Αν το καλοκαίρι ήταν φρούτο, θα ήταν σίγουρα καρπούζι. Βαρύ και επιβλητικό, δεν κρύβεται με τίποτα. Δεν κουβαλιέται εύκολα και σε ξεγελά με την εμφάνιση του. Δεν είναι όλα μέλι, δεν είναι όλα γευστικά μπορεί να αποδειχθεί και μάπα. Είναι των αντιθέσεων. Καταπράσινο απέξω και κατακόκκινο μέσα. Μέχρι να φτάσεις στο μέσα του θα ταλαιπωρηθείς, μέχρι να κερδίσεις το πιο γλυκό κομμάτι του, την καρδιά του, ίσως και να κοπείς. Με μαχαίρι, με κάτι αιχμηρό αλλιώς δεν ανοίγει…Εκτός αν χάσεις την υπομονή σου και το αφήσεις με δύναμη κάτω να σκάσει….σα καρπούζι. Συνοδεύεται με τυρί φέτα και ψωμί. Άλλοι το προτιμούν σκέτο, άλλοι στο πιατάκι διαχωρίζοντας τα κουκούτσια και άλλοι μια φέτα στο χέρι και με τα μούτρα στην καρδιά. Τους αρέσει να φτύνουν τα κουκούτσια επιδεικτικά. Φτου! Μεσημεράκι μετά το φαγητό στη μεγάλη πιατέλα την πορσελάνινη ή αργά το απόγευμα στη βεράντα, στην αυλή με το φως του κεριού να τρεμοπαίζει και να φωτίζει το βαθύ κόκκινο ακόμη πιο πολύ. Ή θα το λατρέψεις ή θα το μισήσεις. Ακόμα και αν δεν το τρως δεν μπορείς να το μισήσεις, κουβαλά τόσες αναμνήσεις, κουβαλά και εσένα μέσα. Σου θυμίζει καλοκαίρια, διακοπές, θάλασσα, αμμουδιά, ταβερνάκια, τραπέζια οικογενειακά, φασαρία και ησυχία, σου θυμίζει κάτι παλιά μωσαϊκά στρωμένα πάνω στο τραπέζι, σου θυμίζει χρόνια παιδικά, λαϊκές και καρότσα αγροτική. Τρέχανε στη γειτονιά να προλάβουν να τη σταματήσουν με το πορτοφόλι στη μασχάλη. “Ένα καλό θέλω, είναι για τα παιδιά”. Και η κίνηση αυτή του δακτύλου για να τεστάρεις αν αξίζει. “Κράτα το στην αγκαλιά σου καμία σακούλα δεν το βαστάει”. -Μα τι παράξενοι άνθρωποι είστε; Μα με τυρί και ψωμί; -Α! Δεν ξέρεις τι χάνεις. Δεν μάθαμε ποτέ, άλλοι πάλι δοκίμασαν και άλλαξαν συνήθειες, άλλοι πάλι σκέτο. Άλλη χάρη. Αξία διαχρονική.

Το καλοκαίρι είναι καρπούζι, τραγανό, δροσερό, ξεχωριστό, αγαπημένο.

Όσα και αν φας φέτος δε θα συγκρίνονται με το περσινό ούτε με αυτό που θα γευτείς του χρόνου. Κάθε χρόνο άλλη γεύση, παίρνει μακριά αυτή που είχες όλους τους προηγούμενους μήνες.

Τα Χριστούγεννα παλιά ξυπνούν αναμνήσεις , ζωντανεύουν θύμησες και κάνουν το τώρα να φαίνεται τόσο διαφορετικό. Παρ’ ‘ολες τις αλλαγές που φέρνει ο χρόνος, η ιστορία ενός τόπου μένεις αναλλοίωτη και ζωντανεύει με την κάθε ευκαιρία. Ήθη και έθιμα που κρατούν ζωντανό το παρελθόν, φέρνουν αναμνήσεις στους μεγαλύτερους και χρέος να διατηρηθεί ζωντανή αυτή η παράδοση στους νεότερους.

Τα Χριστούγεννα στη Σιάτιστα σημαίνουν παράδοση, έθιμα όπως οι Κλάδαριές, τα Κόλιαντα, παραδοσιακά γλυκά και φαγητά, γεύσεις και αρώματα που μοσχοβολούν σε κάθε σπίτι, σε κάθε γειτονιά, ήχους και φωνές με αγάπη γι’ αυτόν τον τόπο που η παράδοση τον ξεχωρίζει.

Η Καλλιόπη Μπόντα,  η Σουζάννα Παπαναούμ – Σιάπαντα  και η Αικατερίνη Ζωγράφου, τρεις  κυρίες με δυναμισμό, εκπαιδευτικοί στο επάγγελμα,  που τους διακρίνει η αγάπη για τον τόπο τους, με πλούσια δράση και συγγραφικά έργα σχετικά με την ιστορία και την παράδοση της Σιάτιστας,   θυμούνται στιγμές από το παρελθόν και μας αφηγούνται αυτήν την ιστορία που έχει χαραχτεί τη μνήμη τους.

Τα Κόλιαντα στη Σιάτιστα

Είχαμε πάρει την απόφασή μας. Παρ’ όλες τις αντιρρήσεις των δικών μας, θα πηγαίναμε και φέτος να πούμε τα κόλιαντα. Ξεκινήσαμε στις 5 το πρωί. Πήγαμε σε όλα τα σπίτια της γειτονιάς, αλλά και σε σπίτια συγγενών μας σε άλλες γειτονιές. Αφού λέγαμε το τραγούδι που άρμοζε στην κάθε οικογένεια, μας έδιναν τα κόλιαντα, που ήταν κάστανα, καρύδια, φιρίκια, κολιαντίνες, μουστοκούλουρα. Οι πιο κοντινοί συγγενείς μάς έδιναν και σαλιάρια και βέβαια όλοι μας εύχονταν «και τα χρονάκια σας». Εκείνη τη χρονιά για πρώτη φορά πήγαμε για κόλιαντα και στον καθηγητή Καπνουκάγια. Του είπαμε το τραγούδι που άρμοζε σε κάθε μορφωμένο, «Γραμματικός εκάθονταν». Μας υποδέχτηκε χαμογελαστός, και πέρα από τα γνωστά κόλιαντα μας έδωσε και χρήματα. Καθώς φεύγαμε στρέφαμε το κεφάλι μας πίσω και ρίχναμε κλεφτές ματιές. Παρατηρήσαμε πως στέκονταν ακόμα στην πόρτα και μας κοίταζε. Κατά την επιστροφή μας μιλούσαμε συνέχεια γι’ αυτόν και τη συμπεριφορά του. Αναρωτιόμασταν μήπως κάναμε λάθος που πήγαμε. Όμως, φάνηκε πως αυτό του έδωσε χαρά. Το θέμα μάς απασχόλησε κάποιες ημέρες, μέχρι που ξεχάστηκε. Τις απόψεις του καθηγητή Καπνουκάγια για τα κόλιαντα τις έμαθα πολλά χρόνια αργότερα, όταν διάβασα το βιβλίο του Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ όπου, μεταξύ άλλων, γράφει: Ο νεωτεριστής, αμέσως θα πει: Είναι εντροπή να στέλνωμεν τα παιδιά μας με το χειμερινό πρωινό χιονικό κρύο, να ζητούν «κόλιαντα». Την επαιτείαν θα επαναφέρωμεν; Αλλά, εάν ήξεραν πόσον υγιεινόν είναι δια τους μικρούς – το παρηκολούθησα και εκ πείρας το ξέρω- το πρωϊνό ξύπνημα και το υπό την τσουχτερή ψύχρα περπάτημα των μικρών με τους ομηλίκους των, δεν θα συνηγορούσαν εις την κατάργησιν του εθίμου. …Αυτό το πρωϊνό νυχτοπερπάτημα των μικρών είναι διδακτικώτατον κοινωνιολογίας μάθημα.

Όταν γυρίσει σπίτι, θα τον ερωτήσουν οι γονείς, οι αδελφοί, αι αδελφαί και ει τις άλλος, σε ποιό σπίτι πήγεν, τι τους έδωκαν, πως τους εδέχθησαν και τότε θα ιδούν, εάν ο μικρός διηγήται ελεύθερα, έχει λεκτικόν πλούτον, είναι φαντασιώδης, ή φιλαλήθης και εν τέλει, όταν μεγαλώσει θα έχει την ενεξίτηλον αυτήν ανάμνησιν της παιδικής του ζωής, ως χρονικόν αφετηρίας του βίου του όριον.

Καλλιόπη Μπόντα 

Χριστούγεννα αλλιώς

Αρχές της δεκαετίας του’50 οι απαιτήσεις της ζωής έφεραν την οικογένειά μου στα Σέρβια,   που τον Μάρτη του  1943 η ιταλική μεραρχία Penarolo είχε φροντίσει να τα μετατρέψει  σε «νεκρή ζώνη» ως τιμωρία για το κάψιμο της γέφυρας του Αλιάκμονα από αντιστασιακούς της περιοχής, γεγονός που την εμπόδισε να βοηθήσει τους Ιταλούς στη μάχη του  Φαρδύκαμπου.

Χριστούγεννα στα Σέρβια της δεκαετίας του ’50 στο  σπίτι  που νοικιάζαμε άκουγα τη Σιατιστινή μητέρα μου να λέει ιστορίες για  κόλιαντα,  ιτζιούκια, μουστουκούλουρα, τζιουμάκες κι ένας κόμπος στο λαιμό   δεν έλεγε να φύγει, γιατί είχα  τζιουμάκα, αλλά  δεν είχα συγγενική ή φιλική  πόρτα να χτυπήσω. .

Και τότε… η γειτόνισσά μου η Βάλια με  φώναξε να πάω μαζί της να πούμε τα «κάλαντα» στη θεία της την Πόπη.

Ακολούθησα μουδιασμένη, θα πήγαινα σε ένα «ξένο» σπίτι. Ένα  σπίτι κοντά στην Κεντρική Πλατεία. Πήγαμε και  χτυπήσαμε την πόρτα. Μια αρχοντική, γλυκιά μορφή μας άνοιξε. Μας χάρηκε και   μας δώρισε . Ναι, είχε δωράκι και για μένα, το «ξενάκι». Κοιτούσα έκπληκτη, δεν το περίμενα!   Η κυρία Πόπη με αγκάλιασε  τρυφερά λέγοντας: κι εσύ παιδί δικό μας είσαι.  ΤΟΤΕ ΕΝΟΙΩΣΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!

Η φροντίδα και η καλοσύνη της Σερβιώτισας έφερε τη χαρά της Γέννησης στην καρδιά μου.

