Επιμέλεια: Kέλλυ Γρηγοριάδου

«Όπως ο βασιλιάς Μίδας μετέτρεπε ό,τι άγγιζε σε χρυσό, έτσι κι εμείς πρέπει να μετατρέψουμε όλα αυτά τα σκουπίδια της σύγχρονης κοινωνίας προς όφελός μας, να μετατρέψουμε το άχρηστο σε χρήσιμο» 

Με αφορμή αυτή τη φράση του Rem Koohlas γεννήθηκε η ιδέα για την επίσκεψή μας στο πράσινο χωριό της ΕΠΑΔΥΜ.

Ορμώμενοι από την επιθυμία μας να γνωρίσουμε από κοντά την διαδικασία της επεξεργασίας απορριμμάτων, οργανώσαμε μια μονοήμερη εξόρμηση στην  ΜΕΑ (Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων) της  ΕΠΑΔΥΜ Α.Ε, μια εταιρία που συστάθηκε για την εκτέλεση του έργου της μελέτης, κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας των εγκαταστάσεων του Ολοκληρωμένου Συστήματος  Διαχείρισης Απορριμμάτων της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.

Η περιπέτεια μας ξεκίνησε το πρωινό  της Πέμπτης.  Στη διαδρομή μας με προορισμό τη ΜΕΑ  περάσαμε μέσα  από το ορυχείο του νότιου πεδίου της ΔΕΗ, προσπεράσαμε  ταινιοδρόμους και εκσκαφείς και χαθήκαμε σε ένα «σεληνιακό-βιομηχανικό τοπίο». Μερικές εναλλαγές εικόνων και τοπίων αργότερα, βρεθήκαμε μπροστά σε ένα υπερσύγχρονο εργοστάσιο. Εκεί μας περίμενε η Αλίκη Αναστασοπούλου , Τεχνική Διευθύντρια ΕΠΑΔΥΜ, η οποία ανέλαβε χρέη ξεναγού, καθοδηγώντας μας μέσα σε ανθρώπους, διαδικασίες, μηχανήματα, εγκαταστάσεις και στάδια. Ξεναγηθήκαμε στους χώρους του εργοστασίου προσπαθώντας να κατανοήσουμε τη διαδικασία που ακολουθείται, αποτέλεσμα της  οποίας είναι η παραγωγή  compost τύπου Α και 8 κατηγορίες ανακυκλώσιμων υλικών  5 είδη πλαστικών, χαρτί / χαρτόνι, σιδηρούχα και μη σιδηρούχα μέταλλα).

Το υπερσύγχρονο εργοστάσιο  που λειτουργεί στην περιοχή, το μοναδικό Ολοκληρωμένο Σύστημα σε λειτουργία στην Ελλάδα,  ξεκίνησε και συνεχίζει την πετυχημένη του πορεία στον χρόνο, με την τεχνογνωσία που διαθέτει να είναι εμφανής και με πολλαπλά  κοινωνικά οφέλη, όπου και επικεντρώνεται η κουβέντα μας αρχικά.  Άλλωστε η μονάδα έχει εγκατασταθεί στην περιοχή της  Δυτικής Μακεδονίας, η οποία πλήττεται από την ανεργία, και οι θέσεις εργασίας είναι πάντα το ζητούμενο. Οι μόνιμες θέσεις εργασίας από την έναρξη της λειτουργία του, ξεπερνούν τις 125, και έχουν καλυφθεί στη συντριπτική τους πλειοψηφία από άτομα της περιοχής τα οποία καθοδηγούνται στις εξειδικευμένες απαιτήσεις της ΜΕΑ από έμπειρο και άρτια καταρτισμένο τεχνικό προσωπικό της ΗΛΕΚΤΩΡ.

Παράλληλα, σημαντική είναι και η συνεργασία με τις τοπικές επιχειρήσεις που υπάρχουν  στη Δυτική Μακεδονία, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην οικονομία του τόπου.

Πρόσθετα, έμμεσα οφέλη θα προκύψουν μέσω του αναπτυγμένου ενδιαφέροντος για το πρώτο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Απορριμμάτων στην Ελλάδα, με επισκέψεις σχολείων, πανεπιστημίων, εταιριών, κρατικών φορέων με συνακόλουθο την παραμονή τους στην ευρύτερη περιοχή. Είναι γεγονός ότι από την πρώτη στιγμή υπήρξε ενδιαφέρον από κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά και από χώρες του εξωτερικού, καθώς η κατασκευή και λειτουργία της μονάδας  αποτελεί παράδειγμα καλής πρακτικής, αλλά και λύση για Δήμους της χώρας  που δίνουν καθημερινή μάχη με τα σκουπίδια.

