Ο είρων πολίτης μετεωρίζεται, semper idem et alter, μέσα στον εικονικό καπιταλισμό μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας σφαίρας, αδέσμευτος τόσο απ’ την πλήξη όσο και απ’ τη μελαγχολία. Ατάραχος αλλά όχι απαθής, βιώνει τα πάθη του και τις αντιφάσεις του, εξισορροπώντας τα μεταξύ τους χάρη στην αυτοκυριαρχία του.

Ο είρων πολίτης ίσταται γαλήνιος, ικανός ν’ αντισταθεί σε οποιοδήποτε εξωτερική αρχή επιβουλεύεται την ελευθερία του, ασκώντας την αυτοδιακυβέρνηση του με φρόνηση. Ως προς την οδύνη της απώλειας, της φθοράς του σώματος, της ήττας και την αδικία, είναι καρτερικός, ενώ, ως προς την ηδονή και την επιτυχία, μετρημένος και ευγνώμων.

Χάρη στην ανάλαφρη στάση έναντι του εαυτού του και της πραγματικότητας, παραμένει διαρκώς ανοιχτός απέναντι στο νέο και στο απροσδόκητο. Η εσωτερική του συνοχή και σταθερότητα του επιτρέπει να παραμείνει γαλήνιος εν μέσω της αλλαγής και της ρευστότητας, αλλά συγχρόνως ετοιμοπόλεμος όταν κρίνει ότι η αλλαγή των πραγμάτων εξαρτάται από τον ίδιο. Αλληλέγγυος υπέρ αδυνάτων, στοχαστικός όσο και αγωνιστής, ο είρων πολίτης δέχεται την αναγνώριση με σεμνότητα και τη δυστυχία με αξιοπρέπεια, δίχως να επιζητεί τη δόξα ή την εξουσία.

Έχοντας τιθασεύσει τον φόβο και την ανασφάλεια, στέκει ανεκτικός και καλοπροαίρετος έναντι της διαφορετικότητας τείνοντας το χέρι στον άλλον ως δυνάμει φίλο ή ως συμπολίτη και συνάνθρωπο. Ο είρων πολίτης αφήνει χώρο στον άλλον όσο και στον εαυτό του, παρατηρώντας χαμογελαστός αμφότερος από απόσταση. Από απόσταση, δίχως να είναι αδιάφορος ή ασυγκίνητος, αλλά με υπομονή και ανθρωπια, έτοιμος να αδράξει τον καιρό ή να απολαύσει το πέρασμα το.  Φιλοπαίγμων, ανιδιοτελής και αυτοκυρίαρχος, ο είρων πολίτης βιώνει τη ζωή του ως δώρο ανάμεσα σε φίλους και συνάμα ως δημιούργημα του, γνωρίζοντας ότι θα αντικρύσει τον θάνατο in medias res.

Ο Θεοφάνης Τάσης γεννήθηκε το 1976 στο Μόναχο. Σπούδασε Φυσική και Φιλοσοφία. Διδάσκει σύγχρονη φιλοσοφία στο Freie Universitat Berlin.

 Απόσπασμα από το βιβλίο “Γράμματα σε μια νεαρή φίλη” Εκδόσεις Καστανιώτη Μετάφραση, Νίκος Πιλάβιος

Η ζωή είναι τόσο πλούσια, έχει τόσους θησαυρούς, κι εμείς την πλησιάζουμε με άδειες καρδιές. Δεν ξέρουμε πώς να γεμίσουμε τις καρδιές μας με την αφθονία της ζωής. Είμαστε φτωχοί μέσα μας κι όταν μας προσφέρονται τα πλούτη της, τ’ αρνιόμαστε.

Η αγάπη είναι επικίνδυνο πράγμα, φέρνει τη μόνη επανάσταση που δίνει απόλυτη ευτυχία. Είναι τόσοι λίγοι εκείνοι που μπορούν να αγαπούν, τόσοι λίγοι εκείνοι που θέλουν να αγαπούν. Αγαπάμε βάζοντας όρους, κάνοντας την αγάπη ένα εμπορεύσιμο πράγμα. Έχουνε νοοτροπία παζαριού, αλλά η αγάπη δεν είναι εμπορεύσιμη, δεν είναι ένα απλό “πάρε-δώσε“. Είναι μια κατάσταση ύπαρξης όπου όλα τα ανθρώπινα προβλήματα είναι λυμένα. Πάμε στο πηγάδι για νερό κρατώντας δαχτυλήθρα κι έτσι η ζωή καταντάει μια κακόγουστη υπόθεση, ασήμαντη και μικρή.

Τι υπέροχο μέρος που θα μπορούσε να είναι η γη με τόσο πολλή ομορφιά που υπάρχει, τόσο μεγαλείο, τόσο άφθαρτη ομορφιά! Είμαστε παγιδευμένοι στον πόνο και δε νοιαζόμαστε να ξεφύγουμε απ’ αυτόν, ακόμα κι όταν κάποιος μάς δείχνει τον δρόμο.

