμως, κάθε άλλο παρά καινούργια είναι. «Στον δυτικό κόσμο είμαστε έκθετοι, εδώ και δεκαετίες, σε ειδήσεις που παραποιούν γεγονότα και παραχαράσσουν την αλήθεια. Παλαιότερα μπορεί να μην χρησιμοποιούσαμε τον όρο “fake news”, αλλά κάναμε λόγο για μεροληπτικές ή κατασκευασμένες ειδήσεις. Για να αναφέρω δυο παραδείγματα, το αμερικάνικο κοινό ανέκαθεν βομβαρδιζόταν από μονόπλευρα δημοσιεύματα για τη Μέση Ανατολή, που μεροληπτούσαν υπέρ του ισραηλινού κράτους, ενώ την εποχή των ταραχών στη Βόρειο Ιρλανδία, τα κυρίαρχα ΜΜΕ μετέδιδαν την εντύπωση πως σύσσωμος ο καθολικός πληθυσμός του νησιού τασσόταν υπέρ του IRA», συμπλήρωσε σχετικά. Δίνοντας τη δική του οπτική, ως κινηματογραφιστής, στο ίδιο θέμα, ο Γιούνγκ Τσανγκ επικαλέστηκε τον ορισμό που είχε δώσει στην τέχνη του ντοκιμαντέρ ο πρωτοπόρος του βρετανικού ντοκιμαντέρ, Τζον Γκρίρσον. «Αν θεωρήσουμε πως το ντοκιμαντέρ είναι η δημιουργική ερμηνεία της αλήθειας, τότε υπονοείται πως η δική μας υποκειμενική οπτική αποτελεί μέρος της όλης διαδικασίας. Κατά κάποιο τρόπο, η κάμερα οφείλει να υιοθετεί μια ηθική στάση στη διάρκεια της κινηματογράφησης, ενώ η υποκειμενική ματιά γίνεται εμφανής κατά κύριο λόγο στο στάδιο του μοντάζ. Θεωρώ πως το ντοκιμαντέρ οφείλει να εκπέμπει συναίσθημα προκειμένου να αποτυπώσει τις ζωές των ανθρώπων που μελετά. Οι ανταποκριτές γίνονται φορείς μιας αλήθειας και στην ταινία μου προσπάθησα να αναδείξω την αλήθεια που εκπροσωπεί ο Ρόμπερτ», ανέφερε χαρακτηριστικά. 

Στη συνέχεια, οι δύο ομιλητές απάντησαν στο αν έχουν βρεθεί ποτέ στη δυσάρεστη θέση να αυτο-λογοκρίνουν  το περιεχόμενο της δουλειάς τους, φοβούμενοι τις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν. Ο Ρόμπερτ Φισκ, χωρίς περιστροφές, χαρακτήρισε την αυτο-λογοκρισία ως την ύψιστη προσβολή απέναντι στην αποστολή και στο καθήκον ενός δημοσιογράφου. «Αν εργάζεσαι ως ανταποκριτής σε ένα επικίνδυνο περιβάλλον και αρχίσεις να φοβάσαι μήπως τα όσα γράφεις στεναχωρήσουν τον εκδότη σου, το κοινό ή κάποιον άνθρωπο με ισχύ και εξουσία, πρέπει να αγοράσεις εισιτήριο για την πρώτη διαθέσιμη πτήση και γυρίσεις σπίτι σου. Είναι γελοίο να βρίσκεσαι κάπου όπου κινδυνεύει η ζωή σου και να επιβάλεις λογοκρισία στον εαυτό σου. Όταν συμβιβαστείς για πρώτη φορά, μετά δεν υπάρχει γυρισμός», δήλωσε αποφασιστικά. Παράλληλα, συμπλήρωσε πως πολλές φορές η γλώσσα και η επιλογή των λέξεων για να περιγραφεί μια κατάσταση μπορεί υποκρύπτουν μια δόλια παραποίηση της πραγματικότητας, όπως η επιλογή του όρου «φράχτης ασφαλείας» για το τείχος που έχει υψώσει το κράτος του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη. Ο Γιούνγκ Τσανγκ από την πλευρά του, ανάφερε πως η δύναμη που εμπεριέχει η εικόνα ως έννοια, δημιουργεί αυτομάτως υψηλή αίσθηση ευθύνης στον κινηματογραφιστή, η οποία καταλύει αυτομάτως οποιαδήποτε υπόνοια ή σκέψη αυτο-λογοκρισίας. 

