Στο εξώφυλλο του «λάιφστάιλ» εντύπου, ένα σαλόνι γήπεδο, η χαρά της αμερικανιάς. Τι τζάκια, τι κεριά, τι τάρανδοι! Σχεδόν μπορείς να ακούσεις τον Μπινγκ Κρόσμπι να ξελαρυγγιάζεται καθώς «ονειρεύεται» Λευκά Χριστούγεννα.

Και στη μέση, το έλατο… Με άπειρα λαμπιόνια, χειροποίητα κρυστάλλινα Χερουβίμ, λακαρισμένες κατακόκκινες μπάλες. Είναι πανέμορφη η εικόνα του, τόσο χριστουγεννιάτικη, τόσο ζεστή και… τόσο ψεύτικη.

Μια φορά κι έναν καιρό, λοιπόν, στα δάση της Βόρειας Ευρώπης, τη μεγαλύτερη, την πιο κρύα και την πιο τρομαχτική νύχτα του χρόνου, οι άνθρωποι είχαν ανάγκη από ελπίδα. Έτσι, ίσως έκαναν τελετές κάτω από τα χιονισμένα δέντρα που αντιστέκονταν στον χειμωνιάτικο θάνατο. Αιώνες αμέτρητοι πέρασαν.

Μια καινούργια πίστη ήρθε να εξαφανίσει τις αρχαίες δοξασίες, αλλά η νύχτα αυτή του μεσοχείμωνου ήταν πάντα κρύα, πάντα σκοτεινή, και η ελπίδα ζωτικής σημασίας. Τα παλιά ιερά έθιμα δεν έλεγαν να σβήσουν. Η ελπίδα της νέας ζωής, το απόλυτο δώρο. Η καινούργια θρησκεία τα ενσωμάτωσε στο τελετουργικό της.
Κάπου μέσα στους χρόνους του Μεσαίωνα, πολύ αργότερα και πολύ μακριά από τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκαν τα Χριστούγεννα.

Στην αρχή τα δώρα ήταν σεμνά και ταπεινά. Λίγα μήλα, καρύδια, καρποί, να συμβολίζουμε την αφθονία. Σήμερα δεν τη συμβολίζουμε, την προσφέρουμε σε μορφή υπερβολική. Ο συμβολισμός των Χριστουγέννων πάσχει. Η κυριολεξία της χλιδής περισσεύει κι ας βρισκόμαστε βουτηγμένοι σε οικονομική κρίση.

Μπορείς να κάνεις Χριστούγεννα χωρίς έλατο. Μπορείς να στολίσεις ένα καράβι, μια λεμονιά, μια μπανανιά ή και τίποτα. Αυτό που δεν επιτρέπεται να κάνεις είναι να αφήσεις αυτές τις νύχτες, τις πιο κρύες, τις πιο φοβιστικές του χειμώνα, να περάσουν σκοτεινές, χωρίς ένα φωτάκι ελπίδας. Από τη φλογίτσα των λίγων κεριών που τρεμοπαίζουν στο τραπεζάκι του σαλονιού, ως τη φωταγωγημένη Μητέρα Όλων των Ελάτων, επαγγελματικά διακοσμημένη στην αίθουσα δεξιώσεων μιας βίλας.

Όλοι το ίδιο πράγμα ξορκίζουμε. Την ίδια ελπίδα αναζητάμε…

Ταξιδεύοντας στον χρόνο τα μυστήρια αναβιώνουν κάθε χρονιά, έτσι ώστε να κλείνει ένας κύκλος και να ανοίγει ένας καινούργιος. Είναι η περίοδος που τελειώνουν οι γιορτές, τα «κοπή τη πίτα» και ανοίγει το τριώδιο για κάθε λογής μασκαράδες. Από Τελώνου και Φαρισαίου το περίφημο τριώδιο ανοίγει και ομολογώ πως είναι ίσως ο μοναδικός κύκλος ο οποίος δεν κλείνει ποτέ…

Οι Απόκριες σχεδόν πάντα ξεκινούν τον Φεβρουάριο. Ο μήνας πήρε τ’ όνομά του από τον θεό των Ρωμαίων Φέβρουο (Februs), που ήταν ο θεός των νεκρών, και τη Φέβρουα (Februa), τη θεά που επόπτευε τους εξαγνισμούς. Έτσι, η λατρεία των νεκρών και οι εξαγνισμοί είναι άμεσα συνδεδεμένοι με τις Απόκριες, μια και τα Σάββατα των εβδομάδων της χαράς και του ξεφαντώματος είναι αφιερωμένα στις ψυχές και, καθώς οι Απόκριες είναι η γέφυρα ανάμεσα στον χειμώνα και την άνοιξη, οι άνθρωποι θέλουν να εξευμενίσουν τη γη για να έχουν πλούσιες σοδειές.

