Γιατί ο όρος γυναικοκτονία πιστεύετε πως ενοχλεί τόσο;

Ο όρος γυναικοκτονία αναφέρεται ακριβώς στην πιο ακραία μορφή, την κορύφωσητου συνεχούς της έμφυλης βίας και εκθέτει τις ολέθριες συνέπειές της. Καταδεικνύει την έμφυλη διάσταση της δολοφονίας και καταργεί το αφήγημα του «εγκλήματος τιμής ή πάθους». Μπορεί να ενοχλεί επειδή μας κάνει να στρέψουμε το βλέμμα στον καθημερινό σεξισμό και την πατριαρχία – τις συνθήκες που γεννούν την έμφυλη ανισότητα και βία – και να αναγνωρίσουμε ότι οι γυναίκες δολοφονούνται επειδή είναι γυναίκες. Η χρήση του όρου γυναικοκτονία στον καθημερινό και δημόσιο λόγο είναι κρίσιμη, καθώς υπογραμμίζει ακριβώς την έμφυλη διάσταση του εγκλήματος και κάνει το φαινόμενο ορατό.

Και αν τα κάνεις όλα σωστά; Πόσο τραυματικό για τις υπόλοιπες γυναίκες θύματα είναι το έγκλημα της Κυριακής Γρίβα;

Η γυναικοκτονία της Κυριακής Γρίβα ακριβώς έξω από το Α.Τ. Αγίων Αναργύρων είναι εξοργιστική και απόλυτα τραυματική για όλες εκείνες τις γυναίκες, οι οποίες ζουν καθημερινά υπό το καθεστώς της βίας και του φόβου. Η Κυριακή Γρίβα τα έκανε όλα σωστά: απευθύνθηκε στις αρμόδιες αρχές, κατήγγειλε τον κακοποιητή της, αναζήτησε βοήθεια και προστασία και εν τέλει δολοφονήθηκε μπροστά στο ΑΤ. Είναι απελπιστικά τρομακτικό το αίσθημα που αντανακλά στο «είμαι μόνη μου» απέναντι στη βία, τόσο τρομακτικό που παγώνει την επιζώσα. Ωστόσο, μαζί με το πάγωμα ενεργοποιείται συχνά και η αγωνία και η αναζήτηση φυγής. Αυτή η ταύτιση των γυναικών επιζωσών με τις γυναίκες θύματα λειτουργεί σαν κάποιου είδους σοκ και ολόκληρο το σώμα λέει «πρέπει να σωθείς».

Το σημείο αυτό που η επιζώσα είναι έτοιμη να εγκαταλείψει τον κακοποιητικό δεσμό είναι και το πιο κρίσιμο και επικίνδυνο. Παρατηρούμε πως οι περισσότερες γυναικοκτονίες συντελούνται ακριβώς τη στιγμή που η γυναίκα θα αποφασίσει να κάνει την έξοδό της από την κακοποιητική σχέση. Αυτή είναι και η στιγμή που ο κακοποιητής θα νιώσει πως χάνει πλέον τον κοινωνικό έλεγχο επί του θύματος, με αποτέλεσμα να κάνει ό,τι μπορεί για να τη σταματήσει. Μετά τη γυναικοκτονία της Κυριακής Γρίβα καταγράφουμε μια πολύ σημαντική αύξηση των καταγγελιών από γυναίκες που υφίστανται βία και για το λόγο αυτό, η ανάγκη για την επαναφορά μιας συζήτησης που αφορά την αξιολόγηση του κινδύνου – και από τις αστυνομικές αρχές – και την προσεκτική εφαρμογή ενός εξατομικευμένου ασφαλούς πλάνου εξόδου από την κακοποιητική σχέση, είναι κρίσιμη. Είναι σημαντικό για κάθε γυναίκα που βρίσκεται σε κίνδυνο, να μεθοδεύσει τη φυγή της από μια βίαιη σχέση – με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου συμβούλου, είτε του Κέντρου Διοτίμα ή των Συμβουλευτικών Κέντρων, είτε άλλου αρμόδιου φορέα.