Ένα θέμα που επανήλθε αρκετές φορές και σε διάφορες παραλλαγές στη διάρκεια της συζήτησης σχετιζόταν με την ύπαρξη ορίων και κόκκινων γραμμών όσον αφορά την απεικόνιση της φρίκης, του ανθρώπινου πόνου και του θανάτου, τόσο στην τέχνη του ντοκιμαντέρ όσο και σε μια δημοσιογραφική έρευνα. Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Φισκ, υπάρχει μια τάση «προστασίας» του δυτικού κοινού από εικόνες φρίκης και καταστροφής, οι οποίες του είναι ανοίκειες και ξένες. «Σαν να θέλουμε να προστατευτούμε από την ίδια την πραγματικότητα. Κάποια στιγμή, πρέπει να δώσουμε στον κόσμο να καταλάβει ότι το αληθινό πρόσωπο του πολέμου είναι πάντοτε ίδιο και απαράλλαχτο και δεν έχει να κάνει με τη νίκη ή την ήττα. Ο πόλεμος είναι συνώνυμο του θανάτου, του εκμηδενισμού της ανθρώπινης ζωής, ύπαρξης και αξιοπρέπειας και δεν πιστεύω πως πρέπει να καμουφλάρουμε την όψη του θανάτου στις εικόνες μας. Εννοείται πως ένα ντοκιμαντέρ δεν πρέπει να κάνει κατάχρηση τέτοιων εικόνων διότι κινδυνεύει να καταλήξει “πορνογραφικό”, αλλά στη δημοσιογραφική έρευνα θεωρώ πως ο θάνατος πρέπει να απεικονίζεται. Είναι πάγια πεποίθησή μου ότι αν είχαμε περισσότερη συναίσθηση του θανάτου, πιθανώς να είχαμε λιγότερους πολέμους», δήλωσε ο Ρόμπερτ Φισκ.

Ο Γιούνγκ Τσανγκ, τοποθετούμενος στο ίδιο ζήτημα, διευκρίνισε πως δεν υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες τους οποίους υιοθετεί όσον αφορά την απεικόνιση δυσάρεστων καταστάσεων στις ταινίες του, αφού κάθε περίπτωση και κάθε συγκυρία είναι διαφορετική. «Δεν υπάρχει κάποιο κοινώς παραδεκτό ηθικό όριο στην καλλιτεχνική δημιουργία που να επιβάλλει πότε θα πρέπει να κλείσεις την κάμερα ή τι θα πρέπει να αφήσεις εκτός του τελικού cut, στο στάδιο του μοντάζ. Εξαρτάται από την περίσταση, τις συνθήκες, από τον δικό σου χειρισμό. Προσωπικά μιλώντας, θα έκλεινα την κάμερα μονάχα αν προέκυπτε κάποιο ζήτημα ζωής ή θανάτου, στο οποίο θα έπρεπε να βοηθήσω ή αν αντιλαμβανόμουν πως ένας άνθρωπος δεν θέλει να κινηματογραφηθεί. Φυσικά, αναφέρομαι στους απλούς ανθρώπους, τους οποίους δεν θεωρώ πως έχω την άδεια να κινηματογραφώ παρά τη θέλησή τους, όχι έναν άνθρωπο σε θέση ισχύος και εξουσίας. Στη δουλειά μας, πάντως, πολύ συχνά είναι πολύ πιο υποβλητικό και συγκινητικό να μην δείξεις ευθέως μια δυνατή εικόνα, αλλά να την υπονοήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, έκανε αναφορά στο ντοκιμαντέρ Dying at Grace (2003) του συμπατριώτη του, Άλαν Κινγκ, το οποίο κινηματογραφεί πάσχοντες από ανίατες ασθένειες, που βρίσκονται στα πρόθυρα του θανάτου, κινηματογραφώντας μάλιστα, σε μία περίπτωση, και την τελευταία πνοή ενός ασθενούς. Σε εκείνο το σημείο, ο Ρόμπερτ Φισκ επισήμανε τη διαφορά που εντοπίζει ανάμεσα στον θάνατο από φυσικά αίτια ή ασθένειες και στην απεικόνιση των θανάτων ως αποτέλεσμα του πολέμου. «Ο θάνατος ως φυσική κατάληξη της ζωής είναι λυπηρό, αλλά όχι τραγικό, θέαμα. Πάντως, αν υπάρχει ένα σημείο στο οποίο θεωρώ πως πρέπει η κάμερα να σέβεται αυτόν που κινηματογραφεί είναι η θλίψη. Το να αποτυπώσεις το σημείο στο οποίο ένας άνθρωπος είναι έτοιμος να καταρρεύσει είναι θεμιτό. Από εκεί και έπειτα, δεν υπάρχει κανένας λόγος να αφήσεις την κάμερα ανοιχτή», κατέληξε ο Ρόμπερτ Φισκ. 

