Κοζάνη-Θεσσαλονίκη-Κολωνία

Έφυγα μόνιμα στη Γερμανία το 2011 λόγω της ανεργίας που προκάλεσε η οικονομική κρίση (επέστρεψα το 2016 για πολλούς λόγους, σε άλλο κείμενο αυτά…).
Ευγνωμονώ την τύχη μου που “προσγειώθηκα” στην Κολωνία κυρίως για δύο λόγους: είναι η λεγόμενη πόλη των media με πολλές παραγωγές και τηλεοπτικούς σταθμούς, οπότε μπορούσα να εξασκήσω το επάγγελμά μου κι ο δεύτερος ότι είναι η γερμανική πρωτεύουσα του Καρναβαλιού!

Όντας μεγαλομένος στην Κοζάνη βρήκα μια ισχυρή ταύτιση στην αγαπημένη κοινή πολιτιστική παράδοση. Να τονίσω ότι “βέρος” σκαρκιώτης δεν είμαι αλλά νοιώθω (από χωριά των Γρεβενών έχω καταγωγή), αφού μεγάλωσα μια ευθεία απ΄τσ΄Σκ΄ρκας το φανό κι όταν ακούω φανό εκεί παγαίν΄ ο νουζμ…

Εδώ “Απουκρές” εκεί “Καρναβάλι”

Το Καρναβάλι τους λοιπόν, γιορτάζεται και στις γύρω μεγάλες πόλεις πέριξ της Κολωνίας αλλά εδώ έχει πάρει θρησκευτικές διαστάσεις καθώς όλο το χρόνο ζουν και αναπνέουν για αυτές τις πέντε μέρες  παροξυσμού.
Χρονικά διαφέρει από το δικό μας μια-δυο βδομάδες, ανάλογα πάντα με το καθολικό Πάσχα (απ΄τις λίγες καθολικές πόλεις γαρ) όμως η επίσημη έναρξη του Καρναβαλιού είναι στις 11 Νοεμβρίου και ώρα 11.11, τη λεγόμενη “ώρα των τρελών”.

Η elfte-elfte είναι κάτι σαν τρέιλερ για το τί προκειται να ακολουθήσει σε τρεις μήνες.
Γίνεται απ΄το πρωί ένας μεγάλος χαμός σε όλη την πόλη, κόσμος έρχεται από παντού ακόμα και με άδεια απ΄ τη δουλειά, για να “εκτροχιαστεί” πίνοντας και χορεύοντας από νωρίς το πρωί.
Και στους γερμανούς φυσικά, το έθιμο συνδέεται με τον θρησκευτικό εορτασμό της νηστείας και το αποκορύφωμα της Αποκριάς λαμβάνει χώρα τον Φεβρουάριο.

Από τη λεγόμενη “αποκριάτικη νύχτα των γυναικών” την Πέμπτη μέχρι και τη “Δευτέρα των ρόδων”, κάθε μέρα είναι ξεχωριστή αλλά σε όλες επικρατεί χάος και πανδαιμόνιο, ειδικά τη νύχτα. Η πόλη έχει πληθυσμό σχεδόν ένα εκατομμύριο ενώ καταφθάνει άλλο ένα τουριστικό εκατομμύριο για να ζήσει το απενεχοποιημένο καρναβαλίστικο όνειρο, μιας κι επικρατεί το δόγμα “ότι συμβαίνει στο καρναβάλι μένει στο καρναβάλι” με ότι αυτό συνεπάγεται…

Δεν πίνουν κρασιά, δε τρώνε κιχιά

Όπως μπορεί να φανταστεί ο οποιοσδήποτε ακόμα κι οι δρόμοι μυρίζουν μπύρα, ενώ τα πλανώδια βουρστ σε ψωμάκι, βοηθάνε τα στομάχια ν΄ αντέξουν …κι άλλη μπύρα.
Πολύ θετική εντύπωση μου έκανε ότι μασκαρεύεται η συντριπτική πλειοψηφεία του κόσμου κι όχι κυρίως τα παιδιά, όπως είναι η τάση σ΄ εμάς τα τελευταία χρόνια.
Έχουν και παραδοσιακές στολές, αντρικές και γυναικείες, κυρίως με ναυτικά σχέδια και χαρακτηριστικά ενώ πολύ ισχυρό ρόλο έχουν σε κάθε γειτονιά οι Καρναβαλικοί Σύλλογοι που αναλαμβάνουν μέρος των εκδηλώσεων και διάφορες παραστάσεις.

Αρνητική εντύπωση μου έκανε η προτίμηση μεγάλου μέρους της νεολαίας, λαϊκών κυρίως στρωμάτων, για στολές που παραπέμπουν σε επιβολή εξουσίας, με έντονο μιλιταριστικό ντύσιμο και αξεσουάρ.
Οι Ινδιάνοι οδεύουν προς οριστική εξαφάνιση.

Το αρνητικότερο όλων είναι ο εκτροχιασμός προς τη “βαρβαρότητα” από μια μερίδα κόσμου, με ότι μπορείτε να φανταστείται, εμετούς, πλακώματα και παρόμοιες “ομορφιές” τις οποίες τρέχει να προλάβει η ισχυρή αστυνομική παρουσία. Όσο πιο κεντρικά στην πόλη τόσο χειρότερα -ιδανικά διασκεδάζει κάποιος συνοικιακά ή σε σπιτικά πάρτυ. Το αδιαχώρητο δε γλιτώνεται όμως πουθενά.

Bre-bre-bre

Άλλη μια μεγάλη ομοιότητα ανάμεσα σε Κοζάνη και Κολωνία είναι το έντονο τοπικό ιδίωμα που εκδηλώνεται στα τραγούδια και τα αστεία της Αποκριάς. Ο χαιρετισμός alaaf ακούγεται παντού και χωρίς απαραίτητη αφορμή, οι καρναβαλιστές λέγονται jecke δηλαδή τρελοί. Οι επισκέπτες κι εδώ θα χρειαστούν τη βοήθεια κάποιου ντόπιου για τη μετάφραση ωστέ να καταλάβουν τα αντίστοιχα κολωνακιώτικα “μπρε-μπρε-μπρε” .
Ανεβαίνουν πολλές θεατρικές παραστάσεις με το ντόπιο ιδίωμα ενώ έχουν και κάτι σαν stand up comedy που δεν πολυκατάλαβα τι είναι.

Τη μεγάλη πίκρα στις συγκρίσεις την έζησα με τη μουσική! Κυρίως με την παραδοσιακή τους που έχει έντονα πνευστά και κουδουνάκια στην κατεύθυνση όμως μιας στρατιωτικής μπάντας. Εκεί πραγματικά νοστάλγησα -άλγος κανονικό όμως- τα χάλκινα, τα κλαρίνα και το βαλκανικό συναίσθημα.
Από την άλλη συμπαθητικά μου φάνηκαν τα ποπ τραγούδια των πάρτυ δηλαδή τα schlager: γερμανικά χιτάκια που είναι πολύ δημοφιλή και καλύπτουν το 80% του ρεπερτορίου ενός γερμανικού σπιτίσου πάρτυ ή μαγαζιού που σέβεται τον εαυτό του. Η θεματολογία περιστρέφεται γύρω από έρωτες, τη χαρά της ζωής και του κεφιού, αποκριάτικα φασώματα, χιουμοριστικά περιστατικά εώς και παλιμπαιδιστικά τραγούδια με ζώα της φάσεως μαζού εντ δε ζου. Καρναβάλι είναι ας μεταμορφωθούμε σε ότι επιθυμούμε, κυρίως όμως ας γίνουμε όλοι παιδιά.
Εννοείται έπαιζε κι εδώ Gypsy Kings. Εννοείται έπαιζε και πολλή τέκνο, Γερμανία είσαι.

Τη Δευτέρα γίνεται μεγάλη, πολύωρη παρέλαση αρμάτων και καρναβαλιστών στους κεντρικούς δρόμους. Τα άρματα τους είναι καλοφτιαγμένα, με γερμανικό μπάτζετ, και σατυρίζουν διάφορα θέματα της επικαιρότητας, απουσιάζει όμως το κυριολεκτικό… σατυρικό, σεξουαλικό στοιχείο.
Πετάνε παντού σοκολάτες και καραμέλες, μια συνήθεια που ποτέ δε ζήλεψα από παρελάσεις άλλων πόλεων. Θεωρώ ότι δημιουργεί δύο παράλληλους κόσμους, η εικόνα των συγκεντρωμένων θεατών με τεράστιες σακούλες που προσπαθούν επι ώρες να μαζέψουν συκσευασμένα, φτηνά γλυκίσματα.

