Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας είναι μια προσπάθεια του Υπουργείου Πολιτισμού και ειδικότερα της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς να συγκεντρώσει στοιχεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο πλαίσιο της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Η διαδικασία της παραδοσιακής τυροκόμησης του μανουριού, όπως ακόμη συναντάται στη Βλάστη Εορδαίας, είναι ένα πολιτισμικό στοιχείο που αξίζει καταγραφής και ακόμη περισσότερο διαφύλαξης. Το μανούρι Βλάστης γίνεται παραδοσιακά από κτηνοτρόφους, που κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού διατηρούν τα κοπάδια τους στον ορεινό και ημιορεινό χώρο που ορίζεται από τα βουνά Άσκιο και Μουρίκι, με μια διαδικασία που παραμένει ίδια και αναλλοίωτη εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Παρασκευάζεται από κατσικίσιο γάλα και η τυροκόμηση γίνεται καθημερινά, αμέσως μετά το άρμεγμα των ζώων, στη στάνη. Αυτό δίνει στο γνωστό τυρί την εξαιρετική του γεύση και το κάνει να θεωρείται από τα πιο εκλεκτά τυριά της χώρας. Εκτός αυτού, η παρασκευή αλλά και η κατανάλωσή του είναι ένα στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, κομμάτι της πολιτισμικής εμπειρίας και ταυτότητας των κατοίκων του. Για τους Μπλατσιώτες το Μανούρι είναι «ο βασιλιάς των τυριών», για αυτό και διοργανώνουν τη «Γιορτή του μανουριού» κάθε Αύγουστο. Για αυτούς που δεν ζουν πλέον στη Βλάστη, το μανούρι έχει έναν ακόμη λόγο να είναι «νόστιμο»: έχει τη γεύση του σπιτιού στο οποίο με λαχτάρα επιστρέφουν κάθε καλοκαίρι.

Τη σύνταξη του δελτίου για την εγγραφή ανέλαβε η Ελένη Μπίντση, Λαογράφος, Προϊσταμένη Διεύθυνσης του Λαογραφικού και Εθνολογικού Μουσείου Μακεδονίας – Θράκης και την πραγματοποίησε με τη βοήθεια πολλών Βλατσιωτών, που συνέβαλαν ο καθένας και η καθεμιά με το δικό του/της τρόπο.

Την πρωτοβουλία για την εγγραφή της τέχνης της παραδοσιακής παρασκευής του Μανουριού στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας είχε ο Κτηνοτροφικός Σύλλογος Βλάστης, με την υποστήριξη του Συλλόγου Βλατσιωτών Βόλου «Άγιος Μάρκος», του Συλλόγου Βλατσιωτών Πτολεμαΐδας «Ο Προφήτης Ηλίας», του Συλλόγου Βλατσιωτών Λάρισας «Το Μουρίκι», του Κεντρικού Συλλόγου Βλατσιωτών Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Παντελεήμων», της Τοπικής Κοινότητας Βλάστης και του Δήμου Εορδαίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η Εφορεία δημιούργησε και θα προβάλλει την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2020, στο siteτου Αρχαιολογικού Μουσείου Αιανής (https://www.mouseioaianis.gr/), μαγνητοσκοπημένη online ξενάγηση με τίτλο «Ψηφιακή περιήγηση στην ιστορία της πόλης της Κοζάνης».

Μέσα από ένα βίντεο διάρκειας 25΄,το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να ανακαλύψει τη μακραίωνη ιστορία της πόλης της Κοζάνης, από την προϊστορική εποχή μέχρι και την περίοδο του μεσοπολέμου.

Η ψηφιακή αυτή περιήγησηεπεκτείνει και στον ψηφιακό χώρο, στο πλαίσιο της «δια βίου μάθησης», ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Εφορείας, που απευθυνόταν στην Εκπαιδευτική Κοινότητα και υλοποιήθηκε με επιτυχία το 2019, καθιερώνοντας, λόγω αυξημένου ενδιαφέροντος, τη θεματική προηγούμενης εκδήλωσης (Διεθνής Ημέρα Μουσείων 2016: «Μουσεία και πολιτιστικά τοπία»).

Με αφετηρία την Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης, σύμφωνα και με το εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα, γνωρίζουμε αρχικά, μέσα από τα ευρήματα – εκθέματα της Συλλογής, την προϊστορία και αρχαία ιστορία της πόλης της Κοζάνης μέχρι και τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Επόμενος σταθμός μας, με στόχο τη χρονολογική ροή της παρουσίασης, είναι η μεταβυζαντινή ιστορία της πόλης, μέσα από τα εκκλησιαστικά της μνημεία, τον Ι.Ν. του Αγίου Νικολάου, το Καμπαναριό του και το Επισκοπείο.