                                                                                                                                             Αικατερίνη Ζωγράφου

                                                                                                                                                Πικέρμι 14-11-2020

Σιάτιστα – Κλαδαρ’ές

Η πρώτη γιορταστική εκδήλωση του Δωδεκαημέρου στη Σιάτιστα, είναι το άναμμα της κλαδαριάς την 23^η Δεκεμβρίου. Η προετοιμασία άρχιζε περίπου στα τέλη Νοεμβρίου. Τα παιδιά κάθε γειτονιάς σχημάτιζαν ομάδες και ξεχύνονταν στ’ αμπέλια όπου μάζευαν ξερά χόρτα και φρύγανα (στη Χώρα τα ονόμαζαν «λόζιο», στη Γεράνεια «φουρφούρια»). Τα φόρτωναν σε ζώα και μόλις έφταναν στη Σιάτιστα τα αποθήκευαν σε κάποια αχυρώνα την οποία φύλαγαν καλά, μήπως μια αντίπαλη ομάδα πάρει για λογαριασμό της κάποια ποσότητα. Την άνοιγαν μόνο στις 23 Δεκεμβρίου για το στήσιμο της κλαδαριάς, που γινόταν ως εξής:

Σ’ ευρύχωρο χώρο της γειτονιάς, όπως και στις πλατείες, άνοιγαν τρύπα βάθους περίπου μισού μέτρου. Εκεί μέσα στερέωναν ένα ίσιο χοντρό ξύλο βελανιδιάς, το λουμάκι, ύψους περίπου 4-5 μέτρων. Στην κορυφή του τοποθετούσαν μια φούντα με ξερά χόρτα και το υπόλοιπο το σκέπαζαν τυλίγοντας γύρω του λόζιο, ώστε το σχήμα της κλαδαριάς να θυμίζει μεγάλο έλατο.

Όταν ήταν πια έτοιμη, τα παιδιά τη φύλαγαν και πάλι σαν τα μάτια τους, μη τυχόν έρθει κάποιος από άλλη γειτονιά και την ανάψει πριν την ώρα της. Μόλις νύχτωνε, ερχόταν ο Δήμαρχος με τη συνοδεία τοπικών οργάνων στην κλαδαριά κεντρικού δρόμου, την άναβε και έκανε την έναρξη του χορού. Μεγάλοι και μικροί που στέκονταν γύρω, έσειαν ρυθμικά κουδούνια από ζώα (κυπριά –  κουδούνι μπρούτζινο που κρεμούν στον λαιμό των τράγων) γκαβανούζες -μεγάλο σφαιρικό κουδούνι, που κρεμούν στον λαιμό των κριαριών  κ.ά.) προξενώντας μεγάλο θόρυβο, που όχι μόνο δεν ενοχλούσε αλλά παρακινούσε τον κόσμο να πάρει μέρος στο γλέντι.

Οι φλόγες της κλαδαριάς σκόρπιζαν ολόγυρα μια γλυκιά ζεστασιά, απομακρύνοντας για λίγο το δριμύ ψύχος που συνήθως επικρατούσε. Αυτή η λάμψη συμβολίζει τη φωτιά που άναψαν οι βοσκοί, όταν ήρθαν να προσκυνήσουν το Θείο Βρέφος. Όλοι οι παρευρισκόμενοι, συνόδευαν τα όργανα με το τραγούδι:

«Πιδιά μ’ ήρθαν τα κόλιαντα κι όλοι να συναχτήτι                                                                           κι απ’ τουν Αηλιά στον Πρόδρουμου στα τρία τα πηγάδια                                                           ικεί θα γίν’ του σύνταγμα κι όλου του συναγώγι».

Στη συνέχεια, αφού ο Δήμαρχος με τα όργανα έφευγαν για να πάνε και σ’ άλλες κλαδαριές, οι γείτονες και τα παιδιά έμεναν γύρω από τη φωτιά, τραγουδώντας κι άλλα τραγούδια των καλάντων και χτυπώντας τα κουδούνια.

[1] κυπρί = κουδούνι μπρούτζινο που κρεμούν στον λαιμό των τράγων

[2] γκαβανούζα = μεγάλο σφαιρικό κουδούνι, που κρεμούν στον λαιμό των κριαριών

Σουζάννα Παπαναούμ – Σιάπαντα

Η ομάδα του Together σας εύχεται

Καλές Γιορτές, Υγεία, Αγάπη και Ευημερία σε όλο τον κόσμο!

Κάνοντας την παραμονή μας στο σπίτι λίγο πιο ευχάριστη, επιλέγουμε να απέχουμε από τις αρνητικές ειδήσεις και σκεφτόμαστε όμορφα. Στιγμές που έχουν χαραχθεί στο μυαλό και την καρδιά μας, σκεπασμένες με χαμόγελα ή δάκρυα, όλες ξεχωριστές κι όλες με τη δική τους αξία για τον καθένα μας. Δεν χρειαζόμαστε κανένα challenge για να ανοίξουμε το μπαούλο με τις παιδικές φωτογραφίες ή να ξεσκονίσουμε τα άλμπουμ που θα μας θυμίσουν πως είμασταν παιδιά. Το θυμόμαστε πολύ καλά. Το θυμόμαστε με νοσταλγία, αγάπη και χαρά. Είναι οι δικές μας ιστορίες που θα διηγούμαστε στους άλλους. Μερικές από αυτές θα μοιραστούμε μαζί σας για να σας φτιάξουμε τη διάθεση και να σας δείξουμε ότι η ζωή είναι όμορφη, ακόμη και με τις δυσκολίες της. Γι’ αυτήν παλεύουμε και γ’ αυτήν αξίζει να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.

Ας αρχίσουμε λοιπόν….

Η ψυχή μου σε γνώρισε από το πρώτο δευτερόλεπτο…

Γράφει η Θένια Βασιλειάδου

Δεν έχω και πολλές χαρούμενες αναμνήσεις. Βασανισμένη ψυχή, βλέπεις. Αυτό που μου έρχεται πρώτο στο μυαλό, είσαι εσύ.

Η πιο όμορφη ανάμνηση της ζωής μου, εσύ.

Με μάτια που λάμπουν σαν να έχουν κλείσει δύο γαλαξίες μέσα τους, ένα βλέμμα πολλά υποσχόμενο και ένα χαμόγελο που σε κάνει διαβητικό μόνο που το κοιτάς.  Μπήκες στη ζωή μου εκείνο το πρωινό του Οκτώβρη και ανέτρεψες τα πάντα σε αυτή. Την πρώτη φορά που άκουσα τη φωνή σου, κάτι σκίρτησε μέσα μου. Την πρώτη φορά που σε είδα, ένιωσα λες και σε ήξερα χρόνια, μια απίστευτη χημεία μεταξύ μας.

Μπορεί για τα δεδομένα της κοινωνίας αυτής, να μην είμαστε το τυπικό ζευγάρι, αυτό που ταιριάζει στα κοινωνικά πρότυπα αυτού του λαού, όμως η ψυχή μου σε γνώρισε από το πρώτο δευτερόλεπτο. Την πρώτη φορά που άκουσα τη φωνή σου, κάτι σκίρτησε μέσα μου. Την πρώτη φορά που σε είδα, ένιωσα λες και σε ήξερα χρόνια, μια απίστευτη χημεία μεταξύ μας. Είμαστε τόσο ίδιοι, αλλά και τόσο διαφορετικοί ταυτόχρονα. Όσο πρέπει για να ταιριάζουμε στα σημαντικά, αλλά και να αποφεύγουμε τη ρουτίνα.

Αυτό που ξέρω, είναι πως μαζί σου βρήκα τη χαμένη μου παιδικότητα και το κλεμμένο μου χαμόγελο. Μαζί σου γίνομαι ξανά παιδί και αυτό είναι τόσο όμορφο.

Είσαι μια βουτιά στο παρελθόν, γιατί μου θυμίζεις πως είναι να είσαι ανέμελος, χαρούμενος, αυθόρμητος, να ζεις και να απολαμβάνεις την κάθε στιγμή σαν να είναι η τελευταία. Ιδιαίτερο χιούμορ. Πολλές φορές παρεξηγήσιμο. Μια κατηγορία μόνος σου.

Αλλάξαμε ο ένας τον άλλον, προς  το καλύτερο. Γίναμε καλύτεροι άνθρωποι. Εξάλλου, ημερεύει ο άνθρωπος όταν αγαπιέται. Γαληνεύει η ματιά του. Γλυκαίνει το χαμόγελο του. Έναν άνθρωπο με καθαρό βλέμμα και όμορφο χαμόγελο να βρείτε και θα αλλάξει όλη σας η κοσμοθεωρία.

Δύο παιχνίδια, ένα χαμόγελο και μία αξέχαστη ανάμνηση

Γράφει η Παναγιώτα Γάτα

Αναμνήσεις. Στιγμές αποτυπωμένες  στη μνήμη, σε ένα φωτογραφικό υλικό ή ακόμη και σε μία κόλλα χαρτί. Ώρες και μέρες με ανθρώπους που αγαπάμε, που αποτελούν σημαντικό και αναπόσπαστο κομμάτι στη ζωή κάθε ανθρώπου.

Ψαχουλεύοντας αυτές τις μέρες του εγκλεισμού τις φωτογραφίες, έπεσε στα χέρια μου μία που δεν γνώριζα καν πως υπήρχε. Πόσο υπέροχη μέρα… Μία καταπληκτική στιγμή που ευτυχώς απαθανατίστηκε. Σε ένα υπέροχο μέρος, με πολλούς αγαπημένους συγγενείς και μία καταπληκτική τούρτα. Ναι! Ήταν γενέθλια και μάλιστα, δικά μου. Τότε έκλεινα τα έξι και η οικογένειά μου αποφάσισε να μου κάνει πάρτι έκπληξη στο χωριό! Μαζεμένοι γονείς, αδέρφια, ξαδέρφια, διάφοροι συγγενείς και φίλοι. Φυσικά, δύο ήταν οι πιο επιτυχημένες καταστάσεις εκείνης της ημέρας. Όπως γίνεται σε όλα τα παιδικά πάρτι, τα παιδάκια από ένα σημείο και μετά ξεκινούν να παίζουν.  Ειδικά αν είναι σε υπαίθριο χώρο και με τόσο καλό καιρό και εφ’ όσον βρισκόμασταν στην «καρδιά» του καλοκαιριού. Στα μέσα Ιουλίου.

Χωριστήκαμε σε δύο ομάδες και όπως ήταν αναμενόμενο τα μεγαλύτερα σε ηλικία παιδιά κάνανε μία δική τους ομάδα. Το πρώτο παιχνίδι ήταν ποδόσφαιρο. Ξεκινήσαμε να παίζουμε σαν τρελά. Τρέχαμε πάνω κάτω σαν κυνηγημένα  και σαν να μην υπήρχε αύριο. Τα γκολ στην ομάδα των μικρότερων έμπαιναν συνεχώς. Αποτέλεσμα όπως όλοι περίμεναν… Οι μεγάλοι κέρδισαν και μετά άρχισε η γκρίνια… Και για να μην μας ακούνε άλλο διότι τους είχαμε πάρει τα αυτιά, εν τέλη ξανά παίξαμε και παίξαμε ψείρες. Γέλια, σκισμένα γόνατα, παιδικές φωνές και άφθονη χαρά. Όμως, αυτά τα τρία βήματα για να κάψεις κάποιον άλλο… ήταν τα χειρότερα για κάθε ένα από εμάς τα μικρότερα. Πόσο μεγάλα βήματα να κάνεις όταν είσαι ένα και σαράντα πέντε; Αλλά, επειδή ήμασταν και πολύ πεισματάρικα βάλαμε τα δυνατά μας και επιτέλους, μετά από πολλούς γύρους παιχνιδιού κερδίσαμε. Η ευτυχία ήταν απερίγραπτη που κατορθώσαμε κάτι τέτοιο.

Βλέπετε… Κάτι τέτοιες στιγμές ανακαλύπτουμε πως κάποια πράγματα δεν τα εκτιμάμε όσο τους πρέπει. Η συγκεκριμένη φωτογραφία ήταν το κατάλληλο υλικό για να μου προσφέρει και πάλι ένα πλατύ χαμόγελο και μία υπέροχη ανάμνηση των παιδικών μου χρόνων!

