Η μονή ιδρύθηκε από τον όσιο Νικάνορα από τη Θεσσαλονίκη, πιθανότατα κατά την τρίτη δεκαετία του 16ου αιώνα. Ο Νικάνωρ καταγόταν από εύπορη οικογένεια, σε νεαρή ηλικία απαρνήθηκε τα πλούτη, εκάρη μοναχός και ασκήτευσε αρχικά σε μικρό σπήλαιο, το γνωστό σήμερα «ασκηταριό του Νικάνορα», στο Καλλίστρατο όρος. Αργότερα, όταν πατριάρχης ήταν ο Ιερεμίας Α΄, έκτισε τη μονή επάνω στα θεμέλια παλαιότερου ναού που ύπήρχε στη θέση αυτή. Η μονή γνώρισε μεγάλη ακμή, απέκτησε σημαντικά πλούτη, και για αιώνες ήταν το σπουδαιότερο πνευματικό ίδρυμα για όλη την περιοχή. Στις εγκαταστάσεις της υπήρχε σχολείο, που εξελίχθηκε σε σπουδαίο εκπαιδευτικό κέντρο της Μακεδονίας με συνεχή λειτουργία έως το 1912.

Το μοναστηριακό συγκρότημα περιβάλλεται από ψηλά κτήρια που στεγάζουν τα κελλιά, την τράπεζα και τους υπόλοιπους βοηθητικούς χώρους, και σχηματίζουν ένα είδος περιβόλου στην περίμετρο του βράχου. Στο κέντρο της αυλής βρίσκεται το καθολικό. Είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός, με τρούλο που στηρίζεται σε τέσσερις κίονες, και με νάρθηκα στη δυτική πλευρά. Ανήκει στον λεγόμενο «αθωνικό» τρίκογχο τύπο, όπου εκτός από την ανατολική ημικυκλική κόγχη του ιερού, υπάρχουν ημικυκλικές κόγχες και στους πλαϊνούς τοίχους, οι οποίες ονομάζονται «χοροί», διότι εκεί στέκονται οι χοροί των ψαλτών. Στη βόρεια και νότια πλευρά, σε μεταγενέστερη φάση, πιθανόν τον 18ο αιώνα, προστέθηκαν δύο συμμετρικά παρεκκλήσια, του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου, αντίστοιχα. Στο δεύτερο, το οποίο σήμερα δεν σώζεται, στεγαζόταν ο τάφος του ιδρυτή της μονής. Το 1873, στη νοτιοδυτική γωνία κτίστηκε το κωδωνοστάσιο.

Στο εσωτερικό του ναού διατηρείται ο τοιχογραφικός διάκοσμος, που ανάγεται σε διάφορες χρονικές περιόδους. Ο αρχικές τοιχογραφίες (μετά το έτος 1542) αποδίδονται σε έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της λεγόμενης «σχολής της Βορειοδυτικής Ελλάδας», στον Φράγκο Κατελάνο. Σύμφωνα με επιγραφή, ο τρούλος επιζωγραφήθηκε σε δύο φάσεις, το 1592, και το 1869 δια χειρός Μανουήλ Ζωγράφου εκ Σελίτζης. Μία τρίτη επιζωγράφηση έγινε το 1889 από τον Κωνσταντίνο Χατζηνότα από τη Νάουσα. Στο 1835 χρονολογούνται οι τοιχογραφίες του νάρθηκα, ενώ στον 19ο αιώνα κατασκευάσθηκε και το ξυλόγλυπτο τέμπλο..

Η μονή είναι ανδρική και πανηγυρίζει στις 6 (Μεταμόρφωση του Σωτήρα) και 7 Αυγούστου (ημέρα Κοίμησης του όσιου Νικάνορα).