Υπάρχει πρωτόκολλο για τα θύματα έμφυλης βιας; Τηρείται;

Η τελευταία γυναικοκτονία καταδεικνύει επακριβώς πως η αντιμετώπιση των περιστατικών έμφυλης βίας από τις αρχές είναι, όχι μόνον ανεπαρκής και αναποτελεσματική, αλλά μοιραία. Αποδείχθηκε περίτρανα και με τον πιο τραγικό τρόπο πως ακόμα και να υπάρχουν πρωτόκολλα για την ορθή διαχείριση τέτοιων περιστατικών, η δυσπιστία των αρμόδιων αρχών προς τις επιζώσες που καταγγέλλουν, η καχυποψία και η επίρριψη ευθυνών στις ίδιες, δεν επιτρέπουν την εφαρμογή τους. Με το αφήγημα του «γιατί δεν μίλησες» να ξεθωριάζει, αυτό που μένει από πίσω είναι η ελλιπής απόκριση των αρμόδιων φορέων αναφορικά με την υποχρέωση τους εκ του νόμου να προστατέψουν.

Το διακύβευμα και αίτημα αυτή τη στιγμή είναι τόσο η εφαρμογή πρωτοκόλλων άμεσης απόκρισης σε περιστατικά έμφυλης βίας, η αξιολόγη του κινδύνου, ο σχεδιασμός και εφαρμογή ενός πλάνου δράσης και ασφαλούς εξόδου από το κακοποιητικό περιβάλλον, καθώς και η πρόνοια για τα επόμενα βήματα της κάθε επιζώσας – όσο και η αφύπνιση της πολιτείας, η ενίσχυση της πρόληψης μεενημέρωση και ορθή εκπαίδευση σε ζητήματα που αφορούν τις έμφυλες διακρίσεις/βία.

Ενώ σήμερα είμαστε περισσότερο αφυπνισμένοι, ενημερωμένοι, έχουμε πρόσβαση, ο λόγος έχει ανοίξει στην ελληνική κοινωνία, η ορατότητα είναι πιο μεγάλη από ποτέ όμως η έμφυλη βια, ο μισογυνισμός, ο σεξισμός, η τοξικη αρρενωπότητα ως εκφράσεις της πατριαρχίας αποτελούν κυρίαρχο παράδειγμα. Η αδιαφορία κανονικοποιείται; Γίνεται η κοινωνία μας όλο και πιο βίαιη;

Ήδη από το 2021 και με αφορμή το κίνημα MeToo, η έμφυλη βία πήρε πρωτοφανή ορατότητα. Ωστόσο, τα περιστατικά και οι καταγγελίες που ακολούθησαν αντιμετωπίστηκαν με όρους σοκ και έκπληξης. Το φαινόμενο της έμφυλης βίας είναι κάθε άλλο παρά καινούργιο, ενώ αυτό που αλλάζει είναι ο δημόσιος λόγος. Παρόλο που το σημείο αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο και κομβικό, κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε την ιστορικότητα της βίας λόγω φύλου. Η βία υπήρχε και υπάρχει και αυτό που πλέον έχει αλλάξει είναι η πρόσβαση τω γυναικών στην υποστήριξη αλλά και τη δημοσιοποίηση των περιστατικών.

Αναφορικά με την ανταπόκριση στην έμφυλη βία, η συζήτηση που άνοιξε αφορούσε κυρίως τα μέτρα καταστολής της, και όχι ουσιαστικά και αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης, όπως πχ η ένταξη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο σχολικό πρόγραμμα.  Η έγκαιρη και σωστή παιδαγώγηση και πληροφόρηση για θέματα που αφορούν το φύλο και τη σεξουαλικότητα, η αλλαγή της κουλτούρας κοινωνικήςανοχής της βίας, η ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις επιλογές των επιζωσών, οι πολιτικές που στοχεύουν στην οικονομική ανεξαρτησία, η δημιουργία μιας κουλτούρας συναίνεσης – όλες αυτές και άλλες τόσες πολιτικές πρόληψης διαμορφώνουν μια κοινωνία που δε δέχεται, ούτε και αναπαράγει την έμφυλη βία.

