Σύμφωνα με το νόμο «η διακοπή της εργασίας για μια γυναίκα για λόγους εμμηνορρυσίας» που συνδέονται, για παράδειγμα, «με παθολογίες όπως η ενδομητρίωση» αναγνωρίζεται «ως μια ειδική κατάσταση προσωρινής ανικανότητας» προς εργασία.

«Δίνεται σε αυτή την παθολογική κατάσταση μια ρύθμιση που θα προσαρμοστεί ώστε να εξαλειφθεί οποιαδήποτε αρνητική προκατάληψη» για τις γυναίκες «στον κόσμο της εργασίας», προστίθεται στο κείμενο.

«Είναι μια ιστορική ημέρα» έγραψε στο Twitter η υπουργός Ισότητας Ιρένε Μοντέρο, μέλος του κόμματος τις ριζοσπαστικής αριστεράς Podemos συμμάχου των Σοσιαλιστών στην κυβέρνηση.

Καμία διευκρίνιση δεν δίνεται στον νόμο για τη διάρκεια αυτής της άδειας ασθενείας, η οποία πρέπει να δίνεται από γιατρό που αμείβεται από την υπηρεσία κοινωνικής ασφάλισης.

Αυτή η άδεια περιόδου προκάλεσε, ωστόσο, επιφυλάξεις στους Σοσιαλιστές και επικρίθηκε ακόμη και από το συνδικάτο UGT.

Αυτό το συνδικάτο που πρόσκειται στους Σοσιαλιστές, ένα από τα δύο μεγαλύτερα στη χώρα, εξέφρασε κυρίως ανησυχία ότι ο νόμος μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη στην πρόσληψη γυναικών εκ μέρους εργοδοτών που θέλουν να αποφύγουν αυτές τις απουσίες.

Από την πλευρά του, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), το μεγαλύτερο της αντιπολίτευσης, προειδοποίησε για τον κίνδυνο «περιθωριοποίησης» και «στιγματισμού», καθώς και για ενδεχόμενες «αρνητικές συνέπειες στην αγορά εργασίας» για τις γυναίκες.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, η Ολυμπιονίκης Κωπηλασίας, Χριστίνα Γιαζιτζίδου, η Καρδιολόγος- Αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς, Δέσποινα Κοζατσάνη, η Εκπαιδευτικός – Διοικητικό και Ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Προστασίας Ατόμων με Αυτισμό Δ.Α.Δ. Καστοριάς, Ξένια Μπαλλή, η Συγγραφέας, Χρυσούλα Πατρώνου-Παπατέρπου, η Αντιπρόεδρος της Ένωσης Επαγγελματιών Λογιστών Φοροτεχνών Οικονομολόγων Καστοριάς, Θωμαή Σιμώτα, η Εικαστικός, Δωροθέα Χαρίτωνος και η Πρόεδρος του Συλλόγου Τυφλών και Ατόμων με Προβλήματα Όρασης Δυτικής Μακεδονίας, Ειρήνη Χρηστάκη, μοιράστηκαν εμπειρίες από την επαγγελματική και προσωπική τους ζωή απαντώντας σε ερωτήματα όπως:

“Πώς είναι να είσαι γυναίκα στον αθλητισμό; Στην πολιτική;”

“Πώς είναι να κινείσαι σε παραδοσιακά ανδροκρατούμενους επαγγελματικούς χώρους;”

“Ποιο είναι το γυναικείο βίωμα όταν συναντά την αναπηρία, τους πολλαπλούς ρόλους, τις διακρίσεις; ”

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους: η Γενική Γραμματέας Δημογραφικής, Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, Καλυψώ Γούλα, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καστοριάς, κ. Καλλίνικος, ο Βουλευτής Ν.Δ. Ν. Καστοριάς, Ζήσης Τζηκαλάγιας, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Παιδείας, Αθλητισμού και Κοινωνικής Μέριμνας του Δήμου Καστοριάς, Όλγα Θεοχάρη, η Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Μακεδονίας, Κάλη Κυριακίδου,η Πρόεδρος Τοπικής Κοινότητας Δήμου Καστοριάς, Χαρούλα Κουράκλη, η Αστυνομική Διευθύντρια, Πολυξένη Μπακλέση, εκπρόσωποι φορέων,  συλλόγων και πλήθος κόσμου.

Την συναντούμε με διάφορα επίθετα σε επικλήσεις όπως Κυθηρία, Παφία , Κυπρογενή, Αναδυομένη, Αλιγενή, Ερικυνή , Κνιδία, Κτήσυλλα, Ακιδαλία, Ιδαλίη , Αρεία, Νικηφόρος, Εύπλοια, Ποντία, Πελαγία, Εινάλια, Επιλιμένια, Εταίρα, Πάνδημος, Ουρανία, Καλλίπυγος, Αμβολογήρα, Νυμφία.

Η Αφροδίτη, η θεά της ομορφιάς και του έρωτα. Οι λογοτέχνες και καλλιτέχνες ανά τους αιώνες την εξύμνησαν σαν την ιδανική γυναίκα.

Γυναίκα.

Μια εικόνα, μια λέξη που απηχεί αρχαίες αντιλήψεις και μεταβάλλεται στο πέρασμα των αιώνων, προσλαμβάνοντας νέες αποχρώσεις στα μάτια των ζωγράφων, των συγγραφέων, των ποιητών αποθέτει στη μορφή της αλλεπάλληλα και αντιθετικά νοήματα. Είναι αμφιλεγόμενη, παράδοξη, δελεαστική, αινιγματική, συναρπαστική, πλανεύτρα, ερωμένη, σύζυγος, μητέρα, εκδικήτρια, αντικείμενο λατρείας,  φορέας δεινών και συμφορών.

Γυναίκα στον καθρέφτη.

Γυναίκα σε δυστοπία.

Γυναικοκτονία.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είναι σαφής: “Γυναικοκτονία” είναι η ανθρωποκτονία γυναικών από πρόθεση, επειδή είναι γυναίκες.

Το φαινόμενο των δολοφονημένων γυναικών βρίσκεται σε έξαρση, με κρούσματα πρωτόγνωρης βίας που παρουσιάζονται ως «εγκλήματα πάθους», «η κακιά στιγμή», «χάλασε η φάση». Γυναίκες  χάνουν τη ζωή τους όχι λόγω κάποιου ατυχήματος, ούτε σε κάποια ληστεία, ούτε κατά λάθος, ούτε λόγω μιας κακιάς στιγμής  δολοφονούνται επειδή είναι γυναίκες, επειδή είναι κορίτσια.

Από τα στοιχεία της Αστυνομίας φαίνεται ότι κάθε μήνα μία γυναίκα δολοφονείται από κάποιο μέλος της οικογένειάς της και μία ή δύο γυναίκες το μήνα δολοφονούνται από τον νυν ή πρώην σύζυγο ή σύντροφό τους.

Το «δικαίωμα στο οτιδήποτε» αναδύεται ως αίτημα γιατί ταιριάζει απόλυτα στον τρόπο που λειτουργεί η κοινωνία σε μια  εποχή που προσβάλλει , κακοποιεί, δολοφονεί βάναυσα.

Η γυναικοκτονία έρχεται ακριβώς για να αναδείξει, από τους αφρούς της θάλασσας, τα σεξιστικά εγκλήματα που αιώνες τώρα σπρώχνουμε κάτω από το εννοιολογικό, λεκτικό νομικό, πολιτισμικό, πατριαρχικό μας χαλί.

Cover: Δανάη Σμουστοπούλου, Venus

Alice Guy-Blache (1873-1968)

Η Alice Guy-Blache είναι ένας από τους πρώτους ανθρώπους που ασχολήθηκαν με την ολοκαίνουργια τότε τέχνη του κινηματογράφου. Δούλευε σε φωτογραφείο, είχε παρακολουθήσει το 1895 την πρώτη ταινία του παγκόσμιου σινεμά, εκείνη των γάλλων αδελφών Lumiere, και θέλησε να ασχοληθεί και εκείνη, όχι όμως δείχνοντας απλώς στιγμιότυπα από την πραγματική ζωή, ένα είδος πρώιμου ντοκιμαντέρ, σαν αυτό που έκαναν οι Lumiere, αλλά μια ταινία μυθοπλασίας με σενάριο και φαντασία. Έτσι δημιουργεί το La Fee auc Choux, για μια νεράιδα. Πρόκειται για την πρώτη ταινία που σκηνοθετήθηκε από γυναίκα αλλά και για την πρώτη αφηγηματική ταινία, πριν από εκείνες του Geogre Melies. Ποιες άλλες πρωτοτυπίες έκανε; Έκανε μια από τις πρώτες ομιλούσες ταινίες, πριν έρθει η καθιερωμένη ως πρώτη ομιλούσα ταινία The Jazz Singer (1927), έβαζε χρώμα στα καρέ της, πριν το έγχρωμο σινεμά, κάτι που έκανε και ο George Melies. Δημιούργησε αν όχι την πρώτη, μια από τις πρώτες βιβλικές ταινίες, το The Life of Christ (1906), μια από τις πρώτες (ίσως και η πρώτη κατά κάποιους) με μόνο αφροαμερικανικό καστ στο A Fool and his Money (1912) και έκανε για πρώτη φορά ένα τρόπον τινά φεμινιστικό σινεμά, καθώς συχνά στρεφόταν σε γυναίκες, απέδιδε τις εμπειρίες τους και τις υπερασπιζόταν. Τι άλλο να κάνει για να την θυμούνται το ίδιο όσο τον Melies ή τον Griffith;