Ιδρύθηκε πιθανότατα τον 11^ο αιώνα και αναφέρεται ως Μονή της Παναγίας της Μεσονησιώτισσας σε έγγραφα που χρονολογούνται από τον 13ο αιώνα και έπειτα. Η μονή είχε αφιερωθεί στη Μονή Αγίου Παύλου του Αγίου Όρους από τον Σέρβο ηγεμόνα Bagaš Baldovin (1385). Μάλιστα, στη Μονή Αγίου Παύλου υπάρχει εικόνα Γλυκοφιλούσας του 14ου αιώνα, η οποία επιγράφεται «Παναγία η Μεσονησιώτισσα». Ονομάστηκε Μαυριώτισσα τον 17^ο αιώνα γιατί οι κάτοικοι του χωριού Μαύροβο φρόντιζαν για τη συντήρησή της. Διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο σε όλες τις φάσεις της ιστορίας της περιοχής, συμβάλλοντας κυρίως στην πνευματική ζωή του τόπου, παρέμεινε κλειστή για πολλά χρόνια και επανιδρύθηκε το 1998.

Από την αρχική μονή σώζονται ελάχιστα κτίσματα. Το καθολικό είναι μονόχωρη εκκλησία με μεγάλη ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά. Η λιτή, δηλαδή ο ευρύχωρος νάρθηκας στη δυτική πλευρά, απαραίτητος σε καθολικά μοναστηριών, προστέθηκε λίγο αργότερα. Το εσωτερικό του ναού ήταν διακοσμημένο με τοιχογραφίες για τις οποίες εργάστηκαν πέντε αγιογράφοι. Χρονολογούνται τον πρώιμο 13ο αιώνα και διατηρούνται αποσπασματικά, στο Ιερό Βήμα, στον δυτικό τοίχο του κυρίως ναού, στη λιτή, καθώς και στην εξωτερική όψη του νότιου τοίχου. Οι αγιογραφίες στην εξωτερική πλευρά του νότιου τοίχου του νάρθηκα τοποθετούνται στην περίοδο 1259-1264, χρονολόγηση που στηρίζεται στα σπαράγματα επιγραφών που συνοδεύουν δύο μορφές, τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ τον Παλαιολόγο (1259-1282) και τον αδελφό του Ιωάννη. Αργότερα, τον 16ο αιώνα, στη νότια πλευρά του καθολικού προσαρτήθηκε και τοιχογραφήθηκε το παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.

Η μονή είναι ανδρική και στους χώρους της λειτουργεί εκθετήριο.

Μιλήσαμε με τον Γενικό Διευθυντή της εταιρίας STRATIS ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΕ κ. Νίκο Δημητριάδη για το ερευνητικό  RE–TOUR και τον θρησκευτικό τουρισμό ως άξονα ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες.

Συνέντευξη: Τάνια Ώττα

Τι είναι το έργο RE–TOUR?

Το ερευνητικό έργο RE-TOUR («Ανάδειξη και Πιστοποίηση Προορισμών και  Διαδρομών Θρησκευτικού Τουρισμού») εστιάζεται στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου αναπτυξιακού πακέτου συμβουλευτικών – προωθητικών υπηρεσιών και υπηρεσιών «πιστοποίησης», το οποίο θα παρέχει τη δυνατότητα στους αρμόδιους δυνητικούς λήπτες (ΟΤΑ Α & Β βαθμού, Αναπτυξιακές Εταιρίες, Επιμελητήρια, κλπ) – Φορείς Διαχείρισης, να εκπονήσουν και να υλοποιήσουν ένα απόλυτα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο ανάδειξης και αξιοποίησης των θρησκευτικών μνημείων και εκδηλώσεων της περιοχής τους και αν θέλουν, να λάβουν και το σχετικό πιστοποιητικό συμμόρφωσης με το πρότυπο Θρησκευτικών Προορισμών και/ή Διαδρομών RE-TOUR το οποίο αναπτύσσεται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου..

Οι υπηρεσίες του RE-TOUR δεν αφορούν μόνο στην ανάδειξη συγκεκριμένων μνημείων ή διαδρομών αλλά δημιουργούν ένα ολιστικό και ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο τοπικής ανάπτυξης το οποίο συνδέεται τόσο με πρωτοβουλίες παραδοσιακής όσο και κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Το μοντέλο τοπικής ανάπτυξης με άξονα τον Θρησκευτικό Τουρισμό που το RE-TOUR υπηρετεί, βασίζεται στο συμμετοχικό σχεδιασμό και στην κινητοποίηση – ενεργοποίηση του συνόλου της τοπικής κοινωνίας.