Αναμνήσεις βαθιά κρυμμένες…

Γράφει η Ελένη Δημητριάδου

Οι περισσότεροι δακρύζουν  όταν θυμούνται τα παιδικά τους χρόνια. Άλλοι ξαφνιάζονται με το πόσο έχουν αλλάξει από τότε. Για μένα είναι μια διαφορετική ιστορία. Όλα είναι τόσο εύκολα όταν είσαι μικρός.  Νομίζεις ότι μπορείς να κατακτήσεις όλον τον κόσμο. Και τότε έρχονται τα λεκτικά εμπόδια. «Είσαι μικρή ακόμα». «Θα καταλάβεις όταν μεγαλώσεις». Κι αν δεν θέλω να μεγαλώσω; Κι αν θέλω να παραμείνω για πάντα παιδί μέσα μου;

Εγώ πάντα διαχώριζα τα παιδικά μου χρόνια σε κατηγορίες.
Στις πιο ωραίες στιγμές της ζωής μου και στις πιο δυσάρεστες. Αυτές τις  δυσάρεστες στιγμές έχω φροντίσει να τις κρατήσω κρυμμένες μέσα στο μπαούλο του χρόνου, έχοντας μόνο εγώ τον συνδυασμό για να το ανοίξω.
Σήμερα όμως θέλω να μιλήσω για τις καλές στιγμές. Εκείνες που σχηματίζουν ένα χαμόγελο στο πρόσωπό σου όταν τις θυμάσαι. Εκείνες που κάνουν την ψυχή σου να αγαλλιάζει ανάμεσα στην θλίψη που βιώνουμε καθημερινά.
Θυμάμαι τότε, όταν ήμουν μικρή, είχα πάντα την ανάγκη να είμαι έξω. Αυτό που οι γονείς μου ονόμαζαν ασφάλεια του σπιτιού εμένα μου έμοιαζε με φυλακή. Ήθελα πάντα να κατεβαίνω κάτω στο προαύλιο της πολυκατοικίας μου με τους φίλους μου και να δημιουργούμε τους δικούς μας κανόνες, να κάνουμε πραγματικότητα ό,τι είχαμε στην φαντασία μας. Τρέχαμε, φωνάζαμε, χωρίς να νοιαζόμαστε αν θα λερωθούμε ή αν θα χτυπήσουμε. Το ευχαριστιόμασταν.

Θυμάμαι αυτές τις στιγμές τώρα και θυμώνω με τον εαυτό μου.  Θυμώνω που ήθελα τόσο πολύ να μεγαλώσω τότε. Που άφησα τον χρόνο να με ξεγελάσει έτσι. Ο χρόνος είναι μια αυταπάτη. Περνάει γρήγορα χωρίς να ενδιαφέρεται αν εμείς είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε το τι θα μας φέρει στην πορεία.
Μου λείπουν οι φίλοι μου από τότε. Για μένα ήταν η οικογένεια μου, τουλάχιστον η χαρούμενη εκδοχή μιας οικογένειας. Τώρα την θυμάμαι κοιτάζοντας έξω απτό παράθυρο μου, εγκλωβισμένη εδώ μέσα. Παλεύοντας με τους δαίμονες μου. Καιρός ήταν για όλους μας να το κάνουμε αυτό, αρκετά γυρνούσαμε την πλάτη στους φόβους μας και τους αφήναμε πίσω βγαίνοντας από τα σπίτια μας.
Κι αυτές τις στιγμές που ζούμε τώρα θα τις θεωρούμε αναμνήσεις μια μέρα. Κι εγώ έχω σκοπό να τις κρατήσω έξω απ’ το μπαούλο μου. Ως ένδειξη αναγέννησης. Για εμάς τους ίδιους αλλά και για τον πλανήτη μας, που τον έχουμε ταλαιπωρήσει τόσο πολύ με τα λάθη μας. Και ίσως μια μέρα κι εγώ καταφέρω να πετάξω αυτό το μπαούλο του παρελθόντος και δω την θετική πλευρά των πραγμάτων. Ίσως μια μέρα, το καταφέρω κι αυτό…

Η φράση της ζωής μου… «Όλα είναι δρόμος»

Γράφει η Ελευθερία Θεοχαροπούλου

Οι  στιγμές που θυμάμαι το ταξίδι με τον μπαμπά μου, είναι πολλές, ένα ταξίδι μεγάλο, ένα ταξίδι που μου έδωσε την δυνατότητα να γνωρίσω όλη την Ευρώπη και με σημάδεψε.

Τα χιλιόμετρα αμέτρητα και η λαχτάρα μου τεράστια! Ανυπομονούσα μήνες πριν για το ταξίδι αυτό. Το είχα ονειρευτεί…

Πράγματι οι εικόνες, οι ήχοι, η μουσική, οι κουβέντες μας με τον πατέρα μου ήταν καλύτερες από ότι φανταζόμουν.

Ο πατέρας μου ήταν επαγγελματίας οδηγός. Ταξίδευε συχνά. Αυτό το ταξίδι όμως ήταν προορισμένο να το κάνει μαζί μου.

Έρχεται η στιγμή που φτάνουμε στον πρώτο μας προορισμό στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας. Ένα ταξίδι 14 ωρών. Ήταν απόγευμα θυμάμαι. Η ζέστη αφόρητη. Αύγουστος μήνας. Από την άλλη πλευρά η χαρά μου ήταν απερίγραπτη, οι ώρες μου πέρασαν ανακαλύπτοντας τους χώρους του καραβιού.

Κάπου εκεί το όνειρο μου είχε ξεκινήσει, διψούσα για να το ζήσω, να τα ζήσω όλα. Παρατηρούσα τα πάντα και θυμάμαι τις αναρίθμητες ερωτήσεις που έκανα στον μπαμπά μου και αυτός  ποτέ δεν κουράζονταν και απαντούσε σε όλες.

Οι ώρες περνούσαν γρήγορα και ξαφνικά βρεθήκαμε στο λιμάνι της Αγκόνα. Εκεί ήταν που έπρεπε να αρχίσω να μαθαίνω καινούριους κώδικες συμπεριφοράς. Υπήρχε άγχος έπρεπε να είμαστε συνεπείς στις προθεσμίες φόρτωσης και εκφόρτωσης.

Ξημέρωσε, αφήσαμε την Ιταλία περνάμε τα τούνελ, βλέπουμε τις Άλπεις, την Αυστρία φτάνουμε στη Γερμανία.

Οι εικόνες της θάλασσας που τόσο κοντά μας έδειχνε, σα να την διασχίζαμε με είχαν συνεπάρει. Φτάσαμε στην Χάγη της Ολλανδίας όπου ξεφορτώσαμε τα ελληνικά προϊόντα που όλοι εκεί λάτρευαν.

Ο μπαμπάς μου ξεκίνησε την ξενάγηση στους δρόμους του Ρότερνταμ, στη μοναδική σκεπαστή αγορά, στολίδι. Δρόμοι με πλακόστρωτο και δίπλα μας κυλάει ο ποταμός Ρόττε. Την μεγαλύτερη εντύπωση μου έκαναν οι βιτρίνες  με γυναίκες, τόσο εντυπωσιακές, σαν ψεύτικες. Έμεινα να τις χαζεύω απέναντι σε μια καφετερία.  Περνούσα πολύ όμορφα, γελούσαμε πολύ με τον μπαμπά μου και τις ιστορίες για τα ταξίδια του. Ένιωθα παράξενα, ζούσα στιγμές πολύ έντονες, ειδικά για εκείνη την εποχή. Δεν μπορούσα να το συνειδητοποιήσω.

Ξεκινάμε για τους επόμενους προορισμούς μας. Σειρά είχε το Βέλγιο, οι Βρυξέλλες και η Γαλλία. Θυμάμαι τις βόλτες με την βάρκα στην πλατεία Σαν Μάρκο, οι βενετικές μάσκες «με φλέρταραν» από ώρα, οπού τελικά αγόρασα μερικές. Στην γέφυρα των αναστεναγμών εγώ και ο αγαπημένος μου πατέρας αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε το ταξίδι της επιστροφής.

Ήμουν ένα κορίτσι με πείσμα και τσαγανό παρά τους χαμηλούς μου τόνους μπόρεσα να διαχειριστώ άψογα την ζωή των νταλικέρηδων.

Η νοσταλγία των φοιτητικών χρόνων

Γράφει η Ιωάννα Καραθανάση

  Θυμάμαι το πρώτο βράδυ στο φοιτητικό μου σπίτι στην Θεσσαλονίκη. Μέσα στο δικό μου παλατάκι προστατευμένη από μία τεράστια πόλη, όπου η μοναξιά μου χανόταν στα πολύβουα σταυροδρόμια της, οι ανησυχίες μου ήταν πολλές. Πώς θα καταφέρω να ξεκλειδώσω αυτή την άγνωστη για μένα περιοχή, πώς θα καταφέρω να αποκτήσω συνταξιδιώτες σε αυτή την νέα πορεία, αλλά και πόσο θα δυσκολευτώ με τα δεδομένα της σχολής. Όλο αυτό το βασανιστήριο των ερωτήσεων κόπασε όταν σκέφτηκα πως είχα μπροστά μου χρόνο για να ανακαλύψω την πραγματικότητα. Κι όμως ο καιρός πέρασε τόσο γρήγορα.

Οι αναμνήσεις από τις πολύωρες βόλτες στην παραλία μετά από μία κουραστική ημέρα, από τα ξενύχτια σε σπίτια και κλαμπ και από τις ατέλειωτες συζητήσεις με φίλους είναι χαραγμένες βαθιά μέσα μου. Δεν μπορώ να ξεχάσω τη χαρά μας κάθε Σεπτέμβρη όταν γυρνούσαμε από τις καλοκαιρινές διακοπές για να ξεκινήσουμε το επόμενο έτος με την ίδια αγωνία και ανυπομονησία για τις νέες περιπέτειες που θα ξεδιπλώνονταν. Τόσο όμορφες στιγμές που αξίζει να ζήσει ο καθένας. Είναι μία εμπειρία που δεν μπορεί να αποτυπωθεί όσο καλά κι αν προσπαθήσεις να την γράψεις. Απλώς την μοιράζεσαι με τα άτομα, που την έχεις ζήσει, και την αναπολείς. Είναι βιώματα που θα σας ενώνουν και  θα σας συγκινούν για πάντα.

Υπάρχουν, βέβαια, και δυσκολίες για τις οποίες κανένας δεν σε έχει προετοιμάσει. Όλοι νομίζουμε ότι μετά τις πανελλήνιες δεν θα χρειάζεται να διαβάζουμε πολύ. Η αλήθεια είναι ότι το διάβασμα ήταν απαιτητικό, τα μαθήματα πολλά και η κούραση λόγω των μεγάλων αποστάσεων εξαντλητική. Επίσης, η διαχείριση ενός σπιτιού δεν ήταν τόσο εύκολη όσο πίστευα τελικά. Όμως, κι αυτές οι στιγμές ήταν μοναδικές.

Φτάνοντας στο πέρας των φοιτητικών μου χρόνων ήταν η πιο δύσκολη στιγμή που έπρεπε να αντιμετωπίσω. Δεν ήθελα να πιστέψω ότι όλο αυτό το παραμύθι τελείωσε. Ποτέ δεν είσαι έτοιμος γι’ αυτό. Αναγκάζεσαι να ξεριζωθείς από το σπίτι σου κλείνοντας την πόρτα για τελευταία φορά με δάκρια στα μάτια, να χωριστείς από την παρέα σου, καθώς ο καθένας θα πρέπει να ακολουθήσει τον δρόμο του  και να αναθεωρήσεις τη ζωή σου.