Germaine Dulac (1882-1942)

Αν σας έλεγα ότι αυτή η γαλλίδα σκηνοθέτρια έκανε την πρώτη σουρεαλιστική ταινία όλων των εποχών, πιθανόν θα θεωρούσατε ότι ξεχνάω πως η πρώτη σουρεαλιστική ταινία είναι ο Ανδαλουσιανός σκύλος των Salvador Dali και Louis Bunuel. ΛΑΘΟΣ. Η ταινία των ισπανών καλλιτεχνών κυκλοφόρησε το 1929 και ήδη ένα χρόνο πριν, το 1928, είχε κυκλοφορήσει η σουρεαλιστική ταινία Το Κοχύλι και ο Κληρικός σε σκηνοθεσία της Germaine Dulac και σενάριο του γάλλου καλλιτέχνη της avant-garde, ποιητή και συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιού, Antonin Artaud. Το Βρετανικό Ινστιτούτο την έχει βάλει μέσα στην δεκάδα με τις καλύτερες φεμινιστικές ταινίες, παρότι έχει δεχτεί και αρνητικές κριτικές. Εκτός αυτής της ταινίας, η σκηνοθέτρια, θεωρητικός και δημοσιογράφος, είχε μια σημαντική πορεία στο ευρωπαϊκό σινεμά, ξεκινώντας την καριέρα της το 1915 και συνεχίζοντας αδιάκοπα μέχρι το 1935. Υπήρξε πρωτοπόρος όχι μόνο στο σουρεαλιστικό σινεμά, αλλά και στο ιμπρεσιονιστικό, ένα είδος κινηματογράφου που άκμαζε στην Γαλλία των sweet twenties (1920s) με πρωτοπόρο τον Abel Gance που το ξεκίνησε γύρω στα 1918-1919 και έπειτα ακριβώς ακολουθεί η Dulac με την ταινία της La Fete espagnole το 1920. Κάποιοι μάλιστα θεωρούν αυτή ως την πρώτη ιμπρεσιονιστική ταινία.

Dorothy Arzner (1897-1979)

Από την δεκαετία του 1920, όταν και ξεκίνησε η καριέρα της στο Hollywood, μέχρι την δεκαετία του 1940, όταν και αποσύρθηκε το 1943, ήταν η μόνη γυναίκα σκηνοθέτρια στο Hollywood. Έγινε η πρώτη γυναίκα που κατάφερε να μπει και να επιβληθεί στην αμερικανική βιομηχανία του κινηματογράφου, ήταν η πρώτη που εντάχθηκε στην Αμερικανική Ένωση Σκηνοθετών (Director’s Guild of America) και η πρώτη γυναίκα που σκηνοθέτησε ομιλούσα ταινία. Πρωτοπόρα και σε πολλά άλλα, καθώς δεν συνήθιζε να ντύνεται με το καθιερωμένο γυναικείο ντύσιμο της εποχής, αλλά προτιμούσε τα κοστούμια και τα ίσια, μονοκόμματα φορέματα χωρίς σχέδια και φιοριτούρες, ενώ χωρίς να το αποκαλύπτει και να το διατυμπανίζει, ποτέ δεν έκρυψε την ομοφυλοφιλία της και την επί χρόνια σχέση της με την χορογράφο Marion Morgan. Στην ζωή της έκανε σχέσεις και με μερικές ηθοποιούς, όπως τις Alla Nazimova και Billie Burke ενώ κυκλοφορούσαν φήμες για σχέσεις με τις θρυλικές ηθοποιούς Katharine Hepburn και Joan Crawford. Σκηνοθέτησε γνωστές και επιτυχημένες ταινίες της εποχής, με διάσημους ηθοποιούς για πρωταγωνιστές, όπως η Claudette Colbert, η Ginger Rogers, η Katharine Hepburn, η Joan Crawford, η Lucille Ball.

Jacqueline Audry (1908-1977)

Όπως η Arzner ήταν η πρώτη επιτυχημένη χολιγουντιανή σκηνοθέτρια, έτσι και η Audry είναι η πρώτη σκηνοθέτρια στην μεταπολεμική Γαλλία που έκανε εισπρακτικά επιτυχημένες ταινίες. Ξεκίνησε δίπλα στον σπουδαίο Max Ophuls και συνέχισε μια σημαντική καριέρα από το 1946 και το Les Malheurs de Sophie, βασισμένη στο ίδιο βιβλίο το οποίο μετέφερε στο σινεμά το 2016 ο Christophe Honore, μέχρι το 1967 και το Bitter Fruit με την Emmanuelle Riva (Χιροσίμα Αγάπη μου). Όλες οι ταινίες της ασχολούνται με γυναίκες, εκείνες είναι οι πρωταγωνίστριες και για αυτές ενδιαφέρεται, την ίδια εποχή που στο υπόλοιπο σινεμά οι γυναίκες ως επί τω πλείστον λειτουργούσαν σαν το όμορφο συμπλήρωμα του άνδρα πρωταγωνιστή. Μάλιστα, ο τίτλος μιας ταινίας της του 1958, ονομάζεται It’s All Adam’s Fault.

Ida Lupino (1918-1995)

Σκηνοθέτρια, παραγωγός ταινιών, ηθοποιός και τραγουδίστρια είναι μερικές από τις ασχολίες της πολυπράγμονα αγγλοαμερικανίδας Ida Lupino, μια από τις ελάχιστες γυναίκες που σκηνοθετούσαν και παρήγαγαν ταινίες στο Hollywoood κατά τα 50s. Πρόκειται για την πρώτη γυναίκα σκηνοθέτρια που έκανε φιλμ νουάρ, το The Hitch-Hiker το 1953, σε σενάριο μάλιστα δικό της. Μια ταινία που δεν ακολουθεί όλα τα κλισέ του είδους και διαφοροποιείται αρκετά από τις ταινίες νουάρ της εποχής. Είναι επίσης η μόνη γυναίκα που σκηνοθέτησε επεισόδιο της θρυλικής σειράς The Twillight Zone (The Masks). Ως ηθοποιός ξεκίνησε την καριέρα της το 1931 και έπαιξε σε πολλές ταινίες. Ως σκηνοθέτρια, ξεκίνησε την πορεία της το 1949 και σταμάτησε το 1966, συνέχισε όμως την υποκριτική καριέρα της έως το 1978.

Agnes Varda (1928-2019)

Ένας μύθος του γαλλικού σινεμά, η πρωθιέρεια του γαλλικού νέου κύματος, της Nouvelle Vague, που συνέβαλε απίστευτα τόσο στην ανάπτυξή του όσο και στο ντοκιμαντέρ, με το οποίο επίσης ασχολήθηκε αριστοτεχνικά. Σύζυγος του επίσης σπουδαίου γάλλου σκηνοθέτη Jacques Demy μέχρι τον θάνατό του, το 1990, χωρίς ποτέ να παγιδευτεί σε αυτό και ακολουθώντας τον δικό της δρόμο. Η καριέρα της ξεκίνησε το 1955 με το La Pointe Courte, μια ταινία πρόδρομος της Nouvelle Vague, την πρώτη ταινία της Nouvelle Vague κατά τον ιστορικό κινηματογράφο Georges Sadoul,  πριν ο Jean-Luc Godard και ο Alain Resnais δημιουργήσουν τις ταινίες τους το 1959, χρονιά που σηματοδοτεί την έναρξη του κύματος. Τα μποφόρ όμως για το ξεσηκωμό του τα είχε ήδη αρχίσει η ταινία της Varda. Η ταινία που την καθιέρωσε είναι αναμφίβολα η επόμενη, το Cleo de 5 a 7, για μια νεαρή γυναίκα και την ζωή της μέσα σε αυτό το διάστημα καθώς περιμένει κάτι εξετάσεις. Σε αυτή την ταινία οφείλει πολλά το cinema verite, το ψευδοντοκιμαντερίστικο σινεμά μυθοπλασίας αλλά και το σινεμά της Akerman στο οποίο θα γίνει αναφορά αργότερα. Το 1985 κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στην Βενετία και έγινε η δεύτερη γυναίκα που το κατόρθωσε, μετά την γερμανίδα σκηνοθέτρια Margarethe von Trotta, που έγινε η πρώτη το 1981. Ευαισθητοποιημένη για ζητήματα που αφορούν τις γυναίκες (σχεδόν πάντα εκείνες πρωταγωνιστούν), αλλά και για κοινωνικά ζητήματα, για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, για τους Μαύρους Πάνθηρες με το ομώνυμο ντοκιμαντέρ που έκανε το 1968 και πολλά άλλα.