Τελευταία ημέρα η Τρίτη, οι επισκέπτες φύγανε, τα πράγματα έχουν ηρεμήσει στην Κολωνία κι κόσμος προσπαθεί απ΄ τα διαδοχικά χανγκόβερ να κάνει τα κομμάτια του ξανά λειτουργικό κεφάλι.
Όμως το βράδυ συμβαίνει σε όλες τις γειτονιές κάτι αυθεντικά μυσταγωγικό και αρχέγονο: η καύση ενός ανθρώπινου ομοιώματος σαν αχυράνρθωπος (Nubbel λέγεται) που σαν αποδιοπομπαίος τράγος φορτώνεται με τις αποκριάτικες αμαρτίες του κόσμου.

Αποκριές über alles

Κλείνοντας το κείμενο έχω μια ανοιχτή πρόταση σχετικά με το τουριστικό κομμάτι.
Στην Κολωνία το brand που λέγεται Καρναβάλι είναι τεράστιο και κινεί σημαντικό μέρος της οικονομίας της πόλης. Να φανταστείτε ότι οι αγαπημένοι μου “Κολωνακιώτες” δε δίστασαν εδώ και λίγα χρόνια να διοργανώσουν και μια -κρατηθείτε-καλοκαιρινή έκδοση καρναβαλιού στην καρδιά του Αυγούστου!

Μπορούμε μόνο να επωφεληθούμε εάν αντιγράψουμε πράγματα που μπορούμε εύκολα να προσαρμόσουμε στην περιοχή μας για να αυξήσουμε την επισκεψιμότητα στη Δυτική Μακεδονία, αρχής γενομένης με ένα Μουσείο Αποκριάς, συνδυασμένο με ένα θεματικό πάρκο σαν μια Κοζανίτικη “ντίσνεηλαντ” που θα υποδέχεται κόσμο όλο το χρόνο!

Το Τριώδιο άνοιξε και διαρκεί τρεις εβδομάδες, με τις δύο τελευταίες να είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με το φαγητό. Η δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου, που διανύουμε τώρα, ονομάζεται Κρεατινή ή της Κρεοφάγου, επειδή έτρωγαν κρέας ακόμα και την Τετάρτη και την Παρασκευή, που είναι για τους Χριστιανούς μέρες νηστείας, έχει αποκορύφωμα της την Τσικνοπέμπτη και ολοκληρώνεται την Κυριακή της Απόκρεω. Η επόμενη τρίτη εβδομάδα, ονομάζεται Τυρινή ή της Τυροφάγου, επειδή συνηθίζουμε να καταναλώνουμε πολλά τυροκομικά προϊόντα και ολοκληρώνεται την Τυρινή Κυριακή  (Κυριακή της αποκριάς) για να δώσει τη θέση της στη Σαρακοστή που ξεκινάει την επόμενη ημέρα, με την Καθαρά Δευτέρα.

Πέρα από τα τσικνίσματα της Τσικνοπέμπτης, που περιλαμβάνουν ό,τι κρέας θέλει ο καθένας  μαγειρεμένο με τον τρόπο που προτιμάει (το νόημα είναι να μυρίσει τσίκνα το σπίτι), υπάρχουν και παραδοσιακά φαγητά και γλυκά που φτιάχνουμε στην Ελλάδα αυτές τις μέρες. Κάθε εβδομάδα του Τριωδίου είχε τα δικά της έθιμα και φαγητά. Την εβδομάδα της Κρεοφάγου, αλλά και όλες τις υπόλοιπες ημέρες, που ακόμα επιτρέπεται το κρέας, τον κύριο λόγο έχει το χοιρινό και όλα τα παράγωγα του, ως κατάλοιπα των Σατουρναλίων, που γιορτάζονταν με χοιροσφάγια. Φυσικά και τα υπόλοιπα κρέατα θεωρούνται επίσης αποκριάτικα. Αν σκεφτούμε, όμως, πως την ονομάζουν και Αρνοβδομάδα, μπορούμε να υποθέσουμε πως εκεί όπου υπήρχαν περισσότερα κοπάδια με πρόβατα, το κύριο κρέας ήταν το αρνί. Την τρίτη εβδομάδα, της Τυρινής, συνηθίζεται η κατανάλωση ψαριού, τυριού, γάλακτος και αυγών. Την εβδομάδα αυτή εκτός των γαλακτοκομικών καταναλώνονται και πολλά ζυμαρικά: μακαρονόπιτες, τραχανο-τυρόπιτες, μακαρονάδες και ότι άλλο μπορεί να βάζει το τυρί ή το γάλα σε πρώτη μοίρα. Το γλυκό της Τυρινής, είναι κατά κύριο λόγο, η γαλατόπιτα.  Βέβαια, το κατεξοχήν γλυκό ολόκληρης της Αποκριάς είναι ο γιορταστικός μπακλαβάς, ένα γλυκό με βούτυρο και πολλά άλλα –ακριβά κάποτε-υλικά, που συνηθιζόταν στις μεγάλες γιορτές. Πιο οικονομικά, τα σαραγλί και τα κουρκουμπίνια πλαισίωναν πιο τακτικά αυτή τη γιορτή.

Τούρκοι,  Άραβες, Εβραίοι, Αρμένιοι ακόμη και Βούλγαροι είναι μερικοί που αυτούς που διεκδικούν τον μπακλαβά σαν το εθνικό τους γλυκό.

Μπακλαβάς  της Ανατολής

Για τη ζύμη

• 1 κιλό αλεύρι τύπου 00
• 5 κρόκοι αυγών σε θερμοκρασία δωματίου
• 1 ποτήρι καλαμποκέλαιο ή ηλιέλαιο
• 1 ποτήρι γάλα
• 1 φλιτζάνι γιαούρτι

Για τη γέμιση

• 1 κιλό καρύδια καθαρισμένα
• 1 φλιτζάνι του καφέ ζάχαρη
• 750 γρ λιωμένο βούτυρο κλαριφιέ (όταν λιώνουμε το βούτυρο, αφαιρούμε τον αφρό από πάνω, και δε χρησιμοποιούμε το λευκό κατακάθι).

Ανοίγουμε μια τρύπα στη μέση του αλευριού και προσθέτουμε τους κρόκους των αυγών, ανακατεύουμε με ένα πιρούνι και μετά προσθέτουμε το γιαούρτι, το γάλα και το λάδι. Ζυμώνουμε τη ζύμη δουλεύοντας καλά με τα χέρια μας. Όλο το μυστικό αυτού του μπακλαβά βρίσκεται στην παρασκευή της ζύμης, η οποία πρέπει να δουλευτεί καλά. Το αφήνουμε να ξεκουραστεί για 30 λεπτά και αφού ξεκουραστεί το χωρίζουμε σε 4 ίσα μέρη, δουλεύουμε το κάθε μέρος με το χέρι και το χωρίζουμε σε μικρότερα μέρη. Θα πρέπει να υπάρχουν συνολικά 90 μικρά μπαλάκια. Τα ανοίγουμε τα πασπαλίζουμε με άμυλο, τα τοποθετούμε το ένα πάνω στο άλλο 3 x 3. Στη συνέχεια ανοίγουμε αυτά τα μικρά φύλλα σε ένα μεγάλο φύλλο. Θα πρέπει να υπάρχουν συνολικά 30 μεγάλα φύλλα. Προαιρετικά, μπορούμε να τα  αφήσουμε να στεγνώσουν για περίπου 1 ώρα. Προσοχή να μην μπουν το ένα πάνω στο άλλο γιατί θα κολλήσουν και δεν θα στεγνώσουν.

Σπάμε με τα χέρια μας την καρυδόψιχα και ελέγχουμε αν έχει μείνει καθόλου φλούδα και ανακατεύουμε με τη ζάχαρη.

Κάνουμε μια στρώση με 10 φύλλα ραντίζοντας το κάθε φύλλο με λίγο λιωμένο βούτυρο. Αφού στρώσουμε  τα πρώτα φύλλα πασπαλίζουμε  με τους  ξηρούς καρπούς και επαναλαμβάνουμε για άλλες δυο φορές. Βάζουμε το ταψί με τον μπακλαβά στο ψυγείο να κρυώσει το βούτυρο ανάμεσα στα φύλλα. Έτσι θα κοπεί ευκολότερα σε κομμάτια. Χαράζουμε με ένα κοφτερό μαχαίρι σε μικρά μπακλαβαδωτά (ρόμβους) κομμάτια και περιχύνουμε την επιφάνεια με το υπόλοιπο λιωμένο χλιαρό βούτυρο. Τέλος ραντίζουμε την επιφάνεια του μπακλαβά με λίγο νερό για να μην μετακινούνται τα φύλλα στο ψήσιμο.