Σημαντικό κομμάτι αποτελούν οι παράλληλες εκπαιδευτικές  δράσεις σε συνεργασία με τη ΔΙΑΔΥΜΑ και τους Δήμους της Περιφέρειας για την ενημέρωση σε θέματα που σχετίζονται με την ορθολογιστική αντιμετώπιση των οικιακών απορριμμάτων και τις ενέργειες που θα συμβάλλουν στην πρόληψη της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή… τα σκουπίδια δεν είναι για πέταμα

Στις 10 Ιουνίου 2017 η ΕΠΑΔΥΜ Α.Ε., ολοκληρώνοντας και υλοποιώντας το όραμα της ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε., πρωτοπόρησε  με την έναρξη και την ολοκλήρωση της κατασκευής  της εμπορικής λειτουργίας του 1ου  Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Απορριμμάτων στην Ελλάδα.

Η Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων, ο Χώρος  Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων, η  Μονάδα Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων και ο Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων Κοζάνης ξεκίνησαν τη λειτουργία τους στην περιοχή μας.

Πιο συγκεκριμένα, η Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) Δυτικής Μακεδονίας με την υποστήριξη των 10 περιφερειακών Σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων  επεξεργάζεται το σύνολο των Αστικών Σύμμεικτων Απορριμμάτων της Περιφέρειας .Το Έργο υποδέχεται τα Αστικά Σύμμεικτα Απορρίμματα των Δήμων σε ένα δίκτυο 10 περιφερειακών Σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων σε Κοζάνη, Αμύνταιο, Βόϊο, Γρεβενά, Δεσκάτη, Εορδαία, Καστοριά, Σέρβια, Σιάτιστα και Φλώρινα.

Από τους Σταθμούς Μεταφόρτωσης  εκτελείται η μεταφόρτωση και η μεταφορά στη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων, όπου θα γίνεται η επεξεργασία και η διάθεση προϊόντων και υπολειμμάτων. Η μονάδα έχει μέγιστη δυναμικότητα 120.000 τόνων ανά έτος .

Πέραν της τεχνικής πρόκλησης της κατασκευής, η ΕΠΑΔΥΜ Α.Ε. κατάφερε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση, δανεισμό και διάθεση ιδίων κεφαλαίων, εν μέσω κρίσης – η υπογραφή της σύμβασης έλαβε χώρα λίγες μέρες πριν την επιβολή των capital controls-, και να ολοκληρώσει την αδειοδότηση ενός έργου που παρόμοιό του οποίου δεν είχε σχεδιαστεί και ούτε υλοποιηθεί στην Ελλάδα, με τις όποιες αντιξοότητες, σε μία περίοδο πολιτικής αναταραχής για την χώρα.

Η ολοκλήρωση του εγχειρήματος δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τη αμέριστη συμπαράσταση και υποστήριξη στρατηγικών συνεργατών όπως η αναθέτουσα υπηρεσία ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε. και η ΔΕΗ Α.Ε.

Πως η ΕΠΑΔΥΜ συμβάλλει στη βελτίωση του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος

Ζυγιστήρια

Τα απορριμματοφόρα που εισέρχονται στη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων ζυγίζονται στη γεφυροπλάστιγγα εισόδου, η οποία καταγράφει το βάρος του μεταφερόμενου φορτίου. Στη συνέχεια οδηγούνται στη Μονάδα Υποδοχής για την εκφόρτωση των απορριμμάτων. Η θέση εκφόρτωσης και η σχετική προτεραιότητα των οχημάτων ελέγχεται από το σύστημα αυτοματισμού της Μονάδας.

Μονάδα Υποδοχής

Η Μονάδα Υποδοχής, είναι η πρώτη Μονάδα στην αλυσίδα επεξεργασίας, και αποτελείται από το κτίριο της Υποδοχής και το κτίριο της Προεπεξεργασίας. Εδώ πραγματοποιείται η εκφόρτωση των απορριμμάτων και η τροφοδοσία της γραμμής παραγωγής  ενώ απομακρύνονται τα πολύ ογκώδη απορρίμματα. Το αυτόματο σύστημα γερανογέφυρας με αρπάγη τροφοδοτεί το κινούμενο δάπεδο, το οποίο μεταφέρει τα απορρίμματα στο κτίριο της Προεπεξεργασίας.

Στο κτίριο Προεπεξεργασίας υπάρχει μια καμπίνα χειροδιαλογής για την απομάκρυνση ογκωδών και ανεπιθύμητων απορριμμάτων, έτσι ώστε να προστατευθεί ο κατάντι εξοπλισμός. Μετά την καμπίνα χειροδιαλογής, ακολουθεί ένας σχίστης σάκων ο οποίος απελευθερώνει τα απορρίμματα από τις πλαστικές σακούλες που τα περιβάλουν,  προκειμένου να διευκολυνθεί ο περαιτέρω  μηχανικός διαχωρισμός τους.

Μονάδα Μηχανικής Διαλογής

Τα απορρίμματα συνεχίζουν την πορεία τους πάνω σε ταινιόδρομο μέσω του οποίου  οδηγούνται στη Μονάδα Μηχανικής Διαλογής. Εκεί πραγματοποιείται ο διαχωρισμός των ανακυκλώσιμων προϊόντων, από το υλικό που θα οδηγηθεί για κομποστοποίηση και από τα άχρηστα υπολείμματα της διαδικασίας που οδηγούνται προς υγειονομική ταφή στο ΧΥΤΥ.

Στο αρχικό στάδιο επεξεργασίας ένα περιστροφικό και ένα δονητικό κόσκινο διαχωρίζουν τα απορρίμματα σε τρία ρεύματα, ανάλογα με το μέγεθός τους:

• Το λεπτόκοκκο οδηγείται προς την μονάδα κομποστοποίησης
• Το ενδιάμεσο οδηγείται σε περαιτέρω διαχωρισμό (κυρίως μέσω οπτικών διαχωριστών)
• Το κύριο ρεύμα ανακυκλωσίμων οδηγείται επίσης σε κυρίως οπτικό διαχωρισμό

Οπτικοί διαχωριστές πλαστικού             

Μετά τα κόσκινα τα απορρίμματα οδηγούνται προς τους πρώτους οπτικούς διαχωριστές, οι οποίοι ξεχωρίζουν τα πλαστικά υλικά που μπορούν να ανακτηθούν  και να διατεθούν προς ανακύκλωση. Ο οπτικός διαχωριστής είναι ένα οπτικό scanner το οποίο αναγνωρίζει το υλικό του απορρίμματος και με τη βοήθεια μίας συστοιχίας βαλβίδων αέρα, οι οποίες φυσούν κατάλληλα το αναγνωρισμένο από το σκάνερ απόρριμμα, του αλλάζει πορεία και έτσι αυτό διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα απορρίμματα. Με κατάλληλες ρυθμίσεις στο λογισμικό του εξοπλισμού διαχωρισμού,   η διάταξη καταφέρνει να διαχωρίζει απορρίμματα διαφόρων υλικών και διαστάσεων.

Οπτικοί διαχωριστές χαρτιού  

Μετά από τον οπτικό διαχωριστή πλαστικού βρίσκεται ο οπτικός διαχωριστή του χαρτιού. Διαχωρίζει το χαρτί, το οποίο οδεύει προς την καμπίνα ποιοτικού ελέγχου.

Βαλλιστικός διαχωριστής           

Ο βαλλιστικός διαχωριστής τροφοδοτείται με το κλάσμα του πλαστικού από τους αντίστοιχους οπτικούς διαχωριστές. Σε αυτούς επιτυγχάνεται διαχωρισμός με βάση το σχήμα. Χωρίζεται το φίλμ πλαστικού από άλλα πλαστικά υλικά (όπως πλαστικά μπουκάλια).

Οπτικοί διαχωριστές φιλμ         

Τα σώματα σχήματος 2D όπως είναι οι πλαστικές σακούλες τροφοδοτούν τους δύο οπτικούς διαχωριστές του φίλμ.  Αυτοί διαχωρίζουν δύο ρεύματα καθαρού πλαστικού φιλμ – διάφανου και ανάμικτου/ έγχρωμου- και τα απορρίπτουν σε ταινιοδρόμους που τα προωθούν στην καμπίνα ποιοτικού ελέγχου για το τελικό καθαρισμό τους.

Οπτικοί διαχωριστές 3D πλαστικών      

Τα σώματα σχήματος 3D όπως οι σκληρές πλαστικές συσκευασίες (πλαστικές φιάλες συσκευασίας, πλαστικά μπουκάλια) τροφοδοτούν τους τρείς διαδοχικούς οπτικούς διαχωριστές που ανακτούν υλικά από PET, HDPE και PP. Όλα τα διαχωριζόμενα υλικά, μεταφέρονται με ανεξάρτητους ταινιοδρόμους στην καμπίνα  ποιοτικού ελέγχου.

Διαχωρισμός μετάλλων

Τα ρεύματα απορριμμάτων από τα οποία έχουν ανακτηθεί τα πλαστικά και το χαρτί, οδηγούνται σε μαγνητικούς διαχωριστές για την ανάκτησή των σιδηρούχων μετάλλων και σε αλουμινοδιαχωριστές για την ανάκτηση του αλουμινίου.

Καμπίνα Ποιοτικού Ελέγχου     

Τα ανακτημένα υλικά οδηγούνται σε δύο καμπίνες ποιοτικού ελέγχου των υλικών, μία για τα χαρτιά και τα πλαστικά και μία για τα μέταλλα. Εκατέρωθεν των ταινιοδρόμων αυτών βρίσκονται εργαζόμενοι οι οποίοι απομακρύνουν τυχόν προσμίξεις. Τα ανακτημένα και καθαρά υλικά αποθηκεύονται προσωρινά σε container μέχρι να οδηγηθούν για δεματοποίηση και διάθεση.

Δεματοποιητές               

Η μονάδα έχει έναν δεματοποιητή χαρτιού και πλαστικού και μία πρέσα μετάλλων. Τα ανακυκλώσιμα υλικά δεματοποιούνται για την ευκολότερη διάθεσή τους.