Το έγκλημα της Κυριακής δεν ήταν η εξαίρεση.Όταν όλα διαβρώνονται, αμαυρώνονται, απαξιώνονται και αμφισβητούνται, έχει το δικαίωμα μια γυναίκα να κάνει λάθος στην επιλογή συντρόφου; Γιατί το θύμα κατηγορείται εύκολα και η ευθύνη μετατίθεται σ΄ αυτό;

Μια γυναίκα, η οποία έχει υπάρξει σε κακοποιητική σχέση, βιώνει την απαξίωση και την αμφισβήτηση, τόσο μέσα στη σχέση, συχνά όταν την εγκαταλείπει. Το αίσθημα της ενοχής και την ευθύνης για τη λάθος επιλογή συντρόφου βρίσκεται πάντα παρόν, πολύ συχνά σε βαθμό τέτοιο, που δεν επιτρέπει στη γυναίκα να μιλήσει, να μοιραστεί αυτό που βιώνει με κάποιο κοντινό της πρόσωπο – να το παραδεχτεί ακόμη και στον ίδιο της τον εαυτό. Η βία, και πρωτίστως η ψυχολογική βία που ασκεί ο κακοποιητής, λειτουργεί ακριβώς έτσι: δημιουργώντας αμφιβολίες στο θύμα για την ίδια του την εμπειρία, κάνοντάς τη να νιώθει «τρελή» και ένοχη.

Βέβαια, και όταν η γυναίκα φύγει, υπάρχουν φορές που θα αντιμετωπιστεί και θα παρουσιαστεί, πχ από τα μίντια ή τους συνηγόρους υπερασπιστής του κατηγορουμένου, ως υπεύθυνη για τη βία που έχει υποστεί, ενώ ο θύτης παρουσιάζεται στις ειδήσεις ως ένας άνθρωπος που δεν είχε δώσει ποτέ δικαίωμα.

Πόσες φορές ακούσαμε πχ από συγγενείς και φίλους την προτροπή «πήγαινε σπίτι σου, μη διαλύσεις την οικογένειά σου». Η φράση αυτή αντανακλά τόσο τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται την έμφυλη βία, όσο τις επιπτώσεις της.

Τελικά πως μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο των γυναικοκτoνιών; Μπορούμε να μιλήσουμε για μια άλλη αρρενοπώτητα, για μια κουλτούρα συναίνεσης, για μια κοινωνία απαλλαγμένη από βια και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Ας τολμήσουμε να φανταστούμε την αλλαγή: την αλλαγή ως πράξη αντίστασης στην πατριαρχία, τη δομημένη ανισότητα των φύλων, τον καθημερινό σεξισμό και τη βία. Μία αλλαγή που θα εμπνέεται από τη συμπερίληψη, τη συναίνεση, την ισότητα και την αποδοχή. Είναι αλήθεια πως την τελευταία τριετία ο κύκλος της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών κατέστη ορατός και αναγνωρίστηκε στο δημόσιο διάλογο το έμφυλο κίνητρο,με το αίτημα και για νομική αναγνώριση της να μπαίνει εμφατικά, τόσο από το Κέντρο Διοτίμα, καθώς και από τμήματα των φεμινιστικών κινημάτων. Ωστόσο, αν θέλουμε να δούμε αυτή την πολυπόθητη αλλαγή, ας μην ξεχνάμε πως η προσοχή μας θα πρέπει να στρέφεται ταυτόχρονα και στις δυο μεριές, στην πρόληψη και την αντιμετώπιση.