Ρυθμίζουμε το φούρνο  στους 120 ° C με αντιστάσεις και ψήνουμε για 3 ώρες. Ο μπακλαβάς θέλει καλό ψήσιμο.

Σιρόπι για μπακλαβά

Βάζουμε σε κατσαρόλα το νερό με τη ζάχαρη, λίγο χυμό λεμονιού και ανακατεύουμε μόνο μέχρι να αρχίσει να παίρνει βράση. Αρωματίζουμε με ένα ξυλάκι κανέλας και λίγα γαρύφαλλα . Αφήνουμε για άλλα 10 λεπτά αφού πάρει βράση. Αφαιρούμε και αφήνουμε  να κρυώσει για 10 λεπτά.

Περιχύνουμε λίγο-λίγο το ζεστό σιρόπι πάνω από το καυτό ταψί με τον μπακλαβά. Μην σας τρομάξει που θα αφρίσει το σιρόπι, γιατί έτσι γίνεται όταν είναι καυτά και τα δύο, ρουφάει αμέσως τα υγρά.

Το γλυκό πρέπει να κρυώσει καλά και να ρουφήξει σωστά το σιρόπι.

Γράφει η Ματίνα Τσικριτζή Μόμτσιου

Φωτογραφία: Σούλα Παλέντζα

Ξεκίνησε με τρομακτικές μεταμφιέσεις και αγερμούς όπως σε όλα σχεδόν τα αγροτικά καρναβάλια, δέχτηκε επιρροές από τον αστικό τρόπο εορτασμού της σε άλλους τόπους, σιγά-σιγά έγινε πιο ανοιχτή και συμμετοχική, χάνοντας ταυτόχρονα κομμάτι της παλιάς τελετουργικής φύσης της και προσλαμβάνοντας στη θέση της όλο και περισσότερα στοιχεία αναψυχής.

Κι έφτασε μέχρι τις μέρες μας. Αλλάζοντας συνεχώς μορφές για να «ντύσει» τις ανάγκες της κάθε καινούργιας κοινωνίας. Προσθέτοντας ομαλά, σταδιακά και ασυναίσθητα τις περισσότερες φορές κάποια νέα στοιχεία και απορρίπτοντας ξεπερασμένες πρακτικές.

Κράτησε όμως τον συνεκτικό ιστό της.

Τη λαϊκή της υπόσταση.

Μια στέρεα βάση για να πατήσει πάνω της και λειτουργήσει ως γιορτή της ανατροπής, της διαφυγής από την κανονικότητα, της αμφισβήτησης κάθε μορφής εξουσίας, της κατάργησης των συμβάσεων και των ταμπού.

Κι ύστερα ήρθε η Πανδημία!

Κι ενώ μέχρι τότε οι οποιεσδήποτε αλλαγές έμοιαζαν σαν ανεπαίσθητα γλιστρήματα στην περιφέρεια του πλέγματος των Αποκριάτικων εθίμων, το 2020 έφερε ένα ξεντράνταγμα! Σε όλο το φάσμα του λαϊκού πολιτισμού, όχι μόνο στην Αποκριά.

Θα μου πείτε εδώ ξεντραντάχτηκε όλη η υφήλιος! Κάθε πλευρά ανθρώπινης δραστηριότητας, οικονομική, κοινωνική, υγειονομική, εργασιακή, εκπαιδευτική…  ψάχνει τις ισορροπίες της. Κι εσύ κοιτάς το λαϊκό πολιτισμό;

Ο λαϊκός πολιτισμός είναι η βαθιά ψυχή του κάθε τόπου. Είναι ο συνεκτικός ιστός, το υφάδι της κάθε κοινότητας. Είναι ο τομέας που καταφέρνει να εξασφαλίσει μια διαχρονικότητα ζωής και μετάβασης από τη μια μορφή κοινωνίας στην άλλη. Ένα όχημα μέσα από το οποίο παραδίδονται γνώσεις, ήθη, πρακτικές, έθιμα, αξίες, γλώσσα, τέχνη, αισθητική στην επόμενη γενιά. Κι εκείνη θα κρατήσει όσα της ταιριάζουν και θα βάλει στην άκρη τα υπόλοιπα. Ο λαϊκός πολιτισμός είναι η συνέχεια που μας χρειάζεται για να πατούμε και να κάνουμε άλματα προς την κάθε νέα εποχή. Μια συνέχεια που αποτελεί χώρο ασφάλειας και ισορροπίας ιδιαίτερα για τον μέσο άνθρωπο του 21^ου αιώνα, ο οποίος βλέπει γύρω του ιλιγγιώδεις αλλαγές και τρέχει αλαφιασμένος να τις ακολουθήσει.

Η Αποκριά κοντά στους άλλους ρόλους που επιτελούν όλα τα λαϊκά έθιμα κρατάει για τον εαυτό της και έναν ακόμη, μοναδικό και αναντικατάστατο. Αυτόν  της κοινωνικής βαλβίδας ασφαλείας μέσω της οποίας οι άνθρωποι εκτονώνουν τις καταπιεσμένες τους ανάγκες. Με έναν τρόπο ξέφρενο και αχαλίνωτο είναι αλήθεια, απόλυτα αποδεκτό όμως στο συγκεκριμένο γύρισμα του χρόνου, όπου ξαναγεννιέται η φύση. Μια μετάβαση που κουβαλάει από τα βάθη των αιώνων ποικίλα φαλλικά και γονιμικά σύμβολα, «νομιμοποιώντας» τις απροκάλυπτες σεξουαλικές αναφορές σε τραγούδια, μεταμφιέσεις, θέματα σάτιρας. Πρόκειται δηλαδή για μια «θεμιτή» παράβαση της κανονικότητας. Λες και είναι η Αποκριά μια επινόηση της κοινωνίας για να πετύχει την αυτοσυντήρησή της.

Τρία χρόνια αυτή η βαλβίδα ασφαλείας δεν λειτούργησε.

Φέτος γίνεται η επανεκκίνηση.

Με πολλές επιφυλάξεις γύρω από το αν θα ανταμώσουμε την Αποκριά του 2019 κι αν θα ξαναπιάσουμε το νήμα από εκεί που το αφήσαμε.

Δύσκολο. Γιατί πρέπει πρώτα να εξαφανιστεί ο φόβος.

Ο φόβος να μπούμε στα Στέκια των Φανών όταν έχουν πολύ κόσμο. Με τις μάσκες να κρύβουν, χαμόγελα, γέλια και κυρίως εκφράσεις προσώπου, που κεντάνε την επικοινωνία.

Ο φόβος μήπως πιούμε καμιά κούπα παραπάνω κι αρχίσει να ελευθερώνεται η συμπεριφορά μας προκαλώντας … όλες τις μεταλλάξεις!

Ο φόβος μήπως πιαστούμε με άγνωστα χέρια στο χορό και ανταλλάξουμε ιούς!

Ο φόβος μήπως ξεχαστούμε τραγουδώντας τον Παπά τον Ραγκαβέλα και στριμωχτούμε λίγο παραπάνω στους κύκλους των τραγουδιστών.

Ο φόβος του συνωστισμού μπροστά στα κεραστάρια, όπου καρτερούν τα κιχιά ζεστά και λαχταριστά.

Ο φόβος να αγκαλιάσουμε αγαπημένους ανθρώπους που έχουμε να τους δούμε χρόνια. Που τους πλησιάζουμε με λαμπερά μάτια και γελαστά πρόσωπα για να σταματήσουμε σε απόσταση δέκα πόντων με τα απλωμένα χέρια να πέφτουν αμήχανα: «Τι γίνεται;» Τι να γίνεται… Παγωμάρα…

Ο φόβος να συμμετάσχουμε στο πανηγύρι της Παρέλασης. Κυρίως εκεί κοντά στο Εκκλησάκι, την ώρα της αναμονής. Που αν δεν το ζήσεις δεν νιώθεις τι εννοούμε όταν λέμε πως την Κοζανίτικη Αποκριά την κάνει ο κόσμος. Απόλυτη αναρχία. Ανάκατες μουσικές, ανάκατα πληρώματα από όλα τα άρματα, ανάκατες πόζες και φωτογραφίες. Κόσμος να πααίν΄ σιαπάν-σιακάτ καρτερώντας την έναρξη! Διορθώματα τελευταίας στιγμής στολών και μακιγιάζ. Τρακ των πρωτοεμφανιζόμενων! Κρασί «γιατί αλλιώς πώς θα ιρμηνεύσουμι!» Φωνές, οδηγίες, κασμέρια, γέλια…

Σιουρτζμός!