Στη συνέχεια, επανερχόμενοι στην ειδικά σχεδιασμένη διαδρομή του εκπαιδευτικού προγράμματος, στην πορεία του οποίου συμπεριλαμβάνονταν και τα παραπάνω εκκλησιαστικά μνημεία, από την Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης, δια της κεντρικής πλατείας της πόλης και με τελικό προορισμό το Αρχοντικό Γρηγορίου Βούρκα, περιηγούμαστε στα κοσμικού χαρακτήρα μνημεία της, που συναντάμε στη διαδρομή μας, και τα οποία ανάγονται χρονολογικά στη νεότερη εποχή, έως και την περίοδο του μεσοπολέμου.

Η Ελλάδα συμμετέχει στον εορτασμό τωνΕυρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΕΗΠΚ) από το 1996. Γενικός συντονιστής του προγράμματος είναι το Συμβούλιο της Ευρώπης, ενώ βασικός στόχος του είναι η βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών σε στοιχεία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, υλικής και άυλης, καθώς και η ευαισθητοποίησή τους στα θέματα αυτά. Σκοπός του προγράμματος είναι η ενίσχυση του διαπολιτισμικού διαλόγου και των διασυνοριακών συνεργασιών.

Ο εθνικός συντονιστής του προγράμματος είναι η Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, η οποία έχει διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο στίγμα εορτασμού: θεματολογία που αλλάζει ανά διετία, έμφαση στο νεανικό κοινό, υψηλής ποιότητας παρεχόμενη πληροφορία, εξοικείωση του κοινού με το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, χρήση νέων τεχνολογιών και άλλα.

Από πέρσι εορτάζεται και στη χώρα μας το κοινό ευρωπαϊκό θέμα «Τέχνες και Ψυχαγωγία», ενώ η πανδημία του κορωνοϊού έθεσε τον εορτασμό σε νέο πλαίσιο, για την προστασία της δημόσιας υγείας. Η περίοδος της απομόνωσης που προηγήθηκε οδήγησε τους διάφορους πολιτιστικούς φορείς σε ψηφιακές δράσεις, που παράχθηκαν με όρους ερασιτεχνικούς και όχι επαγγελματικούς, ενώ με τη βοήθεια των υφιστάμενων υποδομών του διαδικτύου πέτυχαν να τις μοιραστούν με την παγκόσμια κοινότητα. Αυτό το χαρακτήρα κρατούν φέτος και οι ΕΗΠΚ.__

Ένας δάσκαλος που κέρδισε την αγάπη των μαθητών του και το χειροκρότημα του κόσμου, δείχνοντας τις πολλές δυνατότητες που μπορεί να έχει ένα σχολείο σήμερα, πέρα από τη μάθηση των βασικών γνώσεων.

Οι μαθητές έδειξαν ότι η μάθηση μπορεί να γίνει τόσο ευχάριστη, να εμπνεύσει για δημιουργία και να δώσει σπουδαία διδάγματα σε μικρούς και μεγάλους.

Οι πολλαπλές δράσεις του σχολείου, υπό την επίβλεψη του εκπαιδευτικού κ. Δούβλου, με την πολύτιμη βοήθεια φορέων και πολιτών της περιοχής, των γονέων των μαθητών, αλλά και απόδημων Σιατιστινών, έκαναν την ιστορία και την παράδοση της Σιάτιστας να ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και το ταλέντο των παιδιών ξετυλίχθηκε στις οθόνες, σκορπώντας συγκίνηση και νοσταλγία στους μεγάλους, θαυμασμό και ικανοποίηση στους νεότερους.

«Η ζωντανή, βιωματική μάθηση στο νέο σχολείο», όπως δηλώνει ο κ. Δούβλος, «με τη χρήση των νέων τεχνολογιών προσελκύει το ενδιαφέρον των παιδιών σε πολύ μεγάλο βαθμό. Σε μια εποχή που η αποξένωση έχει μπει δυστυχώς για τα καλά στη ζωή μας, υπήρξαν για άλλη μια φορά άνθρωποι της Σιάτιστας που μας έδειξαν πολύ όμορφα τι θα πει φιλοξενία, βοήθεια, προσφορά».

Σας παρουσιάζουμε, λοιπόν, μερικές από τις πιο σημαντικές δράσεις του 1^ου Δημοτικού Σχολείου Σιάτιστας του Δήμου Βοΐου.