Nora Ephron (1941-2012)

Η διάσημη αμερικανίδα δημοσιογράφος, συγγραφέας και σκηνοθέτρια κατάφερε κάτι αξιοσημείωτο, να επιβληθεί στον ανδροκρατούμενο χώρο του Hollywood και να ξεχωρίσει με μια σειρά πολύ επιτυχημένες εμπορικά ταινίες που είτε έγραψε είτε σκηνοθέτησε είτε και τα δύο και για τα οποία βρέθηκε στα Όσκαρ. Συγκεκριμένα προτάθηκε τρεις φορές για Όσκαρ σεναρίου, για το Silkwood (1983), το When Harry Met Sally (1989) και το Sleepless in Seattle (1993). Συνεργάστηκε με πρωτοκλασάτα ονόματα όπως την Meryl Streep και την Cher στο Silkwood, με τον Jack Nicolson στο Heartburn (και οι δύο ταινίες σε σενάριο δικό της και σκηνοθεσία του Mike Nichols). Το σκηνοθετικό της ντεμπούτο το έκανε το 1992 με το This is my Life και συνέχισε δυναμικά με Tom Hanks και Meg Ryan στο Sleepless in Seatlle και στο You’ ve Got Mail (1998), με τον Steve Martin και τον διευθυντή φωτογραφίας του Ingmar Bergman, Sven Nykvist στο Mixed Nuts (1994), με τον John Travolta στο Michael (1996) και στο Lucky Numbers (2000), με την Nicole KIdman στο Bewitched (2005) και τέλος η καριέρα της έκλεισε με το Julie and Julia με τις Meryl Streep και Amy Adams. Δεν είναι ό,τι πιο εύκολο να καθιερωθεί ως μια από τις πιο επιτυχημένες σκηνοθέτριες ρομαντικών ταινιών, κομεντί και κωμωδιών και πράγματι τα κατάφερε.

Chantal Akerman (1950-2015)

Όταν μιλάμε για φεμινιστικό σινεμά, μία από τις πρώτες που θα πρέπει να μας έρχονται στο μυαλό είναι η βελγίδα σκηνοθέτρια, σεναριογράφος και καλλιτέχνιδα Chantal Akerman. Η καριέρα της ξεκίνησε το 1968, ενώ η απόφαση πάρθηκε το 1965 όταν είδε την ταινία του Jean-Luc Godard, Pierrot le fou και αποφάσισε τότε ότι αυτό θέλει να γίνει. Επιρροές διακρίνονται στο έργο της από θεωρητικά κείμενα και φιλοσοφικά έργα, όπως εκείνα της θεωρητικού του κινηματογράφου και σκηνοθέτριας Laura Mulvey (1941), η οποία μίλησε για το γυναικείο βλέμμα και δημιούργησε λίγες ταινίες κατά τις δεκαετίες 1970 και 1980 ώστε να εφαρμόσει τις θεωρίες της. Η Akerman το κατόρθωσε με ταινίες όπως το Je Tu Il Elle (1974), μια από τις πιο γνωστές της είναι το Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles. Θεωρείται από τα αριστουργήματα του φεμινιστικού σινεμά, μια ταινία που επηρεάστηκε από την προαναφερθείσα ταινία της Varda, καθώς εστιάζει στην καθημερινότητα μιας νοικοκυράς μέσα σε διάστημα τριών ημερών. Το σινεμά της αρκετά αυτοαναφορικό και σε μια έντονη προσπάθεια να δείξει τόσο τις ζωές γυναικών όσο και εν γένει την απλότητα της ζωής, μακριά από έναν κινηματογράφο υψηλών νοημάτων και μεγάλων θεμάτων. Η καριέρα της έκλεισε το 2015 με το ντοκιμαντέρ No Home Movie, με συζητήσεις της ίδιας και της μητέρας της, λίγους μήνες πριν η μητέρα της πεθάνει και ύστερα από αυτό η ίδια αυτοκτονήσει, έπειτα από κατάθλιψη.

Lina Wertmuller (1928)

Πολύ πριν αρχίσουν οι γυναίκες συνάδελφοί της να τιμώνται με υποψηφιότητες και νίκες στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου και στα Όσκαρ, η Lina Wertmuller, η ιταλίδα σκηνοθέτρια και σεναριογράφος το είχε ήδη καταφέρει. Το 1972 και το 1973 προτάθηκε για Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες για τις ταινίες της The Seduction of Mimi και Love and Anarchy αντίστοιχα, το 1977 προτάθηκε για Όσκαρ σκηνοθεσίας και πρωτότυπου σεναρίου για το Seven Beauties και έτσι έγινε η πρώτη γυναίκα που προτάθηκε ποτέ για σκηνοθεσία, για Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 1986, για Χρυσό Λέοντα στην Μπιενάλε το 1989 με το Crystal or Ash, Fire or Wind, ενώ έγινε μόλις η δεύτερη γυναίκα σκηνοθέτρια που κέρδισε τιμητικό Όσκαρ για την προσφορά της στον κινηματογράφο το 2019 και όλα αυτά με ταινίες στην ιταλική γλώσσα. Η καριέρα της ξεκίνησε το 1963 με το The Lizards και έχει σταματήσει από το 2004 με το Too Much Romance…Its Time for Stuffed Peppers. Υπηρέτησε έναν κινηματογράφο έντονα πολιτικοκοινωνικό, και ασχολήθηκε με μια ποικιλία ειδών, από την κωμωδία μέχρι το ανδροκρατούμενο western.

Barbra Streisand (1942)

Σίγουρα όλοι την ξέρουν ως μια από τις μεγαλύτερες φωνές της αμερικανικής μουσικής, πολλοί την ξέρουν ως ηθοποιό σε γνωστές ταινίες, ανάμεσα τους το Funny Girl για το οποίο κέρδισε Όσκαρ Α’ Γυναικείου ρόλου, εξ ημισείας με την τεράστια Katharine Hepburn για το The Lion in Winter, το Hello Dolly, το A Star is Born, ενώ πιο πρόσφατα καλώς ή κακώς την θυμόμαστε στο Meet the Fockers και Little Fockers με τον Ben Stiller. Ανάμεσα σε όλα αυτά, είναι και μια πολύ ταλαντούχα σκηνοθέτρια και είναι κάτι που όλοι οφείλουμε να θυμόμαστε. Μπορεί να μην ασχολήθηκε τόσο πολύ με αυτό, αλλά οι τρεις ταινίες που σκηνοθέτησε άφησαν το δικό τους αποτύπωμα και τα δικά τους ρεκόρ. Πρώτη της ταινίας το Yentl το 1983, ταινία για την οποία κέρδισε την Χρυσή Σφαίρα σκηνοθεσίας και έτσι έγινε η πρώτη γυναίκα που το κατόρθωσε. Ακολούθησε το The Prince of Tides (1991) με την ίδια και τον Nick Nolte, ταινία για την οποία ξαναπροτάθηκε για Χρυσή Σφαίρα σκηνοθεσίας μαζί με επτά υποψηφιότητες για Όσκαρ, μαζί με εκείνο της καλύτερης ταινίας για το οποίο ήταν υποψήφια η ίδια η Streisand ως παραγωγός. Τέλος, ήρθε το The Mirror has Two Faces το 1996 με την ίδια, τον Jeff Bridges και την Lauren Bacall, που προτάθηκε για Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου. Φαίνεται βέβαια πως ίσως δεν έχει σταματήσει η σκηνοθετικής καριέρα καθώς φημολογείται μια πιθανή σκηνοθετική επιστροφή της για μια άτιτλη προς το παρόν ταινία.