Άντε τώρα να το στριμώξεις σε πρωτόκολλα όλο αυτό…

Οι φετινές Αποκριές αποτελούν ένα μεγάλο στοίχημα για την πόλη μας. Καλούνται να μετρήσουν όχι μόνο τη δυναμική και την αντοχή των εθίμων που την συναπαρτίζουν αλλά και την κοινωνική συνοχή. Να αποδείξουν με άλλα λόγια πως οι κοινωνίες μπορούν να μην ελέγχονται πιά μέσα από το φόβο και τη συμμόρφωση όπως έγινε αναγκαστικά τα τελευταία τρία χρόνια, αλλά να αυτορυθμίζονται μέσα από την εκτόνωση.

Όταν όμως βλέπεις τα ξενιτεμένα παιδιά της πόλης να έρχονται από κοντά κι από μακριά, να ανταμώνουν με τις παρέες τους κι όλοι μαζί να ξεχύνονται στους δρόμους, στις πλατείες και στα σταυροδρόμια των Φανών για να πανηγυρίσουν εκρηκτικά το τέλος του χειμώνα, … ε τότε αισθάνεσαι πως τίποτα δεν χάθηκε. Τα έθιμα καλά κρατούν. Και δυναμώνουν τον κοινωνικό ιστό.

Μόνο αντάμα να είμαστε.

Μη χαλνάτι του χουρό!

Είστε χάχας; Aχμάκς; Τουρτούρα; Πλιούμπου; Πάσχετε από άλλες ήπιες μορφές σιουρδαμάρας;ΜΗ ΔΗΛΩΝΕΤΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ!Μούγκι για όσνους έχν τρανόν’πέρπιρα

(από την ανακοίνωση των SourdGames  του1999)

Το 1994 οι Πρόσκοποι της Τ.Ε Κοζάνης υιοθετώντας τον στόχο της Εφορείας 2,  Περιοχής Μακεδονίας- Θράκης  «Προσκοπισμός όχι μόνο για Προσκόπους» οργάνωσαν μια μεγάλη δράση στα πλαίσια της Αποκριάς,  στην οποία σκοπός ήταν η  συμμετοχή παιδιών που δεν ήταν Πρόσκοποι! Ο τίτλος; «Επιζαντώ τι παίζουμε κι τώρα». Η επιτυχία της πρώτης διοργάνωσης ήταν μεγάλη αφού συμμετείχαν περίπου 160 παιδιά χωρισμένα σε ομάδες των 15-20 ατόμων από όλους τους φανούς της πόλης και συλλόγους! Ημέρα διεξαγωγής του παιχνιδιού ήταν η Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς, 6 Μαρτίου 1994, ενώ το  παιχνίδι παιζόταν στις γειτονιές των Φανών!

Το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών την ίδια χρονιά ανταποκρίνεται στο κάλεσμα του Φανού “Λάκο τ’ Μάγκαν” να πλαισιώσει με την παρουσία του τον παιδικό φανό. Το ΣΕΟ με στόχο την ενεργή συμμετοχή όλων των παιδιών του Φανού οργανώνει ένα μεγάλο παιχνίδι με 6 σταθμούς μέσα από τους οποίους τα παιδιά μαθαίνουν για την Αποκριά του χθες και του σήμερα.

Με πρωτοβουλία του τότε Αντιδημάρχου Χρήστου Σίμηνα και λόγω της μεγάλης επιτυχίας που είχαν τα παιχνίδια, το 1994 καλούνται οι Προσκόποι, οι Οδηγοί και το Συμβούλιο Νεολαίας  να οργανώσουν ένα περίπου ίδιο παιχνίδι!

Τα παιχνίδια θα παίζονταν στην κεντρική πλατεία Κοζάνης και τους γύρω πεζόδρομους και  θα συμμετείχαν παιδιά ηλικίας 11 έως 18 χρονών.

Το όνομα του μεγάλου παιχνιδιού; SOURDGAMES!

Και εγένετο! 53 ομάδες, 700 παίκτες και 150 κριτές!

Αγώνες για γερά νεύρα, με χιλιάδες αθλητές να ρίχνονται στον στίβο της ευγενής άμιλλας για να αναδειχθούν τα πιο γερά σιουρδουντάμαρα! Σκληρός ο ανταγωνισμός σε κάθε σταθμό που αντιμετωπίζεται όμως με την συνεργασία των μελών της κάθε ομάδας!

Νιάτα, ζωντάνια, τρεχάλα, φωνές, γέλια με έντονη την σφραγίδα της τοπικής παράδοσης!

Αυτή είναι η ιστορία των SOURD GAMES που καθιερώθηκαν και συνεχίζονται μέχρι σήμερα!

Τα παιδιά, οι πρωταγωνιστές συνεχίζουν να συμμετέχουν με πάθος σε αυτή τη γιορτή χαράς, ξεγνοιασιάςκαι ευρηματικότητας!

Στο πνεύμα των ημερών με το ιδιότυπο κυνήγι θησαυρού, η νεολαία της Κοζάνης δημιουργεί μια ατμόσφαιρα εκρηκτικού κεφιού στο κέντρο της πόλης και τους  παράδρομους το πρωί της Παρασκευής!

“Χιλιάδες παιδιά έχουν περάσει από τα παραδοσιακά παιχνίδια που κάθε χρόνο εναλλάσσονται και δημιουργούνται νέα, συνδυάζοντας το χθες με το σήμερα” αναφέρει ο Κώστας Καραματσούκας, μπροστάρης χρόνια τώρα, από την πλευρά των Προσκόπων που έχουν και τον κύριο ρόλο στην διοργάνωση!

Τα SourdGames ξεκινούν στις 11 το πρωί  αφού πρώτα οι παίχτες των ομάδων δώσουν τον καθιερωμένο όρκο στον Μαμάτσιο, για να ξεχυθούν έπειτα στα σημεία όπου είναι εγκαταστημένα τα παιχνίδια και να «ριχτούν»  στον στίβο!

Είναι μεγάλη η τιμή για εκείνον που θα φέρει τον τίτλο του “Σούρδου” όπως χαρακτηρίζονται οι Κοζανίτες (που για όσους δεν γνωρίζουν σημαίνει έξυπνος και πανούργος). Όλα τα ονόματα που  χρησιμοποιούν οι ομάδες δίνουν το δικό τους χαρακτηριστικό γνώρισμα και προσδιορισμό στη λέξη “Σούρδος”.

Τα Sourd games, η αποθέωση της σιουρδαμάρας, προετοιμάζει ντόπιους και επισκέπτες για την μεγάλη γιορτή της Κοζανίτικης Αποκριάς την Κυριακή!

Ο όρκος που δίνουν μπροστά στον «Μαμάτσειο»  είναι ιερός και προϋπόθεση για τον αγώνα, παρουσία πάντα της Ματίνα Τσικριτζή Μόμτσιου, εμπνεύστρια και  συγγραφέα του,  που  τον παραδίδει κάθε χρόνο στις νέες γενιές που μυούνται με  τρόπο μαγικό στην Κοζανίτικη αποκριά.

Ο όρκος των SOURDGAMERS

Όρκο στο Μαμάτσιο

δίνω να παλέψω

Και να μην κιοτέψω

ούτε να χεστώ

Μπάρες και αγγούρια

μόνος να πηδήξω

Τσάκνα να λυγίσω

Ντβάρια θα ριχτώ

Κι αν στον πάτο τύχει

Πόντο να μην πιάσω

Ντιπ δε θα το μάσω

Σπίτι να κλειστώ

Ως γενναίος σιούρδος

Θα ζητωκραυγάσω

Και για να ξεσκάσω

Ένα νες θα πιώ

Κι αν τον όρκο τούτο

Τύχει να προδώσω

Στη ζωή μη σώσω

Τον Ρουβά να δω

ι

Μια γεύση από την “Αξιολόγηση του Λεξιλογικού πλούτου των Υποψηφίων” του 2000

Τι σημαίνουν οι παρακάτω λέξεις / εκφράσεις;

Ιά, γκαϊλές

Α)Σκασίλα μας! Χεστήκαμε

Β) Οϊ!καλά τα λές ρα!