Ο σιατιστινής καταγωγής εκπαιδευτικός Μιχάλης Δούβλος και οι μικροί μαθητές αναλαμβάνουν ρόλους και ζωντανεύουν το παρελθόν με έναν ξεχωριστό τρόπο που συγκινεί και εντυπωσιάζει.

«Σιάτιστα: Ένα ταξίδι σε μια αρχόντισσα» , ταινία – οδοιπορικό από την Ε’ τάξη του σχολικού έτους 2017-2018.

Ένα ταξίδι όμορφο από την αρχόντισσα  Σιάτιστα. Ένα ταξίδι του «σήμερα», χρησιμοποιώντας το «χθες», καλά φυλαγμένο για «αύριο». Μια απόδειξη αγάπης για τον τόπο μέσα από πράξεις.

Με την ταινία αυτή το κοινό συναντήθηκε με τη Σιάτιστα: την ιστορία της, τα αυθεντικά αρχοντικά της βγαλμένα από παραμύθι, τις 29 εκκλησίες 17ου αιώνα αξιόλογου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, τα κτήρια δωρεάς ευεργετών καθώς και το έργο τους, μουσεία, αμπελουργία, κρασί, γούνες, παραδοσιακά εδέσματα, παραδοσιακοί χοροί, παραδοσιακά παιχνίδια, απόδημοι Σιατιστινοί, Μπούρινος, ήθη – έθιμα, σύλλογοι, αθλητισμός.

Η ταινία διακρίθηκε με το 2ο βραβείο στην κατηγορία τεκμηρίωσης στον 9ο Διεθνή Μαθητικό Διαγωνισμό Ταινιών μικρού μήκους «Cinema… διάβασες;», όπου συμμετείχαν 180 σχολεία από την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ομογένεια.

«1940: Μια βαλίτσα γεμάτη ιστορία» , ταινία μικρού μήκους από τους μαθητές της Δ τάξης του 1^ου Δημοτικού Σχολείου Σιάτιστας του Σχολικού έτους 2019 – 2020 .

Ψάχνοντας για το παραμύθι «Ο Αλή Μπαμπάς και οι 40 κλέφτες» στο υπόγειο της γιαγιάς, τα παιδιά ξεκλειδώνουν μια βαλίτσα παλιά, χαμένη απ΄ το ΄40. Μια βαλίτσα γεμάτη θησαυρούς,  με πρωταγωνιστές τα ίδια τα παιδιά.

Με ξεκάθαρο στόχο να διδαχθούν τα παιδιά την αγάπη για την πατρίδα και τον τόπο τους, οι μαθητές και το κοινό πήραν ανάσες ιστορικής μνήμης και συνείδησης. « Η διδασκαλία της Ιστορίας με τέτοιο τρόπο, εν έτη 2019,  είναι χρέος μας και όχι επιλογή μας. Το σχολείο πλάθει μαθητές που αγαπούν την πατρίδα τους μέσα από δράσεις κι ένα όμορφο πλαίσιο», αναφέρει ο κ.Δούβλος, τονίζοντας παράλληλα τη σπουδαιότητα της συνεργασίας σχολείου και γονέων, που επιμελήθηκαν κάθε λεπτομέρεια που αφορούσε τα παιδιά τους . Η ταινία συμμετείχε σε διαγωνισμούς του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων με σκοπό να προβληθεί η περιοχή , κυρίως όμως οι μαθητές να ζήσουν μία μοναδική εμπειρία βλέποντας τον κόπο τους να ταξιδεύει, να διδάσκει, να συγκινεί και να ξυπνά αναμνήσεις.

Η ταινία διακρίθηκε στον 10^ο Διεθνή Μαθητικό Διαγωνισμό Ταινιών μικρού μήκους «Cinema… διάβασες;»,  με το βραβείο «εύφημη μνεία» που αποτελεί μια τιμητική διάκριση για το σχολείο. Στον συγκεκριμένο διαγωνισμό συμμετείχαν 181 σχολεία από την Ελλάδα και την Κύπρο, εκ των οποίων οι 89 συμμετοχές ήταν από σχολεία της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (Νηπιαγωγεία – Δημοτικά).

Ανεξάρτητα από τη διάκριση και τη βράβευση, αυτό που ξεχωρίζει είναι η προσπάθειά των παιδιών και η ενασχόληση με ενδιαφέροντα που προάγουν την πρόοδό τους και χαρίζουν πραγματική χαρά.

«24 + 1 λόγοι που είμαστε περήφανοι ως Έλληνες»

Στο πλαίσιο της διαθεματικής προσέγγισης των ιστορικών γεγονότων του 1821 οι μαθητές και οι μαθήτριες της Στ΄ τάξης του 1^ου Δημοτικού Σχολείου Σιάτιστας  με τον δάσκαλό τους κ. Μιχάλη Δούβλο δημιούργησαν μια νέα ταινία μικρού μήκους με τίτλο «24+1 λόγοι που είμαστε περήφανοι ως Έλληνες».