Το Κέντρο Διοτίμα είναι μια γυναικεία Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση εξειδικευμένη σε ζητήματα φύλου και ισότητας, που ιδρύθηκε το 1989. Στόχος της είναι η καταπολέμηση της έμφυλης βίας και των έμφυλων διακρίσεων, αλλά και η ενδυνάμωση γυναικών και θηλυκοτήτων. Για κάθε γυναίκα που βιώνει βία και απευθύνεται στο Κέντρο Διοτίμα, δημιουργείται ένα εξατομικευμένο πλάνο παρέμβασης που να ταιριάζει στις ανάγκες της, μαζί με συνεδρίες με εξειδικευμένη ψυχολόγο ή/και δικηγόρο. Όλες οι υπηρεσίες (νομικής και ψυχοκοινωνικής βοήθειας) είναι δωρεάν, ενώ καλύπτονται και τα δικαστικά έξοδα. Την ίδια στιγμή πραγματοποιούμε δράσεις πρόληψης, ενδυνάμωσης και ένταξης γυναικών που αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό.

diotima.org

Συμβουλευτικά Κέντρα

*η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο τεύχος ν.75 του Together Free Press

2022: 24 γυναικοκτονίες
2023: 13 γυναικοκτονίες
2024: 5 γυναικοκτονίες (ήδη)
Κάποια νούμερα και μόνο τα καταγεγραμμένα.
Καθημερινά ολ@ μας ερχόμαστε σε επαφή με ειδήσεις σχετικά με την έμφυλη βία. Λεκτική, ψυχολογική, σωματική
Οι μορφές πολλές, δυστυχώς τείνουν να γίνουν το καθημερινό νέο/είδηση.
Πλέον, η επαφή μας με τέτοιες ειδήσεις-περιστατικά είναι καθημερινή. Στο σχολείο, στο δρόμο, στη δουλειά και σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και στο σπίτι. Σε όλους τους χώρους που υπάρχουμε μπορούμε και να τη συναντήσουμε.
Ποια η στάση-δράση και αντίδραση μας, όταν την αντιμετωπίζουμε;
Πόσο οι γνώσεις μας για το “τέρας” είναι ολοκληρωμένες?
Τι σημαίνει στο τέλος της μέρας εμφυλη βία;
Πώς αναπαράγεται;
Οι ερωτήσεις πολλές και οι απαντήσεις ακόμη περισσότερες.
Μα γιατί δεν έφευγε;
Δεν τα έβλεπε;
Κάπως θα τα προκάλεσε….
Πολλά ακούμε και βλέπουμε καθημερινά.
Με αφορμή αυτά τα ερεθίσματα η san team διοργανώνει την εκδήλωση “Η στάση σου”. Μια εκδήλωση για την εμφυλη βία. Μια εκδήλωση κάλεσμα προς συζήτηση, προβληματισμό και έκφραση πάνω σε θέματα έμφυλης βίας και διακρίσεων με τα οποία πολλ@ από εμάς ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωπα, συνειδητά ή ασυνείδητα.

Πρόγραμμα δράσεων:

17:00 Εικαστικό εργαστήρι: “Ζωγράφισε τη σκιά της”
Δημιουργία συλλογικού εικαστικού έργου. Το εργαστήρι έχει σκοπό την αποτύπωση των συναισθημάτων μας για την έμφυλη βία και διακρίσεις.

18:00 Βιωματικό εργαστήρι: “Ο μύθος της Μέδουσας, πώς να μετατρέψω την πατριαρχία σε πέτρα”
Συντονίστρια η Νόπη Σερσέμη, Κοινωνική Λειτουργός του Ξενώνα φιλοξενίας γυναικών του Δήμου Κοζάνης.

20:00 Ανοιχτή συζήτηση
Συμμετέχουν: Η Φεμινιστική Συλλογικότητα Femmes από το Άργος Ορεστικό Καστοριάς και το Συμβουλευτικό Κέντρο Κοζάνης.

21:00 Open mic spoken word
Το τελευταίο μέρος της εκδήλωσης θα κλείσει έτσι όπως ξεκίνησε, με έκφραση των συναισθημάτων και open mic spoken word με καλεσμεν@ καλλιτέχνη “ένα54” από την Θεσσαλονίκη. Μετά από αυτό, το μικρόφωνο θα είναι “ανοιχτό” για όλα, για μοίρασμα σκέψεων και συναισθημάτων μέσω spoken word.