Γκλίστρα τα Αγιάννας

Α) Λάσπώδες έδαφος με μεγάλη περιεκτικότητα της τοξικής ουσίας Agianna

Β)Hμεγαλύτερη χιονοδρομική πίστα της Κοζάνης

Αναγκαίου

Α) Άκρως απαραίτητο

Β) Τουαλέτ στην αυλή παλιάς Κοζανίτικης βίλας

Ιάτουσιά

Α) Φαρμακευτική ουσία (ΙΤ2CI4)

Β) Nάτος! Ιδού!

Κασμιρτζίδης

Α) Αυτός που εμπορεύεται υφάσματα από κασμίρι

Β) Πλακατζής ή επικριτής κοινωνικών απρεπειών

Τζάλιας

Α) Κρυμμένος Ηλίας που ξαφνικά εμφανίζεταο και τρομάζει τους άλλους (Τζά! + Λιάς)

Β) Ατημέλητος άνθρωπος, ξεντράχλιαβος

Μουτσιαλνώ

Α) Μασώ την τροφή μου, την πολτοποιώ

Β) Φιλώ θορυβωδώς (ηχομιμητική λέξη από το ματς μουτς)

Φανοί

Α) Εορταστικές πυρές όπου κορυφώνεται η σιουρδαμάρα των Κοζανιτών

Β) Τα πίσω φανάρια του μοντέλου Diablo της Ferrari

Τσιουτσιουργιάζου

Α)Τρώγω κρέας (παράγωγο της λέξης των νηπίων, τσιτσί= κρέας)

Β) Ριγώ, ανατριχιάζω από το κρύο

Φτίκαρς

Α) Αυτός που φτύνει τα κάρα

Β) Αυτός που έχει μεγάλα αυτιά

Τσακστάρου

Α) Αυτή που τρώει σπόρια στο σινεμά (από το τσακ-τσακ)

Β) Φιλάρεσκη και σκερτσόζα γκόμενα

Μπαμπλιάτσκα

Α) Όνομα γνωστού top model από τη Ρωσία, η Tanya Babliatska

Β)Σκαθάρι

Γλωσσάρι

Σουντώ =ορμώ

Πέρπιρας=  πεταλούδα, τρέλα, σιουρδαμάρα

Παίρνου παραμάζουμα = παρασέρνω, νικώ

Αμπόχνου = σπρώχνω, απαλλάσσομαι από κάποιον

Τηρώ= κοιτάζω

Αλαφρά γιουρτή=  χαζός, αλαφρός

Τσιγκαλίδ’  = στολίδι

Μπάκακας, =βάτραχος

Ουπανουθώ σα=   πάνω σας

Ούρδα = βλάκας χαζοχαρούμενος

Κινώ = ξεκινώ

Στα μουτκα=  στα κρυφά

Τσακώνου = πιάνω

Παλαμίζουμι = πασαλέιβομαι

Φιλουρίδια = σερπαντίνες

Σαν βγεις στον πηγεμό για την Πλατεία

Να εύχεσαι να ‘ναι μακρύς ο δρόμος σου

Γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος κιχιά»

Που έλεγε και ένας παλιός Κοζανίτης ποιητής

Ευχαριστούμε τον Κώστα Καραματσούκα για την πολύτιμη βοήθεια του και τον ΟΑΠΝ για το φωτογραφικό υλικό

Γίνεται θέατρο… και ξανανοίγει μια συζήτηση, που είναι κλειστή εδώ και χρόνια(;)

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης σε συνεργασία με την Θεατρική Σκηνή Κοζάνης παρουσιάζει στην Ιδιωματική Σκηνή του, το έργο της Ματίνας Τσικριτζή – Μόμτσιου, «Τα Στχεια». Μία Κωμωδία «Τρόμου», γιατί το μόνο που μπορεί να μας τρομάξει πραγματικά, είναι η ίδια η συνείδησή μας.

21 με 29 Φεβρουαρίου 2020 στην Αίθουσα «ΦΙΛΙΠΠΟΣ» (Λέσχη Αξιωματικών Κοζάνης)

Συντελεστές:

Κείμενο: Ματίνα Τσικριτζή – Μόμτσιου

Σκηνοθεσία: Νικόλαος Κέφαλος

Σκηνικά: Χρίστος Μεταξάς

Κοστούμια: Βάσω & Νούλα Παρχαρίδου

Φωτισμοί: Εύη Παπαμάρκου

Χορογραφίες: Γρηγόρης Σάκης

Διδασκαλία Χορού: Στέλλα Ζήκου

Μουσική επιμέλεια: Γιάννης Μπατιάνης

Παίζουν:

Κατίνα: Αγγέλα Δήμου – Ρούση

Λόρδος Άνταμ: Βαγγέλης Δισλάκης

Ελενίτσα: Ελένη Βασιλειάδου

Χρυσομαλλούσα: Νούλα Μάκρογλου

Στχειο μι τσ΄ Αλτσ’ : Ανανίας Τατηγιάννης

Αγρουτσότσινα: Έλσα Αμαραντίδου

Μεχμέτ Αγάς: Άρης Παυλίδης

Νάνος: Τάκης Συνδουκάς

Στχειο τ’ Αϊ Λάζαρ’ : Κώστας Καραματσούκας

Βέτα: Βιβύ Πλιάκη

Λάκης: Αντώνης Μουράτογλου

Λάζος: Πάνος Αρέτης

Έβελυν: Άνθη Καπέλα

Ναστάζια: Σέβη Αϊβαζίδου

Βρουκόλακας Βλαντιμίρ: Τρύφωνας Παγούνης

Έλλη: Αθηνά Τζήμου

Δέσποινα: Σταυρούλα Σκόρδα

Μαρία Παπαπέτρος: Αθηνά Σταυριανουδάκη

Χαρίσης: Βαγγέλης Μαλούτας

Χιονία: Εύη Κατσίκα.

Εισιτήρια:

Γενική είσοδος: 10€

Εκπτωτικό: 6€ (Ανέργων, Α.ΜΕ.Α, Φοιτητικό)

Ισχύουν εισιτήρια του ΟΓΑ.

Εισιτήρια προπωλούνται στην Αίθουσα Τέχνης καθημερινά μέχρι 20/2 από 9:00 έως 13:00.

Στην Αίθουσα ΦΙΛΙΠΠΟΣ από 21/2 έως 29/2 από 10:00 έως 13:00 και στο viva.gr   

Στο πλαίσιο αυτών των επαφών εντάσσεται και η εκδήλωση «Κοζάνη, η βασίλισσα της Αποκριάς» που θα πραγματοποιηθεί στο Κοβεντάρειο την Κυριακή 1 Δεκεμβρίου και ώρα 11:30 π.μ. Στην εκδήλωση θα γίνει παρουσίαση του ντοκιμαντέρ «Οι Φανοί, ένα έθιμο της Αποκριάς» παραγωγής της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτισμού – Αθλητισμού & Κοινωνικής Πολιτικής Κοζάνης, 2001. Ομιλητές θα είναι ο πρόεδρος του ΟΑΠΝ, Γιάννης Τσιομπάνος, ο αντιπρόεδρος του ΟΑΠΝ, Ζήσης Μάρας και ο δημοσιογράφος Σπύρος Κουταβάς, παραγωγός του ντοκιμαντέρ.

Θα ακολουθήσει συζήτηση και ενημέρωση ως προς το τι έχει συντελεστεί σε σχέση με την προηγούμενη επαφή του ΟΑΠΝ με τους ανθρώπους των φανών.

Έκαναν την εμφάνιση τους τα τελευταία 120 χρόνια ίσως και περισσότερο στην Ελλάδα, αφομοίωσαν το ήδη υπάρχον παραδοσιακό μουσικό ιδίωµα, τις μουσικές µνήµες των περιοχών που επικράτησαν και τις έδωσαν εντοπιότητα. Τα παραδοσιακά σχήµατα στη Μακεδονία που χρησιμοποιούν χάλκινα όργανα είναι ολιγομελή µε πρώτο αρχηγικό όργανο το κλαρίνο και άλλα όργανα την τροµπέτα, το τροµπόνι και τα κρουστά. Η κοµπανία µπορεί να µεγαλώσει και τότε προστίθενται και άλλες τροµπέτες, τροµπόνια, µπάσα χάλκινα και άλλα ευφώνια.