Αρχικά, οι μαθητές και οι μαθήτριες αναζήτησαν λόγους για τους οποίους αισθανόμαστε περήφανοι ως Έλληνες και στη συνέχεια έκαναν τη λήψη γυρισμάτων απέναντι απ΄ το σχολείο, στον αύλειο χώρο του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Δημητρίου.

Σε μια προσπάθεια διατήρησης του χρέους απέναντι στην πατρίδα, χρέους ειρήνης, το σχολείο πλάθει παιδιά με αγάπη για το έθνος μας μακριά από φανατισμούς και ακρότητες.

«Η δίκη των δικαστών», ταινία μικρού μήκους

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης των μαθητών και μαθητριών της ΣΤ΄ τάξης του σχολείου  με αφορμή την 25^η Μαρτίου δημιουργήθηκε κι ένα κομμάτι της ταινίας «Η δίκη των δικαστών».

1834. 1834. Η Ελλάδα πλέον ως νεοσύστατο κράτος προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης παραδίδει στον Όθωνα την Ελλάδα ελεύθερη και στηρίζει πάνω του τη διακυβέρνηση της χώρας. Οι εξελίξεις συγκλονιστικές. Ο Κολοκοτρώνης οδηγείται σε δίκη κατηγορούμενος για εσχάτη προδοσία. Όμως ο πρόεδρος του δικαστηρίου, Αθανάσιος Πολυζωίδης, που σημειωτέον είχε προσωπικές και πολιτικές εχθρότητες με τον Κολοκοτρώνη, αρνείται το 1834 να υπογράψει την απόφαση, διαμαρτυρόμενος ότι την θεωρεί άδικη και άτιμη. Η άρνηση αυτή οδηγεί τον ίδιο τον πρόεδρο του δικαστηρίου σε δίκη. Τα λόγια του, συγκλονιστικά…

Η εξαιρετική ερμηνεία των παιδιών, οι προσεγμένες ενδυμασίες τους και το κατάλληλο κτίριο του σχολείου γύρισαν πολλά χρόνια πίσω. Σ΄ εκείνα τα χρόνια της διχόνοιας τα οποία διδάσκουν την αποφυγή αυτής, διδάσκουν ήθος και φιλοπατρία.

σε όλους τους μικρούς, ταλαντούχους μαθητές

Σιάτιστα: Ένα ταξίδι σε μια αρχόντισσα”, Ε τάξη, σχολ. έτος 2017-18

“24+1 λόγοι που είμαστε περήφανοι ως Έλληνες” – ” Η δίκη των δικαστών “, ΣΤ τάξη, σχολ. έτος 2018-19.

 

Μαθητές:

Γκερεχτές Παναγιώτης

Γκούντρα Αικατερίνη

Δουγαλή Βασιλική

Εμμανουήλ Ναούμα

Ζδούπας Κωνσταντίνος

Καρακώστα Δέσποινα

Κατρανάς Αθανάσιος

Λάγγα Αικατερίνη

Μαρκοπούλου Νικολέττα

Μεσημέρη Παναγιώτα

Μητράγκος Αθανάσιος

Μιράκα Εριστγιάν

Μπόντα Αναστασία

Νίκου Γκόγκου Αικατερίνη

Παπάς Κωνσταντίνος

Ρετζέπης Δημήτριος

Σαπνάρα Αικατερίνη

Σαργκάνας Βασίλειος

Τζιούκαλιας Ιωάννης

Τζώνου Παναγιώτα

Τσιαούσης Νικόλαος

Τσιότσιος Νικόλαος

Τσιούτσιου Βασιλική

Τσούτσας Βασίλειος

“1940: Μια βαλίτσα γεμάτη ιστορία”, Δ’ τάξη, σχολ. έτος 2019-2020

Μαθητές :

Βατιάνη Δέσποινα

Γιάννη Ηλιάνα

Δίκος Παντελής

Δουγαλή Άννα

Καραμάνης Λουκάς

Καφάση Κωνσταντίνα

Κεραμάρης Μάριος

Κοκκώνης Χαρίλαος

Μαρκοπούλου Χριστίνα

Ντιός Νικόλαος

Ρέπα Ναούμα

Σαλαγγιώτης Γεώργιος

Σκορδάρη Θεοδώρα

Ταραράς Αδάμ

Τσανασίδη Βασιλική

Τσιανάκα Βασιλική

Τσιανάκας Χρήστος