Κλείνοντας τη συζήτηση, και αφότου ο Ρόμπερτ Φισκ προέβη σε δυσοίωνες προβλέψεις όσον αφορά τον πόλεμο στη Συρία και την πιθανότητα εξεύρεσης ειρηνευτικής λύσης στο κοντινό μέλλον, οι δύο ομιλητές έδωσαν τις πολύτιμες συμβουλές τους σε όποιον θελήσει να ακολουθήσει έναν δύσβατο δρόμο σαν τον δικό τους. «Όποιος θέλει να ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία πρέπει να έχει κατά νου πως θα πρέπει να αφοσιωθεί ολόψυχα σε αυτήν και να την αντιμετωπίζει ως λειτούργημα και όχι ως συναλλαγή ή μια απλή επαγγελματική δραστηριότητα. Ο δημοσιογράφος έχει την υποχρέωση να είναι αυτόπτης μάρτυρας των όσων καταγράφει, να αναζητεί την αλήθεια και να επενδύει όλο του το είναι, τιμώντας την ιερή αποστολή που έχει αναλάβει», δήλωσε ο Ρόμπερτ Φισκ. Από την πλευρά του, ο Γιούνγκ Τσανγκ, αφότου εξήρε τη σημασία του μοντάζ στην τέχνη του ντοκιμαντέρ, αποδίδοντας τα εύσημα στον δικό του συνεργάτη, με τον οποίο εργάστηκαν πυρετωδώς για έναν ολόκληρο χρόνο στο μοντάζ της ταινίας, υπογράμμισε τη σημασία των ερεθισμάτων και της γνώσης στη δουλειά ενός ντοκιμαντερίστα. «Να οπλιστείτε με εφόδια και γνώσεις, να απορροφάτε σαν σφουγγάρια κάθε πληροφορία. Να αποκτήσετε τη δική σας φωνή και να έχετε πάντα κατά νου ότι το πάθος πολύ συχνά δεν συμβαδίζει με την οικονομική αποκατάσταση και τις παχυλές αμοιβές», κατέληξε με χιουμοριστικό τόνο ο καναδός σκηνοθέτης, κλείνοντας μια συζήτηση που κράτησε καθηλωμένο το κοινό που την παρακολούθησε, αποσπώντας ένθερμα σχόλιο και θετικότατες εντυπώσεις.

Το σκεπτικό πίσω από τα poster:

«Τι μπορεί να συμβολίζει ένας βράχος; Την ίδια τη γη, το περιβάλλον, τη φύση, το παρελθόν μας, την καθημερινότητά μας, την ίδια την πραγματικότητα. Κι ακόμα, την ευθύνη που έχει ο άνθρωπος απέναντι στο περιβάλλον, την κοινότητα που ζει, την ίδια του την ύπαρξη.

Η εποχή της 4ης μεγάλης επανάστασης, της τεχνολογικής, δεν είναι τόσο φωτεινή όσο μας είχε υποσχεθεί. Και ενώ στον πλανήτη Γη ο άνθρωπος βρίσκεται πλέον υπερσυνδεδεμένος, και ταυτόχρονα απομονωμένος, το ερώτημα που φαίνεται να επανέρχεται ισχυρότερο είναι αυτό της “αληθινής” πραγματικότητας, όπου όλα τα κατεπείγοντα ζητήματα  θα πρέπει να αντιμετωπιστούν».