Το έργο RE-TOUR έχει ενταχθεί στην Ενιαία Δράση Κρατικών Ενισχύσεων Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης & Καινοτομίας «ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ» του Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία (ΕΠΑνΕΚ)», ΕΣΠΑ 2014 – 2020, από όπου και συγχρηματοδοτείται.

Ολοκληρώνεται φέτος τον Σεπτέμβριο οπότε και θα ξεκινήσει η εμπορική του αξιοποίηση.

Ποιοι φορείς εμπλέκονται στο ερευνητικό αυτό έργο;

Το ερευνητικό έργο RE-TOUR υλοποιείται από την ακόλουθη σύμπραξη εταιριών και Πανεπιστημίων:

• STRATIS ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ – ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ & ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΠΕ (Συντονιστής εταίρος)
• ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΡΙΩΝ ΤΡΙΤΩΝ Α.Μ.Κ.Ε.
• Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Τμήμα Θεολογίας)
• Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

Γιατί ασχοληθήκατε με τον Θρησκευτικό Τουρισμό;

Καταρχήν η εταιρία μας (STRATIS ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ) έχει υλοποιήσει τα τελευταία 20 χρόνια πολλά έργα στα αντικείμενα Πολιτισμού/ Τουρισμού (και ειδικά του θεματικού) στο πλαίσιο Εθνικών και Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία στους τομείς αυτούς. Διαπίστωνε λοιπόν όλα αυτά τα χρόνια, ένα μεγάλο κενό στην τουριστική αξιοποίηση των θρησκευτικών μνημείων και εκδηλώσεων στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι η χώρα μας είναι κορυφαία σε παγκόσμιο επίπεδο στο θέμα αυτό. Είναι γνωστό εξάλλου ότι ο Θρησκευτικός Τουρισμός είναι η παλαιότερη και η πιο σημαντική μορφή του τουρισμού στην ιστορία της ανθρωπότητας.  Έτσι δημιουργήθηκε αρχικά η ιδέα, την οποία στη συνέχεια την δουλέψαμε μαζί με τα δύο Πανεπιστήμια και την υποβάλαμε στο παραπάνω πλαίσιο του ΕΣΠΑ.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα από την εφαρμογή του RE-TOUR σε μια περιοχή;

H ανάδειξη μιας περιοχής ως «πιστοποιημένου» προορισμού Θρησκευτικού Τουρισμού φέρνει θεαματικά αποτελέσματα στην αύξηση της τουριστικής επισκεψιμότητας, συμβάλλοντας στην τοπική ανάπτυξη, γιατί δημιουργεί αυξημένο γόητρο και φήμη στην τοπική κοινότητα, ενισχύει το σεβασμό του επισκέπτη προς την περιοχή, δημιουργεί την βεβαιότητα στον επισκέπτη θα ζήσει μια μοναδική εμπειρία θρησκευτικού τουρισμού, προσελκύει τουρίστες που αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες που συνδέονται με συγκεκριμένες θρησκευτικές τοποθεσίες και εκδηλώσεις, δημιουργεί την δικαιολογημένη πεποίθηση στους τουρίστες ότι θα συνυπάρχουν ολοκληρωμένα όλες οι απαραίτητες ποιοτικές υπηρεσίες, ώστε να απολαύσουν την επίσκεψή τους στην περιοχή και να έχουν μια γνήσια θρησκευτική εμπειρία και πολλά άλλα.