Τώρα  πια όταν  επισκέπτομαι την φοιτητική μου πόλη κάθε σημείο της μου φέρνει μνήμες και ακούω ακόμα τα γέλια της παρέας μου ανάμεσα στο πλήθος σχηματίζοντας ένα νοσταλγικό χαμόγελο στα χείλη μου για τα περασμένα μεγαλεία που βίωσα κάποτε.

Γροθιά στο στομάχι

Γράφει η Βάια Λαμπροπούλου

Ήμουνα και εγώ κάποτε έφηβη. Έκανα παρέες με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους. Αγαπούσα να βλέπω τους ανθρώπους ως ξεχωριστές προσωπικότητες. Μια παρέα κοριτσιών πρέσβευε ως στάση ζωής το ” ναρκωτικά, σεξ και ροκ”. Το δικό του στυλ διαφορετικό. Πάντα σέβομαι τους ανθρώπους και αυτό μου δίδαξαν οι γονείς μου “σεβασμό στο ίδιο , σεβασμό στο διαφορετικό”.

Αγαπούσα τα κορίτσια αυτά, κάτι με προσέλκυε στην παρέα τους. Ζούσα μοναδικές στιγμές με την παρέα από την πρωτεύουσα, ζούσα επικίνδυνα, κατά τα δικά μου δεδομένα.  Τα ναρκωτικά δεν μου πέρασε από το μυαλό να τα δοκιμάσω. Ξέρω το γιατί. Ούτε τσιγάρο λιγουρευόμουνα ,ούτε τη σκόνη τη λευκή που ματώνει τα ρουθούνια.

Κάποτε μια από τις κοπέλες μου μίλησε απότομα για την επιλογή μου να είμαι στην παρέα και να μην τις ακολουθώ σε ό,τι κάνουν. Της απάντησα πως δεν έβρισκα το λόγο να συμμετέχω και πως προσωπικά σεβόμουν την επιλογή τους να κάνουν αυτό που θέλουν δίχως να τους κατακρίνω. Σηκώθηκε όρθια , θυμάμαι, οι άλλες καθόμασταν στο πάτωμα και μου εξηγούσε πως όταν πίνεις τα χαπάκια τα μαγικά βλέπεις χρώματα να γυρίζουν γύρω σου και αυτό είναι ωραίο.

Την κοιτούσα με απορία. Τα μάτια μου ακολουθούσαν τα σχήματα που μου έδειχνε με τα χέρια της. “Αυτό είναι το ωραίο; Τα χρώματα;”, σκεφτόμουν. Δεν μιλούσα. Δεν υπήρχε λόγος να μιλήσω. Δεν τις ενδιέφερε να με ακούσουν.

Σηκώθηκα και εγώ όρθια και της απάντησα έντονα πως εγώ αυτά τα χρώματα και τα σχέδια γύρω μου τα βλέπω και χωρίς ουσίες ,τα δημιουργώ και τα χαίρομαι από μόνη μου. Και έκανα κινήσεις με τα χέρια μου. Τις τράβηξα την προσοχή. “Να, βλέπω και αυτή την πράσινη γάτα”, είπα και έδειξα ένα γάτο που περνούσε σαν σφαίρα μπροστά μας. Τα κορίτσια γύρισαν το κεφάλι και είδαν τον γάτο. Ήταν πράσινος. Αφού και εγώ έτριψα τα μάτια μου. Με χειροκρότησαν έντονα. Είδα τον θαυμασμό στα μάτια τους.

Με τον καιρό με αγάπησαν πολύ, δεν μου είπαν ξανά για τα ναρκωτικά,  δεν ήταν επιλογή μου να μην ανήκω σε αυτές, επιλογή μου ήταν να μην ήμουν σαν και αυτές. Τα κορίτσια αποδεκατίστηκαν με τα χρόνια. Τα ναρκωτικά είναι μάστιγα.

Μπορεί να μην έζησα τη ζωή μου εύκολα, μπορεί να μου χρειάστηκε να δω χρώματα γύρω μου στα δύσκολα, μπορεί να μην έχω δρόμους στρωμένους με ροδοπέταλα, μπορεί να ξέφυγα αρκετές φορές. Μπορεί να κινδύνευσα διαφορετικά. Αλλά Ζω. Ζω και χαίρομαι. Και αυτό είναι η ωραιότερη παλέτα χρωμάτων. Γιατί εγώ βλέπω την πράσινη γάτα ακόμη…

Σκέφτομαι και γράφω : Όταν μεγαλώσω θα γίνω Δήμαρχος !

Γράφει η Αργυρώ Ξανθοπούλου

Πάνε σχεδόν 18 χρόνια από την μέρα που η κυρία Δήμητρα μας ρώτησε τι θέλουμε να γίνουμε όταν μεγαλώσουμε. Όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω Δήμαρχος. Θέλω να φτιάξω την παιδική χαρά και να βάλω ένα μεγάλο σιντριβάνι στο πάρκο. Λοιπόν τώρα που το σκέφτομαι…  Πάντα νοιαζόμουν για τους συνδημότες μου . Πως να ξεχάσω άλλωστε τις ατελείωτες ώρες στο μπαλκόνι να ρωτάω  «γεια σας τι κάνετε , πως είστε , η γυναικά σας τα παιδιά σας».

Στην πορεία ασχολήθηκα με τα πολιτιστικά δρώμενα. Όντας τυχερή καθώς μεγάλωσα σε μια γειτονιά γεμάτη παιδιά, οι  ομαδικές δραστηριότητες πήγαιναν και ερχόταν. Μια από αυτές ήταν οι θεατρικές παραστάσεις που λάμβαναν χώρα στον πεζόδρομο κάτω από τα σπίτια μας. Κατεβάσαμε  καρέκλες, τραπέζια, ρούχα, διακοσμητικά, κάπως έπρεπε να κάνουμε τα σκηνικά. Στο διάλειμμα προσφέραμε και μουσική από ένα στερεοφωνικό  το οποίο συνδέσαμε σε γειτονική πολυκατοικία. Όλα αυτά φυσικά επί πληρωμή!

Η κουμπάρα μου η  Έφη  έχει να το λέει! Καλούσα τους γονείς λέγοντάς τους να έρθουν να δούνε τα παιδιά τους και μόλις ερχόταν τους έλεγα ότι έχει και εισιτήριο . Αργυρώ κατά τα άλλα! Τα χρήματα βεβαίως πήγαιναν υπέρ του θιάσου καθώς τα εκμεταλλευόμασταν κατάλληλος πηγαίνοντας όλοι μαζί για πίτσα!

Αν θεωρήσεις ότι δεν με ενδιέφεραν τα προβλήματα της καθημερινότητας, κάνεις μεγάλο λάθος. Ήμουν περίπου Γ Δημοτικού. Ο πατέρας μου, στο επάγγελμα αγρότης συνήθιζε τα απογεύματα να με πηγαίνει  βόλτες στον κάμπο και να μου δείχνει τις καλλιέργειες  κάτι που καθιστούσαν δύσκολο  οι πολλές λακκούβες.

Μια μέρα λοιπόν, νύχτα για την ακρίβεια στην αυλή του σχολείου έχουμε πάει με την μαμά μου να δούμε μια καλοκαιρινή  παράσταση. Εκεί στην πρώτη σειρά ο τότε κ. Δήμαρχος. Να η ευκαιρία σκέφτηκα! Οπλισμένη με περίσσιο θάρρος κατευθύνθηκα προς το μέρος του. Η  μαμά μου απορημένη με ακολούθησε .

«Κύριε δήμαρχε, πότε θα φτιάξετε τους αγροτικούς δρόμους που είναι γεμάτοι λακκούβες ; Δεν μπορεί ο μπαμπάς μου να πάει στην  δουλειά του».

Έπειτα ασχολήθηκα  με την τοπική οικονομία. Με την παιδική μου φίλη Λένα ανοίγαμε  διάφορες επιχειρήσεις στην είσοδο των πολυκατοικιών , πουλώντας αντικείμενα που δεν χρειαζόμασταν  και φτιάχνοντας κολόνιες από  λουλούδια, οινόπνευμα και νερό….ας μη σχολιάσουμε το αποτέλεσμα.

Η πολιτική αυτή καριέρα συνεχίστηκε ως την Γ Λυκείου έχοντας πάντα για δεξί μου χέρι τον Σωτήρη. Μαζί παίρναμε τις εκλογές και φυσικά κερνούσαμε σοκολατάκια για την νίκη !

Είμαι 28… Το περίεργο είναι πως ακόμη θέλω να γίνει αυτή η ανάπλαση στο πάρκο, ακόμη τρέχω σε θεατρικές παραστάσεις ,  συμβάλω στην τοπική οικονομία καθώς διατηρώ το κατάστημά μου εδώ , ακόμη ρωτάω πως είναι η γυναίκα σας και τα παιδιά σας. Η κουμπάρα μου με αποκαλεί ‘Εβραία’ για τα εισιτήρια που  ζητούσα, ακόμη με τον Σωτήρη συζητάμε για εκλογές. Οι αγροτικοί δρόμοι έχουν παραμείνει με τις  ίδιες ακριβώς λακκούβες!

Στο κάθισμα ενός αυτοκινήτου συλλέξαμε τις ομορφότερες παιδικές αναμνήσεις

Γράφει ο  Χρήστος Σαλαμπουκίδης 

Φασαρία .. ένα παντζούρι ανοίγει απότομα και ο ψίθυρος στο αυτί ” ξύπνα μικρέ σε  λίγο ξεκινάμε ” . Πάντα μου άρεσε  το κυριακάτικο ξύπνημα συνήθως ήταν από τον πατέρα μου , γλυκό και διακριτικό άλλοτε, λίγο εκνευριστικό, συνήθως μου έκλεινε  την μύτη μέχρι να  ξυπνήσω , διαφορετικό από εκείνο το καθημερινό της μητέρας, το ” Σήκω, τέλος το χουζούρι, ετοιμάσου για σχολείο” .

Ο προορισμός  δεν ήταν πάντα  γνωστός. Για την ακρίβεια τις περισσότερες  φορές ήταν απλά μια Κυριακάτικη βόλτα.  Το ντεπόζιτο του αυτοκινήτου γέμιζε από το προηγούμενο βράδυ και αποτελούσε  υπόσχεση ότι την επομένη μέρα θα καταπιούμε τα χιλιόμετρα . Η όποια κούραση  υπήρχε στην διαδρομή  δεν έπαιζε και μεγάλο ρόλο, ούτε καν η ζάλη από τις  στροφές που ίσως  συναντούσαμε στεκόταν αφορμή για να χαλάσει η διάθεση , έφτανε  που η απόφαση είχε παρθεί και ήμαστε ήδη έτοιμοι να ξεκινήσουμε .

Το ντουλαπάκι του αυτοκινήτου άνοιγε και ο χάρτης  στα χέρια της μητέρας σήμαινε την έναρξη  της  διαδρομής με τα όσα  θα ακολουθούσαν , λίγο η μουσική , λίγο το  γέλιο και η συζήτηση και μια  λάθος  στροφή όλο και θα  αποκάλυπτε  κάποια  ομορφιά που δεν περιμέναμε  να δούμε . Το πίσω κάθισμα  ήταν το “σαλόνι” της  Κυριακής . Το ριγέ άσπρο-κόκκινο καλαμάκι  στο πάντα  αντιπαθητικό γάλα κακάο που δεν θέλαμε να πιούμε ήταν το σήμα κατατεθέν μιας  εποχής  αγνότητας που πολλοί σήμερα  και δη αυτή την περίοδο αναζητούμε.