Κομποστοποίηση

Το οργανικό κλάσμα που έχει ανακτηθεί στη Μονάδα Μηχανικής Διαλογής οδηγείται στη Μονάδα Κομποστοποίησης για βιολογική επεξεργασία σε κλειστούς, οριζόντιους βιοαντιδραστήρες της Γερμανικής εταιρείας Herhof, η οποία είναι 100% θυγατρική της ΗΛΕΚΤΩΡ και διαθέτει τεχνογνωσία στην βιολογική επεξεργασία των απορριμμάτων.

Το υλικό παραμένει για 2 περίπου εβδομάδες  στα κουτιά κομποστοποίησης σε ένα πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον ως προς τις επικρατούσες συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας και αερισμού.  Εντός των κλειστών βιοαντιδραστήρων, πραγματοποιείται αερόβια επεξεργασία σε ελεγχόμενες συνθήκες και παράγεται  ένα υγιεινοποιημένο και μερικώς σταθεροποιημένο οργανικό υλικό που οδηγείται προς περαιτέρω σταθεροποίηση στην Μονάδα Ωρίμανσης.

Μονάδα Ωρίμανσης

Το παραγόμενο οργανικό υλικό από τη Μονάδα Κομποστοποίησης εκφορώνεται στο χώρο ωρίμανσης με τη χρήση φορτωτή και διαστρώνεται σε τραπεζοειδείς σωρούς σε σκεπασμένο μεταλλικό υπόστεγο όπου παραμένει για  6 περίπου εβδομάδες. Όταν οι συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας το απαιτούν αναδεύεται με τη χρήση ενός εξειδικευμένου μηχανήματος (compost turner).

Μονάδα Εξευγενισμού (Ραφιναρία) κόμποστ

Το σταθεροποιημένο προιόν από τη Μονάδα Ωρίμανσης οδηγείται τελικά στη Μονάδα Εξευγενισμού (ραφιναρία), όπου διαχωρίζεται το ώριμο, πλέον, υλικό από τις διάφορες προσμίξεις (σκληρά πλαστικά, χαλίκι, αδρανή, film πλαστικών, γυαλί). Οι προσμίξεις που απομακρύνονται στην Μονάδα Εξευγενισμού συλλέγονται και οδηγούνται προς τελική διάθεση στο Χυτύ ως υπολείμματα της Μονάδας.

Μετά και την τελική επεξεργασία που υφίσταται στη Μονάδα Εξευγενισμού το υλικό, που ονομάζεται Κόμποστ Τύπου – Α θεωρείται πλέον πλήρως εξευγενισμένο, πληροί τις προδιαγραφές της Ελληνικής Νομοθεσίας και είναι κατάλληλο προς τελική διάθεση.

Απόσμηση – Αποκονίωση           

Η σκόνη και οι οσμές απάγονται από όλους τους κλειστούς χώρους επεξεργασίας των απορριμμάτων και υφίστανται επεξεργασία σε κεντρικά συστήματα αποκονίωσης και  απόσμησης, με στόχο την μείωση των εκπομπών σε χαμηλά επίπεδα, ώστε το προσωπικό να εργάζεται άνετα, με ασφάλεια και χωρίς κίνδυνο για την υγεία του. Παράλληλα, αποφεύγεται η έκλυση σκόνης και οσμών εκτός των κτιρίων.

Η σκόνη παρακρατείται σε σακόφιλτρα και οι οσμές σε συστήματα πλυντηρίδων βιοφίλτρων.

Αυτοματισμός (PLC – SCADA)   

Για τον έλεγχο του εξοπλισμού έχει εγκατασταθεί πλήρες σύστημα αυτοματισμού, το οποίο περιλαμβάνει PLC και σύστημα SCADA. Έτσι ολόκληρη η μονάδα λειτουργεί αυτόματα, και ο υπεύθυνος λειτουργίας έχει τον πλήρη έλεγχο της λειτουργίας της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων.

Μονάδα Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων

Το σύνολο των παραγόμενων Υγρών Αποβλήτων της εγκατάστασης οδηγείται σε ειδική Μονάδα Επεξεργασίας. Όλα τα είδη των υγρών αποβλήτων συλλέγονται σε διαφορετικές δεξαμενές, απ’ όπου κατάλληλο μείγμα τροφοδοτείται στους βιοαντιδραστήρες βιολογικής επεξεργασίας.

Η εκροή της βιολογικής επεξεργασίας οδηγείται σε μονάδα φυσικοχημικής επεξεργασίας, την Αντίστροφή Όσμωση,  με σκοπό την ανάκτηση νερού, κατάλληλου για τις βιομηχανικές χρήσεις στο έργο και τις ανάγκες άρδευσης των χώρων πρασίνου. Το σύνολο του επεξεργασμένου νερού επαναχρησιμοποιείται στη μονάδα.

ΧΥΤΥ

Τα υπολείμματα της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων οδηγούνται στον παρακείμενο Χώρο Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων, ο οποίος είναι πλήρως στεγανοποιημένος και διαθέτει δίκτυο συλλογής των στραγγισμάτων καθώς και δίκτυο συλλογής του εκλυόμενου βιοαερίου.

Η μονάδα συμπληρώνεται από βοηθητικές εγκαταστάσεις, όπως το κτίριο διοίκησης, όπου στεγάζονται το εργαστήριο-χημείο, το ιατρείο, η αίθουσα εκδηλώσεων και τα γραφεία της διοίκησης, πρατήριο καυσίμων, πλυντήριο οχημάτων, συνεργείο, πυρσό καύσης και δεξαμενές πυρόσβεσης καθιστώντας την εγκατάστασης σε πολύ μεγάλο βαθμό λειτουργικά αυτόνομη

«Χρειάζεται να κάνεις μια μεταστροφή στο τρόπο σκέψης σου

για να αρχίσουν να σου αρέσουν τα απορρίμματα ως υλικά» – Ed van Hinte

Η παρουσία μας στο εργοστάσιο αποτέλεσε έναυσμα για να ξεκινήσουμε και εμείς να βλέπουμε τα σκουπίδια ως κάτι χρήσιμο. Είναι πολύ διαφορετικό  να ακούς για μια διαδικασία μετατροπής και αξιοποίησης απορριμμάτων από το να τη βλέπεις να πραγματοποιείται. Μπροστά σε αυτό το θέαμα το μυαλό μας μπήκε σε σκέψεις. «Ο πλανήτης μας έχει γεμίσει σκουπίδια. Μέχρι το 2050 στους ωκεανούς θα κολυμπούν περισσότερα πλαστικά απ’ ότι ψάρια. Σήμερα,  οι πάγοι και οι βιότοποι της Ανταρκτικής είναι ρυπασμένοι με μικροπλαστικά απορρίμματα και επικίνδυνα χημικά». Γνωρίζοντας πλέον τη διαδικασία εκ των έσω, μπορούμε να ονειρευόμαστε μια κοινωνία και ένα περιβάλλον όπου η διαχείριση απορριμμάτων θα είναι συμβατή με την βιώσιμη ανάπτυξη  και είμαστε υπερήφανοι στο ενδεχόμενο και μόνο το έναυσμα για μια τέτοια εξέλιξη στην Ελλάδα να έχει δοθεί  από την περιοχή μας. Η πόλη μας στο μέλλον μπορεί να γίνει πράσινη, είναι στο χέρι μας, αρκεί να σκεφτούμε πως ό,τι πετάμε υποθηκεύει τη ζωή των μελλοντικών γενεών. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα για να γίνει μια πόλη βιώσιμη είναι η διάθεση των κατοίκων της να αλλάξουν τη ζωή τους, να κάνουν άλλες επιλογές και να τις επιβάλουν. Είναι ανάγκη, να ξανασυνδέουμε τις καθημερινές ανάγκες με την προσωπική μας ευθύνη, να προωθήσουμε  την επανάχρηση γιατί τίποτε δε πάει χαμένο. Να εξασφαλίσουμε το μέλλον του πλανήτη μας.

Τα σκουπίδια που κάνουν καλό στο περιβάλλον

Ό,τι προηγουμένως θεωρούνταν απόβλητο, πλέον μετατρέπεται σε πρώτη ύλη. Αυτό συμβαίνει συνδέοντας, δημιουργώντας και διατηρώντας την αξία του. Το μοντέλο της κυκλικής οικονομίας που χρησιμοποιεί η ΕΠΑΔΥΜ δεν οδηγεί κάποιο υλικό στο τέλος της ωφέλιμης ζωής του.  Αυτή η μετάβαση στο μοντέλο της κυκλικής οικονομίας πραγματοποιήθηκε με βάση την αλλαγή της εστίασης στην επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή, την ανανέωση και την ανακύκλωση υφιστάμενων υλικών και προϊόντων.  Στηρίζεται στο έβδομο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον, που προσδιόρισε η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της. Η διαχείριση των αποβλήτων είναι σημαντική για τον οικονομικό, τον κοινωνικό, τον αναπτυξιακό και τον επιχειρηματικό τομέα και αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της βιώσιμης ανάπτυξης .

INFO:

Οι Δήμοι της Δυτικής Μακεδονίας, μέσω της ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε., είχαν κινηθεί συντονισμένα ήδη από το 1998 για την διαχείριση των απορριμμάτων τους. Το έργο είναι το 1οΣΔΙΤ απορριμμάτων που μπήκε σε τροχιά υλοποίησης στη χώρα το 2007. Η σύμβαση για την κατασκευή και λειτουργία του υπογράφηκε στις 10/06/2015 και προέβλεπε 2 έτη για την Κατασκευή Νέων Υποδομών και 25 έτη για τη λειτουργία των Νέων και των Υφιστάμενων Υποδομών Μεταφόρτωσης της Περιφέρειας. Την κατασκευή του έργου ανέλαβε η ΗΛΕΚΤΩΡ ΑΕ, μια εξειδικευμένη στην διαχείριση απορριμμάτων εταιρία του ομίλου της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, με σημαντική εμπειρία στον σχεδιασμό, χρηματοδότηση, κατασκευή και λειτουργία Έργων Διαχείρισης Απορριμμάτων και γενικότερα έργων περιβαλλοντικής διαχείρισης. Σημαντική, αλλά και ουσιαστική ήταν και η στήριξη της ΔΕΗ ΑΕ στην υλοποίηση του έργου. Τη λειτουργία του ΟΣΔΑ έχει αναλάβει η ΕΔΑΔΥΜ ΑΕ, θυγατρική εταιρία της ΗΛΕΚΤΩΡ ΑΕ.

Περισσότερες πληροφορίες για το ΟΣΔΑ Δυτικής Μακεδονίας μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα www.epadym.gr

Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι της ΒΙΟΜΕ πάντως, ονομάζουν αυτό που κάνουν ως «εργατικό έλεγχο στην παραγωγή και αυτοδιεύθυνση μέσα από τη συνέλευση των εργαζομένων», απαντώντας ουσιαστικά σε όσους τους αποκαλούν «καταληψίες» ή «εργάτες-εργοστασιάρχες»…

Συνομιλήσαμε με τον Μάκη Αναγνώστου, εργαζόμενος και εκπρόσωπος των εργαζομένων της ΒΙΟΜΕ, για την αυτοδιαχείριση, τη λειτουργία, τις δυσκολίες και το “στοίχημα” του εργοστασίου της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής.

Πριν από εξήμισι χρόνια  μια ομάδα ανθρώπων από τη θέση των  απολυμένων εργαζομένων αποφάσισε να πάρει την τύχη στα χέρια της. Τι σας ώθησε σε αυτήν την απόφαση. Πως ξεκίνησε η ιδέα της αυτοδιαχείρισης;

Κατ’ αρχήν πρέπει να διευκρινίσουμε για την αποκατάσταση της αλήθειας κάποια πράγματα .  Δεν είμαστε απολυμένοι, δεν είμαστε μια ομάδα εργαζομένων τουλάχιστον για την εποχή που εξιστορείτε πριν  εξήμισι χρόνια. Είμαστε το  “σωματείο των εργατοϋπαλλήλων της ΒΙΟΜΕ” που με συντριπτική πλειοψηφία των μελών του αποφάσισε την επαναλειτουργία του εργοστασίου. Χρησιμοποιούμε τις εγκαταστάσεις της ΒΙΟΜΕ στο σύνολο της,  «εκμεταλλευόμενοι» όλους τους χώρους. Δημιουργώντας το εργατικό ιατρείο ή την μεταφόρτωση των υλικών για πρόσφυγες παραδείγματος χάριν, διατηρούμε ένα εργοστάσιο ανοιχτό στην κοινωνία. Το να πάρουμε την τύχη στα χέρια μας όπως λέτε, ήταν αποτέλεσμα συνελεύσεων και άμεσης συμμετοχής όλων των εργαζομένων σε μια πολύ δύσκολη εποχή που χάναμε την δουλειά μας και έπρεπε να βρούμε μια λύση σε αυτό το πρόβλημα. Εκεί μας ώθησε η ανάγκη για δουλειά και η δυνατότητα να λειτουργούμε σαν σύνολο, όχι με βάση το προσωπικό συμφέρον του καθενός ξεχωριστά αλλά βλέποντας πως δεν θα υπάρξει κάποια λύση, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον.                                                                                                Η ιδέα πρωτοξεκίνησε  όταν στην λειτουργία ύπαρξης του αφεντικού ζητήσαμε και πήραμε σαν σωματείο την διαχείριση των ανακυκλώσιμων υλικών του εργοστασίου και έτσι μπήκαμε σε μια διαδικασία «αυτοδιαχείρισης» όπως την αναφέρατε, αποκτώντας μια πείρα γύρω από το πώς μπορεί να λειτουργήσει. Παράλληλα από την διαχείριση αυτή είχαμε δημιουργήσει ένα ταμείο αλληλοβοήθειας που μας επέτρεψε να κρατηθούμε ζωντανοί και ενωμένοι στην μακρά διαδικασία που μπήκαμε.

Ήταν δύσκολα; Tι έχετε αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα;

Ναι,  ήταν και συνεχίζει να είναι δύσκολα γιατί δεν έχει λήξει κάτι που επιτρέπει την απρόσκοπτη λειτουργία του εργοστασίου και την πλήρη νομιμοποίηση του. Αντιμετωπίσαμε την καταστολή από τα ΜΑΤ, την φτώχεια,  μιας και το μεροκάματο συνεχίζει να είναι πολύ χαμηλό λόγο της μη λύσης, την απόπειρας διακοπής ρεύματος, την μη παροχής νερού με αποτέλεσμα να κοπιάζουμε πολύ περισσότερο και φυσικά τον κίνδυνο του πλειστηριασμού του οικοπέδου.

Πως  λειτουργεί η ΒΙΟΜΕ και ποιος είναι ο κύκλος  των εργασιών σας;  Δώστε μας ένα παράδειγμα.

