Γράφει η Τάνια Ώττα

Ο κόσμος έχει κουραστεί με όλη αυτήν την πρωτοφανή κατάσταση που βιώνουμε φέτος. Κι είναι λογικό. Δεν άλλαξε απλώς ο τρόπος ζωής μας, αλλά με κυρίαρχα στοιχεία το άγχος και τον φόβο για επιβίωση, οι ρυθμοί της καθημερινότητας μοιάζουν με τηλεκατευθυνόμενο αυτοκινητάκι, που τρέχει, σταματά, ξανατρέχει, ξανασταματά, αναποδογυρίζει, επανέρχεται στο δρόμο του κι ούτω καθεξής, με τα χτυπήματα όμως να αφήνουν πληγές που δύσκολα θα γιατρευτούν.

Δυστυχώς, δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι το προνόμιο της σταθερής δουλειάς του δημοσίου ή της εργασίας σε επιχείρηση του ιδιωτικού τομέα που συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά, παρ’ όλες τις συνθήκες που επικρατούν. Η ανεργία χτύπησε κόκκινο και η απόγνωση του επιχειρηματικού κόσμου συνεχώς αυξάνεται. Απομονωθήκαμε, χάσαμε δικούς μας ανθρώπους  χωρίς να τους χαιρετήσουμε όπως θα θέλαμε κι όπως τους άξιζε, δεν μπορούμε να φροντίσουμε αυτούς που αγαπάμε και μας χρειάζονται, γίναμε καχύποπτοι, επιφυλακτικοί, με μία μάσκα να κρύβει το χαμόγελό μας και τα χέρια μας να ξηραίνονται από το αντισηπτικό, περπατάμε με σκυμμένο το κεφάλι, χωρίς να μπορούμε να ανασάνουμε φυσιολογικά , φοβόμαστε να αγγίξουμε αντικείμενα και ανθρώπους, απολογούμαστε για το που πάμε και τι κάνουμε και πνιγόμαστε μέσα σε αυτήν την σιωπή που σκορπά μόλις πέσει το σκοτάδι. Ακόμη και τα φώτα του γιορτινού στολισμού δεν έχουν κανέναν να τα θαυμάσει. Αναβοσβήνουν μόνα τους και φωτίζουν τους άδειους δρόμους, τα άδεια στενά, τις άδειες πλατείες.

Κλεισμένος στο σπίτι του ο κόσμος ψυχαγωγείται καταναλώνοντας τηλεοπτικά προγράμματα, βλέποντας τα δελτία ειδήσεων, που στην πλειοψηφία σκορπούν τον πανικό κι από την άλλη δείχνουν την ανισότητα που επικρατεί στην κοινωνία, καθώς άνθρωποι πεθαίνουν και πεινούν κι από την άλλη κάποιοι συνεχίζουν τη ζωάρα τους χωρίς να τους αγγίζει τίποτα.

Τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης έγιναν η παρηγοριά του ανθρώπου, όπου ο κάθε χρήστης περνά ατελείωτες ώρες γράφοντας, σχολιάζοντας, κοινοποιώντας, παρακολουθώντας άλλους χρήστες, στέλνοντας μηνύματα, με την ψυχολογία του να περνά από σαράντα κύματα.

Πέρα από το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης και του σχολιασμού, δεν είναι λίγοι αυτοί που ξεπερνούν τα όρια κι επιδίδονται σε έναν παραλογισμό επίρριψης ευθυνών για όσα συμβαίνουν. Το να μιλάς για ατομική ευθύνη συνεπάγεται να γνωρίζεις τι σημαίνει και να σε διακατέχει. Που θα οδηγήσει τελικά όλο αυτό και πότε θα αρχίσουμε να ζούμε φυσιολογικά, είναι ερωτήματα που μας απασχολούν όλους, καθημερινά, με την υπομονή και έχει φτάσει τα όρια της ανοχής πλέον. Η κοινωνία κουράστηκε και το δείχνει. Η ανάγκη για ένα μήνυμα αισιοδοξίας είναι πιο επιτακτική από ποτέ, κι αυτό που πρέπει να παραμείνει ζωντανό και να μην επιτρέψουμε σε καμία περίπτωση να χαθεί είναι η ΑΝΘΡΩΠΙΑ. Ειδικά λόγω των ημερών που έρχονται, ας δείξουμε την ποιότητα μας και την αξία μας. Αυτά κανένας ιός δεν πρόκειται να μας τα στερήσει αρκεί να το θέλουμε.

Καλές γιορτές με υγεία και ανθρωπιά.

«Καλημέρα» και «συγνώμη». Δύο λέξεις, των οποίων η χρήση, σύμφωνα με τον αμερικανό κοινωνιολόγο των πολιτιστικών θεωριών, Ε.Γκόφμαν, αντικατοπτρίζει την εικόνα  και την λειτουργία μιας κοινωνίας. Εμείς σήμερα, πόσο συχνά τις χρησιμοποιούμε; Πόσο ευγενικά συμπεριφερόμαστε στην καθημερινότητά μας, στις παρέες μας, στις απλές και στις σύνθετες συναναστροφές;

Η χρήση κάποιων λέξεων όπως «καλημέρα», «συγγνώμη», «ορίστε», «παρακαλώ», «ευχαριστώ», καθώς και η χρήση του πληθυντικού αριθμού δεν εξασφαλίζουν από μόνες τους την ομαλή συμβίωση, ούτε επαρκούν για να εξαλείψουν τη βία ή τις βίαιες συμπεριφορές, οι οποίες εκδηλώνονται κάλλιστα και σε συνθήκες απόλυτης ευγένειας. Οι κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων συνηθίζουν όλο και περισσότερο να ζουν σε συνθήκες αγένειας.