Kathryn Bigelow (1951)

Και φτάνουμε στην σκηνοθέτρια που κατάφερε αυτό που δεν είχε γίνει μέχρι τότε. Να κερδίσει το Όσκαρ σκηνοθεσίας, κάτι που επετεύχθη το 2009 για το Hurt Locker, έχοντας ως αντίπαλό της τον πρώην σύζυγό της και σκηνοθέτη του Τιτανικού και του Avatar, James Cameron. Πριν από αυτό όμως, είχε γίνει και η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το βραβείο Saturn σκηνοθεσίας το 1995 για την ταινία Strange Days. Η καριέρα της ξεκίνησε το 1981 με το The Loveless με τον Willem Dafoe, συνεχίστηκε με το Near Dark (1987), που είναι η πρώτη ταινία που σκηνοθετεί μόνη της και πρόκειται για μια ταινία τρόμου με βαμπίρ, έπειτα ήρθε το Blue Steel, ένα θρίλερ δράσης με την Jamie Lee-Curtis, το Point Break (1991), επίσης θρίλερ δράσης, το επιστημονικής φαντασίας θρίλερ Strange Days (1995), μέχρι να φτάσει στα πολεμικά The Hurt Locker, για το οποίο κέρδισε και Όσκαρ σκηνοθεσίας αλλά και Όσκαρ καλύτερης ταινίας και είναι η μόνη ταινία που κερδίζει αυτό το βραβείο και είναι σκηνοθετημένη από γυναίκα, ακολούθησε το Zero Dark Thirty, το οποίο επίσης προτάθηκε για όσκαρ καλύτερης ταινίας και φτάνουμε στο πιο πρόσφατο Detroit (2017) για την δυσάρεστη τροπή μιας διαμαρτυρίας. Για ποιο λόγο αναφέρω τα είδη; Γιατί ποτέ δεν ασχολήθηκε με αυτό που παραδοσιακά και υποτιμητικά αναφέρεται ως γυναικείο σινεμά. Η Bigelow δεν καταλαβαίνει από τέτοιες διακρίσεις και έκανε ταινίες που άνετα θα μπορούσαν να είχαν σκηνοθετηθεί και από κάποιον άντρα συνάδελφό της. Μόνο που δεν έγινε!

Jane Campion (1954)

Αν η Bigelow κατάφερε να γίνει η πρώτη βραβευμένη με Όσκαρ σκηνοθεσίας σκηνοθέτρια, η νεοζηλανδή σκηνοθέτρια Jane Campion έγινε η πρώτη που κέρδισε τον πολυπόθητο Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες το 1993 για την ταινία The Piano. Επίσης, μετά την Wertmuller, έγινε η δεύτερη σκηνοθέτρια που προτάθηκε για Όσκαρ σκηνοθεσίας την ίδια χρονιά με τον Φοίνικα και για την ίδια ταινία για την οποία κέρδισε το Όσκαρ καλύτερου πρωτότυπου σεναρίου. Η καριέρα της ξεκίνησε με ταινίες μικρού μήκους το 1980 για να κάνει την πρώτη της μεγάλου μήκους τηλεοπτική ταινία το 1986, το Two Friends, και την πρώτη της μεγάλου μήκους κινηματογραφική ταινία το Sweetie το 1989. Ακολούθησε το An Angel at my Table το 1990 για την οποία προτάθηκε τόσο στο Φεστιβάλ Βενετίας όσο και στο Φεστιβάλ του Τορόντο και έπειτα ήρθε η ύψιστη καταξίωση με το The Piano το 1993. Προτάθηκε για οκτώ Όσκαρ, κέρδισε Χρυσό Φοίνικα (παραμένει η μόνη γυναίκα που το έχει επιτύχει). Ακολούθησε το επίσης πολύ καλό The Portrait of a Lady με την Nicole Kidman, το ψυχολογικό θρίλερ In the Cut με την Meg Ryan (2003), το Bright Star (2009) για την ζωή του John Keats για το οποίο ξαναπροτάθηκε για Χρυσό Φοίνικα, αλλά και η πολύ καλή σειρά μυστηρίου Top of the Lake και Top of the Lake: China Girl του 2013 και 2016 αντίστοιχα. Στον κινηματογράφο περιμένουμε την επιστροφή της με το The Power of the Dog μέσω του Netflix με πρωταγωνιστές τους Benedict Cumberbatch, Kirsten Dunst, Jesse Plemons. Στις πιο πολλές ταινίες και εκείνη ασχολείται ιδιαίτερα με τις γυναίκες και την δική τους προσέγγιση στα πράγματα, με μια αξιοσημείωτη ευαισθησία και ειλικρίνεια.

Patty Jenkins (1971)

Η αμερικανίδα σκηνοθέτρια Patty Jenkins έχει επίσης καταφέρει πολλά. Πέραν του ότι έχει προταθεί για Emmy σκηνοθεσίας για την τηλεοπτική σειρά The Killing, και έχει κερδίσει το βραβείο σκηνοθεσίας για την ίδια δουλεία από το σωματείο αμερικανών σκηνοθετών, πέραν του ότι το σκηνοθετικό της ντεμπούτο έγινε το 2003 με την πολύ καλή ταινία The Monster που έδωσε το Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου στην Charlize Theron και για την οποία η ίδια προτάθηκε για Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου, μετά από χρόνια ενασχόλησης με την τηλεόραση, επέστρεψε στον κινηματογράφο το 2017 για να σκηνοθετήσει την Wonder Woman και το 2020 το σίκουελ Wonder Woman 1984, κάτι που λίγες γυναίκες έχουν καταφέρει, να αναλάβουν δηλαδή τα σκηνοθετικά ηνία ενός αμερικάνικου blockbuster. Με εισπράξεις κοντά στο ένα δις έγινε η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία που έχει σκηνοθετηθεί από γυναίκα. Αυτό έδωσε το έναυσμα να εμπιστευτούν τις υπερηρωικές ταινίες και τις ταινίες με μεγάλο μπάτζετ και σε σκηνοθέτριες, όπως έγινε με την Mulan της Disney που σκηνοθέτησε η Niki Caro, και έγινε η δεύτερη γυναίκα σκηνοθέτρια που προσέλαβε η Disney για να σκηνοθετήσει μια ταινία πάνω από 100 εκατομμύρια μπάτζετ, ενώ αναμένεται να δούμε την Black Widow (2021) της Marvel με την Scarlett Johansson σε σκηνοθεσία της αυστραλής σκηνοθέτριας Cate Shortland και το The Eternals (2021) επίσης της Marvel με την Angelina Jolie σε σκηνοθεσία της Chloe Zhao. Έτσι, μεγάλα στούντιο όπως η Disney, η Marvel και η DC εμπιστεύονται γυναίκες για τα πρότζεκτ τους. Από την Jenkins περιμένουμε και τρίτη Wonder Woman, όπως έχει ανακοινωθεί αλλά και το Roque Squadron (2023), μια ταινία του franchise του Star Wars, οπότε θα δούμε γυναίκα σκηνοθέτρια και στο διάσημο διαστημικό saga.

Ava DuVernay (1972)

Η αφροαμερικανίδα σκηνοθέτρια Ava DuVernay διαθέτει πολλές πρωτιές στο ενεργητικό της αλλά και πολλές δυσκολίες ούσα μια μαύρη γυναίκα. Τίποτα όμως δεν την σταμάτησε. Η καριέρα της ξεκίνησε το 2008 με το ντοκιμαντέρ This is The Life και το 2010 με το δραματικό I Will Follow, μια ταινία που έγινε γνωστή και βρέθηκε στα βραβεία μόνο εντός της αφροαμερικανικής κοινότητας. Το 2012 το Middle of Nowhere προβλήθηκε στο σημαντικότατο φεστιβάλ του Sundance και κέρδισε το βραβείο σκηνοθεσίας, με αποτέλεσμα να γίνει η πρώτη μαύρη γυναίκα που το κατόρθωσε. Ακόμα πιο διάσημη την έκανε η επόμενη ταινία, η Selma (2014) που βρέθηκε στις Χρυσές Σφαίρες με υποψηφιότητα σκηνοθεσίας ως η πρώτη μαύρη γυναίκα που το πέτυχε, ενώ προτάθηκε για Όσκαρ καλύτερης ταινίας και έγινε η πρώτη ταινία μαύρης γυναίκας που προτείνεται για καλύτερη ταινία. Ακολούθησε το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ 13th που προτάθηκε για Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ, σε παραγωγή Netflix, η ταινία A Wrinkle in Time (2018, μια περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας της Disney με την Oprah Winfrey και την Reese Witherspoon. Με ένα μπάτζετ που ξεπερνάει τα εκατό εκατομμύρια, είναι η πρώτη ταινία υψηλού προϋπολογισμού που σκηνοθετεί μαύρη γυναίκα και μια από τις λίγες όπως είπαμε και νωρίτερα που σκηνοθετείται γενικά από γυναίκα. Σκηνοθέτησε και έγραψε την εξαιρετική σειρά When They See Us με έντεκα υποψηφιότητες στα Emmy, είναι δημιουργός και παραγωγός της σειράς Cherish the Day, μια σειρά ανθολογίας και ετοιμάζει το δυστοπικό DMZ για το HBO Max με την Rosario Dawson.

Chloe Zhao (1982)

Μια πολύ ταλαντούχα σκηνοθέτρια που ανακαλύψαμε τα τελευταία χρόνια είναι η κινέζα δημιουργός Chloe Zhao. Η πορεία της ξεκίνησε το 2015 με το Songs My Brothers Taught Me, ταινία που βρέθηκε στο Sundance και στις Κάννες και μας σύστησε την ατμοσφαιρική, λυρική και ποιητικά ρεαλιστική σκηνοθεσία της. Σκηνοθέτρια, σεναριογράφος και μοντέρ δεν αφήνει τίποτα στην τύχη του. Ακολούθησε το The Rider (2017), με το οποίο ξαναβρέθηκε στις Κάννες αλλά και στις ελληνικές Νύχτες Πρεμιέρας, για να έρθει η καταξίωση το 2020 με το σπουδαίο Nomadland με την Frances McDormand. Για αυτή την ταινία κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στην Μπιενάλε και έγινε η πέμπτη γυναίκα που το κέρδισε, κέρδισε το βραβείο κοινού στο Φεστιβάλ του Τορόντο, που είναι το μεγαλύτερο βραβείο του συγκεκριμένου Φεστιβάλ που δεν έχει κριτική επιτροπή. Είναι η μόνη ταινία που κερδίζει και σε Βενετία και σε Τορόντο. Επίσης, προτάθηκε για τέσσερις Χρυσές Σφαίρες, κέρδισε δύο για καλύτερη ταινία (ως παραγωγός η ίδια) και για καλύτερη σκηνοθεσία, ούσα η δεύτερη που το κερδίζει μετά την Streisand και η πρώτη ασιάτισσα. Ακόμα δεν έχουν ανακοινωθεί οι υποψηφιότητες των Όσκαρ (αναμένονται την άλλη εβδομάδα) αλλά σίγουρα θα είναι υποψήφια η ίδια και για σκηνοθεσία και για καλύτερη ταινία και κατά πάσα πιθανότητα και για σενάριο. Αν κερδίσει την σκηνοθεσία, θα γίνει και εκεί η δεύτερη γυναίκα που το καταφέρνει έπειτα από την Bigelow.

Julie Taymor

Και αν κάποιος αναρωτηθεί, μα υπάρχουν πολλές άλλες γυναίκες σκηνοθέτριες; Μήπως αυτές είναι απλώς κάποιες εξαιρέσεις; Ορίστε μερικές μόνο από τις πιο ταλαντούχες ή τις πιο επιτυχημένες (ή και τα δύο) σκηνοθέτριες του 20ού και 21ου αιώνα: Lois Weber, Jane Arden, Barbara Kopple, Jennifer Kent, Naomi Kawase, Susanne Bier, Greta Gerwig, Marjane Satrapi, Mira Nair, Claire Denis, Debra Granik, Sally Potter, Ana Lily Amirpour, Celine Sciamma, Marielle Heller, Maren Ade, Mia Hansen-Love, Sofia Coppola, Dee Rees, Lucrecia Martel, Lulu Wang, Kelly Reichardt, Radha Blank, Eliza Hittman, Emerald Fennel, Regina King, Ildiko Enyedi, Adina Pintilie, Andrea Arnold, Angelina Jolie, Jodie Foster, Liv Ulmann, Αθηνά Ραχήλ-Τσαγγάρη, Julie Delpy, Julie Taymor, Karyn Kusama, Lynne Ramsay, Mary Harron, Mimi Leder, Nancy Meyers, Phyllida Lloyd, Sam Taylor-Johnson, Autumn de Wilde, Nia DaCosta, Alice Rohrwacher, Nadine Labaki, Catherine Hardwicke, Elizabeth Banks.

Έχοντας εκδοθεί το 1992, οι Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους της Αμερικανίδας ποιήτριας, cantadora, γιουνγκιανής ψυχαναλύτριας και ακτιβίστριας Clarissa Pinkola Estés είναι ένα ήδη κλασικό βιβλίο που περιέχει σπόρους ιστοριών για τη γυναικεία κατάσταση. Με σημείο εκκίνησης τη θέση ότι η γυναικεία ψυχή έχει απαξιωθεί και κακοποιηθεί ‒όπως και η φύση κατά την Ανθρωπόκαινο‒, αναζητεί, προσδιορίζοντας τις επιπτώσεις της εξημέρωσης (την αποψίλωση του ψυχικού οικοσυστήματος), να αφυπνίσει το αρχέτυπο της Άγριας Γυναίκας, όπως εμφανίζεται στα μυητικά όνειρα, στις ενοράσεις, στα σύμβολα, στην πρωτόγονη τέχνη και στα λαϊκά παραμύθια, στο συλλογικό ασυνείδητο. Προκειμένου να καταδείξει τη ζωτική αξία της λεπταίσθητα ανυπότακτης γυναίκας ως φύλου και ως ενέργειας («Χωρίς εμάς η Άγρια Γυναίκα πεθαίνει. Χωρίς την Άγρια Γυναίκα εμείς πεθαίνουμε»), η συγγραφέας βαδίζει επί τα ίχνη των λύκων. Σύμβολα προστασίας, μαχητικότητας και ελευθερίας, φορείς πίστης, κρατούν σε ισορροπία τον φυσικό τους βιότοπο ‒ από τους αρχαίους μύθους ως τη σύγχρονη οικο-λογοτεχνία της επαναγρίευσης (rewilding):

«Ο λύκος ζει για τη γη.
Όμως ο λύκος είναι μικρός, δεν καταλαβαίνει πολλά.
Τρέχει μπρος πίσω, κυνηγώντας τη διαίσθησή του και κλαίγοντας γοερά.
Πρέπει να ταΐσει τη γούνα του.
Η νύχτα χιονίζει άστρα και η γη ραγίζει».

Στο δάσος, ως τόπο μύησης στα παραμύθια, γράφεται το bildungsroman της θηλυκότητας στις πληθυντικές όψεις της. Ανέκαθεν οι γυναίκες είχαν τα κρησφύγετά τους: όταν ένιωθαν αποστεγνωμένες, καταβεβλημένες, φιμωμένες, ακινητοποιημένες λόγω της αμφιθυμίας και της ακρωτηριασμένης επιθυμίας, «κατέφευγαν στα δέντρα, στις σπηλιές, στα δάση και στις ντουλάπες» (σ. 14). Εκεί άναβε η σπίθα της επιβίωσης: οξυμμένη διαίσθηση, παιγνιώδες πνεύμα, αφοσίωση, εγρήγορση, αισθαντική ευφυΐα. Η άχρονη και οικουμενική τοπολογία αρχετύπων αναδύεται μέσα από την ανάγνωση 16 παραμυθιών. Ζωντανά πλάσματα και οι ιστορίες ‒νομάδες όπως οι λύκοι και οι γυναικείοι κύκλοι‒, διασχίζουν σύνορα, επιδημίες και πολέμους, τρέφουν τη λαχτάρα για ζωή, αποκρυσταλλώνουν βιώματα.

Το πρωταρχικό σημείο επαφής με τη φύση είναι το σώμα, ως ετερογενής επικράτεια θαυμάτων, πολύγλωσσο αποθετήριο μνήμης, αιμάτινο χνάρι και μαρμαρυγή κυττάρου.

«Ήμουν μακρινή. Ορατή όμως στα πιο απομακρυσμένα βουνά μου και στα πιο απόμακρα ποτάμια μου», Κλαρίσε Λισπέκτορ.

Η Άγρια Γυναίκα υπερασπίζεται τα αρχαία δάση και τις ηλικιωμένες, στο πλαίσιο των αλληλεπικαλυπτόμενων ηλικιών της ‒ «τιμώντας τη γυναίκα που είμαι/ και την ψυχή της γυναίκας που είμαι». Συχνά είναι εξόριστη, πάντα περιπλανώμενη: πορεύεται μέσα από ενέδρες στην έρημο, βρίσκει μυστικά φεγγερά περάσματα και, λιώνοντας σαράντα ζευγάρια σιδερένια παπούτσια, αναζητά την κοινότητα-αγέλη της.

«Από την προϊστορία είχα ξεκινήσει την πορεία μου στην έρημο, και δίχως άστρο να με οδηγεί, μονάχα με την οδό της απωλείας να με οδηγεί, μονάχα με το ξεστράτισμα να με οδηγεί ‒ μέχρι που, μισοπεθαμένη από την έκσταση της κούρασης, φωτισμένη από πάθος, είχα επιτέλους βρει το θησαυροφυλάκιο. Και μες στο θησαυροφυλάκιο, μέσα σε σπινθηρισμούς δόξας, το κρυμμένο μυστικό» Κλαρίσε Λισπέκτορ.