Η ΒΙΟΜΕ λειτουργεί με συνελεύσεις. Όσον αφορά το διοικητικό κομμάτι υπάρχει  ισότητα στην εργασία και την αμοιβή στο εργασιακό. Ο κύκλος εργασιών είναι πολύ μικρός ακόμα και δεν είναι άξιος αναφοράς αλλά καταφέρνουμε να πληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας χωρίς καμιά χρηματοδότηση από τράπεζες, κράτος ή οποιονδήποτε. Πληρώνουμε αμέσως προμηθευτές, φόρο, ασφάλεια και ότι προκύπτει. Το ζωντανό παράδειγμα που μπορώ να σας δώσω είναι ότι κάθε πρωί πίνουμε έναν καφέ και εκεί αποφασίζουμε για την καθημερινή παραγωγή αλλά και όλο το κομμάτι της λειτουργίας. Εκεί αποφασίζουν όλοι για όλους με άμεσες δημοκρατικές διαδικασίες και φυσικά αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις εκάστοτε αποφάσεις.

Τι υλικά χρησιμοποιείται;

Η παραγωγή έχει τρεις  κατευθύνσεις. Η πρώτη είναι τα φυσικά καθαριστικά και τα παραδοσιακά σαπούνια, η άλλη τα οικολογικά βιοδιασπώμενα καθαριστικά και φυσικά το κομμάτι που είχαμε και πριν το κλείσιμο, τα δομικά υλικά.Τα “φυσικά καθαριστικά” είναι καθαριστικά που έχουν ως βάση το σαπούνι και το ξύδι, με μια διάθεση βελτίωσης των προϊόντων αυτών έχουμε περάσει και στην παραγωγή τους με βιολογικές πρώτες ύλες.Τα οικολογικά είναι προϊόντα που  περιέχουν φυσικές αλλά και συμβατικές πρώτες ύλες  με στόχο την άμεση  βιοδιάσπασή τους με αποτέλεσμα να μην είναι βλαβερά για το περιβάλλον και κατ’ επέκταση για τον άνθρωπο.

Που διατίθενται τα προϊόντα σας, κάνετε και εξαγωγές;

Τα προϊόντα μας δεν διατίθενται στα σούπερ μάρκετ και δεν μπορεί να τα βρει κάποιος μέσα από μεσάζοντες, μια απόφαση που πάρθηκε από τη συνέλευση των εργαζομένων. Διατίθενται σε μικρομάγαζα που τα προμηθεύουμε άμεσα  εμείς οι εργαζόμενοι ελέγχοντας παράλληλα το ύψος των τιμών. Παράλληλα κάνουμε και εξαγωγές, περισσότερο  σε  eshop  του εξωτερικού που διακατέχονται από οικολογική συνείδηση  όπως  επίσης, και  σε συλλογικότητες του εξωτερικού καθώς και σωματεία εργαζομένων. Τα προϊόντα μας φτάνουν στην Γερμανία, τη Γαλλία,την  Ιταλία, την Ισπανία,  το Βέλγιο, την Ολλανδία, την Σουηδία,την  Αγγλία και την Ελβετία ενώ, υπάρχει διάθεση  να ανοίξουμε το πεδίο μας σε περισσότερες χώρες μιας και έχουμε βγάλει άδεια εξαγωγών και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης .

Πόσοι είναι οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο και πόσο δύσκολο ή εύκολο είναι να παίρνονται οι αποφάσεις συλλογικά;

Είμαστε  24 άνθρωποι  συν ένας υπό δοκιμή.  Πολλές φορές οι αποφάσεις  παίρνονται πολύ εύκολα και άμεσα αλλά υπάρχουν και κάποιες που πρέπει να συζητάμε ώρες, ίσως και μέρες ειδικά όταν δεν είναι κάτι που πρέπει να αποφασιστεί  άμεσα.  Εάν όμως μπαίνει το θέμα της αμεσότητας τελειώνει ακόμα και με πλειοψηφία  με την δυνατότητα της επαναφοράς και της διόρθωσης εάν προκύπτει ότι δεν ήταν σωστή η απόφαση. Πράγμα που είναι αδιανόητο σε μια κλασική  επιχείρηση, που ο εργοδότης είναι «αλάθητος» και χωρίς την συναίνεση των εργαζομένων .

Υπάρχει  περίπτωση να χαθούν οι θέσεις και  να κλείσει το εργοστάσιο εξαιτίας οικονομικών και άλλων προβλημάτων που υπήρχαν πριν βρεθείτε εσείς στο τιμόνι ;

Πάντα υπάρχει ο κίνδυνος αν και πολύ μικρότερος από την προηγούμενη διαδικασία. Τώρα πια παίρνουμε το βάρος συλλογικά και καταφέρνουμε να απορροφήσουμε τις δυσκολίες όλοι μαζί,  πράγμα που δεν θα ήταν  δυνατόν να ανεχτούμε με ένα αφεντικό που θα συνέχιζε να κερδοσκοπεί και να μας  αφήνει απλήρωτους.  Αν και μεγάλο κομμάτι της εργατικής τάξης της χώρας μας δεν αντιδρά   και ανέχεται τέτοιες πρακτικές,  το δικό μας πρόταγμα είναι αυτό ακριβώς, να πάρουμε τον έλεγχο της παραγωγής στα χέρια μας χωρίς αισχροκέρδεια και προς το συμφέρον των εργαζομένων.