Όσον αφορά την ελληνική κοινωνία, η έλλειψη ευγένειας πηγάζει από πολλές αιτίες. Βασικό ρόλο διαδραματίζουν οι κοινωνικές συνθήκες. Η ανασφάλεια λόγω ανεργίας, κοινωνικών αλλαγών, αύξηση φόρων, απολύσεων, αβεβαιότητας για το μέλλον κ.ά., επηρεάζουν την κοινωνική συμπεριφορά.

Οι πολίτες αντιμετωπίζουν προβλήματα  τα οποία είναι αποτέλεσμα των παραπάνω συνθηκών και υιοθετούν εύκολα συγκρουσιακές συμπεριφορές στην καθημερινότητάς τους. Για παράδειγμα, δημιουργούνται εντάσεις για μία θέση στο λεωφορείο, σε συνηθισμένες συναλλαγές στις τράπεζες κλπ.

Για την δυσάρεστη αυτή κατάσταση, μεγάλη είναι η ευθύνη των Μ.Μ.Ε. Καθημερινά στην πλειοψηφία των τηλεοπτικών εκπομπών κυριαρχούν συμπεριφορές υβριστικές με χυδαιότητα, και από άτομα που ασκούν εξουσία. Αντί να παρέχουν ουσιαστική ενημέρωση και ψυχαγωγία, γεννούν  φανατισμούς και ανταγωνισμούς. Παιχνίδια όπως το «Survivor» κ.ά. προάγουν έναν αθέμιτο πολλές φορές ανταγωνισμό αψηφώντας τον συνάνθρωπο. Από την άλλη πλευρά ο τηλεθεατής ως παθητικός δέκτης τα δέχεται όλα αυτά χωρίς κριτική σκέψη. Δημιουργείται ένα αποχαυνωμένο κοινό, το οποίο ενστερνίζεται τον παραπάνω τρόπο επικοινωνίας. Όλα αυτά συμβάλουν στην αναπαραγωγή τέτοιων συμπεριφορών στις κοινωνικές συναναστροφές.

Αντίθετα, οι λέξεις «ευγενικός» και «καλόβουλος» ταυτίζονται με τον αδύναμο, το κορόιδο, τον άνθρωπο που μπορεί κάποιος εύκολα να χειριστεί. Αρχικά, η ελληνική οικογένεια, όσον αφορά την ευγένεια, περνάει στα παιδιά της αντιφατικά μηνύματα. Οι διδαχές  των γονέων για καλή συμπεριφορά, αντικρούονται με την αγένεια στην οποία καθημερινά τα εκθέτουν. Συχνό παράδειγμα αποτελεί η αγενής οδηγική συμπεριφορά των ενηλίκων.

Ο άλλος βασικός φορέας κοινωνικοποίησης, το σχολείο, ενώ διατείνεται πως διδάσκει την συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ των μαθητών, ουσιαστικά προάγει τον ανταγωνισμό. Η κατηγοριοποίηση των μαθητών σε «καλούς» και «κακούς» επιφέρει εντάσεις και αντιζηλίες ανάμεσα στα παιδιά και αναπόφευκτα αγενή συμπεριφορά.

Συνέπεια αυτής της κατάστασης είναι η εμφάνιση των «νταήδων» δηλαδή παιδιών με αγενείς έως βίαιες συμπεριφορές, που επιβάλλονται σε ήσυχα και ευγενικά «θύματα».

Φαίνεται πως αυτό που λείπει από τις σχέσεις είναι η ενσυναίσθηση και η αποδοχή.  Ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να μπαίνει κάποιος στην θέση του άλλου και να τον κατανοεί.  Αποδοχή σημαίνει να δέχεσαι τον συνάνθρωπο έτσι όπως είναι. Όταν θα επικρατήσουν οι δύο παραπάνω όροι,  οι συνθήκες συμβίωσης, θα είναι καλύτερες.

Αυτό που συμπεραίνεται είναι ότι οι παραπάνω σημαντικοί φορείς (οικογένεια, σχολείο, ΜΜΕ) θα πρέπει να ανταποκριθούν πλήρως στις απαιτήσεις του ρόλου τους σύμφωνα με τις παρούσες συνθήκες. Δηλαδή, η οικογένεια να διδάσκει την ευγένεια με το παράδειγμά της, το σχολείο να προάγει την συνεργασία και την ισότητα και τέλος τα ΜΜΕ, να ενημερώνουν προβάλλοντας ανθρώπους πρότυπα. Επιπλέον, ο καθένας έχει ατομική ευθύνη για τον τρόπο που συμπεριφέρεται στους άλλους. Αν δηλαδή προβάλλει τα καθημερινά προβλήματά του ως δικαιολογία για αγενή συμπεριφορά.

Τελικά, ας σκεφτούμε : πόσο διαφορετική θα είναι η ζωή μας, αν συμπεριφερθούμε με σεβασμό και ευγένεια σε όλους τους ανθρώπους, ξεκινώντας με μία χαμογελαστή καλημέρα την ημέρα μας; Είμαι σίγουρη πως θα την ανταποδώσουν!