Η γέννηση του οικισμού χάνεται στα βάθη των χρόνων. Τα ερείπια προϊστορικών οχυρών από σειρές τειχών («Κτίσματα») χρονολογούνται πριν το 700 π.Χ. αλλά και οι ανασκαφές το 1930,από τον καθηγητή Ιωάννη Κεραμόπουλο στη Μαγούλα, έφεραν στο φως σπουδαία ευρήματα που μαρτυρούν την ύπαρξη οικισμού της Ρωμαϊκής Εποχής. Ιστορικοί τοποθετούν την αρχαία Εράτυρα σαν μια από της μεγαλύτερες πόλεις της αρχαίας Ελίμειας στους Μακεδονικούς χρόνους.

Η αρχαιότερη γραπτή πηγή που αναφέρει το όνομα το οικισμού είναι ο Κώδικας της Μονής Ζάμπορδας όπου εκεί αναφέρεται το 1534 με την ονομασία Σέλτζα. Η μετονομασία της σε Εράτυρα θα γίνει το 1928. Κεφαλοχώρι (πληθυσμός σχεδόν 3,000 μόνιμων κατοίκων) με οργανωμένη κοινωνική ζωή, έντονη εμπορική δραστηριότητα και πολιτιστική ανάπτυξη η Εράτυρα θα βιώσει περίοδο μεγάλης ακμής από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα.

Σήμερα αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Βοΐου και αριθμεί περί τους 600 μόνιμους κατοίκους.

Ο επισκέπτης της μπορεί να χαρεί τα άγρια βουνά που την περιβάλουν, τα κρυστάλλινα νερά της και τις καταπράσινες ρεματιές της. Μπορεί ακόμη να θαυμάσει ανάμεσα στους 23 Βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς της παμπάλαιες λιθόκτιστες εκκλησιές και ιδιαίτερα την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (1844) στην πλατεία της Εράτυρας, με το μοναδικό κοίλο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Ακόμη της εντυπωσιακές τοιχογραφίες στο Ναό της Παναγίας και του Αγίου Νικολάου αλλά και να επισκεφθεί την Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου σε μια τοποθεσία φυσικού κάλλους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον επισκέπτη έχει επίσης το λαογραφικό μουσείο αλλά και τα αρχοντικά της Εράτυρας απομεινάρια λαμπρού παρελθόντος Μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής που μαρτυρούν την έντονη πολιτιστική ανάπτυξη της στα παρελθόντα χρόνια.

Πολλές οι περίοδοι κατά την διάρκεια του χρόνου που θα μπορούσε κάποιος να επισκεφθεί την Εράτυρα . Από τις παραμονές Χριστουγέννων με τα Κόλιαντα και την παραμονή πρωτοχρονιάς με τα Σούρβα, ως την δεύτερη μέρα του Γενάρη με την μεγαλύτερη τοπική εκδήλωση γλεντιού και κεφιού τα Μπουμπουσάρια . Η τελευταία εκδήλωση Διονυσιακού χαρακτήρα θα έρθει τις μέρες της Αποκριάς με τις Κλαδαρές .

Αλλά και στην συνέχεια με την είσοδο της άνοιξης και το άνοιγμα του καιρού η περιοχή αλλάζει παραστάσεις για να υποδεχθεί το καλοκαίρι. Μύρια χρώματα και αρώματα και η φιλοξενία των κατοίκων θα κλέψει την καρδιά σας. Το χωριό σφύζει ξανά από κόσμο , η πλατεία του χωριού γεμίζει από μικρά παιδιά και κάτω από τον γερό-πλάτανο της πλατείας θυμόσοφοι παππούδες σε συζητήσεις της ρακής δίνουν μια γραφική παραδοσιακή ομορφιά που τείνει να εξαφανιστεί στις μέρες μας. Και όλοι, στο πανηγύρι Της Παναγιάς τον Δεκαπενταύγουστο, ντόπια και ξενιτεμένα παιδιά του χωριού που το κάλεσμα της πατρογονικής γης τα φέρνει ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο, δίνουν την ευχή τους στο τέλος της γιορτής όλοι να ανταμωθούν γεροί ξανά του χρόνου .

Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Στο πλαίσιο αυτό, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης διοργανώνει την εκπαιδευτική δράση «Πέρα από το “σύνορον” του Καποδίστρια» που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο, 25 Σεπτεμβρίου 2021 και ώρα 10:30 π.μ. στον Ιερό Ναό Αγίου Νικάνορα Εράτυρας και την Κυριακή, 26 Σεπτεμβρίου 2021 και ώρα 10:30 π.μ. στο Αρχοντικό Αργυριάδη (Μαλιόγκα). Η εκπαιδευτική αυτή δράση περιλαμβάνει ξενάγηση από αρχαιολόγο και μικρό κυνήγι θησαυρού και απευθύνεται κυρίως σε μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου, χωρίς φυσικά να αποκλείονται οι ενήλικες επισκέπτες.

Στόχος της δράσης είναι να ανακαλύψουν οι μαθητές άγνωστες πτυχές της τοπικής ιστορίας που συμβαίνουν παράλληλα με την Ελληνική Επανάσταση και την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους. Οι μαθητές θα μάθουν για τις επανασταστικές ιδέες και τις ανανεωτικές τάσεις που επικρατούσαν την εποχή αυτή στη Δυτική Μακεδονία, έναν χώρο πέρα από την οροθετική γραμμή, “το σύνορον”, που ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος, Ιωάννης Καποδίστριας, είχε θέσει για τα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους.

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης επέλεξε να τοποθετήσει τη συγκεκριμένη εκπαιδευτική δράση σε δύο μνημεία με ιδιαίτερη σημασία για τις καλλιτεχνικές τάσεις που επικρατούσαν την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης στην περιοχή του Βοΐου και γενικότερα της Μακεδονίας: τον Ναό του Αγίου Νικάνορα στην Εράτυρα, που χτίστηκε το 1816 και είναι διακοσμημένος με εικόνες και τοιχογραφίες του του 1825, και το αρχοντικό Μαλιόγκα – Αργυριάδη στη συνοικία Χώρα της Σιάτιστας, που χτίστηκε το 1759 και φέρει τοιχογραφικό διάκοσμο του 1844.

Ο Ναός του Αγίου Νικάνορα στην Εράτυρα, ζωγραφισμένος από αγιογράφους από την ίδια την Εράτυρα, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των ανανεωτικών τάσεων της λόγιας ζωγραφικής της Δυτικής Μακεδονίας που μορφολογικά έχουν αποκοπεί από την μεταβυζαντινή παράδοση και προσεταιρίζονται περισσότερο τις δυτικές τάσεις, διατηρώντας πάντα μια όμως την ίδια θρησκευτική θεματολογία, όπως είχε διαμορφωθεί από την ύστερη βυζαντινή εποχή.

Οι τοιχογραφίες του αρχοντικού Αργυριάδη (Μαλιόγκα) στη Σιάτιστα ρέπουν περισσότερο προς μια λαϊκή απόδοση όσον αφορά την τεχνοτροπία τους, τα απεικονιζόμενα θέματά τους όμως είναι εντυπωσιακά εκλεκτικιστικά. Η θεματολογία της ζωγραφικής περιλαμβάνει από απόψεις ευρωπαϊκών πόλεων και παγκόσμιους χάρτες έως ξένους ηγέτες και στρατιωτικούς καθώς επίσης και μια σπάνια στη Μακεδονία τοιχογραφική απόδοση του Όθωνα, του πρώτου βασιλιά της Ελλάδος. Η ζωγραφική του αρχοντικού είναι χαρακτηριστική των ιδεολογικών, πολιτικών και καλλιτεχνικών τάσεων που επικρατούν στη Μακεδονία πριν και μετά την ελληνική επανάσταση.

Οι ενδιαφερόμενοι να συμμετάσχουν στη δράση μπορούν να προκρατήσουν τη θέση τους (η κάθε ομάδα ξενάγησης δύναται να αποτελείται από 8 άτομα) στέλνοντας email στη διεύθυνση peraapotosynoron@gmail.com σημειώνοντας το ονοματεπώνυμό τους, την ηλικία τους(ένα είναι μαθητές) και για ποια από τις δύο ημέρες ενδιαφέρονται να λάβουν μέρος. Εναλλακτικά μπορούν να τηλεφωνούν στο 24610 98800, εσωτ. 3 ή να συμπληρώσουν την σχετική φόρμα στην ιστοσελίδα https://peraapotosynoron.wordpress.com/, στην οποία μπορούν να αναζητήσουν περισσότερες πληροφορίες για την συγκεκριμένη δράση.

Σημειώνεται ότι τα μουσεία παραμένουν ανοιχτά για το κοινό, το Σαββατοκύριακο (25-26/9/2021) του εορτασμού και η είσοδος σε αυτά, καθώς και στους αρχαιολογικούς χώρους του Κράτους είναι ελεύθερη, σύμφωνα με την αρ.ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΑΜΕΕΠ/ΤΑΜΣ/346553/247338/5874/3323/27-6-2019 K.Υ.Α. (ΦΕΚ 2666/Β/1-7-2019), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.

Η Ελλάδα συμμετέχει στον εορτασμό των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΕΗΠΚ) από το 1996. Γενικός συντονιστής του προγράμματος είναι το Συμβούλιο της Ευρώπης, ενώ βασικός στόχος του είναι η βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών σε στοιχεία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, υλικής και άυλης, καθώς και η ευαισθητοποίησή τους στα θέματα αυτά. Σκοπός του προγράμματος είναι η ενίσχυση του διαπολιτισμικού διαλόγου και των διασυνοριακών συνεργασιών.

Ο εθνικός συντονιστής του προγράμματος είναι η Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, η οποία έχει διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο στίγμα εορτασμού: θεματολογία που αλλάζει ανά διετία, έμφαση στο νεανικό κοινό, υψηλής ποιότητας παρεχόμενη πληροφορία, εξοικείωση του κοινού με το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, χρήση νέων τεχνολογιών και άλλα.

Πηγή: mouseioaianis.gr

ΣΙΑΤΙΣΤΑ

Κυριακή 23 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 19:30 Έναρξη εορταστικών εκδηλώσεων με το Άναμμα της πρώτης Κλαδαριάς στον «Άγιο Νικάνορα»

Δευτέρα 24 Δεκεμβρίου 2018 ΚΟΛΙΑΝΤΑ.
Από τις πρώτες πρωινές ώρες παρέες μικρών παιδιών γυρνώντας από σπίτι σε σπίτι τραγουδούν τα παραδοσιακά Κόλιαντα (Κάλαντα). Η Φιλαρμονική του Δήμου θα παίζει στους κεντρικούς δρόμους τα κάλαντα.

Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018 ΣΟΥΡΟΥΒΑ
Ώρα 20:00 Άναμμα Κλαδαριάς στην Πλατεία της Χώρας Σιάτιστας από το Σύλλογο Αμπελουργών Σιάτιστας «Ο Άγιον Τρύφων».
Ώρα 21:00 Άναμμα Κλαδαριάς στην Πλατεία Γεράνειας από τον Ιππικό Σύλλογο Σιάτιστας «Ο Άγιος Μόδεστος».

ΜΠΟΥΜΠΟΥΣΙΑΡΙΑ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ
Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2018 ώρα 21:00 Προσφορά Σιατιστινού κρασιού στην πλατεία Γεράνειας υπό τους ήχους τοπικής ορχήστρας. Γλέντι και χορός των Μπουμπουσιαριών σε όλη τη Σιάτιστα μέχρι το χάραμα της επόμενης μέρας

Κυριακή 6 Ιανουαρίου 2018 ώρα 13:30 Συνάντηση Μπουμπουσιαριών στην πλατεία Γεράνειας.
Ώρα 14:00 Εκκίνηση Μπουμπουσιαριών από την πλατεία Γεράνειας με προορισμό την πλατεία Χώρας. Εκεί ο χορός θα συνεχιστεί και όλος ο κόσμος θα συμμετέχει στο γλέντι.

ΤΣΟΤΥΛΙ

Κυριακή 16 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 19:00 Άναμμα Χριστουγεννιάτικου Δέντρου στην Πλατεία Μουριάς.

ΓΑΛΑΤΙΝΗ

Τρίτη 1 Ιανουαρίου 2018 Μετά τον εκκλησιασμό, αναβίωση του εθίμου των «Κδουνάδων» στην Πλατεία Αγίας Παρασκευής.

15:00 «Ρουγκατσάρια (Μπουμπουσιάρια)» στη Γαλατινή Διοργάνωση: Μορφωτικός –Πολιτιστικός Σύλλογος Γαλατινής, με την αρωγή του Δήμου Βοΐου.

ΕΡΑΤΥΡΑ

Κυριακή 16 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 11:00πμ Ο Εμπορικός Σύλλογος Εράτυρας διοργανώνει την 9η Γιορτή Τσιγαρίδας στην κεντρική πλατεία Εράτυρας
• Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 20:00 « Σούρβα» στην Κεντρική Πλατεία Εράτυρας και χορός των Μπουμπουσαριών.

Τρίτη 1 Ιανουαρίου 2018 Μετά τη Δοξολογία, καλωσόρισμα του Νέου Χρόνου με το Χορό των Ερατυραίων, στην πλατεία της Εράτυρας.

Τετάρτη 2 Ιανουαρίου 2018
ΜΠΟΥΜΠΟΥΣΑΡΙΑ ΕΡΑΤΥΡΑΣ
Ώρα 15:00 Παρέλαση των Μπουμπουσαριών από το Παζάρι μέχρι την Κεντρική Πλατεία Εράτυρας. Διοργάνωση Τοπικό Συμβούλιο Εράτυρας.

ΜΙΚΡΟΚΑΣΤΡΟ

Κυριακή 23 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 19:00
Άναμμα Κλαδαριάς και Κόλιαντα στο Μεσοχώρι Μικροκάστρου.

Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 19:00
Σούρουβα στο Μεσοχώρι Μικροκάστρου.
ΠΕΝΤΑΛΟΦΟΣ
Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2018 ώρα 19:00 Άναμμα Χριστουγεννιάτικου Δέντρου

Ο Δήμος Βοΐου σας περιμένει και φέτος να ζήσετε από κοντά την αναβίωση των Χριστουγεννιάτικων εθίμων του Δήμου μας. Οι Κλαδαριές, τα Σούρουβα και τα Μπουμπουσιάρια της Σιάτιστας, τα Μπουμπουσάρια της Εράτυρας και τα Ρουγκατσάρια της Γαλατινής αποτελούν στοιχεία της παράδοσης του τόπου μας που διατηρούνται αναλλοίωτα από γενιά σε γενιά.

Σας περιμένουμε όλους.
Χρόνια πολλά και καλές γιορτές.
Χαρούμενο και ειρηνικό το νέο έτος, με υγεία , αισιοδοξία και αλληλεγγύη.
ΔΗΜΟΣ ΒΟΙΟΥ