Τελικά δίκιο είναι το δίκιο του εργάτη; Τι  είναι η Αγορά; Η Αγορά είμαστε όλοι εμείς;

Ναι, για μας το δίκιο είναι το δίκιο του εργάτη και της πληττόμενης κοινωνίας. Η  αγορά για μας δίνει  το δικαίωμα της πρόσβασης σε προϊόντα στο σύνολο της κοινωνίας χωρίς καμιά εξαίρεση και μάλιστα δίνει και  το δικαίωμα του έλεγχου των προϊόντων μέσα από τον κοινωνικό έλεγχο. Η  αγορά σήμερα,  ελέγχεται πλήρως από τις πολυεθνικές επιχειρήσεις που βγάζουν τις τιμές όχι σύμφωνα με τις ανάγκες αλλά σύμφωνα με την πρόσφορα και την ζήτηση. Έτσι,  όταν ένα προϊόν έχει ζήτηση παίρνει μεγαλύτερη αξία από αυτήν που αξίζει πραγματικά  και πολλές φορές με ένα πολύ καλό περιτύλιγμα χωρίς καθόλου περιεχόμενο.

Το πείραμα της Αργεντινής προχωράει στην Θεσσαλονίκη; Είναι και το δικό σας σύνθημα Κατάληψη, Αντίσταση, Παραγωγή;

Στο τέλος του καλοκαιριού πήγαμε  στην Αργεντινή να πάρουμε μέρος σε ένα παγκόσμιο συνέδριο των «ανακτημένων εργοστασίων». Εκεί ανακαλύψαμε ότι όχι μόνο οι Αργεντίνοι αλλά μεγάλο μέρος των ανακτημένων και αυτόδιαχειριζόμενων  επιχειρήσεων της Λατινικής Αμερικής, κοιτά με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον την ΒΙΟΜΕ και τρέφει μεγάλη εκτίμηση για το εγχείρημα μας. Αυτό αποδεικνύεται με την στήριξη που δείχνουν και τα αιτήματα  συναδελφοποίησης. Όσον αφορά το σύνθημα, ναι είναι και δικό μας σύνθημα που αφορά όχι μόνο εμάς αλλά όλη την κοινωνία μιας και τα εργοστάσια που κλείνουν είναι τόσα πολλά και η παραγωγή εγκαταλείπεται από τους επιχειρηματίες που δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον μόνο για τα εμπορικά κέντρα και το χρηματοπιστωτικό κέρδος .

Στην Αργεντινή  ένα μεγάλο μέρος του λαού βλέπει με συμπάθεια το κίνημα των αυτοδιαχειριζόμενων εταιριών, αλλά οι διεθνείς αγορές ποτέ δεν είδαν και δεν βλέπουν με καλό μάτι αυτές τις εταιρίες αντίθετα χαρακτηρίστηκαν πολλές φορές ως οικονομική τρομοκρατία. Στην Ελλάδα τι συμβαίνει; Απαντάτε σε αυτό;

 Το κεφάλαιο είναι ίδιο παντού όπως και η εργατική τάξη . Εμάς δεν μας ενδιαφέρει το πώς μας αποκαλούν, γιατί στην ουσία η οικονομική τρομοκρατία είναι η οικονομική ολιγαρχία που ελέγχει την οικονομική και πολιτική εξουσία με στόχο τον αποκλεισμό από το δικαίωμα στην ζωή και την ελευθερία   μεγάλου μέρους της κοινωνίας, ελέγχοντας τα εισοδήματα και με αναδιανομή προς όφελος της. Το δικό μας πρόταγμα είναι ακριβώς αυτό.  Χαρίζουμε το χρηματοπιστωτικό παιχνίδι και το κάλπικο κέρδος του και κρατούμε την παραγωγή γιατί πιστεύουμε,  ότι ο πλούτος του λαού είναι ακριβώς αυτός. Το δικαίωμα στην τροφή, την υγεία, την μόρφωση, την πρόνοια και αυτό μπορούμε να το κερδίσουμε ελέγχοντας τον πλούτο και δημιουργώντας δομές πέρα από τις «θεσμικές». Τότε θα καταλάβουν πως όσα χρηματιστηριακά κέρδη και αν έχουν,  αν δεν έχουν πρόσβαση στην καθαρή τροφή, το καθαρό νερό και  την υγεία  τότε θα κάνουν χωνάκια τα κέρδη τους και θα τα χρησιμοποιήσουν κατά βούληση.

Δεν είναι θέμα συμπαθείας από μέρος της κοινωνίας αλλά κατανόηση και συνειδητοποίηση με σκοπό να πάρουμε τον έλεγχο αυτών που μας αφορούν και να μην αναθέτουμε σε «ειδικούς» την λύση των προβλημάτων μας. Αναλαμβάνουμε την ευθύνη μέσα από την συμμετοχή.