Πρόκειται για ένα προειδοποιητικό σημάδι που ανατρέπει την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι τα φυτά και τα δέντρα μπορούν να βοηθήσουν την ανθρωπότητα να μειώσει το αποτύπωμα άνθρακα. Σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, τα φυτά απορροφούν περίπου το 25% του CO2 που εκπέμπεται ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας – αλλά οι επιστήμονες αναμένουν τώρα ότι ο αριθμός αυτός θα μειωθεί σημαντικά καθώς αυξάνεται η υπερθέρμανση του πλανήτη.

«Διαπιστώσαμε ότι τα δέντρα σε θερμότερα, ξηρότερα κλίματα ουσιαστικά βήχουν αντί να αναπνέουν», δήλωσε ο Λόιντ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences. «Στέλνουν το CO2 πίσω στην ατμόσφαιρα πολύ περισσότερο από ό,τι τα δέντρα σε πιο δροσερές και υγρές συνθήκες».

Τα δέντρα μπορούν να αφαιρέσουν το επιπλέον διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης, η οποία τους επιτρέπει να αναπτύσσονται. Αλλά αν τα δέντρα βρίσκονται υπό πίεση, απελευθερώνουν αυτό το αέριο πίσω στην ατμόσφαιρα, μια διαδικασία γνωστή ως φωτοαναπνοή.

Πρόβλημα στα θερμά και ξηρά κλίματα

Αναλύοντας δείγματα ιστού δέντρων από όλο τον κόσμο, ο Λόιντ και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι ο ρυθμός αυτής της διαδικασίας είναι έως και δύο φορές υψηλότερος σε θερμότερα κλίματα – και όσο πιο ξηρό είναι το κλίμα, τόσο περισσότερο CO2 απελευθερώνουν τα δέντρα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, κάθε κλίμα που ξεπερνά τη μέση ημερήσια θερμοκρασία των 20 βαθμών Κελσίου περίπου, εμφανίζει αυτό το φαινόμενο.

«Έχουμε χαλάσει την ισορροπία αυτού του βασικού κύκλου», δήλωσε ο Λόιντ. «Τα φυτά και το κλίμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα».

«Η μεγαλύτερη απορρόφηση CO2 από την ατμόσφαιρά μας είναι οι οργανισμοί που φωτοσυνθέτουν», πρόσθεσε. «Επηρεάζουν τη σύνθεση της ατμόσφαιρας, και αυτό σημαίνει ότι οι μικρές αλλαγές έχουν μεγάλο αντίκτυπο. Με την κλιματική αλλαγή, ο κόσμος θα θερμαίνεται όλο και περισσότερο, πράγμα που σημαίνει ότι τα φυτά θα είναι λιγότερο ικανά να απορροφήσουν το διοξείδιο του άνθρακα», εξήγησε ο Λόιντ.

Εκατομμύρια χρόνια πίσω

Χρησιμοποιώντας δείγμα απολιθωμένου ξύλου, η ομάδα ελπίζει τώρα να μελετήσει πώς έχουν αλλάξει τα ποσοστά φωτοαναπνοής κατά τη διάρκεια δεκάδων εκατομμυρίων ετών, για να διαπιστώσει πόσο CO2 ήταν ιστορικά σε θέση να απορροφήσουν οι φωτοσυνθετικοί οργανισμοί και πώς αυτό θα μπορούσε να αλλάξει στο μέλλον.

«Είμαι γεωλόγος, εργάζομαι στο παρελθόν», ανέφερε ο Λόιντ. «Έτσι, αν μας ενδιαφέρουν αυτά τα μεγάλα ερωτήματα σχετικά με το πώς λειτουργούσε αυτός ο κύκλος όταν το κλίμα ήταν πολύ διαφορετικό από το σημερινό, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ζωντανά φυτά. Ίσως χρειαστεί να πάμε εκατομμύρια χρόνια πίσω για να καταλάβουμε καλύτερα πώς μπορεί να είναι το μέλλον μας».

Οι ερευνητές εξέτασαν τον εγκεφαλικό ιστό 224 ατόμων που συμφώνησαν να δωρίσουν τον εγκέφαλό τους κατά τον θάνατό τους για να προωθήσουν την έρευνα σχετικά με την άνοια. Οι άνθρωποι πέθαναν κατά μέσο όρο στα 76 έτη. Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν την έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση με βάση τη διεύθυνση κατοικίας τους στην περιοχή της Ατλάντας κατά τη στιγμή του θανάτου. Εξέτασαν τα μικροσωματίδια PM 2.5, που αποτελούνται από ρυπογόνα σωματίδια διαμέτρου μικρότερης των 2,5 μικρομέτρων που αιωρούνται στον αέρα και τα οποία είναι σημαντική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές, όπως η περιοχή του μετρό της Ατλάντας, όπου ζούσαν οι περισσότεροι δωρητές. Το μέσο επίπεδο έκθεσης κατά το έτος πριν από το θάνατο ήταν 1,32 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο (μg/m3) και 1,35 μg/m3 κατά τα τρία έτη πριν από τον θάνατο.

Στη συνέχεια οι ερευνητές συνέκριναν την έκθεση στη ρύπανση με μετρήσεις των σημείων της νόσου Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλο, τις πλάκες αμυλοειδούς και τις δεσμίδες πρωτεϊνών tau. Διαπίστωσαν ότι τα άτομα με υψηλότερη έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση ένα και τρία χρόνια πριν από τον θάνατό τους είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν υψηλότερα επίπεδα πλακών αμυλοειδούς στον εγκέφαλό τους. Τα άτομα με έκθεση σε μικροσωματίδια κατά 1 μg/m3 υψηλότερη ένα χρόνο πριν από τον θάνατό τους είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να έχουν υψηλότερα επίπεδα πλακών, ενώ τα άτομα με υψηλότερη έκθεση κατά τα τρία έτη πριν από τον θάνατό τους είχαν 87% περισσότερες πιθανότητες να έχουν υψηλότερα επίπεδα πλακών.