*Disclaimer: η έμφυλη βία είναι ένα φαινόμενο που προβάλλεται μόνο εντός του διπόλου των φύλων. Σκοπός είναι το άνοιγμα και συζήτηση για την έμφυλη βία και πως αυτή εκφράζεται και καταπολεμείται σε ολ@ τα άτομα, σε όλα τα φάσματα του φύλου και ταυτοτήτων.

Η δράση αποτελεί μια πρωτοβουλία της Ομάδας Νέων Street Art Neighborhoods (SAN Team), της ΑΡΣΙΣ Κοζάνης, η οποία δημιουργήθηκε και λειτουργεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης.

Παράλληλα:

• 17 έργα καλλιτεχνών του Συλλόγου Εικαστικών Ν. Κοζάνης, κόσμησαν το φουαγιέ της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης
• 17 μουσικοί του Δημοτικού Ωδείου Κοζάνης πλαισίωσαν με μουσικά αποσπάσματα
• 17 αθλητικά σωματεία της Κοζάνης έστειλαν, μέσω των social media, το δικό τους μήνυμα ενάντια στην έμφυλη βία

Στη διάρκεια της εκδήλωσης ακούστηκε το μουσικό κομμάτι “Πόλεμος”, θυμίζοντας σε όλους τη γυναίκα της Ουκρανίας, που βιώνει σήμερα τη βία και το φόβο.

Παίρνουμε ξεκάθαρη θέση και λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Στη μνήμη των γυναικών που έχασαν τη ζωή τους επειδή ήταν γυναίκες, δημιουργούμε ένα μνημείο-γροθιά στο στομάχι, ένα μνημείο φόρο τιμής σε Εκείνες που δολοφονήθηκαν, σε Εκείνες που ως κοινωνία δεν καταφέραμε να σώσουμε. Ο Δήμος Κοζάνης συμμετέχει σε μια διαδραστική καμπάνια κατά των γυναικοκτονιών, με στόχο τη νομική υπόσταση του όρου.

Από την εμβληματική Κοβεντάρειο Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης φωταγωγούμε ταυτόχρονα μαζί με άλλες 29 πόλεις, το δικό μας «μνημείο», για τις γυναίκες που δολοφονήθηκαν.  Με αυτόν τον τρόπο, ρίχνουμε φως στην πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας, για να δούμε όλοι ξεκάθαρα τη ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ στο πραγματικό της μέγεθος, ως ένα έγκλημα με κοινωνικές διαστάσεις το οποίο χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.

Το δικό τους μήνυμα θα στείλουν ο δήμαρχος Κοζάνης Λάζαρος Μαλούτας, καθώς και η πρόεδρος της Δημοτικής Επιτροπής Ισότητας Κοζάνης, Νούλα Τουμπουλίδου.

Συγκεκριμένα, την Τρίτη 8 Μάρτη:

• 17 έργα καλλιτεχνών του Συλλόγου Εικαστικών Ν. Κοζάνης, θα κοσμήσουν το φουαγιέ της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης
• 17 μουσικοί του Δημοτικού Ωδείου Κοζάνης πλαισιώνουν με μουσικά αποσπάσματα
• 17 αθλητικά σωματεία της Κοζάνης θα στείλουν, μέσω των social media, το δικό τους μήνυμα ενάντια στην έμφυλη βία
• Την αντίστροφη μέτρηση για να φωταγωγηθούν  ταυτόχρονα τα μνημεία στους 30 Δήμους, θα κάνει η Αλεξάνδρα Μάκου, μητέρα της Γαρυφαλλιάς που δολοφονήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στην Φολέγανδρο

Η εκδήλωση, την οποία θα συντονίσουν οι δημοσιογράφοι Αναστασία Καρυπίδου και Αναστασία Τελιανίδου, θα πλαισιωθεί από το τραγούδι για την έμφυλη βία, που ερμηνεύει η ιδρύτρια του Strong me Ασπασία Θεοφίλου.

Το πρωτοποριακό αυτό  και δύσκολο εγχείρημα, επιμελήθηκε καλλιτεχνικά ο Μάριος Τσικνής.