Πολύ πριν ανακαλύψουµε τον Γκόραν Μπρέκοβιτς στον “Καιρό των τσιγγάνων” και στο «Underground» µε τους ξέφρενους ήχους και τη συναισθηµατική φόρτιση που δηµιουργούν τα χάλκινα στα χέρια τον Σέρβων τσιγγάνων, λίγο πολύ γνωρίζαµε τα ακούσµατα από ντόπιες κοµπανίες τις οποίες συναντούσαµε σε κάθε επίσκεψη στα µέρη της Κεντρικής και ∆υτικής Μακεδονίας. Ήχοι διθυραµβικοί, µελωδικοί, γοητευτικοί, στιβαροί, επιβλητικοί και έντονοι, βγαλµένοι από τα δικά µας χάλκινα, είναι οι ελληνικές brass – bands.

Η επικράτηση των χάλκινων πνευστών σε περιοχές της Μακεδονίας θα πραγματοποιηθεί, κυρίως χάρη στην παρουσία σπουδαίων µουσικών. Εικοσιπέντε κορυφαίοι δεξιοτέχνες µουσικοί οι οποίοι αποτελούν τους ζωντανούς θρύλους της παράδοσης θα αντιπαραθέσουν την τέχνη τους. Η κοµπανία του Τάκη Μπέτσιου που δρα στην περιοχή των Γρεβενών, του Βοΐου και της Σιάτιστας, η κοµπανία της µουσικής οικογένειας του Τσαµπάζη από Φλώρινα, η κοµπανία του Γιαννάκη Ζλατάνη από την περιοχή της Έδεσσας, η κοµπανία του Ουρούµη από την Αριδαία, η κοµπανία µε ζουρνάδες του Πάτµου από την Αλεξάνδρεια. Θα ηχήσουν σε γάμους, γλέντια, γιορτές και πανηγύρια συνοδευόμενα με μπόλικο αυτοσχεδιασμό, κέφι και πάθος για μουσική.

Τον αυτοσχεδιασµό τον συναντούµε στις εισαγωγικές µελωδίες πολλών κοµµατιών, καθώς και στο τέλος τον χορευτικών µελωδιών, σε µια µουσική έξαρση που συχνά συνοδεύεται από ένα «βέρσο», µια αντίστοιχη έξαρση του χορευτή. Ο ήχος που προκύπτει από τον συνδυασµό των χάλκινων πνευστών µε το κλαρίνο και τα κρουστά έχει µια ζωντάνια και χάρη που συνυπάρχει µε τις ρυθµικές αρετές των χορευτών.

Οι µπάντες εµφανίστηκαν στη µουσική ζωή της Μακεδονίας στα µέσα περίπου του περασμένου αιώνα. Σ’ αυτό συνέβαλαν αποφασιστικά αρκετές από τις πρακτικές οργανοχρησίας των προηγούμενων κοµπανιών που αντικατέστησαν. Έτσι,δημιουργήθηκε αυτός ο τόσο εκρηκτικός και δημοφιλής ήχος.

Με τέτοιες κοµπανίες κατακλύστηκαν οι πόλεις και τα χωριά της ∆υτικής Μακεδονίας. Η Φλώρινα, η Καστοριά, η Σιάτιστα, η Εράτυρα, ο Πεντάλοφος, η Βλάστη. Έτσι στη Φλώρινα σπουδαία είναι η κοµπανία των Τσαµπάζηδων, στο Εµπόριοφηµισµένη η κοµπανία των Γκιούµπαρα – Μπούκου, στο Τσοτύλι η κοµπανία του Μπέτσιου, στον Αη-Γιώργη Γρεβενών του παππού Τζιµόπουλου. Στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας τα χάλκινα εισάγονται πρόσφατα µετά τον πόλεµο του ’40 και αφορούν την περιοχή της Έδεσσας, της Γουµένισσας και της Αριδαίας. Οι πιο δηµοφιλείς κοµπανίες είναι στην Έδεσσα η ορχήστρα του Νύση και αργότερα η ξακουστή του Γιαννάκη Ζλατάνη, στη Γουµένισσα του Ζώρα, του κυρ’ Γιώργου Γευγελή, του Θανάση Σέρκου, ενώ στην Αριδαία η κοµπανία της οικογένειας Ουρούµη.

Σύμφωνα με μαρτυρίες μερικοίαπό τους παλαιότερους μουσικούς που ήταν δημοφιλείς στην Κοζάνη την δεκαετία του ’50 έως και του ’80 και κατάφεραν να μεταδώσουν την αξία της παράδοσης στην νέα γενιά ήταν ο Ντόνας (κλαρίνο,σαξόφωνο), ο Θανάσης Καλέας(κλαρίνο), από τους παλαιότερους ήταν ο Θωμάς Καραματσούκας(παρατσούκλι Γκατζαλάτζας-κλαρίνο), ο Ζερίλας(τρομπέτα), ο Ανδρέας Γκόβας, ο Δημήτρης Καλέας (Τούλης- βιολί,κλαρίνο) και ο γιος του Χάρης Καλέας (μαέστρος). Γνωστό ήταν το μουσικό σχήμα του Ναούμη Τσιάνα(τρομπέτα) και του “Τούλη”, καθώς και ο μουσικός Θανάσης Μπίκας(κλαρίνο). Μετά από αυτή τη γενιά των μουσικών για ένα αρκετό μεγάλο διάστημα τα χάλκινα και οι μπάντες έλειπαν από την Κοζάνη, γι’αυτό αναγκαζόταν να φιλοξενούν άλλους μουσικούς από τις γύρω περιοχές. Φτάνοντας σιγά σιγά στη νέα γενιά μουσικών του είδους από τουςσυνεχιστές ήταν ο Νίκος Χρόνης(τρομπέτα), ο Καραγκούνης και έτσι συστάθηκε μεταγενέστερα συγκεκριμένα το 1992 η μπάντα χάλκινων πνευστών «Κοζανίτικη Φανφάρα» έπειτα ακολούθησαν και άλλες.Οι χάλκινες μπάντες της πόλης δεν έχουν καταγραφεί επισήμως, αλλά συγκεντρώσαμε αυτές που υφίστανται μέχρι σήμερα και που κάθε χρόνο δίνουν το παρόν με τους δικούς τους ιδιαίτερους ήχους στις εκδηλώσεις της Κοζάνης. Μερικές από αυτές είναι «Λόζιος και Ανακατωσιά», «Κοζανίτικο Τακίμι», «Κόζιανη και Φανφάρα», «Δυτικομακεδόνες»,  «Παύλος Μελάς», «Μουσικόχρωμα Κοζάνης». 

Είναι ευνόητο ότι ο πολύ δυνατός ήχος των χάλκινων δεν συνδυάζεται εύκολα µε την ανθρώπινη φωνή. Με την επικράτηση των χάλκινων στην περιοχή τα λόγια ξεχάστηκαν, αφήνοντας µόνο τους τίτλους των τραγουδιών να µας θυµίζουν το ποιητικό κείµενο, ταιριασµένο µε τη µελωδία και το ρυθµό τους. Ωστόσο, οι παλαιότεροι θυµούνται ακόµη τα λόγια των τραγουδιών. Οι ήχοι των χάλκινων φέρνουν στο μυαλό μνήμες, ιστορία, πρόσωπα και στιγμές τέτοιες που προσδοκάς να ζήσεις ξανά και ξανά.

Πληροφορίες από κείμενο του ∆ΗΜΗΤΡΗ Α. ΤΣΙΠΛΑΚΟΥΛΗ

Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ: https://www.lel.gr/include/docs/research_xalkina.pdf

Βραδιά Τσιαρτσιαμπά-Καμβουνίων 

19.00 Πλατεία Λασσάνη: Εκκίνηση χορευτικών τμημάτων Καμβουνίων και Τσιαρτσιαμπά από την πλατεία Λασσάνη συνοδεία της Πανδώρας.

19.30 Κεντρική πλατεία: Επίσημη έναρξης Κοζανίτικης Αποκριάς από τον Δήμαρχο Κοζάνης

19.30 – 20.00 Κεντρική πλατεία: Χορευτικά περιοχής Τσιαρτσιαμπά. Συμμετέχουν οι σύλλογοι: Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Αιανής «Η Πρόοδος», Μορφωτικός – Αθλητικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίας Παρασκευής, Πολιτιστικός Σύλλογος Κρόκου «Ιωακείμ Λιούλιας», και Σύλλογος Γυναικών Ροδιανής «Η ωραία Ελένη».

20.00 – 20.30 Κεντρική πλατεία: Χορευτικά περιοχής Καμβουνίων: Σύλλογος Λιβαδεριωτών Κοζάνης και Σύλλογος Μεταξιωτών Κοζάνης.