Δεν ξέρω, αλλά νιώθει κάνεις να φλέγεται από αγάπη. Υπάρχει μια άσβηστη φλόγα, νιωθει ότι έχει τόσο πολύ από αυτή, που θέλει να τη δώσει σε όλους, και το κάνει. Είναι σαν ένα ποτάμι που κυλάει με ορμή, που ποτίζει και δίνει ζωή σε κάθε πόλη και χωριό, μολύνεται από τις ανθρώπινες βρωμιές που πέφτουν σ’ αυτό, αλλά σύντομα τα νερά καθαρίζονται από μόνα τους και συνεχίζουν να τρέχουν.

Τίποτα δεν μπορεί να καταστρέψει την αγάπη, γιατί τα πάντα διαλύονται μέσα σ’ αυτή: το καλό και το κακό, το άσχημο και το όμορφο. Είναι το μοναδικό πράγμα που είναι αυτό το ίδιο αιωνιότητα.

Ο Κρισναμούρτι έγραψε τα γράμματα που ακολουθούν από τον Ιούνιο του 1948 ως τον Μάρτιο του 1960 για μια νεαρή φίλη που ήρθε κοντά του πληγωμένη στο σώμα και στην ψυχή.

“Το γέλιο αποδεικνύεται σωτήριο για την ψυχική υγεία του ατόμου, επειδή ακριβώς του επιτρέπει να αποστασιοποιείται από τα πράγματα, έτσι ώστε να μην κακοκαρδίζεται και βαρύνεται από τα κακώς κείμενα του περιβάλλοντος του, όπως συμβαίνει με τους αγέλαστους ανθρώπους της τραγωδίας. Για αυτό, σε πείσμα του Πλάτωνα ή του Hobbes, ο γελαστός άνθρωπος κάθε άλλο παρά σκληρόκαρδος, μικρόψυχος, ή χαιρέκακος θεωρείται. Αντιθέτως, αποτελεί τον ορισμό του καλόκαρδου και πρόσχαρου ανθρώπου που ξέρει να χαίρεται τη ζωή κι αυτή τη χαρά του να τη μεταδίδει και στους άλλους. Περισσότερο από δείγμα αναισθησίας και αδιαφορίας, το γέλιο αποτελεί προϊόν μιας συναισθηματικής χαλαρότητας που αποφορτίζει τον άνθρωπο και του επιτρέπει να αντεπεξέρχεται με χάρη τις αντιξοότητες της ζωής. Κι αυτό το είδος της συναισθηματικής απεμπλοκής πίσω από το γέλιο αναδεικνύει επίσης την ευρύτητα πνεύματος που χαρακτηρίζει τους γελαστούς ανθρώπους, εν αντιθέσει με τους αγέλαστους που σφιχτοί και σφιγμένοι στον εαυτό τους ορίζονται από πνευματική ακαμψία και στενότητα τους. Χάρη στην αποστασιοποίηση του, το γέλιο επιτρέπει μια πιο ευρεία θεώρηση των πραγμάτων από ό,τι η άκριτη ταύτιση με αυτά που γεννά τις κοντόφθαλμες και στενόμυαλες θεωρήσεις των δογματικών. Έτσι, το ψυχρό ταμπεραμέντο του γέλιο προάγει μια πιο νηφάλια και ξεκάθαρη ματιά πάνω στα πράγματα που καθιστά τους ανθρώπους πιο εύκαμπτους, εύστροφους και αποτελεσματικούς, εν αντιθέσει με τους δογματικούς, οι οποίοι εγκλωβίζονται και συντρίβονται από τα αδιέξοδα που παράγει η ισχυρογνωμοσύνη και η μονομέρεια τους. Το γέλιο ευνοεί μια χαλαρή αντιμετώπιση του κόσμου που επιτρέπει στο πνεύμα να χαλαρώνει και να διευρύνεται, αντί να σφίγγεται και να συρρικνώνεται με το μονόχνοτο και μονοκόμματο τρόπο του άκαμπτου δογματισμού. Για αυτό, άλλωστε, το γέλιο συνδέεται με μια πνευματώδη προσέγγιση του κόσμου, καθώς, ανάλαφρο και αιθέριο από τη φύση του, διαθέτει όλες εκείνες τις πνευματικές δυνατότητες που εξηγούν γιατί ορίζουμε τον χιουμορίστα ως “πνευματώδη” ή γιατί το “να κάνουμε χιούμορ” ισοδυναμεί με το “να κάνουμε πνεύμα”.”

Ο Δημήτρης Πολυχρονάκης είναι απόφοιτος του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης από όπου έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα στη Νεοελληνική Φιλολογία το 2000. Σήμερα εργάζεται στο ίδιο Τμήμα ως Αναπληρωτής Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας.