Οι 12 γιορτινές μέρες που μεσολαβούν μεταξύ παραμονής Χριστουγέννων και Θεοφανείων,έχουν συνδεθεί με μυριάδες τοπικά έθιμα ανά την ελληνική επικράτεια που ως κοινωνική αποστολή είχαν, πέραν του να τιμήσουν την γέννηση του θεανθρώπου, να ισχυροποιήσουν τους δεσμούς της οικογένειας.

Όπως εύκολα μπορούμε να φανταστούμε, ένας εξαίσιος τρόπος να μαζευτεί ολόκληρη η οικογένεια ήταν, είναι και θα είναι το φαγητό και ειδικότερα το παραδοσιακό γιορτινό τραπέζι με τα απαραίτητα χριστουγεννιάτικα φαγητά.

Και αν σήμερα στα μεγάλα αστικά κέντρα γνωρίζουμε σχεδόν αποκλειστικά την γαλοπούλα, υπάρχουν ακόμη μέρη της Ελλάδας που την εορταστική κρεατοφαγία την έχουν συνδυάσει με την σφαγή και κατανάλωση του οικόσιτου χοίρου, τα γνωστά «χοιροσφάγια».

Σε παλιότερες εποχές, κάθε σπίτι της ελληνικής υπαίθρου διέθετε και από έναν χοίρο που τον σίτιζε ολόκληρη την χρονιά με σκοπό την τελετουργική γιορτινή θυσία του.

Κανένα κομμάτι του χοίρου δεν πήγαινε χαμένο, κάτι που εύκολα αποδεικνύεται από την ύπαρξη πολλών χοιρινών εδεσμάτων που καταναλώνονταν σε μεγάλες συγκεντρώσεις από σπίτι σε σπίτι.

Χοιρομέρια, λουκάνικα, καπνιστές μπριζόλες, καβουρμάδες, απάκια και σύγλινα είναι μερικοί εκλεκτοί μεζέδες που επιβίωσαν μέσα στον χρόνο και που κάποτε συμπλήρωναν τα «σκουτελικά για ψυχικό» δηλαδή τα φαγώσιμα καλάθια με δώρα που δίνονταν στα φτωχότερα μέλη κάθε κοινότητας.

Κάθε τόπος δημιούργησε με το πέρασμα των χρόνων την δική του ιδιαίτερη παραδοσιακή χριστουγεννιάτικη κουζίνα μέσα από την οποία ερμήνευσε τα γεγονότα της θείας γέννησης και της έλευσης της νέας χρονιάς.

Η Μσούρα είναι το παραδοσιακό Χριστουγεννιάτικο φαγητό του Μελισσοχωρίου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μία τριλογία από χοιρινό κρέας, μοσχάρι και κοτόπουλο σιγοβρασμένο με λαχανικά και ρύζι στον φούρνο.

Οι σαρμάδες (ποντιακοί λαχανοντολμάδες) είναι άλλο ένα γιορτινό φαγητό που έχει συμβολική σημασία καθώς το τύλιγμα των φύλλων του λάχανου συμβολίζει τα σπάργανα του Χριστού.

Στις βόρειες περιοχές της Ελλάδας, το χοιρινό κρέας σερβίρεται συχνά με λάχανο τουρσί.

Στον Έβρο την παραμονή των Χριστουγέννων, στο τραπέζι υπήρχαν εννέα διαφορετικά φαγητά, άβραστα και νηστίσιμα, συμβολίζοντας την αφθονία φαγητών όλο τον χρόνο κατά παραλληλισμό των εννέα μηνών κυήσεως της Θεοτόκου.

Κατά μια άλλη εκδοχή τα εννέα φαγητά συμβολίζουν τα μέρη που επισκέφθηκαν ο Χριστός, η Παναγία και ο Ιωσήφ την περίοδο διωγμού του θείου βρέφους από τον Ηρώδη.