Λατρεία των νεκρών, εξαγνισμός και επίκληση των δυνάμεων που γονιμοποιούν τη γη είναι το τρίπτυχο από το οποίο ξεκινούν αλλά και το οποίο υπηρετούν τα αποκριάτικα δρώμενα, που βέβαια έχουν παγανιστικό χαρακτήρα και εκφράζονται με σάτιρα και με σεξουαλική και ερωτική ελευθεριότητα. Εξάλλου δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι Naturalianon sunt trupia (τα φυσικά πράγματα δεν είναι αισχρά). Τα αποκριάτικα δρώμενα ανάγονται στις διονυσιακές τελετές, αλλά όπως έχουν υποστηρίξει ορισμένοι μελετητές (Nielsen, Dawkins) μάλλον πρέπει ν’ αναζητήσουμε τις ρίζες τους ακόμη πιο πίσω.

Από του Αγίου Αντωνίου (17 Ιανουαρίου) ξεκινούσαν οι γυναίκες τις «βεγγέρες», για να μπουν σιγά σιγά στο κλίμα της Αποκριάς. Μαζεύονταν σ’ ένα σπίτι, ξεχωριστό κάθε φορά, και άρχιζαν τη βραδιά με παιχνίδια. Κολοκυθιά, μπερλίνα, τυφλόμυγα, άλογο, παπαδιά. Συνέχιζαν με αινίγματα και άσεμνα λογοπαίγνια, χόρευαν και τραγουδούσαν σατιρικά τραγούδια, συνήθως με σεξουαλικά υπονοούμενα: «Τσι Μεγάλες Αποκρές, κουζουλαίνονται κι οι γρες», αποφαίνονταν με μαντινάδες στην Κρήτη.

Τσικνοπέμπτη, πια, κανένας δεν κρατιέται: Ακόμα κι ο πιο φτωχός «θα τσικνίσει τη γωνιά του», καθώς η τσίκνα του κρέατος που ψήνεται πρέπει να μοσχοβολήσει στην ατμόσφαιρα «για το καλό». Ψήνουν όλοι μαζί σ’ ένα σπίτι ή καθένας χωριστά στο δικό του κι έπειτα, με τα ψητά στα ταψιά, μαζεύονται στον τόπο της διασκέδασης. Στο αποκορύφωμα του γλεντιού και της κρασοκατάνυξης, ξεκινούν ο χορός και το «άσεμνο» τραγούδι.

Οι μεταμφιέσεις ποικίλουν ανάλογα με την παράδοση, τη θρησκεία, την ιδιαιτερότητα του κάθε τόπου. Αγαπημένα θέματα η παρωδία του γάμου, η γριά προξενήτρα, η νουνά, ο νουνός, ο γιατρός, ο Δήμαρχος (επίκαιρο), ο Εβραίος, ο Αρβανίτης, ο απατεώνας, το εργοστάσιο που μπαίνεις γέρος και βγαίνεις νέος, η κηδεία του τσιγγούνη…

Το Τριώδιο διαρκεί τρεις εβδομάδες. Την πρώτη εβδομάδα αρχίζουν να σφάζουν τους χοίρους και ονομάζεται προφωνή, επειδή ο ντελάλης διαλαλούσε με φωνές την έλευση της Αποκριάς. «Όποιος δεν έχει θρεφτάρι ν’ αγοράσει». Η εβδομάδα λέγεται επίσης και απολυτή, γιατί «οι ψυχές των νεκρών απολύονται και βγαίνουν στον απάνω κόσμο».

Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται «Κρεατινή» ή «Ολόκριγια», επειδή καταναλώνεται σ’ όλη τη διάρκειά της κρέας, ακόμη και κατά την Τετάρτη και Παρασκευή. Η Τσικνοπέμπτη, η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας της Αποκριάς, είναι η κατεξοχήν ημέρα που κάνει αισθητή την έλευση του Τριωδίου. Η τρίτη εβδομάδα λέγεται «Τυρινή», επειδή το κύριο άρτυμα στα εδέσματα είναι το τυρί, λέγεται ακόμη και «Μακαρονού».

Οι μεγάλες φωτιές που ανάβουν σε πολλά μέρη της Ελλάδος κατά την τρίτη εβδομάδα της Αποκριάς έχουν να κάνουν με τους καθαρμούς και την πεποίθηση ότι η φωτιά καθαίρει αλλά και προφυλάσσει από τις ασθένειες που βρίσκονται σε έξαρση την άνοιξη.

Οι Απόκριες συνδέονται με τη λατρεία των νεκρών. Αλλά με τη λατρεία των νεκρών έχουν να κάνουν και διάφορες μαντευτικές τελετές που γίνονται κατά την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Ιδιαίτερα συνηθιζόταν η ονειρομαντεία με το μακαρόνι που έκλεβαν τα κορίτσια από το βραδινό φαγητό της τελευταία Κυριακής και το έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους, για να δουν στον ύπνο τους ποιον θα παντρευτούν.

Πολύ σημαντικό είναι ότι στα τραπέζια της Αποκριάς όλοι είναι ίσοι. Οι κοινωνικές διακρίσεις μηδενίζονται ίσως και από το φόβο της σάτιρας. Αυτοί που απειλούνται δεν μιλούν και προσπαθούν να δείξουν ότι διασκεδάζουν, ενώ εκείνοι που δεν τολμούν όλη τη χρονιά, ως μασκαρεμένοι, ξεσπαθώνουν σε λόγια και πράξεις.

Αναρωτιέμαι αν οι Απόκριες είναι πλέον μια περίοδος επικρατούσα και μόνιμη χωρίς να έρχεται η κάθαρση ποτέ. Αναμένουμε την κάθαρση, την συζητάμε, την θέλουμε αλλά βήμα προς αυτήν μάλλον δεν τολμάμε να κάνουμε.

Την κάθαρση ακούμε τα media και τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης να διαλλαλούν και αυτό μας αρκεί. Φτάσαμε πλέον στο σημείο απλώς να περιμένουμε ημερολογιακά να παρέλθει ο χρόνος μέσα από τις εορτές του ημερολογίου, έτσι απλά παγκοσμιοποιημένα, πολιτισμένα. Χωρίς οργή, χωρίς ηρωισμούς, χωρίς ούτε μια στολή ήρωα που θα μας δώσει μια πραγματική ελπίδα να αναβιώσουμε σαν άνθρωποι. Να κερδίσουμε τον χαμένο χρόνο του sms, το άκουσμα της φωνής του φίλου από μακριά, να βγάλουμε τη μιζέρια και τη φτώχια από πάνω μας αρχικά με τη σκέψη ότι μπορούμε, ότι ο χρόνος δεν περνάει μόνο με την ψηφιακή αλλαγή των δευτερολέπτων, αλλά Θα ήθελα οι φετινές Aπόκριες να είναι διαφορετικές, γεμάτες ευφάνταστες στολές και αναπαραστάσεις. Απαστράπτουσες και χαρούμενες, γεμάτες κέφι για ζωή. Να κοροϊδέψουμε τον θάνατο των ιδεών και των αξιών.

Να ντυθούμε υπερήρωες και να τα βάλουμε για τα καλά με το κακό και ότι αυτό πρεσβεύει. Να σκιάξουμε τις άσχημες μουτσούνες που κυριαρχούν, με την ορμή της αλήθειας των Αποκρεών. Να χορέψουμε όλοι μαζί στον σκοπό του «θέλω και παλεύω» και όχι σε ότι μας επιβάλλουν με το «πρέπει». Βαρέθηκα να βλέπω σούπερ-ήρωες με κολάν, υστερικούς μπεμπέδες και ανελέητα σεξουαλικές κορασίδες. Θέλω τους ήρωες να ντυθούν ελευθερωτές, όχι καλικάντζαροι και καραφάνταλα.