20.30 Κεντρική πλατεία: Φανός Πηγάδ΄ Κεραμαριό.

21.00 Φανός Πηγάδ΄ Κεραμαριό: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

Παρασκευή 1 Μαρτίου 2019

Μοντέρνος Χορός 

19.00 – 20.00 Κεντρική πλατεία: Συμμετέχουν: Ακάδημος (γυμναστήριο Σάντρα) και Α.Σ. Διάπλαση.

20.00 Κεντρική πλατεία: Χορευτικά & Φανός Κρεβατάκια

20.30 Κεντρική πλατεία: Φανός Γιτιά.

21.00 Φανός Γιτιά: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Φανός Κρεβατάκια: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Κεντρική Πλατεία: Συναυλία με τους dRom!

Το μουσικό όχημα του Θάνου Σταυρίδη με το οποίο ταξιδεύει τα 4 τελευταία χρόνια στα Βαλκάνια κι όχι μόνο, σε Balkan και παραδοσιακούς ήχους.

Θάνος Σταυρίδης: ακορντεόν, Βασίλης Αθανασίου: κλαρίνο, σαξόφωνο, Γιώτης Κιουρτσόγλου: ηλ. Μπάσο, Γιώργος Τζούκας: πλήκτρα, πιάνο, Χρήστος Τάσιος: drums

Σάββατο – Μικρής Αποκριάς 2 Μαρτίου

20.30 Κεντρική Πλατεία: Φανός Μπουγδανάθκα.

21.00 Φανός Μπουγδανάθκα: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Κεντρική Πλατεία: Συναυλία με τους Locomondo, γνωστούς για τη μουσική τους, μια μίξη από reggae, ska και latin, που συνδυάζονται κυρίως με ελληνικό στίχο και  συχνά με στοιχεία από την ελληνική παραδοσιακή μουσική.

Κυριακή – Μικρή Αποκριά 3 Μαρτίου 2019

Παιδική Αποκριά 

11.30 Παρέλαση Μικρού Καρνάβαλου κατά μήκος της Παύλου Μελά συνοδεία της Πανδώρας και μεταμφιεσμένων παιδιών παιδικών χορευτικών τμημάτων Πολιτιστικών Συλλόγων, Φανών και των Παιδικών Σταθμών του Δήμου και της Κοινωφελούς Επιχείρησης Κοζάνης.

12.00 – 12.30 Κεντρική Πλατεία: Παρουσίαση Παιδικών Χορευτικών Τμημάτων Πολιτιστικών Συλλόγων και Φανών.

12.30 – 13.00 Κεντρική Πλατεία: «Συνομωσία κρουστών» Σύνολο κρουστών ΔΩΚ.

12.30 – 13.30 Βαλταδώρειο Γυμναστήριο: Παραδοσιακά παιχνίδια, happenings, χάσκα, ζωγραφική προσώπου και πολλές άλλες εκπλήξεις.

Βραδιά Κρήτης-Θράκης-Μακεδονίας 

19.00 – 19.30 Κεντρική Πλατεία: Κρήτη. Χορευτικό Συλλόγου Κρητών Ν. Κοζάνης «Η Μεγαλόνησος».

19.30 – 20.00 Κεντρική Πλατεία: Θράκη. Συμμετέχουν: Πολιτιστικός Φυσιολατρικός Σύλλογος Νέας Χαραυγής, Πολιτιστικός Σύλλογος Κομοτηνής «Φιλοτέχνες», Πολιτιστικός Σύλλογος Κασσάνδρειας «Η Κασσάνδρεια», Σύλλογος Παραδοσιακού Χορού Διονυσίου, Πολιτιστικός Σύλλογος Διονυσίου «Μέγας Αλέξανδρος», Πολιτιστικός Σύλλογος Θρακιωτών Φιλώτα, Σύλλογος Εκπαιδευτικών Α’Βάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Κοζάνης, Πολιτιστικός Σύλλογος «Πλατάνια», Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Φιλώτα Φλώρινας, Πολιτιστικός Σύλλογος Παλαιοχωρίου-Λιανοβεργίου Ημαθίας «ο Φίλιππος»

20.00 – 20.30 Κεντρική Πλατεία: Μακεδονία. Συμμετέχουν: Πολιτιστικός Σύλλογος Πύργων «Καστράνιτσα», Πολιτιστικός Σύλλογος οικισμού Καρδιάς Πτολεμαΐδας «Η Μέρα», Πολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος Νέας Καρδιάς Κοζάνης «Η Πρόοδος», Εκπολιτιστικός Σύλλογος Δισπηλιού Καστοριάς, Πρότυπος ΖΕΠ, Πολιτιστικός Σύλλογος Φούφα Εορδαίας, Πολιτιστικός Σύλλογος  «Φίλοι της παράδοσης» Κασσάνδρας Χαλκιδικής, Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Φούφα «Αγία Παρασκευή», Μορφωτικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Χαλκηδόνας, Πολιτιστικός Σύλλογος νέων Παλαιού Προδρόμου Ημαθίας, Πολιτιστικός Σύλλογος «Αναγέννηση» Κοζάνης.

20.30 Κεντρική Πλατεία: Χορευτικά & Φανός Παύλος Μελάς.

21.00 Φανός Παύλος Μελάς: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

Δευτέρα 4 Μαρτίου 2019

19.00 – 19.30 Κεντρική Πλατεία: ΚΑΠΗ Κοζάνης, Σιάτιστας και Σερβίων.

19.30 – 20.30 Κεντρική Πλατεία: Χορευτικά & Φανός Αη Θανάση

20.30 Κεντρική Πλατεία: Φανός Αη Δημήτρη, Παρουσίαση μονόπρακτου «Άρχισαν τα όργανα», Χορευτικά & Φανός.

21.00 Φανός Αη Θανάση: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Φανός Αη Δημήτρη: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

Τρίτη 5 Μαρτίου 2019

10.00 Καφέ Αβάντζο:  Αποκριάτικος Χορός για τα παιδιά των δομών ΚΔΑΠμΕΑ, Ειδικό Σχολείο, ΚΕΚ ΑμΕΑ, ΕΕΕΕΚ, Ειδικό Γυμνάσιο, Κιβωτός.

19.30 – 20.00 Κεντρική πλατεία: Πολιτιστικός Σύλλογος Μεσολογγίου «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», φιλοξενούμενος Φανού Πλατάνια

20.00 ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας: Άναμμα Φανού στον αύλειο χώρο του ΤΕΙ Κοζάνης.

20.00 – 20.30 Κεντρική πλατεία: Χορευτικό & Φανός Πλατάνια.

21.00 Φανός Πλατάνια: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Φανός Κεραμαριό: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

Τετάρτη 6 Μαρτίου 2019

Ποντιακή Βραδιά 

18.15 – 20.30 Κεντρική Πλατεία: Χορωδία και χορευτικά των Ποντιακών σωματείων του Δήμου Κοζάνης.

20.30 Κεντρική Πλατεία: Πολιτιστικός Σύλλογος «Μαρκίδες Πούλιου» & Πολιτιστικός Σύλλογος Δήμητρας Γρεβενών, φιλοξενούμενοι του Φανού Αριστοτέλη. Χορευτικά & Φανός Αριστοτέλη.

21.00 Κεντρική Πλατεία: «Πολιτιστικός Σύλλογος Γέφυρας «Μέτρες – Σωζούπολη», φιλοξενούμενος του Λαογραφικού Ομίλου Κοζάνης «Φίλοι της παράδοσης».

21.00 Φανός Αριστοτέλης: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Πλατεία Λασσάνη: Γλέντι λαογραφικού ομίλου Κοζάνης «Φίλοι της παράδοσης».

Πέμπτη 7 Μαρτίου 2019 

Βραδιά Ηπείρου-Βοΐου

19.00 – 19.30 Κεντρική Πλατεία: Σύλλογος Ηπειρωτών Κοζάνης «Απειρωτάν».

19.30 – 20.30 Κεντρική Πλατεία: Σύλλογος Βοϊοτών Κοζάνης «Η Αγία Παρασκευή», Βοϊακή Εστία Θεσσαλονίκης, Σύλλογος Αυγερινιωτών Θεσσαλονίκης, Χορευτικός Όμιλος γυναικών Σιάτιστας, Εκπολιτιστικός Σύλλογος Μικροκάστρου, Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Γαλατινής, Φιλαθλητικός Ορειβατικός Σύλλογος Εράτυρας «Η Σέλτσα», Ιππικός Αθλητικός Πολιτιστικός Σύλλογος Σιάτιστας «Ο Άγιος Μόδεστος», Σύλλογος Γυναικών Τσοτυλίου, «Ολυμπιακή Φλόγα» Νεάπολης, Πολιτιστικός Σύλλογος Πενταλόφου.