INFO:

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 5/3 – 15/3

https://www.facebook.com/filmfestival.gr

https://www.instagram.com/filmfestivalgr/

Το 22^ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (5/3 – 15/3/2020) διοργανώνει ένα πρωτότυπο, πρωτοποριακό και προκλητικό κινηματογραφικό αφιέρωμα στα memes, επιλέγοντας ντοκιμαντέρ συναρπαστικά, εύστοχα, αιχμηρά, πολιτικά ή ακόμη και χιουμοριστικά, τα οποία αναφέρονται στο φαινόμενο, αλλά και στις συνέπειές του στην καθημερινότητα και την επικοινωνία μας.

Ο όρος meme χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον βιολόγο Ρίτσαρντ Ντόκινς στο βιβλίο του «Το Εγωιστικό Γονίδιο» (1976) για να περιγράψει μια μονάδα πολιτισμού, η οποία μεταβιβάζεται από έναν άνθρωπο σε άλλο, μέσω της μίμησης. Με την εμφάνιση του διαδικτύου, η λέξη meme άρχισε να χρησιμοποιείται για να περιγράψει οτιδήποτε μπορούσε να εξαπλωθεί ραγδαία στον κυβερνοχώρο, όπως ένα βίντεο ή μία εικόνα. Τα memes εμφανίζονται και εξαφανίζονται σε χρόνο-ρεκόρ, καθορίζουν μόδες και αλλάζουν τον τρόπο που επικοινωνούμε μεταξύ μας.

Αυτό που δεν είναι πολύ γνωστό, είναι πως τα memes δεν εξαντλούνται στο διαδίκτυο. Meme μπορεί να είναι ένα τραγούδι, οι τάσεις της μόδας, έθιμα, αφορισμοί, ανέκδοτα, οτιδήποτε διαδίδεται με μεγάλη επιτυχία και διεισδύει στον τρόπο ζωής μας.

Το αφιέρωμα του 22^ου ΦΝΘ περιλαμβάνει συναρπαστικά ντοκιμαντέρ για ηχογραφήσεις και βίντεο που προκάλεσαν αίσθηση, για ατάκες και εικόνες που έγιναν viral, για memes που ξέφυγαν από τις προθέσεις του δημιουργού τους και πρόσωπα που έγιναν διάσημα, καταγράφοντας παράλληλα τις αρνητικές συνέπειες της διάδοσης των memes.

Ακολουθεί μια πρώτη γεύση από τις ταινίες του αφιερώματος. Η πλήρης λίστα των ντοκιμαντέρ θα ανακοινωθεί σύντομα.

Feels Good Man του Arthur Jones, 2020

Όταν ο κόμικ χαρακτήρας Πέπε ο Βάτραχος γίνεται διαδικτυακό meme και στη συνέχεια χρησιμοποιείται από ακροδεξιές ομάδες και μετατρέπεται σε σύμβολο μίσους, ο δημιουργός του, ο comic artist Ματ Φούρι, προσπαθεί να πάρει και πάλι τον Πέπε υπό τον έλεγχό του και να προσανατολιστεί μέσα στον πολιτιστικά διχασμένο κόσμο των ΗΠΑ. Το ντοκιμαντέρ θα κάνει πανευρωπαϊκή πρεμιέρα στο 22^ο ΦΝΘ.

Jawline της Λίζα Μάντελαπ, 2019

Το ντοκιμαντέρ ρίχνει μια ματιά στο τι σημαίνει για έναν έφηβο να γίνεται σταρ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο 16χρονος Όστιν Τέστερ αισθάνεται εγκλωβισμένος στη μικρή κωμόπολη που μένει. Στο διαδίκτυο, όμως, τον λατρεύουν χιλιάδες νεαρές κοπέλες, επιζητώντας την προσοχή του. Το Jawline μάς μεταφέρει στον διαδικτυακό αυτόν κόσμο, καθώς ένας μάνατζερ έρχεται σε επαφή με τον νεαρό και υπόσχεται να κάνει πραγματικότητα τα όνειρά του.