Η Άγρια Γυναίκα υπερασπίζεται τα αρχαία δάση και τις ηλικιωμένες, στο πλαίσιο των αλληλεπικαλυπτόμενων ηλικιών της ‒ «τιμώντας τη γυναίκα που είμαι/ και την ψυχή της γυναίκας που είμαι».Συχνά είναι εξόριστη, πάντα περιπλανώμενη: πορεύεται μέσα από ενέδρες στην έρημο, βρίσκει μυστικά φεγγερά περάσματα και, λιώνοντας σαράντα ζευγάρια σιδερένια παπούτσια, αναζητά την κοινότητα-αγέλη της.

«Από την προϊστορία είχα ξεκινήσει την πορεία μου στην έρημο, και δίχως άστρο να με οδηγεί, μονάχα με την οδό της απωλείας να με οδηγεί, μονάχα με το ξεστράτισμα να με οδηγεί ‒ μέχρι που, μισοπεθαμένη από την έκσταση της κούρασης, φωτισμένη από πάθος, είχα επιτέλους βρει το θησαυροφυλάκιο. Και μες στο θησαυροφυλάκιο, μέσα σε σπινθηρισμούς δόξας, το κρυμμένο μυστικό» Κλαρίσε Λισπέκτορ.

Κόρη του ανέμου και του δρόμου, αλλάζοντας ουρανούς, κινείται προς το νόστιμον ήμαρ, επιθυμώντας μια ταυτότητα που συγκροτείται από ρυθμικές μετατοπίσεις· όχι μόνο να μην εγκλωβίζεται αλλά και ενδυναμωμένη να διευρύνει συνεκτικά τη ζωή. «Περιπλανώμενη. Εγώ Σειρήνα, εγώ γουρούνι, κέδρος, αέρας, ουρανός. Δεν είχα δεκάρα τσακιστή, ούτε σπίτι, ούτε γέρικο σκυλί να θυμάται και να με περιμένει. Και όπως πήγαινα και πήγαινα και πήγαινα, ένα κύμα από αίμα, απ’ αυτά που κανένας θνητός, όσο μαθημένος και προσεχτικός να είναι, δεν φαντάστηκε» Κατερίνα Γώγου.

Συχνά είναι εξόριστη, πάντα περιπλανώμενη: πορεύεται μέσα από ενέδρες στην έρημο, βρίσκει μυστικά φεγγερά περάσματα και, λιώνοντας σαράντα ζευγάρια σιδερένια παπούτσια, αναζητά την κοινότητα-αγέλη της.

Κατά την κυκλοτερή εναλλαγή των ψυχικών εποχών ενσωματώνονται οι αντιθέσεις, σύμφωνα με την ηρακλείτεια εναντιοδρομία (ο όρος χρησιμοποιείται από τον Γιουνγκ), όπως στον ινδιάνικο μύθο των δύο λύκων εικονογραφούνται το εσώτερο φως και σκοτάδι.

«Συνεχίζω πάντα να εγκαινιάζω, ανοίγοντας και κλείνοντας κύκλους ζωής, πετώντας τους σε μιαν άκρη, μαραμένους, γεμάτους από παρελθόν» Κλαρίσε Λισπέκτορ.

Καιρός του σπείρειν, του θερίζειν, του θνήσκειν: στο λυκόφως ανακαλούνται κομμάτια θαμμένα, καταπιεσμένα, διαμελισμένες πλευρές της ζωής, για να αναδυθεί το χρυσό φιτίλι του αρχέγονου, του ακτινοβόλου, η θάλλουσα θηλυκή ενέργεια.

«Σε μια δασωμένη εποχή κατοικούν τα κορίτσια που υπήρξα, σε μια περασμένη εξοχή, σε μια πατρίδα στο χρόνο που δεν μπορώ να επιστρέψω. Ένας καιρός ανάποδος με τραβάει στ’ ανοιχτά. Κι απομακρύνονται παραλίες και κήποι. Γερνώ, ξενιτεύομαι» Νίκη-Ρεβέκκα Παπαγεωργίου.

Οι διαβατήριες τελετές λειτουργούν εν είδει πορθμείου σύνδεσης με τον κάτω κόσμο: διπλή ιθαγένεια. Μελετήτρια των πα­λιών σκιών, η ηλικιωμένη Γνώστρια συναρμολογεί κόκαλα τραγουδώντας ‒ τα τεθνηκότα αναγεννώνται. «Δεν ήξερα ότι αυτά τα στέρεα οστά μου, αυτά τα γλυπτά, δε θα θρυμματίζονταν» Αν Σέξτον.

Ο σκελετός: η άφθαρτη δύναμη της γυναικείας φύσης που βιώνει απώλειες (εντέλει προσοδοφόρες ψυχικά) και αιμόφυρτη προχωρά. Στο ομότιτλο παραμύθι η Γυναίκα Σκελετός αποκτά σάρκα χάρη στην αγάπη του άντρα, χάρη στον μουσικό παλμό της καρδιάς του το σώμα της θροΐζει ‒ μεταμόρφωση και πυράκτωση.

«κάθε άνοιξη κάνω ξανά την κηδεία του εαυτού μου. κηδεύω τις άλλες προηγούμενες ανοίξεις. (…) μέρος του χρέους η εγκατάλειψη. ξανά και ξανά κάθε χρόνο κηδεύουμε αυτό εκεί που προϋπήρξαμε και πίσω το αφήνουμε ένα έκδυμα στο σχήμα του ένα μοναδικό έκδυμα διαφορετικό καθένα από τ’ άλλα πολλαπλό» Φοίβη Γιαννίση.

Αρνούμενη να τελεί υπό επιτήρηση, η Άγρια Γυναίκα έχει γενναία όραση: διακρίνει τους εχθρούς, μακριά από τη βελούδινη μέγγενη της κοσμιότητας και την αιχμαλωσία σε αφελείς προσδοκίες και επαιτείες για θαλπωρή («Το κοριτσάκι με τα σπίρτα»), απομαγνητίζοντας τη γοητεία που της ασκούσε το επικυρίαρχο αρπακτικό, ο δυνάμει γυναικοκτόνος Μπλαβογένης. Τα «Κόκκινα παπούτσια» γίνονται όχημα θανάτου και συρματόπλεγμα ντροπής, όπως γράφει η Αν Σέξτον μεταπλάθοντας το παραμύθι: «Δόθηκαν ως οικογενειακό κειμήλιο, αλλά μένουν κρυμμένα σαν γράμματα ντροπής» (σ. 317).

Αναζητεί, σαν το Ασχημόπαπο, παράταιρη και αποσυνάγωγη, την ταυτότητά της: είναι όμορφος κύκνος. Και, σαν άλλη Περσεφόνη, την εσωτερική μητέρα ‒ στο εκμαγείο της παιδικής ηλικίας το πνεύμα της μητρικής σοφίας ενσταλάζεται στην κούκλα («Βασιλίσα»). «Απ’ την κοιλιά μου ξετυλίγεται ο αφαλός που μ’ έκλεινε αυτή τη φορά θα γεννηθώ από μένα» Μαρία Λαϊνά.

Αν στην «Άχειρο» ξαναφυτρώνουν τα κομμένα χέρια έπειτα από σειρά μυητικών δοκιμασιών, παραμένει ωστόσο ανεξίτηλη η μνήμη: «Θα σε πάρω μαζί στο ταξίδι που για τόσα χρόνια τα χέρια μου ήταν άφωνα» Αν Σέξτον.

Χαρτογραφώντας εμπειρίες αποκλεισμού και βίας στο πλαίσιο της πατριαρχίας, αλλά και συμβιωτικής σχέσης σε συλλογικά γυναικεία δίκτυα φροντίδας, η Κλαρίσα Πίνκολα-Εστές εστιάζει στη μητρογονική κληρονομιά της γνώσης. Στο βιβλίο της Ο χορός των μεγάλων μητέρων αποθησαυρίζει μια φεμινιστική γενεαλογία: οι σοφές ηλικιωμένες ως φορείς μνήμης-κιβωτοί ενστίκτου επιφέρουν ρωγμές επιστρατεύοντας κάθε μέσο ‒ ακόμα και την αθυροστομία (όπως η Βαυβώ παρηγορεί τη θεά Δήμητρα).