Θέλω εκείνους τους πρίγκιπες που έμπαιναν στη φωτιά για αυτό που ήθελαν πολύ, χωρίς να δίνουν προσταγές στα πρωτοπαλίκαρα. Εκείνους που ρίχνονταν μέσα στη μάχη και στον καυγά μεταμφιεσμένοι στον ίδιο τους τον εαυτό. 

Το τριώδιο ανοίγει και μαζί του η πρώτη μυγδαλιά ανθίζει, η ελπίδα είναι ακόμα ζωντανή…

Έτσι, τα φυτά παίρνουν τις μορφές τους, ανάλογα με το στοιχείο (γη, νερό, αέρας, φωτιά)που επικρατεί σε καθένα από αυτά και ανάλογα με τις πλανητικές επιδράσεις που δέχονται. Λένε επίσης, ότι τα βότανα είναι αστέρια που έπεσαν από τον ουρανό…στη γη.

Οι θεραπευτικές τους ιδιότητες είναι πολύ γνωστές από πολύ παλιά. Με το πέρασμα του χρόνου και την ανάπτυξη της επιστήμης, οι απόψεις αυτές ξεχάστηκαν και περιφρονήθηκαν. Σήμερα οι άνθρωποι αρχίζουν να ενδιαφέρονται ξανά γι αυτά στην προσπάθεια τους να ζήσουν πιο φυσικά. Έτσι η χρήση βοτάνων στην καθημερινότητα μας κερδίζει ξανά έδαφος.

Εμείς, αγαπάμε τα βότανα και κάνουμε μια προσπάθεια να τα γνωρίσουμε και να γίνουν κομμάτι της ζωής μας. Η φύση διαθέτει ένα ισχυρό οπλοστάσιο που αν το χρησιμοποιήσουμε σωστά μπορεί να μας βοηθήσει.

Βασιλικός:

είναι ένα από τα ευκολότερα φυτά τα οποία μπορούμε να καλλιεργούμε χειμώνα και καλοκαίρι. Εκτός του γεγονότος ότι υπάρχουν πολλές ποικιλίες χειμερινής και θερινής καλλιέργειας, είναι εύκολος στη φροντίδα του, αρωματίζει υπέροχα ένα χώρο, ένα γεύμα και ένα αφέψημα! Το μόνο που χρειάζεται είναι νότιο προσανατολισμό ώστε να το βλέπει αρκετά ο ήλιος από το παράθυρο και τακτικό πότισμα.
Tip: μην ξεχνάτε να κόβετε τα ανθάκια ώστε να συνεχίσει να αναπτύσσεται και ότι δεν του αρέσει να του βρέχουν το φύλλωμα.

Ρίγανη:

αν έχετε ήδη στον κήπο σας ρίγανη, μπορείτε να την πολλαπλασιάσετε με ευκολία σε γλαστράκια εσωτερικού χώρου, καθώς γίνεται με σπόρο, μόσχευμα ακόμα και παραφυάδα! Μέχρι να ριζώσει χρειάζεται τακτικό πότισμα, αλλά ως φρύγανο, όταν αρχίσει να αναπτύσσεται κανονικά, δεν θέλει ιδιαίτερη φροντίδα, εκτός από πολύ ήλιο και ζέστη. Οπότε προτιμήστε νότιο προσανατολισμό όπως και στο βασιλικό.

Tip: η ρίγανη δεν συνεργάζεται εύκολα με άλλα βότανα, προτιμήστε να τη βάλετε κάπου μόνη της, αλλιώς είναι πολύ πιθανό να δείτε τα φυτά γύρω της να αρρωσταίνουν χωρίς προφανές αίτιο! Όταν τη προσθέτετε σε γεύμα, λάβετε υπόψη σας ότι είναι πολύ πιο δυνατή σε γεύση και άρωμα από την αποξηραμένη.

Μαϊντανός:

ένα από τα πιο χρήσιμα φυτά που θα μπορούσατε να έχετε στο παράθυρο της κουζίνας σας! Ο μαϊντανός είναι εύκολος στην καλλιέργεια. Μια σπορά σε μια μικρή γλάστρα θα σας δώσει μαϊντανό για μήνες. Θέλει τακτικό πότισμα αλλά οπωσδήποτε καλή αποστράγγιση αλλιώς θα μαραθεί. Στην αρχή της ανάπτυξης πρέπει να το βλέπει πολύ ο ήλιος, όταν αναπτυχθεί επαρκώς όμως μπορεί να πάει και σε δυτικό ή ανατολικό προσανατολισμό χωρίς πρόβλημα.