Shut Up Little Man του Matthew Bates, 2011

Όταν δύο φίλοι ηχογραφούν τους καβγάδες των φωνακλάδων γειτόνων τους, το 1987, στην προ-διαδικτυακή εποχή, δημιουργούν άθελά τους ένα από τα πρώτα viral φαινόμενα της ποπ κουλτούρας. Το ντοκιμαντέρ του Matthew Bates εξερευνά με αστείο και συγκινητικό τρόπο τα δυσδιάκριτα όρια ανάμεσα στην ιδιωτικότητα, την τέχνη και την εκμετάλλευση.

Winnebago Man: The Angriest Man in The World του Ben Steinbauer, 2009

Η πραγματική ιστορία ενός από τα πιο διάσημα βίντεο που έχουν κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο. Ένας νεαρός κινηματογραφιστής αναζητά τον θρυλικό «Winnebago Man», έναν οργισμένο πωλητή τροχόσπιτων. Ανακαλύπτει έναν εύστροφο ηλικιωμένο που ζει μια μοναχική ζωή στο βουνό. Τι γίνεται, όμως, όταν διαπιστώνει πως είναι πολύ πιο συμπαθητικός από ό,τι περίμενε; Μια αστεία και απρόσμενα λυτρωτική ιστορία για το πώς ένας ανυποψίαστος άνδρας αντιδρά στην αναπάντεχη φήμη.

The Meme Machine: What Happens When the Internet Chooses You του Mat Hames, 2016

Μπορεί κάποιος να κατασκευάσει ένα meme; Πώς είναι να γίνεσαι ο ίδιος meme; Ένα ντοκιμαντέρ που εξερευνά την προέλευση των memes, μέσα από συνεντεύξεις με γλωσσολόγους, επιστήμονες και ανθρώπους που η εικόνα τους έγινε viral στο Διαδίκτυο.

The Story Of Technoviking του Matthias Fritsch, 2015

Ένας άνδρας χορεύει σε μία παρέλαση. Η κάμερα καταγράφει τις κινήσεις του και η μορφή του εμφανίζεται στο διαδίκτυο, εμπνέοντας έναν καλλιτέχνη. Από εκείνη τη στιγμή, το πρόσωπό του γίνεται διάσημο. Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην ελευθερία της τέχνης και το δικαίωμα στον ιδιωτικό βίο; Το ντοκιμαντέρ για το meme Technoviking ρίχνει μια διεισδυτική ματιά σε μια υπόθεση που κατέληξε στα δικαστήρια.

Αναγνωρισμένοι σκηνοθέτες

Η δύο φορές κάτοχος Όσκαρ, Μπάρμπαρα Κοπλ αποκαλύπτει στο ντοκιμαντέρ Desert One την πραγματική ιστορία πίσω από την μυστική επιχείρηση διάσωσης αμερικανών ομήρων στο Ιράν, το 1979. Χρησιμοποιώντας animation, συνεντεύξεις με τους ανθρώπους που ενεπλάκησαν στην επιχείρηση -μεταξύ αυτών και ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ- και σπάνιο αρχειακό υλικό, η σκηνοθέτις θυμάται μία από τις πιο περίπλοκες και επώδυνες επιχειρήσεις στην αμερικανική ιστορία. Το ντοκιμαντέρ της Κοπλ έρχεται σε μια περίοδο που οι πληγές στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ιράν παραμένουν ανοιχτές.

Ο βραβευμένος με δύο Όσκαρ σκηνοθέτης Πολ Χάγκις (Crash) μαζί με τον Νταν Κράους αφηγούνται στο ντοκιμαντέρ 5Β την ιστορία των ανθρώπων που εργάζονταν στην πρώτη μονάδα που δημιουργήθηκε για την φροντίδα ασθενών που πάσχουν από AIDS στο Γενικό Νοσοκομείο του Σαν Φρανσίσκο. Ένα διεισδυτικό ντοκιμαντέρ που υμνεί τις προσπάθειες καθημερινών ηρώων, των γιατρών και νοσοκόμων που βρέθηκαν αντιμέτωποι με το πρώτο κύμα της επιδημίας.