Είτε  οι ορεινές  διαδρομές μέσα από δρόμους με  στροφές που το φως  έπαιζε κρυφτό ανάμεσα  από τα φύλλα μέχρι να περάσει το τζάμι του αυτοκινήτου , είτε εκείνες που περνούσαν  δίπλα από τη θάλασσα, ανάλογα την εξόρμηση, και εκείνη η πράσινη κασέτα  στο ραδιόφωνο αρκούσαν  για να περάσουμε  μερικές όμορφες  οικογενειακές  στιγμές .  Μία βόλτα  γεμάτη  τρέλα  και ανεμελιά κάθε Κυριακάτικη  βόλτα  με τους γονείς .Το αυτοκίνητο σταματούσε και ανάλογα με την τοποθεσία  αποκτούσε  ενδιαφέρον και η παραμονή .

Πάντα ήταν ωραία,  μια ορεινή  βόλτα,  να περπατάς μέσα σε  μονοπάτια ή σε πλακόστρωτα δρομάκια από το πρώτο πάτημα  στα  φύλλα μέχρι και το τελευταίο,  που τα πόδια πατούσαν πάλι μέσα στο αυτοκίνητο. Μαζί μας   κουβαλούσαμε κι ένα-δυο κολλημένα  φύλλα στο χαλάκι κι όλα ήταν μαγικά. Το ίδιο και στην θάλασσα. Πάντα  η άμμος που έμπαινε μέσα στα παπούτσια γινόταν, μέχρι να πέσει το πρώτο γέλιο και να γεμίσει το αυτοκίνητο χαμόγελα,  αιτία για  “γκρίνια” για τα λερωμένα  καθίσματα. Βρίσκαμε και καταλαβαίναμε τι θα πει ευτυχία μέσα σε εκείνο το αυτοκίνητο , με κάτι τέτοιες  απλές  στιγμές μάθαμε  πως  είναι να γελάς , να κλαις , να χαίρεσαι , να στενοχωριέσαι, αλλά κυρίως μάθαμε  πως  χτίζονται αναμνήσεις, με εικόνες και ήχους  αυθεντικούς και πεντακάθαρους,  φορτωμένους με  αγάπη . Ένα “flashback”  ή αλλιώς  χρονικό πισωγύρισμα,  σε κάνει να διερωτάσαι τι σου έχει μείνει και τι αποκόμισες από εκείνα τα κυριακάτικα  πρωϊνά στο πίσω κάθισμα .

Ξαφνικά θα έρθει  ένα  αβίαστο χαμόγελο παρέα με το μελτέμι των αναμνήσεων. Τις  κράτησε  στην αποθήκη του το μυαλό,  εκείνες  τις καθαρές και φορτισμένες με αγνότητα  εικόνες  για να είναι σωσίβιο στην δύσκολη ενηλικίωση θαρρείς σανίδα  σωτηρίας όταν η ζόρικη καθημερινότητα  στον κόσμο τον μεγάλων θα σε τραβάει στον βούρκο της. Αναμνήσεις. Μια λέξη χιλιάδες  εικόνες  , αρώματα, μυρωδιές, γέλια , γρατζουνιές και συνάμα  ένας  υπέροχος και μοναδικός τρόπος να κρατάμε το παρελθόν για να συντηρούμε το παρόν κάνοντας όνειρα για το μέλλον και όλες  μέσα  σε εκείνο το αυτοκίνητο πλασμένες  έτσι ώστε αποτελούν το μέσο του τώρα με το τότε.

Έπειτα όμως  το αυτοκίνητο εκείνο πάλιωσε και εσύ μεγάλωσες και από το πίσω κάθισμα με οδηγό εκείνες τις  αναμνήσεις είσαι στο τιμόνι ενός  άλλου αυτοκινήτου. Στο τιμόνι του δικού σου αυτοκινήτου και παράλληλα στο τιμόνι της  ζωής,  έτοιμος να  πλάσεις  τις δικές σου αναμνήσεις για κάποιον που κάθεται ή ονειρεύεσαι να καθίσει στο πίσω κάθισμα. Πόσο όμορφο πράγμα είναι να είσαι ενήλικος  και να θυμάσαι όλες  εκείνες  τις  αναμνήσεις που κινηματογράφησε  η  ζωή σε  ένα παράθυρο  που έμοιαζε με καμβάς  και να αναρωτιέσαι .. «αχ ζωή , που να είναι άραγε εκείνο το αυτοκίνητο , άραγε θυμάται τις  αναμνήσεις που μου ζωγράφισε  στη σκέψη;»

Ένας  ζωντανός οργανισμός που γεννιέται, μεγαλώνει, ακμάζει, παρακμάζει! Ο χώρος και ο χρόνος υπήρξε, υπάρχει και θα υπάρχει.

Τάσα Σιώμου

Οικοδόμοι κι εργάτες, αγρότες άγονων χωραφιών και μικρών αμπελιών κατοικούσαν στη Σκ΄ρκα, παλιότερη γειτονιά της Κοζάνης, φτωχικό γενέθλιο τόπο μου, μεγάλο σχολείο ζωής.

Οι γυναίκες βοηθούσαν κι αυτές στο βιος. Λυγερόκορμες, όχι από διατροφή, αλλά από τυράννια κι ανέχεια, παράβγαιναν στο να μετουσιώσουν τις στερήσεις σ΄αρχοντιά, παλεύοντας με τα ζυμάρια για τον επιούσιο, δυο ντέγκια αλεύρι και θα τον βγάλουμε το χειμώνα έλεγαν, και χτυπώντας στον αργαλειό τα πολύχρωμα κιλίμια για το στρώσιμο του σπιτιού.

Η ισοτιμία των φύλων ήταν άγνωστη. Οι προσφωνήσεις τους «η θ΄κια μ΄ή η άλλην» κι η απόσταση από τους άντρες τους στο δρόμο υποδήλωναν τις διαθέσεις τους.

Τα παιδιά πολλά, αποτελείωναν τα μπαλωμένα με όπλατες ρούχα στη γλίστρα της Αγιάννας. Δεν τα κυνηγούσαν για το μεσημεριανό ύπνο, για το φαγητό, αντιθέτως τα απειλούσαν, τα πιθάνει η μάνα΄ς άμα φας , όταν σουρουπών΄, έλεγαν. Ούτε τα δελέαζαν για διάβασμα για να τελειώσουν το σχολείο, το Δημοτικό δηλαδή. Έτσι οι επιδόσεις στα γράμματα ήταν πενιχρές, ήταν όμως πλούσιες στο σήκωμα των περιστεριών, στο πέταγμα της πέτρας, στο τσάκωμα των πουλιών, στις φιλίες…

Τα βράδια όλοι στο χωρατά, καθισμένοι σε σταθερές πελεκητές πέτρες. Μιλώντας κατά πρόσωπο ο ένας στον άλλο με συμπάθεια, είτε κλαίγοντας, είτε τραγουδώντας τα βάσανά τους, είτε πειράζοντας ο ένας τον άλλο, λυτρώνονταν από τις έγνοιες της ζωής. Αριά και που εμφανίζονταν χαλβάς σιμιγδαλίσιος ή φιλίτσες ψωμιού με ζάχαρη και λάδι.

Στη γειτονιά που και που ξετρύπωναν μπακάλικα –ταβέρνες, π.χ. τ΄Κουτσουσίμ΄, τ΄Πατίκα, προνόμιο των ανδρών για τα ξεροσφύρια της ρακής ή του κρασιού, καθισμένων σε τσουβάλια με πατάτες ή ζάχαρη, αλλά και προνόμιο των παιδιών για λίγα δράμια λάδι ή ελιές.

Τα μεροκάματα των ανδρών λιγοστά , το ΙΚΑ ήταν στα αζήτητα, κι αυτά ήταν κερδισμένα στο ανθρωποπάζαρο, μπροστά στου Δαβάνη, δίπλα στο Δημαρχείο, όπου τα φευγαλέα αφεντικά διάλεγαν ανάλογα με τα μπράτσα και τη φήμη των εργατών.

Και σε καιρούς όμως που υπήρχαν φούριες, στο θέρος ή στον τρύγο, ποτέ δεν έκαναν μεροκάματο την ΚΥΡΙΑΚΗ. ΄Ηταν μέρα άγια, αφιερωμένη στα θεία κι ας μην πατούσαν το πόδι τους στην εκκλησιά, μόνο τις κούπες συμβόλιζαν με τα κεριά, αφού ρωτούσε ο ένας τον άλλο τις Κυριακές, με νόημα «πόσα κιριά άναψις σήμιρα;».

Δούλευαν όμως τις Κυριακές , αφιλοκερδώς, για να χτίσουν το αυθαίρετο σπίτι του φτωχού συντοπίτη. Πολλοί μαζί έριχναν τα θεμέλια, πολλοί μαζί ύψωναν τη στέγη από Κυριακή σε Κυριακή, για να προλάβουν την Αστυνομία, που φαίνεται χαλάρωνε τους ελέγχους την άγια μέρα και δύσκολα βεβαίωνε εντολές για κατεδάφιση των υψωμένων γιαπιών.

Τα σπίτια στα ανθρώπινα μέτρα, φαίνονταν ο Άι-Σαράντ΄ς από τη Σκ΄ρκα, ήταν δικής τους αισθητικής, καμωμένα με αργολιθοδομή και τσατμάδες. Τα δείγματα αυτά λαϊκής αρχιτεκτονικής που επλήγησαν από τις αντιπαροχές κι έγιναν κουρνιαχτός από το σεισμό του ΄95 και τις μπουλντόζες, περιβάλλονταν από αυλές με ραλίκια και τενεκέδες λουλουδιών και περιτρέχονταν από στενοσόκακα στρωμένα με πέτρες.

Συχνά οι καινούριοι νοικοκυραίοι τα κατοικούσαν με υγρά ντουβάρια και κουρελούδες στα παράθυρα. Τα νυχτέρια όμως και τα γιορτάσια δεν έλειπαν, ενώ σιγά – σιγά τα πράγματα έμπαιναν σε σειρά.

Ο εθελοντισμός κι η αλληλεγγύη ήταν άγνωστες λέξεις, η αυτοθυσία όμως για το συνάνθρωπο έδινε κι έπαιρνε, αφού μαζί πάλευαν τις χαρές και τις λύπες. Τους φαντάζομαι ν΄ αναριωτιούνται: Τί είνι αυτήν η αλληλεγγύη? Φαίνιτι δεν τ΄ν έχ΄ν κι τ΄συζητούν.

Τα μαστόρια της Σκ΄ρκας δεν ήταν φημισμένοι πελεκάνοι, όπως αυτοί από το Βόιο, δε ζωγράφιζαν το αρμολόι και δεν έφταναν στην Πόλη για να χτίσουν και να καζαντίσουν.

Ήταν όμως ακροβάτες στις πρόχειρες σκαλωσιές και στις στέγες, είχαν χέρια γερά σαν φτυάρια, Μανόλης Δάλλας, ώμους γερούς για το χάρτσ΄ και κυρίως είχαν φιλότιμο και μπέσα, καρδιά μπαχτσέ, χωρίς ιδιοτέλεια, που χτυπούσε στους ρυθμούς της ανάγκης του άλλου!