Πως προβλέπετε να γίνει η εμπορική αξιοποίηση του «προϊόντος» RE-TOUR;

Η εταιρία μας θα παρέχει προς τον Φορέα Διαχείρισης μιας περιοχής όλες τις απαραίτητες συμβουλευτικές και μελετητικές υπηρεσίες καθώς και υπηρεσίες διαχείρισης του όλου εγχειρήματος, με στόχο την προετοιμασία του Στρατηγικού Σχεδίου Ανάδειξης και Αξιοποίησης των Θρησκευτικών Μνημείων και Εκδηλώσεων, το οποίο θα περιλαμβάνει και προτάσεις για τυχόν απαραίτητες παρεμβάσεις, έτσι ώστε να είναι δυνατόν να συμμορφωθεί η περιοχή με το πρότυπο RE-TOUR. Στη συνέχεια ο Φορέας Διαχείρισης θα μπορεί να αιτηθεί προς την Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία ΚΟΙΝΩΝΙΑ 3/3 να της απονεμηθεί το πιστοποιητικό συμμόρφωσης με το πρότυπο RE-TOUR.

Πως μπορεί κάποιος ενδιαφερόμενος να μάθει περισσότερα για το RE-TOUR;

Από τον διαδικτυακό τόπο της εταιρίας μας www.stratis.com.gr και του έργου www.retour.gr,, από την σελίδα του RE-TOUR στο Facebook:https://www.facebook.com/Religious.Tourism.RE.Tour  και από τις διαδικτυακές ημερίδες τις οποίες οργανώνουμε πλέον τακτικά.

Οι επαρχιακοί δρόμοι του Βοΐου συνδέουν τους οικισμούς του με έναν ιδιαίτερο τρόπο και  προσφέρουν στον επισκέπτη διαδρομές γεμάτες χρώματα και όμορφες εικόνες.

Ο πανέμορφος παραδοσιακός οικισμός της Βουχωρίνας  βρίσκεται σε υψόμετρο 750μ., μόλις 11 χλμ από το Τσοτύλι, περιτριγυρισμένος από βελανιδιές, καρυδιές και καστανιές, σμιλεμένος από πέτρα, για να αντέχει στο πέρασμα του χρόνου και τους σκληρούς χειμώνες κι αποτελεί την ιδανική επιλογή για απόδραση και αναζωογόνηση κοντά στη φύση, με μονοπάτια για πεζοπορία όπου  συναντάς τον ποταμό Πραμόριτσα και πέτρινα γεφύρια που μαρτυρούν την τέχνη που άκμασε στην περιοχή.

Πριν την Βουχωρίνα,  στην εθνική οδό Κοζάνης-Ιωαννίνων βρίσκεται κτισμένος ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Βουχωρίνας που περιβάλλεται από συνεχόμενα δάση βελανόδεντρων και περιτριγυρίζεται από τον ποταμό Πραμόριτσα.

Τόπος ιερός αλλά και ιστορικός. Ιερός γιατί καθαγιάζεται και προστατεύεται από τον Άγιο Γεώργιο, τον μεγαλομάρτυρα και τροπαιοφόρο, που χρόνια τώρα τιμάται και λατρεύεται στο ομώνυμο εξωκλήσι από τους κατοίκους της Βουχωρίνας αλλά και της ευρύτερης περιοχής του Βοΐου, και ιστορικός γιατί σε χαλεπούς για την πατρίδα καιρούς, καθʼ όλη τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου 1940-41 και προπάντων κατά τους πρώτους κρίσιμους μήνες, λειτούργησε στον Άγιο Γεώργιο σταθμός ανεφοδιασμού του μετώπου, των μαχόμενων στις πρώτες γραμμές μονάδων του Στρατού, με έναν λόχο υπό τον υπολοχαγό Παπαδογιώργο, πολύτιμος βοηθός του οποίου υπήρξε ο εκ Κορυφής Βοΐου δεκανέας Μιχάλης Τσόγκας. .

Ο χώρος προσφέρεται για ευχάριστες αποδράσεις στη φύση , εκδρομές και ξεκούραση για τους ταξιδιώτες.

www.dimosvoiou.gr

Δημαρχείο Βοΐου, Πλατεία Τσιστοπούλου 5 Σιάτιστα, 50 300, Ελλάδα
Τηλ. +30 24653 50100