Τη δράση στηρίζουν ο Δήμος Κοζάνης,  η Δημοτική Επιτροπή Ισότητας Κοζάνης και ο Ξενώνας Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών Δήμου Κοζάνης.

Στις 8 Μαρτίου, λέμε επιτέλους την ΓΥΝΑΙΚΤΟΝΙΑ με το όνομά της

Κατ’ αρχάς απεκδύομαι κάθε μορφής φεμινισμού και γυναικείου ενστίκτου και γράφω καθαρά ως σκεπτόμενος και βαθύτατα προβληματισμένος άνθρωπος. Η γυναίκα είναι σύμβολο ψυχικής δύναμης και γονιμότητας. Δίχως αυτή καμία μορφή ζωής δε θα υπήρχε. Είναι αγωνίστρια, μάνα, σύζυγος, αδελφή, κόρη, μαθήτρια, εργαζόμενη και πολλά ακόμη. Εντούτοις, αντικειμενοποιείται στο πλαίσιο της πατριαρχικής εξουσίας, η οποία είναι έκδηλη σε όλους σχεδόν τους πολιτισμούς. Πρόκειται, δηλαδή, για τη σχέση εξουσίας που διαμορφώνει έμφυλη κοινωνικοποίηση και πρακτικές, μέσα από τις οποίες οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως υποδεέστερες και ως αντικείμενα καταπίεσης, χρήσης και εκμετάλλευσης. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται σεξισμός και αφορά στην ιστορική, κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική υποτίμηση των γυναικών. Έχει τις ρίζες του στις διακρίσεις λόγω φύλου και στους κοινωνικούς κανόνες που αποδέχονται τα έμφυλα στερεότυπα και τα διαιωνίζουν.

Οι γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας, κοινωνικής τάξης, μόρφωσης και εισοδήματος συχνά γίνονται θύματα κακοποιητικής συμπεριφοράς από τον σύζυγο, τον πατέρα, τον γιο, ή τον αδελφό τους που τις θεωρεί κτήμα του. Τελευταίες μελέτες, μάλιστα, έδειξαν ότι εξαιτίας του εγκλεισμού τα φαινόμενα βίας σε βάρος γυναικών έχουν αυξηθεί ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο. Γίνεται αντιληπτό πως για την εξάλειψη της  βίας δεν αρκεί απλά η συνεισφορά γυναικείων συλλόγων και θεσμών για τη στήριξη των θυμάτων, αλλά η προληπτική δράση.  Είναι αναγκαία η λήψη ουσιαστικών μέτρων και η θεσμοθέτηση άρθρων με ισχύ νόμου βάσει των οποίων θα τηρούνται απαρέγκλιτα τα όποια περιοριστικά μέτρα, η αστυνομία θα δρα άμεσα και προληπτικά σε καταγγελίες που αφορούν σε οποιαδήποτε μορφή βίας με στόχο το φαινόμενο να περιοριστεί και εν συνεχεία να εξαλειφθεί. Συνάμα επιβεβλημένη κρίνεται η εισαγωγή σεμιναριακού μαθήματος στα σχολεία, το οποίο θα πραγματεύεται τόσο την ουσιαστική ισότητα των φύλων, όσο και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ατόμων απέναντι στην κοινωνία και τους συνανθρώπους τους. Με αυτό τον τρόπο, από μικρή ηλικία το παιδί θα «εκπαιδεύεται» να αγαπά και να σέβεται τον πλησίον του ανεξαρτήτως φύλου, φυλής ή όποιας άλλης φαινομενικής διαφοράς.

Εν κατακλείδι, δεν αρκεί να κατακρίνουμε απλώς τη βία στα λόγια, αλλά χρειάζονται έργα και αποφάσεις καίριες και ικανές να την καταπνίξουν ουσιαστικά. Ελπίζω αυτή η μέρα να γίνει η αφετηρία για την ουσιαστική προστασία των γυναικών από κάθε μορφής βία, την προάσπιση των δικαιωμάτων τους και της αυτοδιάθεσής τους. Ελπίζουμε σε ένα λαμπρότερο και καλύτερο μέλλον χωρίς βία και έμφυλα στερεότυπα!