Υ.Γ. Το αφιερώνω:

Στη μνήμη του πατέρα μου Μανόλη, εργάτη στο επάγγελμα, που με μύησε στα ζόρια του ντουνιά.

Στον Στέργιο Σακαλή, 85χρονο οικοδόμο της γειτονιάς, με αρχοντιά, σε κερνάει στο δρόμο καραμέλες, βασιλικούς και δενδρολίβανο, και με σοφία, οι σπουδαγμένοι ξέρ΄ν τα θ΄κα ΄τς , ιγώ πιρπατώ κι βλέπου ότι έχτ΄σα τ΄ μ΄ση τ΄ν Κουζάνη, λέει.

Σημειώνω πως και τα ξωκκλήσια ήταν δικό τους δημιούργημα. Μήπως πρέπει να τα δούμε, Κώστα Καραμάρκο;

Αργύρης Θ. Παφίλης.

Παλιός συνοικισμός, γειτονιά μου.

Συνήθειο το ’χω τα βράδια να παρατάω ότι κι αν κάνω και να βγαίνω από το σπίτι για περπάτημα έτσι για την υγεία, την φυσική κατάσταση αλλά δω καινούργιες εικόνες, κάνοντας σχεδόν ένα τεράστιο γύρω της πόλης, αποφεύγοντας βέβαια το κέντρο. Ένα βράδυ, δεν είχα την διάθεση για περπάτημα αλλά το συνήθειο δεν μ’ άφηνε σε ησυχία και αποφάσισα να κάνω μια μικρή διαδρομή εδώ γύρω στη γειτονιά μου.  Η ώρα δεν  ήταν περασμένη όταν βγήκα στο δρόμο. Τριγύρω πολυκατοικίες με φώτα σβηστά, κατεβασμένα παντζούρια και κάποια γαυγίσματα αδέσποτων σκυλιών και, τίποτα άλλο. Πόσο άλλαξε η γειτονιά, τίποτα δεν έμεινε παρά μόνο το σπίτι του αείμνηστου δικηγόρου Δημήτρη Καραλίβανου, που μαζί με την ιστορία του κουβαλάει ακόμα μνήμες της παλιού συνοικισμού. Μιας γειτονίας με πολύ παλιά ιστορία, αφού  στην οδό Φιλίππου αποκαλύφθηκε αρχαία νεκρόπολή με πλούσια κτερίσματα που χρονολογούνται από την εποχή του Σιδήρου ως τα Πρώιμα Ελληνιστικά χρόνια.  Μιας γειτονίας, με ρυμοτομία παρακαλώ, που χτίστηκε για να στεγάσει πρόσφυγες από τον Πόντο και Μικρασιάτες. Οι Κοζανίτικες οικογένειες λιγοστές όμως ζούσαμε αδελφωμένα, όλες οι πόρτες  και καρδιές ανοιχτές. Τι πα να πει Πόντιος, τι πα να πει Κοζανίτης. Ίσως να ήταν η μοναδική γειτονιά όπου όλα κυλούσαν ήρεμα κι απλά. Χώθηκα λοιπόν στους δρόμους της. Α, να εδώ ήταν το σπίτι του Ιορδάνη Παπαδόπουλου που τα καλοκαίρια στην αυλή του έπαιζε καραγκιόζη, μια δεκάρα το εισιτήριο, συνωστισμός. Απέναντι το σπίτι  του κυρ Νίκου Σκουτελά υποδηματοποιός μεγάλη καρδιά, κάθε χρόνο κοντά στο στη Μεγάλη Εβδομάδα, μας έφτιαχνε τα καινούργια μας σκαρπίνια.  Τη γυναίκα του, την κυρά Σόνια, την θυμάμαι να διασχίζει νύχτα  το χιόνι μέσα στην παγωνιά, για να κάνει ένεση σε κάποιον που το είχε ανάγκη. Ευθεία πάνω  το σπίτι του φωτογράφου Εφραίμ με τον   αρβανίκο (πηγάδι) δίπλα.

Στη διπλανή αλάνα είχε το γήπεδο η ποδοσφαιρική ομάδα ‘’Άρσεναλ’’ το όνομά της. Κολλητά με το  σπίτι μου, το σπίτι της κυρά Μέλης με τα γιατροσόφια της και τα ξεματιάσματα, εδώ έμεινε και η οικογένεια του πολύ καλού μου φίλου Σάκη Καραλιώτα. Απέναντί μας το σπίτι  Κυρ Δημητράκη του Καραλίβανου με τα δύο τεράστια πεύκα στην αυλή του. Δικηγόρος, σεβάσμιος άνθρωπός, νοικοκύρης με τα όλα του έλεγε η συγχωρεμένη η μάνα μου.  Πιο κάτω το μπακάλικο του Κυρ Νίκου Περτσινίδη, ήταν η  ανάσα κάθε νοικοκυράς. Όλοι οι δρόμοι της πνιγμένοι από τις ακακίες, τις  φλαμουριές και τις μουριές. Η γειτονιά μου είχε τις πιο ωραίες κοπέλες είχε να το λέει η Κοζάνη για την ομορφιά τους. Όμως είχαμε και πτέραρχους στη γειτονιά (περιστεράϊδες) πρώτος πρώτος ο πατέρας μου, λίγο πιο πάνω ο Κώστας ο Αλευράς που μοσχοβόλαγε ρακί η αυλή του. Από δω αγοράζαμε κρασί και τσίπουρο. Πολύ κοντά άλλος πτέραρχος, ο Σάκης ο Μαρούδας Φορές όταν συναντιόντουσαν πότε καλημερίζονταν και πότε προσπερνούσε ο ένας τον άλλον μουτρωμένοι. «Αργύρ’,  Αργύρ΄ πχιάλα αγλήγουρα στουν Μαρούδα κι πέτουν να σι δώσ’ του καρακανάτκιου.  Με πρόσταζε με αυστηρό τόνο ο πατέρας μου. Με μια ανάσα βρισκόμουν στην αυλή του Μαρούδα. «Κυρ Σάκη ο μπαμπάς μου, μου είπε να μου….. «Δεν ήρθε κανένα θκο τ’ πιριστέρ’ εδώ. « Μα το είδε να κατεβαίνει εδώ… σε σένα κυρ Σάκη.» « Να πάει στον ουφθαλμίατρο, έτσι να τον πεις.» Κοντά στου Μαρούδα ήταν και οι  φυλακές με τους ψηλούς μαντρότοιχους.  Ήταν φορές που καθόμασταν στα ψηλά  αναχώματα του Κανδύλη για να βλέπουμε τους φυλακισμένους όταν βγαίνανε στο προαύλιο. Μικροπωλητές πολλοί και διάφοροι ιδιαίτερα το καλοκαίρι, όπως γαλατάδες, οπωροπώλες με φρούτα και λαχανικά, άλλοι με  πεντανόστιμα φοινίκια, λαχταριστά σάμαλι  και χαλβάδες.  Και η χαρά πλημμυρίδα  όταν στην κορυφή της μικρής ανηφοριάς, ξεπρόβαλε ο κυρ Παντελής με το καροτσάκι του γεμάτο παγωτό. Ένα παγωτό χωνάκι, περιχυμένο με μπόλικο κουκουρόζουμο (σιρόπι), ήταν η μεγάλη μας χαρά, στην κάψα του καλοκαιριού.

Τα σπίτια της γειτονιάς μου μικρά αλλά με μεγάλες λουλουδιασμένες αυλές και οπωροφόρα δέντρα.  Το καλοκαίρι άναβαν φωτιά και σε μεγάλα χάλκινα μαυρισμένα καζάνια, οι γυναίκες ετοίμαζαν γλυκά από βερίκοκα και κεράσια. Οι χωματένιοι  δρόμοι  της, που λάσπωναν της βροχερές μέρες, οι αλάνες και το κεραμοποιείο του Κανδύλη ήταν οι παιδότοποι. Είχε πολλά παιδιά η γειτονιά μου. Φωνές, γέλια, κλάματα, παιχνίδια.   Τα βραδάκια οι γυναίκες στις εξώπορτες στήνανε τον χωρατά, ατέλειωτες ώρες κουβεντολόϊ. Στήναμε αυτί να ακούσουμε ιστορίες για τις χαμένες πατρίδες, για τα πάθια της προσφυγιάς, για πρόσωπα και πράγματα  αλλά και για την Κοζάνη με τα σπίτια τα παλιά…

Θα ‘ταν κάπου στις αρχές του ’60. Θυμάμαι ένα απόγευμα τους γείτονες να κατεβαίνουν βιαστικά προς το στο σπίτι του κουρέα Χαράλαμπου Βουτυρά. Τι συμβαίνει ρωτάει η μάνα μου, «έλα, έλα Μαρία, στον Βουτυρά… ήρθε ο Καζαντζίδης με την Μαρινέλλα». Τρέξαμε αστραπιαία. Η στενότητα του σπιτιού ανάγκασε τους νοικοκυραίους να βγάλουν καρέκλες στο πεζοδρόμιο για να καθίσουν οι επισκέπτες. Έτσι μπορούσαμε άνετα να δούμε από κοντά αυτόν τον μύθο που λέγονταν Καζαντζίδης.  Τώρα πως βρέθηκαν εκεί ο Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα; Ήταν καλεσμένοι του Μιχάλη Βουτυρά, γιός του κυρ Χαράλαμπου. Ο Μιχάλης εργαζόταν ως γκαρσόν σε κέντρα διασκεδάσεως όπως  στον  Κήπο του Τερζή, στον κήπο του Καραδήμου που από τις πίστες τους  πέρασαν σχεδόν όλα τα μεγάλα ονόματα του τραγουδιού.

Σπάνια περνούσαν αυτοκίνητα από τον δρόμο μας.  Όμως θυμάμαι μια μέρα που τα αυτοκίνητα περνούσαν το ένα πίσω από το άλλο. Ήταν  22 του Απρίλη του 1967  καθόμασταν με τον αδελφό μου στο πεζοδρόμιο του σπιτιού μας. Η μάνα μας από το παράθυρο της κουζίνας συχνά να φωνάζει,  «μην ξεμυτίσετε ρούπι από το σπίτι». Και ξαφνικά λες κι ήρθαν από το πουθενά,  στρατιωτικά φορτηγά REO,  άρχισαν να περνούν σαν αλυσίδα φορτωμένα με ανθρώπους που τους κατέβαζαν στις φυλακές. Τι έγινε ρε μάνα ρωτούσαμε τρομαγμένοι σ’ ένα ρέο είδαμε τον τάδε, τον τάδε, είδαμε και τον φωτογράφο τον Σιαμέτη.  Σουστ, έκανε η μάνα μην βγαίνετε από το σπίτι αλλά και  που να πηγαίναμε παντού μια θλιβερή σιωπή, νέκρα, όλα τα έπνιγε το Πραξικόπημα της 21^ης Απριλίου. Το κορνάρισμα και τα φώτα ενός αυτοκινήτου μ’ έφεραν και πάλι στο σημερινό πρόσωπο της  γειτονιάς μου. Νύχτα στη γειτονιά, τώρα δεν ακούγονται στους δρόμους της παιδικές φωνές ούτε στήνονται χωρατάδες Έτσι είναι,  αλλάζουν οι καιροί,  αλλάζουν οι άνθρωποι.