Η επικαιρότητα αλλιώς

Στο Citizen K ο Άλεξ Γκίμπνι μελετά την παράξενη υπόθεση του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, ενός από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη Ρωσία, ο οποίος απέκτησε φήμη τη δεκαετία του 1990, πέρασε δέκα χρόνια στη φυλακή και από ολιγάρχης μετατράπηκε σε απρόσμενο μάρτυρα – σύμβολο για τους διαφωνούντες με τον Πούτιν.

Την ιστορία της διεμφυλικής πρώην στρατιωτικού Τσέλσι Μάνινγκ που διέρρευσε 750.000 απόρρητα κυβερνητικά έγγραφα και καταδικάστηκε σε ποινή κάθειρξης 35 ετών, εξερευνά το ντοκιμαντέρ XY Chelsea του Τιμ Τρέιβερς – Χόκινς. H Μάνινγκ έμεινε επτά χρόνια στην φυλακή και αφέθηκε ελεύθερη όταν ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, της απένειμε χάρη. Το ντοκιμαντέρ είναι το πορτρέτο μιας γυναίκας που τώρα καλείται να ξεκινήσει μια νέα ζωή, ενώ παρουσιάζει τον αγώνα της για τα δικαιώματα της διεμφυλικής κοινότητας.

Τη συναρπαστική ζωή του βρετανού πολεμικού ανταποκριτή Ρόμπερτ Φισκ εξερευνά το ντοκιμαντέρ This is not a movie του Καναδού Γιούνγκ Τσανγκ, ακολουθώντας τον στην εμπόλεμη Συρία και στο Ισραήλ. Μέσα από την καριέρα του βετεράνου ανταποκριτή, το ντοκιμαντέρ θέτει ερωτήματα για τη φύση της σύγχρονης δημοσιογραφίας.

Στο δρόμο για τα Όσκαρ

Το υποψήφιο για Όσκαρ μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ, For Sama των Γουαάντ Αλ-Κατέμπ και Έντουαρντ Γουότς, αποτελεί μια προσωπική καταγραφή της εμπειρίας μιας γυναίκας στον πόλεμο. Αποτελεί ερωτική επιστολή μιας μητέρας προς την κόρη της, η οποία αφηγείται πέντε χρόνια από τη ζωή της σκηνοθέτιδος Γουάαντ Αλ-Κατέμπ στη Συρία, στη διάρκεια των οποίων ερωτεύεται, παντρεύεται και γεννά τη Σάμα, ενώ παράλληλα προσπαθεί να επιβιώσει από τον πόλεμο και να προστατεύσει τη ζωή της κόρης της.

Μουσικά ντοκιμαντέρ

To Mystify: Michael Hutchence του Ρίτσαρντ Λόουενσταϊν είναι ένα συγκλονιστικό πορτρέτο του τραγουδιστή των INXS, Μάικλ Χάτσενς, ο οποίος βρέθηκε σε ηλικία 37 ετών κρεμασμένος σε δωμάτιο ξενοδοχείου στο Σίδνεϊ. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί σπάνιο αρχειακό υλικό και εξερευνά τα δύσκολα παιδικά χρόνια του τραγουδιστή, την μετεωρική του άνοδο, τις ερωτικές σχέσεις του, τη μάχη του με τα ναρκωτικά και την προσπάθειά του να βρει εσωτερική γαλήνη. Παράλληλα, προσπαθεί να φωτίσει το μυστήριο του θανάτου του.

Στη διάρκεια της ζωής του, ο Μπιλ Γουάιμαν, ένα από τα ιδρυτικά μέλη του θρυλικού συγκροτήματος The Rolling Stones, τράβηξε χιλιάδες φωτογραφίες, συγκέντρωσε χιλιάδες αναμνηστικά και πολλές πολλές ώρες οπτικού υλικού που δεν προβλήθηκε ποτέ. Το ντοκιμαντέρ The Quiet One αποκαλύπτει αυτή τη μοναδική συλλογή, περιλαμβάνει συνεντεύξεις με φίλους και μέλη της οικογένειάς του και ξεναγεί το κοινό στο μυαλό του γνωστού μουσικού, με τον ίδιο τον Γουάιμαν να περιγράφει την 30χρονη μουσική του εμπειρία με το θρυλικό ροκ συγκρότημα.