Κεντρική φωτογραφία: Ilaria Urbinati Illustrator

Πριν από επτά μήνες, με πρωτοβουλία της υποτρόφου του προγράμματος START – Create Cultural Change 2019/20, Αθηνάς Κιορπελίδου, σχηματίστηκε στην Καστοριά μία ομάδα δημιουργικών ανθρώπων, η οποία ξεκίνησε να δουλεύει πάνω σε συνεντεύξεις γυναικών που έχουν υποστηριχθεί από το Κέντρο Συμβουλευτικής του Δήμου και που αποτέλεσαν το δείγμα της έρευνας «Αξιολόγηση της ψυχικής ανθεκτικότητας και της ευημερίας : Η περίπτωση των γυναικών θυμάτων βίας του Συμβουλευτικού Κέντρου του Δήμου Καστοριάς» που διεξήχθη το 2019 για το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, στο Τμήμα Νηπιαγωγών από την κα. Παπαλαμπροπούλου Μαρία, υποψήφια διδάκτορα κοινωνικής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, με επιβλέπουσα καθηγήτρια την κα.  Μιχάηλ Δόμνα. Μέσα από τον διάλογο, τη βιωματική εμπειρία και την Τέχνη, η ομάδα προσπάθησε να καταλάβει την έμφυλη βία σαν βιωμένη εμπειρία, να βρει μία κοινή γλώσσα για να εκφραστεί και να μιλήσει για όλα όσα συμβαίνουν πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών, για όλα όσα δεν τολμάμε να μιλήσουμε: τις διαφορετικές μορφές της έμφυλης, ενδοοικογενειακής βίας. 

Σιγά-σιγά, η πρωτοβουλία ξεπέρασε τα όρια της ομάδας και απλώθηκε σε όλη την Καστοριά. Περισσότεροι από εκατόν πενήντα ήταν άνθρωποι κάθε ηλικίας που ανταποκρίθηκαν στο ανοιχτό κάλεσμα και συμμετείχαν σε μία σειρά βιωματικών εργαστηρίων, απάντησαν στο διαδικτυακό ανώνυμο ερωτηματολόγιο  και είχαν την ευκαιρία να μοιραστούν σκέψεις και συναισθήματα, σε μία συλλογική, πλέον, προσπάθεια σύνδεσης με το φαινόμενο της έμφυλης βίας. 

Η συμμετοχή των εθελοντών υπήρξε πολλές φορές καθοριστική για την συνέχιση των δράσεων της πρωτοβουλίας. Περισσότεροι από τριάντα άνθρωποι της πόλης προσέφεραν εργασία, γνώσεις,  υλικά και αντικείμενα απαραίτητα για την ολοκλήρωση της προσπάθειας. 

Οι δράσεις της πρωτοβουλίας κορυφώθηκαν σε μια εικαστική και οπτικοακουστική εγκατάσταση και με την καλλιτεχνική καθοδήγηση του Αλέξανδρου Μιχαήλ και την εικαστική επιμέλεια του Μάρκου Ντέμκα. Από τις 20 μέχρι τις 28 Ιουνίου οι πόρτες του αρχοντικού Μπασάρα άνοιξαν και μέσα σε διάστημα 10 ημερών πάνω από 600 επισκέπτες περιπλανήθηκαν  ελεύθερα μέσα σε εικαστικές, βίντεο και ηχητικές εγκαταστάσεις, με φράσεις αυτούσιες από τις συνεντεύξεις των γυναικών και τα προσωπικά τους αντικείμενα, με τις απαντήσεις που δόθηκαν  στο ανώνυμο ερωτηματολόγιο,  το Πίσω από Πόρτες Κλειστές αποτύπωσε την κακοποίηση σαν βιωμένη εμπειρία. Σε όλη τη διάρκεια λειτουργίας της εικαστικής εγκατάστασης η αυλή του αρχοντικού Μπασάρα  μετατράπηκε σε ζωτικό χώρο συζήτησης, προβληματισμού και συνύπαρξης των συντελεστών, των εταίρων και των επισκεπτών της, ανοίγοντας το διάλογο για την έμφυλη βία στην Καστοριά.  Σας ευχαριστούμε από καρδίας. 