Καραματσούκας Κώστας

Όταν ήμουν παιδί εκεί γύρω στη δεκαετία του ‘70  και ξεκίνησα να βγαίνω μόνος  μου από το σπίτι, η γειτονιά ήταν το Α και το Ω της κοινωνικής ζωής και του κοινωνικού ιστού της πόλης. Δεν είναι τυχαίο που έχει μείνει να ρωτάμε «Τίνος παιδί είσαι.  Κανείς  τότε δεν σε ρωτούσε ποιος είσαι, οπότε λέγοντας τους το όνομα του πατέρα σου, αυτόματα γνώριζαν «που κάθεσαι»  και «τίνος είσαι». Αυτά λοιπόν ήταν τα διαπιστευτήρια!

Η γειτονιά έπαιζε πρωταρχικό ρόλο στις ζωές μας. Συμμετείχε στις χαρές και τις λύπες. Ο τότε  χωρατάς λοιπόν ήταν το κοινωνικό καφενείο της  εποχής όπου λεγόταν όλα. Μέσα από το δέσιμο της γειτονιάς ερχόταν η αλληλοβοήθεια σε όλα τα πράγματα. Αυτό  φυσικά είχε θετικά και αρνητικά σημεία,  για μένα όμως  ήταν απόλυτα θετικό το να είμαι μέλος  της γειτονιάς, να ενδιαφέρομαι  για τον συνάνθρωπό μου, να ανήκω κάπου.

Στην γειτονιά μας δεν υπήρχαν πολυκατοικίες, τα σπίτια ήταν χαμηλά, οι αυλές γεμάτες δέντρα και οι δρόμοι ασφαλείς. Θυμάμαι δίπλα από το σπίτι μου υπήρχε ο  στάβλος του κυρ Θόδωρου του Αρβανίκου  με αγελάδες που τις έβγαζε για βοσκή και τα απογεύματα γυρνούσαν.

Πρέπει να αναφέρω πως η γειτονιά μας ήταν φημισμένη για τους τεχνίτες, τους  κωδωνοποιούς και  τους σιδηρουργούς της. Ο ήχος των κουδουνιών, ο ήχος του αμονιού και του σφυριού μας έδινε πάντα τον ρυθμό ακόμη και στο παιχνίδι, ίσως και αυτός είναι ένας λόγος που στην γειτονιά μας έχουμε πολλούς μουσικούς και καλλίφωνους. Για να κατασκευάσεις ένα κουδούνι πρέπει να είσαι μουσικός! Ο ήχος αυτός μας μεγάλωσε θα έλεγα!

Για εμάς, τα παιδιά η γειτονιά ευτύχησε να έχει ένα κάστρο! Αυτό ήταν το παλιό πυροσβεστείο,  επί της οδού 11ης Οκτωβρίου και Αριστοφάνους ,  έτσι το ήξεραν οι παλιοί Κοζανίτες. Στην δικτατορία ο τότε δήμος, πούλησε το οικόπεδο στον ΟΤΕ  αλλά μέχρι να αξιοποιηθεί, ήταν ένα τεράστιο εγκαταλελειμμένο κτίριο με μεγάλη αυλή όπου μαζευόμασταν όλα τα παιδιά  όχι μόνο της δικής μας γειτονιάς αλλά και των γύρω περιοχών και  παίζαμε πετροπόλεμο! Μετά την μάχη συμφιλιωνόμασταν πάντα παίζοντας μπίλιες. Αυτό ήταν το λημέρι μας, το κρησφύγετό μας, το σημείο αναφοράς των παιδιών της γειτονιάς μας και όχι μόνο.

Σήμερα  η γειτονιά έχει χάσει το νόημα της. Ακόμη και αν  ζούμε στην ίδια πολυκατοικία δε ξέρουμε ποιος είναι ο διπλανός μας, δεν ανταλλάσσουμε ούτε μια καλημέρα.  Οι παλιοί Κοζανίτες προσπαθούν να διατηρήσουν τον κοινωνικό ιστό, να σημειώσω εδώ πως για μένα Κοζανίτες είναι όλοι οι κάτοικοι της πόλης.  Δυστυχώς όμως, τα προβλήματα δεν μας αφήνουν να δούμε το κοινωνικό κομμάτι και να έρθουμε πιο κοντά. Η αλήθεια  βρίσκεται στην συναναστροφή των ανθρώπων και στο χαμόγελο.  Για μένα  το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να μάθουμε είναι  να χαιρόμαστε την κάθε στιγμή , αν αυτό το κάνουμε θα έρθουμε πιο κοντά γιατί οι χαρές και οι λύπες μας είναι κοινές. Αν χαρούμε για το καλό του διπλανού μας, το καλό θα έρθει και σε μας. Την αίγλη της παλιάς γειτονιάς είναι στο χέρι μας να την επαναφέρουμε. Χρειάζεται ένα βήμα. Μια καλημέρα!

Παναγιώτης Δημόπουλος

Ζω στην οδό Βάρναλη, λίγα μόνο μέτρα από τον Ι. Ν. Αγίου Νικολάου Κοζάνης. Το διαμέρισμά μου είναι μικρό και παλιό και δεν παρέχει ευκολίες, αλλά δεν θα το άλλαζα ούτε για την πιο ευρύχωρη περιαστική κατοικία. Και η πυξίδα μου, όπου κι αν βρέθηκα – και φαντάζομαι όπου κι αν βρεθώ στο μέλλον – έχει μαγνήτη προς το ιστορικό κέντρο της πόλης της Κοζάνης. Εδώ μεγάλωσα, από εδώ και θα αποχωρήσω εις τόπον χλοερόν,  όπως έκαναν και όλοι οι άνθρωποί μου μέχρι στιγμής. Αλλάς ας μην προτρέχω.

Τι είναι αυτό που κάνει την μικρή αυτή γειτονιά τόσο γοητευτική και αδιαπραγμάτευτη; Το πνεύμα και το χιούμορ του κέντρου είναι ξεχωριστό και ίσως λίγο πιο ξερό και υπαινικτικό από αυτό που συνηθίζεται αλλού. Κάθε βράδυ, ανεξαρτήτως καιρού ή ώρας, μπορεί κανείς να είναι σίγουρος πως αν διασχίσει αργά την «βόλτα» θα βρει έναν γνωστό και φίλο για μια γρήγορη, λακωνική και αν μη τι άλλο ευφυή στιχομυθία. Η «βόλτα» είναι το κινητό, ανοιχτό εντευκτήριο της πόλης, τόπος φιλοσοφικών και όχι τόσο φιλοσοφικών αναζητήσεων, πάντα με κυρίαρχο στοιχείο το ανατρεπτικό Κοζανίτικο χιούμορ. Όλα αυτά χωρίς φολκλόρ.

Το «Βαρόσι», όπως είναι γνωστό, έχει για άγκυρα τον Ι. Ν. του Αγίου Νικολάου. Εκεί κάποτε παντρεύτηκαν, βαφτίστηκαν, μνημονεύτηκαν, γιόρτασαν και προσευχήθηκαν ή άναψαν έστω ένα κερί όλοι οι Κοζανίτες στο παρελθόν. Δεν μπορώ παρά να περνάω κάθε πρωί για μια στιγμή και να ονειρεύομαι το μέλλον της πόλης, κοιτάζοντας έστω για λίγες στιγμές τις αγιογραφίες και το τέμπλο που στοιχειώνουν από αρχής ύπαρξης της Κοζάνης και ακόμα σήμερα την ιδιαίτερη πόλη μας. Αρνούμαι άλλωστε πεισματικά να χρησιμοποιήσω ξυπνητήρι ή να δω την ώρα, πριν βγω στο μπαλκόνι και κοιτάξω τον «Μαμάτσιο». Γιατί μόνο αυτός ξέρει τί ώρα είναι και μόνη η καμπάνα του μας ξυπνάει εγκαίρως.

Έχω λείψει αρκετά στο παρελθόν και ίσως χρειαστεί να ξαναλείψω – ελπίζω πως όχι. Πάντα  όμως όταν επέστρεφα, δεν επέστρεφα ούτε στην Ελλάδα, ούτε στην Κοζάνη, αλλά στον Άη Νικόλα και το Βαρόσι. Εδώ είναι φτιαγμένες όλες μου οι μνήμες από τα πρώτα μου χρόνια και εδώ πάντα θα επιστρέφω.  Κάθε γωνιά του κέντρου έχει μια συμπαγή ιστορία τριών αιώνων, άλλοτε γραμμένη στην Βιβλιοθήκη μας, άλλοτε ανεξίτηλη στην συλλογική μνήμη και μυθοπλασία.

Στον μεταξένιο Επιτάφιο του Κονταρή μέσα στον Ναό, εκεί που σαν παιδί κοίταζα με απορία στην αγκαλιά των γονιών μου, κοιτούν πια με την ίδια αθωότητα και τα δικά μου παιδιά. Αυτές οι ξεθωριασμένες κλωστές τριών και μισού αιώνων είδαν υπό το φως των Εσπερινών και των Όρθρων όλη την ιστορία και όλους τους ανθρώπους της πόλης μπροστά τους. Να τί μοιράζομαι με τους προηγούμενους και τους επόμενους: το Βαρόσι, την πατρίδα μου.

Θέλει ψυχή για να πιάσεις τον παλμό, να  πάρεις τα τύμπανά σου και  με εφόδιο το θάρρος της έκφρασης σου, την αγάπη για επαφή και επικοινωνία χωρίς όρια και ταμπέλες, χωρίς ντροπές και ανασφάλειες να βγεις στον δρόμο και αυτό ο Μανώλης Κουτσονάνος το έχει κάνει και μας μιλά σχετικά!

Η τέχνη του “δρόμου”

O δρόμος είναι πέρα από τη μουσική σε συναυλίες και Live, πέρα από θέατρα και χώρους «εύκολους» στο να παρουσιάσεις την τέχνη σου. Ο δρόμος είναι τέχνη. Σε οδηγεί σε καταστάσεις λιγάκι αντεργκράουντ. Δημιουργεί μια ελευθερία σκέψης και τρόπου έκφρασης. Πάντα παρατηρούσα τις παραστάσεις δρόμου, όπου και αν ήμουν και πάντα μου έκανε τρομερή εντύπωση η τόσο μεγάλη  εξειδίκευση. Η τέχνη του δρόμου ήταν καρφωμένη χρόνια στο μυαλό μου. Μια εσωτερική ανησυχία.

Η εκκίνηση

Το 2014 έγινε η αρχή! Ξεκίνησα να παίζω στην Κοζάνη και σιγά σιγά προγραμμάτισα τις περιοδείες  μου σε όλη την Ελλάδα. Έδεσσα, Ασπροβάλτα, Σέρρες, Καβάλα, Ξάνθη, Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη, Θάσο, Γρεβενά, Τρίκαλα,  Καρδίτσα, Θεσσαλονίκη, Κατερίνη, Λάρισα, Βόλος, Λαμία, Λειβαδιά,  Αγρίνιο, Μεσολόγγι, Πελοπόννησος, Κρήτη!

Ο δρόμος μου χάρισε όμορφες στιγμές.  Αφού, περιόδευσα σε όλη σχεδόν την Ελλάδα είχα πολύ έντονα στο μυαλό μου πως έπρεπε να βγω εξωτερικό. Στις  7 Ιουλίου το 2017, με την πολύτιμη βοήθεια της γυναίκας μου, η οποία στηρίζει και θαυμάζει την τέχνη στο δρόμο,  έβαλα τα απαραίτητα  στο αυτοκίνητο και πήρα τους “δρόμους” με σκοπό να φτάσω στην Γερμανία έχοντας παράλληλα πέντε live κανονισμένα στην διαδρομή μου.