20.30 Κεντρική Πλατεία: Χορευτικά & Φανός Σκ΄ρκας.

21.00 Φανός Σκ΄ρκα: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

Παρασκευή 8 Μαρτίου 2019

11.00 Κεντρική Πλατεία – Κεντρικοί Πεζόδρομοι: SOURD GAMES, με διοργανωτές τους Προσκόπους και το Τοπικό Συμβούλιο Νέων Κοζάνης.

 Βραδιά Γρεβενών 

19.30 – 20.00 Κεντρική Πλατεία: Συμμετέχουν: Σύλλογος Γρεβενιωτών Κοζάνης «Ο Αιμιλιανός»,  Σύλλογος Γρεβενιωτών Θεσσαλονίκης, Φιλοπροοδευτικός Σύλλογος Σαμαριναίων Κοζάνης «Η Αγία Παρασκευή», Εξωραϊστικός Μορφωτικός Όμιλος Δεσκάτης και Τμήμα Παραδοσιακών Χορών Δήμου Γρεβενών.

20.00 – 20.30 Κεντρική Πλατεία: Φανός Κόζιανη.

20.30 – 21.00 Κεντρική Πλατεία: Χορευτικά & Φανός Αλώνια.

21.00 Φανός Αλώνια: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

21.00 Φανός Κόζιανη: Άναμμα & γλέντι του Φανού.

Σάββατο 9 Μαρτίου 2019

Βραδιά Μικρασίας-Καππαδοκίας & Συλλόγων της Πόλης 

18.30 – 19.00 Κεντρική Πλατεία: Καππαδοκία. Συμμετέχουν:  Πολιτιστικός Σύλλογος Πετρανών, Σύλλογος Φαρασιωτών Καππαδοκίας Βαθυλάκου Κοζάνης, Πολιτιστικός Σύλλογος Δαμιανού Γιαννιτσών Νομού Πέλλας «Ο Διογένης».

19.00 – 19.30 Κεντρική Πλατεία: Μικρασία. Συμμετέχουν: Σύλλογος Μικρασιατών ΠΕ Κοζάνης, Σύλλογος Μικρασιατών & Θρακιωτών Κοζάνης (πρώην Δήμου Ελλησπόντου), Πανελλήνια Ένωση Κουβουκλιωτών ο «Όσιος Βαραδάτος εκ Προύσης», Σύλλογος Μικρασιατών Πτολεμαΐδας «Η Μικρά Ασία», Σύλλογος Μικρασίας Περαίας Νομού Πέλλας, Πολιτιστικός Όμιλος Μαρκόπουλου και Πόρτο Ράφτη Αττικής «Δήλιος Απόλλων», Σύλλογος Μικρασιατών προσφύγων Αιτωλοακαρνανίας.

19.30 – 20.30 Κεντρική Πλατεία: Χορευτικά Τμήματα Πολιτιστικών Συλλόγων Κοζάνης, συμμετέχουν: Πολιτιστικός Σύλλογος Κοζάνης «Οι Μακεδνοί», Σύνδεσμος Γραμμάτων και Τεχνών Ν. Κοζάνης, Χορευτικός Όμιλος Κοζάνης, Λαογραφικός Όμιλος Κοζάνης «Φίλοι της Παράδοσης» και Πολιτιστικός Σύλλογος «Κόζιανη».

21.00 Κεντρική Πλατεία: Μοντέρνοι χοροί. Συμμετέχουν: Μακεδονική Δύναμη, Ακάδημος (Γυμναστήριο Σάντρα) και Α.Σ. Διάπλαση.

22.00 Κεντρική Πλατεία: Πάρτι Νεολαίας του Τοπικού Συμβουλίου Νέων Κοζάνης.

Κυριακή Μεγάλης Αποκριάς 10 Μαρτίου 2019

11.00 Ιστορική ξενάγηση στα αξιοθέατα της πόλης (Άγιος Νικόλαος, Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης, Αρχοντικό Βούρκα, Δημοτική Χαρτοθήκη, Μουσείο Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας) με τη διπλωματούχο ξεναγό κ. Έλενα Τσιόπτσια. Σημείο εκκίνησης Δημαρχείο.

15.00 Παύλου Μελά έως τέρμα Πλατείας Αριστοτέλους

Παρέλαση Αρμάτων και Ομάδων μεταμφιεσμένων 

Μετά το πέρας της παρέλασης, Κεντρική Πλατεία: Άναμμα Κεντρικού Φανού από τον Δήμαρχο Κοζάνης κ. Λευτέρη Ιωαννίδη – Δεξίωση στο Δημαρχείο

18.00 Κεντρικοί πεζόδρομοι – κεντρική πλατεία: Παρέλαση ομάδας κρουστών «Batala Salonica».

20.30 Άναμμα όλων των Φανών: Άη Δημήτρης, Άη Θανάσης, Αλώνια, Αριστοτέλης, Γιτιά, Κεραμαριό, Κόζιανη, Κρεβατάκια, Μπουγδανάθκα, Π. Μελάς, Πηγαδ’ απ’ του Κεραμαριό, Κασμιρτζήδις, Πλατάνια, Σκ’ρκα.

Καθαρά Δευτέρα 11 Μαρτίου 2019

Στις παρακάτω τοποθεσίες προσφέρονται νηστίσιμα από Συλλόγους:

10.00 Πλατεία Κερασιάς, Αθλητικός & Μορφωτικός Σύλλογος Κερασιάς «Ελιμειακός»

Αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Συλλόγου, Πολιτιστικός Σύλλογος Ροδιανής «Η ωραία Ελένη»

11.00 Αιανή στους φανούς«Τσ’ Μυρμήγκως» και «Ου Μύλους» Αγία Παρασκευή Κοζάνης, Σύλλογος Σαμαριναίων Κοζάνης «Η Αγία Παρασκευή» Χώρος του συλλόγου, Πολιτιστικός Σύλλογος Κάτω Κώμης «Αριστοτέλης», Εξωκλήσι Αγίου Πνεύματος, Δημοτική Ενότητα Κρόκου & Πολιτιστικός Σύλλογος Κρόκου «Ιωακείμ Λιούλιας» Πλατεία Ρυμνίου, Τοπική Κοινότητα Ρυμνίου (σε περίπτωση κακοκαιρίας στο πνευματικό κέντρο) Παλιό Δημοτικό Σχολείο Πτελέας, Αθλητικός Μορφωτικός Σύλλογος «Δόξα Πτελέας» Παναγία Καισαρειάς, Πολιτιστικός Σύλλογος Καισαρειάς «Τα 7 πλατάνια» Χώρος του συλλόγου, Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Κώμης Αίθουσα Τοπικής Κοινότητας Χρωμίου, Πολιτιστικός Σύλλογος Χρωμίου «Ρωμιοσύνη» Εξωκκλήσι Αγίου Αθανασίου Μηλιάς, Πολιτιστικός Σύλλογος Μηλιάς «Προοδευτικός» Αίθουσα δεξιώσεων του Ι.Ν. Κωνσταντίνου & Ελένης, Πολιτιστικός Σύλλογος Καπνοχωρίου «Άγιος Γεώργιος» Λόφος του Αη Λια (σε περίπτωση κακοκαιρίας στο χώρο του Συλλόγου), Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Μεταμόρφωσης

12.00 Ιππικό Κέντρο Πετρανών, Ιππικός Σύλλογος Κοζάνης Παραδοσιακός Νερόμυλος Λευκοπηγής, ΕΜΑΣ «Μέγας Αλέξανδρος» Εξωκλήσι Αγίου Αθανασίου Αγίας Παρασκευής, Μορφωτικός, Αθλητικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίας Παρασκευής Ψηλός Αη Λιας Κοζάνης, Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος Κοζάνης Καταφύγιο Σμάθκο Κοζάνης, Σύλλογος Ελλήνων Ορειβατών Κοζάνης Πρώην Δημοτικό Σχολείο Μελισσίων, Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Μελισσίων Δάσος Κουρί Κοζάνης/Κατασκηνωτικό Κέντρο «Γ. Χαλκιάς», Ένωση Παλαιών Προσκόπων Κοζάνης

13.00 Περιοχή Σμάθκο Κοζάνης, Σύλλογος «Κασμιρτζήδις»