Πρώτη παραλλαγή των 9 φαγητών:

H πίτα
Tο κρασί
Tο μέλι
Tο καρπούζι
Tο σαραγλί
Tο μήλο
Tο πεπόνι
Tο σκόρδο
Tο κρεμμύδι

Δεύτερη παραλλαγή των 9 φαγητών
Xαλβάς
Eλιές
Αζυμη πίτα
Πιπεριές
Λάχανο
Ντομάτες
Μελιτζάνες
Αλατοπίπερο
Τουρσί

Η μπάμπω δεν λείπει από κανένα θρακιώτικο σπίτι: χοιρινό με μπόλικα μυρωδικά και μπαχαρικά, το οποίο σιγοβράζει όλο το βράδυ, ώστε να είναι έτοιμο και ζεστό το πρωί, μετά τη θεία λειτουργία των Χριστουγέννων.

Στην Ήπειρο το γιορτινό τραπέζι περιλαμβάνει λαχανοντολμάδες, πίτες όπως το κουσμερί ή χοσμερί, κρεατόπιτα, μπατσαριά, γαλατόπιτα
και γλυκιά κολοκυθόπιτα.

Στα Γιάννενα το αγριογούρουνο σαλμί αλλά και τα κλασσικά μπακλαβαδάκια έχουν την τιμητική τους και στα Ζαγοροχώρια φτιάχνουν τα «σπάργανα».

Στα Τρίκαλα ανήμερα των Χριστουγέννων, συνήθιζαν να τρώνε όλοι μαζί «γουρνάδα»,
δηλαδή ψητό χοιρινό κρέας.

Στην Έυβοια το βράδυ των Χριστουγέννων ψήνουν κομματάκια χοιρινού, στη θράκα, πασπαλισμένο με μπόλικο αλάτι, το λεγόμενο «κοντοσούφλι». Ακόμη παλιότερα έφτιαχναν τις «μπάμπες», που ήταν βρασμένο παχύ έντερο και παραγεμισμένο με συκώτι, σπλήνα, μυρωδικά και μπαχαρικά.

Στην Στερεά Ελλάδα την μέρα των γιορτών τρώνε χοιρινό με σέλινο, αλλά και κοτόσουπα. Η πηχτή και ο πατσάς επίσης είναι γιορτινοί μεζέδες, όπως και τα ψητά κρέατα.

Στην Πελοπόννησο πρωταγωνιστεί το γουρουνόπουλο ψημένο στο φούρνο αλλά και η κρεατόπιτα που είναι κλασσικό χριστουγεννιάτικο φαγητό στην Αρκαδία.

Στη Σπάρτη, οι νοικοκυρές την χριστουγεννιάτικη κουλούρα και τη κάνουν σε σχήμα σταυρού. Κάθε άκρη τη στολίζουν με αμύγδαλα και καρύδια.

Από την Κεφαλονιά μας έρχεται η «πουτρίδα», μαγειρευτό χοιρινό με λαχανικό εποχής, συνήθως λάχανο ή κουνουπίδι, που τρώγονταν την πρωτοχρονιά.

Στην Ζάκυνθο ανήμερα Χριστουγέννων σερβίρονταν μοσχάρι ή κότα αυγολέμονο ενώ την παραμονή κοβόταν η κουλούρα/χριστόψωμο (σαν καρβέλι ψωμί με λάδι, κρασί, γλυκάνισο και καρύδια).

Στην Λευκάδα συνηθίζεται ο κοκοτός (κόκορας) ή βοδινό μακαρονάδα.

Στα Κύθηρα κάποιοι ακόμα μαγειρεύουν τα νηστίσιμα κουκιά στιφάδο με πολλά κρεμυδάκια.

Στη Ρόδο απαραίτητα στο γιορτινό τραπέζι σερβίρονται τα «γιαπράκια», ντολμαδάκια δηλαδή ενώ στα υπόλοιπα νησιά παράλληλα με την γαλοπούλα σερβίρεται ψητό χοιρινό κρέας.

Στην Σάμο τρώνε τα χοιροσφάγια και τη πηχτή, που ήταν βρασμένο χοιρινό κρέας με λεμόνι, το οποίο έπηζε λόγω του λίπους και το έτρωγαν ανήμερα τα Χριστούγεννα.