Το ταξίδι

Το πρώτο live μου ήταν στα Μπίτολα, την ίδια ημέρα, στις 7 Ιουλίου, ενώ στις 9 έπαιζα στο προαύλιο της αίθουσας όπου γίνεται το Τζαζ Φέστιβαλ του Βελιγραδίου. Επόμενη στάση  η Αυστρία, στο «Bakaliko» ένα υπέροχο μπαράκι  και τέλος δυο live στην Γερμανία.  Σταμάτησα στα Σκόπια, τη Νις, το Βελιγράδι, το  Νόβισαντ, την Βουδαπέστη και από εκεί πήγα στη Βιέννη.Από τη Βιέννη πήγα στο Γκρατς, από το Γκράτς στο Μόναχο και πίσω πάλι στην Αυστρία! Λουμπλιάνα, Ζαντάρ, Σπλίτ, Μπίογκραντ Ναμόρε, Μαυροβούνιο, Μπούτβα, Τίρανα και πίσω στην Ελλάδα!  Όλα μέσα σε 14 μέρες!

Διαδικασίες και μεταφορές

Παίζω τύμπανα, έτσι η μεγαλύτερη δυσκολία για μένα ήταν στην μεταφορά τους αλλά και στο στήσιμο τους αφού χρειάζομαι τουλάχιστον μισή ώρα για να στήσω το σετ. Πως θα μετέφερα τα τύμπανα και τα ηχεία με τη μια μόνος μου; Αφού λοιπόν ταξίδευα μόνος έπρεπε να είμαι πολύ προσεκτικός για να μην κλέψουν τον «θησαυρό μου». Έτσι, έκανα ένα αυτοσχέδιο καροτσάκι στο οποίο θα μπορούσα να τα φορτώσω όλα με τη μια.

Η μουσική, το κοινό, τα συναισθήματα

Σε ένα τέτοιο ταξίδι, ζεις και επιβιώνεις αποκλειστικά από την μουσική. Όλο το ταξίδι ήταν ανέξοδο  αφού οι παραστάσεις που έδινα με “ζούσαν”. Πέρασα φανταστικά. Το ταξίδι, η μοναχικότητα, ο δρόμος, η μουσική και όλα μαζί σε συνδυασμό ήταν μοναδικά. Μια εμπειρία ζωής,  γεμάτη ελευθερία. Ένα προσωπικό πείραμα που πέτυχε. Κατάφερα μέσα από την μουσική να προσεγγίσω κόσμο που δεν ήξερα, να τους αφουγκραστώ και να με ακούσουν χωρίς να ξέρει κανείς από πού είμαι και ποιος είμαι. Όμως από άγνωστοι γινόμαστε έστω και για λίγο γνωστοί. Κάτι μας ένωσε. Εκείνη η στιγμή.

Το κοινό ήταν φοβερό! Στο εξωτερικό τέτοιες πρωτοβουλίες υποστηρίζονται θερμά όχι μόνο από τον κόσμο αλλά και από τον νόμο. Δεν είχα το παραμικρό πρόβλημα. Κανένας δεν το θεώρησε επαιτεία. Ο κόσμος σου αφήνει τα χρήματα του, θέλοντας να δώσει μια άλλη διάσταση σε όλο αυτό που συμβαίνει γύρω του.

Αναμνήσεις

Από κάθε πόλη θυμάμαι και κάτι!

Στην Καλαμάτα ένα μικρό κοριτσάκι που με είδε να παίζω ξυπόλυτος μου είπε «σου έριξα λεφτά για να αγοράσεις  παπούτσια»! Στην Αλεξανδρούπολη και σε πολλές άλλες πόλεις,  γονείς και παιδιά  σταματούσαν και χόρευαν στην πλατεία σε ρυθμούς σουίνγκ και funk!

Στο Μεσολόγγι έπαιζαν δίπλα μου κάποια παιδιά μπάλα και σε κάποια φάση, αφού  τους είχα ενοχλήσει ήδη αρκετα, έρχεται ένα πιτσιρίκι και μου λέει:

-Θα παίξεις πολύ ώρα ακόμη;

-Εεε, καμιά ωρίτσα, του απαντώ

και έξαλλος μου λέει

-Μάστα και φύγε τώρα γιατί έχεις πιάσει την θέση του τερματοφύλακά μας!

Στην Θάσο έπεσα σε  πιτσιρικάδες που δεν ξεκολλούσαν από πάνω μου! Ο ένας μου έφερε φαγητό γιατί ο πατέρας του είχε ταβέρνα, ο άλλος μου πρότεινε να με φιλοξενήσει αφού ο πατέρας του είχε ξενοδοχείο.  Ένα από τα παιδιά έπαιζε κιθάρα, τον έπεισα λοιπόν να φέρει την κιθάρα του για να παίξουμε μαζί! Για καλή μας τύχη και λίγη ώρα μετά λίγο παρακάτω από το σημείο  που παίζαμε ήρθαν δυο πνευστοί Πολωνοί,  οι οποίοι μας προσέγγισαν και τελικά παίξαμε όλοι μαζί!

Η χειρότερη ανάμνηση και η πιο σκληρή περιπέτεια, απ΄ την άλλη ήταν στην Βουδαπέστη. Κάποια στιγμή ενώ έχω στήσει το σετ μου και έπαιζα με πλησίασε ένας τύπος που προσπαθούσε να μου εξηγήσει προφανώς πως πρέπει να φύγω γιατί επρόκειτο να βρέξει καρεκλοπόδαρα! Εγώ βέβαια απορροφημένος στο παίξιμό, τον αγνόησα. Μέσα σε πέντε λεπτά άκουσα έναν κεραυνό. Πάρα πολύ γρήγορα, πριν προλάβω να μαζέψω όλα τα υπάρχοντα μου, ξεκίνησε μια καταρρακτώδης βροχή. Έγινα μούσκεμα και εγώ και τα μισά τύμπανα ενώ μπαίνοντας στο ξενοδοχείο-αυτοκίνητο μου προσπαθούσα να στεγνώσω τον εαυτό μου και τα όργανα!

Το Ελληνικό πρόβλημα με την μουσική του δρόμου 

Η Ελλάδα με κουράζει λόγο νομού. Μπορεί κάποιος αστυνομικός να σε πάρει αυτόφωρο ή ακόμη και να κάνει κατάσχεση τα όργανά σου. Όταν κάποια στιγμή βρέθηκα στο Ρέθυμνο θελήσαμε μαζί με τον φίλο και μουσικό, Μιχάλη Ζέγα,  να δώσουμε  μια παράσταση στον δρόμο. Αφού είμασταν σε διαδικασία στησίματος εμφανίστηκε το λιμενικό  και μας ρώτησε εάν έχουμε άδεια ενώ μας ενημέρωσαν πως η αστυνομία μπορεί να μας δώσει ώστε να παίξουμε. Την επόμενη, πήγα στην αστυνομία oι οποίοι γεμάτοι απορία με παρέπεμψαν στον Δήμο. Από εκεί μου ζήτησαν διάφορες αιτήσεις και με παρέπεμψαν αλλού. Αφού βρήκα τελικά τον αρμόδιο υπάλληλο μου ζήτησε να κάνω αίτηση, η οποία θα περνούσε από Δημοτικό συμβούλιο και θα με ενημερώσουν στις επόμενες δυο εβδομάδες σχετικά με την εξέλιξη της….Φυσικά την επόμενη μέρα θα έφευγα!

Όταν ζήτησα αντίστοιχη άδεια στην Αυστρία μου έδωσαν την ίδια στιγμή κάρτα με την οποία μπορούσα να παίξω σε οποιοδήποτε κεντρικό σημείο ήθελα. Στην Ελλάδα υπάρχει ένας παραλογισμός. Ο μουσικός του δρόμου στήνει παράνομα αφού δεν έχει άλλη επιλογή και πολλές φορές έρχεται αντιμέτωπος με πολύ άσχημες συμπεριφορές. Δεν υπάρχει σεβασμός. Έχει τύχει μέχρι και να με συλλάβουν. Πήγα μέσα για εξακρίβωση στοιχείων, θα μπορούσε όμως η αστυνομία  να  με συλλάβει  για  επαιτεία, φοροδιαφυγή και κατάληψη δημοσίου χώρου. Ο κόσμος γουστάρει. Ο νόμος όχι!

Με αναμμένα κεριά, αγιασμό, και ουρές κόσμου.

Εκεί που ιερό με το κοσμικό είναι μόλις δυο βήματα μακριά, δίπλα από την καρδιά της εκκλησίας. Αυτά είναι τα  υπαίθρια πανηγυράκια  με αφορμή τις γιορτές Αγίων όπως αυτό στο Δρέπανο Κοζάνης όπου η «τσίκνα» μπλέκεται με το λιβάνι！

Δίπλα από την εκκλησία, το Λούνα Παρκ που πλημμυρίζει από φωνές, γέλια, μπαλόνια, κόσμο και χαρά, πολύ χαρά! Ουρές παιδιών που περιμένουν να ανέβουν στο ταψί, την ρόδα, την μπαλαρίνα, το τρενάκι, τα συγκρουόμενα και τρέξιμο για τις μάρκες… αγώνας δρόμου!

Όλα αυτά σε συνδυασμό με τα πολύχρωμα φώτα, τη μουσική, τη μυρωδιά από ποπ κορν και από  μαλλί της γριάς που κολλάει σε πρόσωπο, ρούχα,  μαλλιά, και στον διπλανό καμιά φορά!

Λίγο πιο πέρα,  για τους αρνητές της αδρεναλίνης τα σουτάκια στην μπασκέτα, οι  κρίκοι και η σκοποβολή!

Μαμάδες, μπαμπάδες, γιαγιάδες , παππούδες και παιδιά ανταμώνουν καθένας με δικό του… σκοπό και στόχο.

Σαν το παιδί δίπλα μου!

– Γιαγιά θα μου πάρεις μια μάρκα να κάνω τρενάκι;

Απλόχερα δίνει η γιαγιά όχι χρήματα αλλά αγάπη!  Και ξεροσταλιάζει να περιμένει πότε θα έρθει η σειρά του εγγονού της να τον χαιρετήσει από μακριά, να του πει είμαι εδώ, σε βλέπω και χαίρομαι που το μοιραζόμαστε αυτό μαζί!

Παραπέρα  οι πάγκοι, σαν να έρχονται  και αυτοί από τα βάθη του χρόνου για να συναντήσουν το σήμερα. Ακριβείς στην ανάμνηση του τότε.

Έπειτα οι ψησταριές, τα πλαστικά τραπέζια, οι καρέκλες και οι ξύλινοι πάγκοι, τα σουβλάκια, οι χαλβάδες και τα παγωτά！

Πολύτιμες εικόνες που σκαλίζουν τις παιδικές και εφηβικές μας αναμνήσεις. Ένα βίωμα όχι μόνο δικό μας αλλά και του διπλανού μας, που ακόμη και αν είναι άγνωστος, μπορεί να τα περιγράψει σαν εσένα.

Χαρά, ξεφάντωμα, παιχνίδια, χαμογέλα και κατάνυξη όλα μαζί, όλα σε ένα. Ελλάδα!

Oι νοσταλγοί πατήστε play

https://www.kasetophono.com/2012/10/Luna-park.html?m=0