Οι παραμυθικές ηρωίδες εξελίσσονται και ανένδοτες διεκδικούν την ελευθερία τους. Αναδύονται από τους γκρεμούς, με παράσημα τις εκδορές, τα σημάδια μαχών, μέλη μιας «φυλής της ουλής» (σ. 484) ‒ η επούλωση και η αντοχή τις καθιστούν αυτόφωτες. Όπως γράφει η ψυχαναλύτρια Μαριαλένα Σπυροπούλου, με αφορμή τη ζωή της Μαρίας Κιουρί, «Το ανήκειν στις γυναίκες έχει συνεχή πάρε-δώσε, μεγάλη εμπλοκή και τελικά καθήλωση. Γιατί ξαναμπαίνουν σε ρόλο παθητικό, ετεροαναφορικότητας, τη στιγμή κατά την οποία εκείνες χρειάζονται την ενεργητικότητά τους για να παραγάγουν αυτόνομο έργο». Συνειδητοποιώντας αφενός την εγγενή γυναικεία δυϊκότητα και αφετέρου ό,τι αποτεφρώνει τη δημιουργικότητα, αποστραγγίζοντας τον ποταμό της ενέργειας ή νοθεύοντάς τον με ιλύ, φιλοτεχνούν το βιολογικό ή συμβολικό προϊόν της φλόγας τους («και σεις, μαύρα μου συγγράμματα, ʼπού σας αγαπούσα και ήθελα το καλόν σας, ό,τι λογής μία αγαπητή μητέρα το θέλει εις τα τέκνα της» Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου).

* Η Ιωάννα Σπηλιοπούλου είναι φιλόλογος.

Πηγή: Bookpress.gr

Η Shamsia Hassani μας παρουσιάζει τις γυναίκες της πατρίδα της με έναν ιδιαίτερο τρόπο, γυναίκες ξεχασμένες από το Δυτικό κόσμο, με ή χωρίς μαντήλα,  που αντιστέκονται στον βίαιο σκοταδισμό και στην προσπάθεια να παραμείνουν φιμωμένες από την ανδροκρατούμενη κοινωνία της χώρας της.

Η Shamsia Hassani γεννήθηκε το 1988 από Αφγανούς γονείς στην Τεχεράνη του Ιράν. Οι δυσκολίες της ζωής την έφεραν στο Αφγανιστάν, όπου το 2010 παρακολούθησε ένα εργαστήριο γκράφιτι που είχε οργανώσει η Combat Communications.

Σπούδασε και πήρε πτυχίο στις Εικαστικές Τέχνες, από το Πανεπιστήμιο της Καμπούλ, το 2014. Είναι ηγετικό μέλος του Berang Art Organization, μία ομάδα καλλιτεχνών  που σκοπό έχουν να αναδείξουν τη σύγχρονη τέχνη και κουλτούρα στο Αφγανιστάν, μέσω καλλιτεχνικών δρώμενων, όπως εκθέσεις, αλλά και μέσω προγραμμάτων και σεμιναρίων.

Η Shamsia έχει πειραματιστεί με πολλές τεχνικές ζωγραφικής και δημιούργησε την πρώτη τρισδιάστατη ζωγραφική του Αφγανιστάν το 2014. Έχει προσκληθεί σε διάφορες χώρες , όπως η Ιταλία, η Νορβηγία, η Δανία, η Γερμανία, η Ελβετία, η Τουρκία, η Ινδία, το Ιράν, το Βιετνάμ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, για να εμφανίσει το γκράφιτί της  σε εκθέσεις, εργαστήρια και σεμινάρια. Το 2009 επιλέχθηκε ως ένας από τους 10 κορυφαίους καλλιτέχνες της χώρας από το quδρυμα Turquoise Mountain και ανακηρύχθηκε μία από τις 100 παγκόσμιες στοχαστές του FP το 2014.

Οι πίνακες της Shamsia Hassani έχουν χαρακτήρα, όπως και οι χαρακτήρες που παίζουν ρόλους σε ταινίες, ο χαρακτήρας των ζωγραφιών της παίζει επίσης διαφορετικούς ρόλους.

«Αυτός ο χαρακτήρας παίζει το ρόλο ενός ανθρώπου, αλλά επειδή είμαι γυναίκα, μπορώ να καταλάβω τις γυναίκες καλύτερα, και επίσης επειδή οι γυναίκες έχουν περισσότερα όρια  από τους άνδρες στην κοινωνία μας, επέλεξα τον χαρακτήρα μου να είναι γυναίκα», δηλώνει η Αφγανή Καλλιτέχνης, τονίζοντας ότι τα έργα της επικεντρώνονται περισσότερο σε άτομα και κοινωνικά ζητήματα, αλλά μερικές φορές γίνονται πολιτικά.

Ο χαρακτήρας στους πίνακες της Shamsia Hassani  παίζει διαφορετικούς ρόλους, μερικές φορές είναι αγωνίστρια, ενώ άλλες φορές είναι πρόσφυγας χωρίς μέλλον. Κατά καιρούς ψάχνει για ειρήνη και μερικές φορές είναι στο ρόλο κάποιου χωρίς ταυτότητα. Μερικές φορές χάνεται στα όνειρά της και μερικές φορές χάνεται στον πόνο και τη θλίψη. Παλεύει με το παρελθόν και το μέλλον, και μετά είναι μια πατριώτισσα που αγαπά την πατρίδα της και παλεύει με την απελπισία.

Όταν ξεκίνησε τα έργα της , η Αφγανή καλλιτέχνης αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες, καθώς παρ’ ότι οι άνθρωποι  στο Αφγανιστάν δεν είναι ενάντια στην τέχνη, είναι ενάντια στις δραστηριότητες των γυναικών. Δέχθηκε άσχημες λεκτικές επιθέσεις όταν ζωγράφιζε στους τοίχους σε δημόσιους χώρους, με αποτέλεσμα να νιώθει ανασφάλεια και να εγκαταλείπει ημιτελές το έργο της. Εκμεταλλεύονταν το σύντομο χρόνο που είχε πριν τις επιτεθούν λεκτικά και ζωγράφιζε ότι μπορούσε, σε χρόνο περίπου 15 λεπτών.

Ένα άλλο πρόβλημα που αντιμετώπισε ήταν η έλλειψη χώρου για γκράφιτι.

Μετά την πτώση των Ταλιμπάν το 2001, παρά τον πόλεμο που συνεχιζόταν και τα διάφορα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα, η κατάσταση για τις γυναίκες είχε αρχίσει να βελτιώνεται. Οι γυναίκες σταδιακά άρχισαν να έχουν πιο ενεργό ρόλο στην κοινωνία, μπορούσαν να σπουδάσουν να ασχοληθούν με το εμπόριο, τον πολιτισμό, την ιατρική.

Οι τελευταίες εξελίξεις όμως με την επάνοδο των Ταλιμπάν έχει αρχίσει να οδηγεί πολλές γυναίκες στην φυγή από τη χώρα. Ο προβληματισμός είναι έντονος για το μέλλον των γυναικών στο Αφγανιστάν, κυριαρχεί μεγάλη ανασφάλεια και φόβος και όλα τα βήματα που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια κινδυνεύουν να χαθούν.

Η Shamsia Hassani έδωσε φωνή στις γυναίκες της πατρίδας της , δείχνοντας τη ζοφερή πραγματικότητα της χώρας της, περνώντας το δικό της μήνυμα στον υπόλοιπο κόσμο για την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ένα ζήτημα που δεν πρέπει να συνεχίσει να περνά απαρατήρητο. Η φρικαλεότητα του πολέμου αποτυπώνεται με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο  μέσα από τα έργα της Αφγανής καλλιτέχνιδας και υπενθυμίζει ότι οι γυναίκες στο Αφγανιστάν υπάρχουν , έχουν στόμα , έχουν φωνή, έχουν δικαίωμα στη ζωή.

Πηγή: https://www.shamsiahassani.net                    https://www.boredpanda.com

Φωτογραφίες : instagram.com/shamsiahassani/

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στο πλαίσιο της σειράς των πρωτοποριακών, αρχαιολογικών εκθέσεών του με επίκεντρο τον Άνθρωπο και σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, παρουσιάζει την εμβληματική, αρχαιολογική έκθεση «ΚΑΛΛΟΣ. Η Υπέρτατη Ομορφιά», υπό την επιμέλεια του Διευθυντή του, Καθηγητή Νικολάου Χρ. Σταμπολίδη και του Επιμελητή Αρχαιοτήτων, Δρος Ιωάννη Δ. Φάππα.

Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 29 Σεπτεμβρίου 2021 έως τις 16 Ιανουαρίου 2022.

Το κάλλος μέσα από 300 αρχαιότητες
Μέσα από μια σειρά 300 εμβληματικών αρχαιοτήτων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, παρουσιάζονται οι διάφορες πτυχές της έννοιας του «Κάλλους» στην καθημερινή ζωή και τη φιλοσοφική σκέψη της αρχαίας Ελλάδας. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική και μεγάλη σε έκταση έκθεση που θα καταλάβει όλους τους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου.