1 πακέτο φύλλο κρούστας
Ελαιόλαδο για το άλειμμα των φύλλων
20 γαρίδες
1 φιλέτο γλώσσας
15 ψαχνά από μύδια
2 μέτρια καρότα
1 ξερό κρεμμύδι
1 κλωνάρι σέλινο
1 ποτήρι λευκό κρασί
2 κ.σ. ελαιόλαδο για τη γέμιση
2 κ.σ. βούτυρο
2 κ.σ. αλεύρι
1½ ποτήρι ζωμό γαρίδας
1 φλ. καφέ άνηθο ψιλοκομμένο
1 φλ. καφέ τριμμένο κασέρι
Μοσχοκάρυδο

Εκτέλεση

Ξεφλουδίζετε τις γαρίδες, ανοίγετε την πλάτη τους με ένα μαχαιράκι και αφαιρείτε το εντεράκι. Σε μια κατσαρόλα βάζετε τα κεφάλια, τα τσόφλια, τις ουρές από τις γαρίδες ,τις φλούδες από κρεμμύδια και καρότα και ότι περισσεύει απ’ το σέλινο.

Προσθέστε κόκκους από πιπέρια και μπαχάρι, μια φλούδα πορτοκάλι και σοτάρετε με ηλιέλαιο και βούτυρο έως ότου καραμελώσουν.

Σβήστε με λίγο λευκό κρασί και προσθέστε δυο λίτρα κρύο νερό και πάγο. Αφήστε να βράσει μέχρι να μένει το μισό. Στο τέλος σουρώστε και κρατήστε το ζωμό.

Σε μια μεγάλη κατσαρόλα ρίξτε λάδι, σέλινο και ψιλοκομμένο κρεμμύδι. Όταν μαλακώσουν προσθέστε το τριμμένο καρότο.

Βάζετε τις γαρίδες, το φιλέτο της γλώσσας ψιλοκομμένο και τα ψαχνά από τα μύδια, ανακατεύετε καλά, σβήνετε με το κρασί και αλατοπιπερώνετε.

Σβήνετε τη φωτιά και αφήνετε τα υλικά σας να ηρεμήσουν.

Ετοιμάζετε την μπεσαμέλ: σε μια κατσαρόλα ζεσταίνετε καλά το βούτυρο ή ελαιόλαδο με
ηλιέλαιο μισό μισό, ρίχνετε το αλεύρι και το καβουρδίζετε. Όταν πάρει ένα απαλό, σκούρο
χρώμα, ρίχνετε μέσα το ζωμό από τις γαρίδες και ανακατεύετε καλά με σύρμα μέχρι να γίνει μια λεία μπεσαμέλ.

Αποσύρετε την κατσαρόλα από τη φωτιά, ρίχνετε μέσα το τριμμένο κασέρι (παραλείψτε αν θέλετε τη συνταγή νηστίσιμη) αλάτι, πιπέρι και λίγο τριμμένο μοσχοκάρυδο.

Αφήνετε να κρυώσει και προσθέτετε τον ψιλοκομμένο άνηθο.

Ανακατεύετε και αμέσως μετά ρίχνετε μέσα τα μαγειρεμένα θαλασσινά σουρώνοντάς τα
από το λάδι. Η γέμισή σας είναι έτοιμη!

Προθερμαίνετε το φούρνο στους 180 βαθμούς.

Απλώνετε τα φύλλα πάνω σε μια λεία επιφάνεια και τα κόβετε σε τρεις ίσες λωρίδες. Στην άκρη κάθε λωρίδας βάζετε από μία κουταλιά γέμιση. Διπλώνετε τις λωρίδες των φύλλων σε τριγωνάκια και τα ακουμπάτε σε ένα ταψί λαδωμένο καλά. Όταν τελειώσει η γέμιση και το φύλλο, αλείφετε με λάδι όλα τα πιτάκια με τη βοήθεια ενός πινέλου και τα ψήνετε στον προθερμασμένο φούρνο, μέχρι το φύλλο να ροδίσει καλά και από τις δύο μεριές. Αν χρειαστεί, τα αναποδογυρίζετε!