Δεντρολίβανο:

πανέμορφο, αρωματικό και με πολλές θεραπευτικές ιδιότητες, το δεντρολίβανο θέλει απλά πολύ ήλιο. Αν έχετε ήδη στον κήπο σας και θέλετε να έχετε και στην κουζίνα σας, κόψτε ένα κλωναράκι και βάλτε στο σε νερό μέχρι να βγάλει ρίζες.
Tip: το έρπον δεντρολίβανο έχει εντονότερο άρωμα και όμορφη εξωτική εμφάνιση αλλά χρειάζεται χώρο.

Θυμάρι:

το θυμάρι λατρεύει τη ζέστη και τον ήλιο, και στην ουσία είναι τα μόνα που χρειάζεται για να διατηρηθεί υγιές! Νερό χρειάζεται πολύ λίγο από τη στιγμή που θα αναπτυχθεί επαρκώς αλλά θα πρέπει να το βλέπει συνέχεια ο ήλιος.
Tip: μην το βάλετε δίπλα σε ρίγανη!

Φασκόμηλο:

το φασκόμηλο αντέχει και στο μπαλκόνι σας, αλλά δεν αντέχει καθόλου το νερό. Βάλτε το σε ένα παράθυρο με δυνατό ήλιο. Θα ευχαριστηθείτε να δείτε το υπέροχο φύλλωμα του να αναπτύσσεται και να πίνετε ένα από τα καλύτερα αφεψήματα τις κρύες μέρες του χειμώνα!

Κόλιανδρο:

το κόλιανδρο είναι όπως και ο μαϊντανός ετήσιο φυτό το οποίο μπορείτε να το κρατήσετε στην κουζίνα σας για πληθώρα χρήσεων! Είναι όλο το φυτό βρώσιμο και αποδεδειγμένα ιδιαίτερα ευεργετικό κυρίως για το πεπτικό σύστημα και την αντιοξειδωτική του δράση. Τα φύλλα οι σπόροι ακόμα και το ρίζωμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σαλάτες, σούπες, ακόμα και ως προσθήκη στον καφέ σας.
Tip: προτιμήστε να ξεκινήσετε την καλλιέργεια με σπόρο, καθώς η μεταφύτευση είναι δύσκολη και συνήθως το φυτό δεν μπορεί να αναπτυχθεί.

Μαντζουράνα:

η μαντζουράνα, η δίδυμη αδερφή της ρίγανης, και όμως δεν τα πάνε καλά παρέα. Είναι όμορφο φρύγανο, το οποίο πολλαπλασιάζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η ρίγανη, και χρειάζεται την ίδια φροντίδα. Ξεχωρίζει από τη ρίγανη επειδή έχει ηπιότερο και πιο λεμονάτο άρωμα, ενώ τα φύλλα της είναι στρογγυλά συγκριτικά με τη ρίγανη. Θα την ευχαριστηθείτε τόσο στο μαγείρεμα, όσο σε ένα ευεργετικό έγχυμα. Το φύλλωμα της μπορείτε να το χρησιμοποιείτε και θεραπευτικά και καλλωπιστικά λουτρά!
Tip: καλλιεργούσαν στην αρχαιότητα μαντζουράνα για να προστατεύσουν τις οικείες τους από την αρνητική ενέργεια και για να προσελκύουν καλοτυχία!

Σε κάθε περίπτωση, η χρήση των βοτάνων δεν μπορεί να αντικαταστήσει την φαρμακευτική αγωγή. Επίσης μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες ή να αλληλεπιδράσει με άλλα φάρμακα. Για οποιαδήποτε πάθηση και θεραπεία, πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε το γιατρό σας.

Η Polartia εμπνευσμένη από την άνοιξη δημιουργεί μικρές κοριτσίστικες φιγούρες για να στολίσουν το σπίτι σας!

Έργο σκαλισμένο σε χαρτί canson
Διάσταση: 17X7εκ.

Περισσότερες πληροφορίες

Facebook @polartia