Ευχαριστούμε θερμά τις και τους: Μένη Κόκκινου, Μαρία Σέκιου, Λίλη  Αμανατίδου, Σπύρο Αναγνώστου, Ρήμο Κωνσταντίνo, Γρηγόρη Τσολάκη, Γιώργο Διαμαντόπουλο,  Λούλα Χαριζοπούλου,  Λεωνίδα Μαυροβίτη, Μελίκα Σανταλίδου, Αγνή Κιορπελίδου,  Αναστάσιο Μιχαήλ,  Κλαίρη Τσίκου και Φίλιππο Σαμανόπουλο, 

Τη δημιουργική ομάδα που δόθηκαν ψυχί τε και σώματι και πάνω από όλα στις ίδιες τις γυναίκες που μας εμπιστεύθηκαν τα προσωπικά τους αντικείμενα. Ελπίζουμε να φανήκαμε αντάξιοι/ες της εμπιστοσύνης τους. 

Περισσότερα για το project: 

Facebook page: https://www.facebook.com/pisoapoporteskleistes 

Facebook event: 

Instagram: https://www.instagram.com/piso_apo_portes_kleistes/?hl=el 

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCGOAIUizrMLPTjd2tLOuXkg

START-Fellows: https://www.startgreece.net/fellows/athina-kiorpelidou  

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Πρωτοβουλία και διεύθυνση παραγωγής: Αθηνά Κιορπελίδου

Καλλιτεχνική επιμέλεια και διεύθυνση: Αλέξανδρος Μιχαήλ

Εικαστική επιμέλεια: Μάρκος Ντέμκας

Δημιουργική ομάδα: Βαγγέλης Αναστασίου, Νίκος Μερτζανίδης, Βέτα Μπλαχάβα, Μάρκος Ντέμκας. Ασημίνα Πολυχρονίου, Άρτεμις Φραδέλου, Κική Χρυσομαλλίδου

Για τα βίντεο της εγκατάστασης συνεργάστηκαν οι Χρήστος Κυριαζίδης (βιντεοσκόπηση, μοντάζ) και Τόμη Αναγνώστου (μοντάζ). Οι ηχογραφήσεις έγιναν από τον Βαγγέλη Αναστασίου.  

Οπτική επικοινωνία: Χρήστος Κυριαζίδης (φωτογραφίες), Τόμης Αναγνώστου (βίντεο)

Γραφιστική επιμέλεια και τεχνική υποστήριξη: Γρηγόρης Τσολάκης 

Υπεύθυνη επικοινωνίας: Αθηνά Κιορπελίδου

Διαχείριση social media: Λία Κεσοπούλου

Το «Πίσω Από Πόρτες Κλειστές» πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών του Δήμου Καστοριάς, τον Δήμο Καστοριάς και την Αντιδημαρχία Πολιτισμού, το Τμήμα Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, του Πολιτιστικού Συλλόγου «Σπασμένο Ρόδι» και της Κοιν.Σ.Επ. «Το Αέναον-neverest». 

Το «Πίσω από πόρτες κλειστές | Ανοίγοντας τον διάλογο για την έμφυλη βία» σχεδιάστηκε από την υπότροφο Αθηνά Κιορπελίδου και υλοποιείται στο πλαίσιο του START – Create Cultural Change 2019/20. Το START είναι ένα πρόγραμμα του Robert Bosch Stiftung, που υλοποιείται σε συνεργασία με το Goethe-Institut Thessaloniki και την Ομοσπονδιακή Ένωση Κοινωνικοπολιτιστικών Κέντρων και υποστηρίζεται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση και το Ίδρυμα Μποδοσάκη.

Περισσότερα για το πρόγραμμα: www.startgreece.net & www.facebook.com/startgreece/