Τα σερβίρετε χλιαρά σκέτα ή με πράσινη σαλάτα!

Καλή όρεξη!

Ποιος μπορεί να αντισταθεί σε καλοκαιρινές πράσινες σαλάτες λαχανικών;
Με λίγα και εύκολα υλικά μπορούν να γίνουν το νούμερο ένα στις επιλογές γεύματος που θα σε χορτάσουν και θα σε δροσίσουν, είτε είναι απλές πράσινες με φρέσκα μυρωδικά είτε πιο περίπλοκες με πληθώρα υλικών και χρωμάτων για κάθε γούστο!

Υλικά για τη σαλάτα

500 γρ. φασολάκια
2 αυγά
1 κονσέρβα τόνου σε λάδι
1 κρίθινο παξιμάδι
Παρμεζάνα

Υλικά για το dressing
5-6 κ.σ. ελαιόλαδο
χυμό από 1 λεμόνι
2 κ.σ. λευκό βαλσάμικο ξύδι
½ κ.σ. μουστάρδα καυτερή
ξύσμα λεμονιού
αλάτι
φρεσκοτριμμένο πιπέρι

Εκτέλεση
Καθαρίζουμε, πλένουμε και ζεματίζουμε τα φασολάκια σε καυτό νερό για 5-6 λεπτά.
Παράλληλα βράζουμε τα αυγά.
Όσο βράζουν τα φασολάκια, ετοιμάζουμε το dressing.

Σε ένα μπολ ανακατεύουμε το ελαιόλαδο, το χυμό λεμονιού, το ξύδι, τη μουστάρδα, αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι και το ξύσμα λεμονιού.
Βγάζουμε τα φασολάκια με τρυπητή κουτάλα και τα βάζουμε στο μπολ με το dressing.
Ξεπλένουμε τα βρασμένα αυγά με άφθονο κρύο νερό, βγάζουμε προσεκτικά τα τσόφλια και τα βάζουμε μέσα στη σαλάτα.
Προσθέτουμε τα παξιμαδάκια σπασμένα, τον τόνο και τα flakes τυριού.

Ανακατεύουμε να πάει το dressing παντού ώστε να δέσουν τα υλικά και σερβίρουμε!
Μπορούμε να αρωματίσουμε τη σαλάτα με λίγο ψιλοκομμένο άνηθο ή δυόσμο κατά προτίμηση!

Enjoy! 

Συστατικά:
2 σκορπίνες 1 κιλο περίπου
2 φλιτζάνια ελαιόλαδο
3 σκελίδες σκόρδο
3 μεγαλούτσικα κρεμμύδια
2 κ.σ πελτέ ντομάτας
½ ποτήρι κρασί
1 φρέσκια ντομάτα στον τρίφτη
1 κ.γ πάπρικα καυτερή
1 κ.γ πάπρικα καπνιστή

Εκτέλεση

Καθαρίζεις καλά τις σκορπίνες προσέχοντας το κεντρικό αγκάθι στην ράχη τους
Κόβεις τα κρεμμύδια και τα σοτάρεις στο ελαιόλαδο σε χαμηλή φωτιά
Όταν καραμελώσουν και αλλάξουν χρώμα τα κρεμμύδια ρίχνεις το σκόρδο, τον πελτέ και τα πιπέρια και ανακατεύεις καλά
Σβήνεις με κρασί

Ρίχνεις την ντομάτα κι ένα ποτήρι νερό
Σκεπάζεις να πάρει μία βράση και προσθέτεις τις σκορπίνες συμπληρώνοντας νερό μέχρι την μέση των ψαριών αν χρειάζεται
Αφού βράσουν για δεκαπέντε λεπτά  και τα γυρίσεις προσεκτικά βράζεις για δέκα λεπτά ακόμα μέχρι να δέσει η σάλτσα

Απόλαυσε το με ένα πιλάφι ή κοφτό ζυμαρικό!