Η έννοια του «Κάλλους» στην υπέρτατη διάστασή της, δεν είναι απλώς μια λέξη που σημαίνει μόνο «ομορφιά». Είναι ένα ιδεώδες που αναπτύχθηκε στην αρχαία ελληνική σκέψη, εκφράστηκε μέσα από τα ποιήματα των επικών (8ος αι. π.Χ.) και λυρικών (7ος – 6ος αι. π.Χ.) ποιητών και αποκρυσταλλώθηκε σταδιακά στα κείμενα των φιλοσόφων του 5ου/4ου αι. π.Χ. και εξής, οι οποίοι αναφέρθηκαν σε αυτό ως συνδυασμό της φυσικής εμφάνισης και των αρετών της ψυχής. Σε αυτή τη διάσταση του «Κάλλους» επικεντρώνεται και η έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, αναδεικνύοντας τη συμβολή της αρχαίας Ελλάδας στον καθορισμό της έννοιας της «ομορφιάς» μέχρι και σήμερα.

Πήλινη υδρία σε γυναικωνίτη
Στο μουσείο θα δούμε μία πήλινη ερυθρόμορφη υδρία του Ζωγράφου του Αλκιμάχου, με παράσταση καθημερινής σκηνής καλλωπισμού σε γυναικωνίτη ή σκηνής προετοιμασίας γάμου. Η καθιστή μορφή κρατάει κιβώτιο μέσα στο οποίο περιέχονται κοσμήματα και ύλες καλλωπισμού ενώ η όρθια μορφή κρατά κάτοπτρο μέσα στο οποίο αντικατροπτίζεται το πρόσωπό της. Άγνωστης προέλευσης. Γύρω στο 470 – 460 π.Χ. Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου Δ 99.

Έναν πήλινο αττικό ερυθρόμορφο σκύφο με παράσταση Πηνελόπης καθισμένης μπροστά στον αργαλειό της. Από το Chiusi (Σιένα). Γύρω στο 440 π.Χ. Chiusi, Εθνικό Ετρουσκικό Μουσείο

Η έκθεση περιλαμβάνει 300 αρχαιότητες από Μουσεία και Συλλογές της Ελλάδας, της Ιταλίας και του Βατικανού και διαρθρώνεται σε δύο μεγάλες ενότητες, τον Καλλωπισμό και το Κάλλος.

Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της L’Oréal.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Νεοφύτου Δούκα 4

Τηλ.: (+30) 210 7228321-3

Πηγή: iefimerida.gr

Η γνωστή Γαλλίδα μοδίστρα και επιχειρηματίας Κοκό Σανέλ, κυριάρχησε για σχεδόν έξι δεκαετίες στον κόσμο της γυναικείας υψηλής ραπτικής, εισάγοντας επαναστατικές καινοτομίες, με δημιουργίες που θεωρούνται κλασικές. Καθιέρωσε το ύφασμα ζέρσεϊ, το ταγιέρ, το άνετο παντελόνι, τα κοντά σε γραμμή «καρέ» μαλλιά, τα αδιάβροχα, τα πουλόβερ με γυριστό λαιμό, τα φαντεζί ψεύτικα κοσμήματα και το απλό μαύρο φόρεμα.

Ο πατέρας της, Αλμπέρ Σανέλ, ήταν περιοδεύων πωλητής ρούχων και εσωρούχων και η μητέρα της, Εζενί Ντεβόλ, πλύστρα σ’ ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα για απόρους. Μετά το θάνατο της μητέρας της μπήκε εσωτερική σ’ ένα εκκλησιαστικό ίδρυμα, όπου έμαθε την τέχνη της μοδιστρικής.

Όταν δεν έπιανε τη βελόνα για να ράψει, τραγουδούσε σ’ ένα κλαμπ στο Μουλέν, όπου σύχναζαν αξιωματικοί του ιππικού. Εκεί ήταν που της κόλλησαν το χαϊδευτικό Κοκό (Coco), με το οποίο έγινε γνωστή τα επόμενα χρόνια. Το Κοκό, σύμφωνα με τους βιογράφους της, μπορεί να προέρχεται από τα δημοφιλή τραγούδια εκείνης της εποχής «Ko Ko Ri Ko» και «Qui qu’a vu Coco» ή ακόμα και από τη λέξη cocotte (κοκότα). Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, που κυκλοφορούσε την εποχή της μεγάλης της δόξας στα παρισινά σαλόνια, η Σανέλ αποκλήθηκε Κοκό, επειδή διοργάνωσε τα καλύτερα πάρτι στο Παρίσι, όπου προσφερόταν άφθονη κοκαΐνη. Ή ίδια ήταν γνωστό ότι ήταν εθισμένη στις ναρκωτικές ουσίες και παρέμεινε ως το τέλος της ζωής της χρήστρια μορφίνης.

Το 1906 σ’ ένα κλαμπ, όπου εμφανιζόταν, γνώρισε τον Ετιέν Μπαλσάν, πρώην αξιωματικό του ιππικού και γόνο πλούσιας οικογένειας υφαντουργών, με τον οποίο πέρασε τρία χρόνια πλούσιας και τρυφηλής ζωής. Το 1909 δημιούργησε σχέση με τον φίλο του Μπαλσάν, τον άγγλο λογαχό Μπόι Κέιπελ, επίλεκτο μέλος της αγγλικής υψηλής κοινωνίας, ο οποίος χρηματοδότησε και τα πρώτα της σχέδια στον κόσμο της μόδας.

Η σταδιοδρομία της Σανέλ στον κόσμο της μόδας ξεκίνησε το 1913, όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει το τραγούδι, στο οποίο, όπως διαπίστωσε κι η ίδια, δεν είχε καμία τύχη. Άνοιξε ένα μικρό κατάστημα στη Ντοβίλ, στο οποίο πουλούσε καπέλα που έφτιαχνε η ίδια. Σύντομα άρχισε να σχεδιάζει πουλόβερ, φούστες και διάφορα αξεσουάρ και να χρησιμοποιεί το ζέρσεϊ. Το 1914 άνοιξε το πρώτο της κατάστημα στο Παρίσι και το 1916 ίδρυσε τον οίκο υψηλής ραπτικής «Chanel». Μέσα σε πέντε χρόνια είχε επιβληθεί, προκαλώντας επανάσταση στο γυναικείο ντύσιμο, με ένα απλό και άνετο στυλ, που ο συνεταίρος της Πολ Πουαρέ αποκαλούσε «φτωχοπροδρομισμό πολυτελείας» («le misérabilisme de luxe»).

Η απλότητα και η άνεση των ρούχων της τονίζονταν από τα ασυνήθιστα τότε φαντεζί ψεύτικα κοσμήματα. Επέβαλε τα μάλλινα ρούχα, το φόρεμα – σεμιζιέ, το απλό μαύρο φόρεμα, την κοντή πλισέ φούστα, το πανταλόνι για πρωινή και βραδινή εμφάνιση. Το 1926 σχεδίασε το πρώτο της ταγιέρ, ενώ από το 1922 είχε συνδυάσει τις δημιουργίες της με το άρωμα «5».

Το 1935 άρχισε να παράγει υφάσματα ζέρσεϊ σε δικό της εργοστάσιο. Την περίοδο του Μεσοπολέμου, ο Οίκος της ήταν από τους μεγαλύτερους στο Παρίσι, με κύκλο εργασιών 120 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων της εποχής και οι επιχειρήσεις της (οίκος μόδας, εργοστάσιο υφασμάτων, εργαστήρια παραγωγής αρωμάτων και κοσμημάτων) απασχολούσαν 3.500 άτομα.

Το 1938 αποσύρθηκε και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία έκλεισε τις επιχειρήσεις και άφησε στο δρόμο χιλιάδες εργαζομένους. Κατηγορήθηκε για σχέσεις με τους Ναζί, αλλά η εις βάρος της δικαστική έρευνα δεν προχώρησε μετά το τέλος του πολέμου. Πάντως, ήταν γνωστή η ερωτική της σχέση με τον στρατηγό των Ες-Ες Βάλτερ Σέλενμπεργκ.

Το 1954 επανήλθε στο προσκήνιο της υψηλής ραπτικής, όταν παρουσίασε ολοκληρωμένο το κλασικό «ταγιέρ Σανέλ», με την κομψή, άνετη φούστα και τη χαρακτηριστική ζακέτα χωρίς πέτα, φινιρισμένη με σειρήτια.

Η Κοκό Σανέλ πέθανε στο Παρίσι στις 10 Ιανουαρίου 1971, σε ηλικία 87 ετών. Ο Οίκος της εξακολούθησε να λειτουργεί και μετά το θάνατό της, παραμένοντας πιστός στην παράδοση του «στυλ Σανέλ». Το 1977 δημιουργήθηκε η πρώτη συλλογή σινιέ έτοιμων ενδυμάτων (πρετ -α- πορτέ), με προορισμό την αγορά των ΗΠΑ. Τον επόμενο χρόνο άνοιξε το πρώτο κατάστημα ετοίμων ενδυμάτων στο Παρίσι και τα επόμενα χρόνια σε πολλές χώρες του κόσμου.

© SanSimera.gr