Επιπλέον, διαπίστωσαν ότι η ισχυρότερη σχέση μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της νόσου Αλτσχάιμερ ήταν μεταξύ εκείνων των ασθενών που δεν είχαν την γονιδιακή παραλλαγή που σχετίζεται με τη νόσο (APOE e4).

Όπως διευκρινίζουν, ωστόσο, οι ερευνητές, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί περισσότερες πλάκες αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, δείχνει μόνο μια συσχέτιση. Επιπροσθέτως, σημειώνουν ότι ένας περιορισμός της μελέτης είναι ότι είχαν στη διάθεσή τους μόνο τη διεύθυνση κατοικίας των ανθρώπων κατά τη στιγμή του θανάτου τους, οπότε είναι πιθανό η έκθεση στη ρύπανση να έχει ταξινομηθεί λανθασμένα.

Μ.Κουζινοπούλου amna.gr

Παρά τη δέσμευση των αρχών του Σαράγεβο να καταστήσουν την πόλη απαλλαγμένη από άνθρακα έως το 2035, η κρίση κόστους ζωής ανάγκασε τους ανθρώπους να επιλέξουν φθηνότερα στερεά καύσιμα για θέρμανση στο σπίτι και να οδηγούν παλαιότερα αυτοκίνητα με υψηλότερες εκπομπές ρύπων, λένε οι ειδικοί.

Η χρήση φυσικού αερίου στην πρωτεύουσα έχει μειωθεί κατά 18% μέχρι στιγμής φέτος από το προηγούμενο έτος λόγω των υψηλότερων τιμών, δείχνουν τα στοιχεία.

Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να χρησιμοποιούν περισσότερα οικολογικά καύσιμα, αλλά χρησιμοποιούν ό,τι μπορούν να αντέξουν οικονομικά, δήλωσε ο Ένις Κρέτσινιτς, ειδικός στο περιβάλλον στο Υδρομετεωρολογικό Ινστιτούτο της αυτόνομης Βοσνιοκροατικής Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Η Βοσνία έχει μεταξύ των υψηλότερων επιπέδων ρύπανσης λεπτών σωματιδίων (PM2,5) στην Ευρώπη, στην οποία η καύση στερεών καυσίμων για θέρμανση κατοικιών και ο τομέας των μεταφορών συμβάλλουν περίπου κατά 50% και 20% αντίστοιχα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.

Η χώρα, και ειδικά το Σαράγεβο, που βρίσκεται σε μια κοιλάδα ανάμεσα σε βουνά, υποφέρει από κακή ποιότητα αέρα εδώ και δεκαετίες.

Παρά το κλείσιμο της εξόρυξης και της βαριάς βιομηχανίας, η Βοσνία παραμένει μια από τις πιο μολυσμένες χώρες στην Ευρώπη.

Όπως εξηγεί ο Κρέτσινιτς, το Σαράγεβο κινδύνευε κατά τους χειμερινούς μήνες εξαιτίας των μεταβολών της θερμοκρασίας, αλλά ότι άλλες πόλεις, όπως η Ζένιτσα που βρίσκεται στην κεντρική Βοσνία, γνωστή ως “κοιλάδα του άνθρακα”, είχαν περισσότερες μέρες υπερβολικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη διάρκεια του χρόνου.

Οι γιατροί λένε ότι η έκθεση σε λεπτά σωματίδια εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία οδηγώντας σε λοιμώξεις του αναπνευστικού, καρκίνο, καρδιαγγειακές παθήσεις και πρόωρους θανάτους. (Πηγή)

«Τουλάχιστον 253.000 θάνατοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2021 μπορούν να αποδοθούν στην ατμοσφαιρική ρύπανση από μικροσωματίδια (PM2,5) που είναι υψηλότερη από την συγκέντρωση των 5 µg/m3 που συνιστάται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας», αναφέρει η έκθεση και αυτό συμβαίνει λόγω των μικροωματιδίων διεισδύουν σε βάθος στους πνεύμονες.

Ο αριθμός των θανάτων, είναι εμφανώς αυξημένος σε σχέση με το 2020, που ήταν 238.000. Η ατμοσφαιρική ρύπανση δε, όπως σημειώνει η έκθεση παραμένει η σημαντικότερη περιβαλλοντική απειλή για την υγεία των Ευρωπαίων.

Η αύξηση αυτή, εξηγείται από την αυξημένη έκθεση σε ρυπαντές και την ελαφρά αύξηση των θανάτων από τον Covid-19.

Παρά τις προόδους που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, «η επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία μας παραμένει υπερβολικά υψηλή», αναφέρει στην ανακοίνωση η εκτελεστική διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Λέενα Ιλα-Μονόνεν.

Παράλληλα, τουλάχιστον 52.000 πρόωροι θάνατοι μπορούν να αποδοθούν στην έκθεση στο διοξείδιο του αζώτου (NO2), αέριο που παράγεται κυρίως από τα αυτοκίνητα και τις θερμοηλεκτρικές μονάδες και εδώ καταγράφεται επίσης ελαφρά αύξηση σε σχέση με το 2020.

Στα μικροσωματίδια του όζοντος (O3), που παράγονται από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων και τις βιομηχανικές δραστηριότητες, μπορούν να αποδοθούν 22.000 πρόωροι θάνατοι, αριθμός ελαφρά μειωμένος σε σχέση με το 2020.

Με πληροφορίες του ΑΠΕ – ΜΠΕ / AFP