Ο μύθος και η συγγραφή 

Σαν νηπιαγωγός κάθε Φθινόπωρο, την εποχή που τα χωράφια της περιοχή μας βάφονταν μοβ, δούλευα με τα παιδιά το θέμα του κρόκου με παιχνίδια, με βιωματική μάθηση, εικόνες από το διαδίκτυο, κατασκευές κ.α. Αισθανόμουν όμως όταν τους έλεγα τον μύθο πως κάτι έλειπε, επειδή έβλεπα πως δεν είχα εκπαιδευτικό υλικό για να υποστηρίξω την ιστορία, δεν υπήρχαν εικόνες να τους δείξω και οι εικόνες στην μικρή ηλικία των παιδιών όπως γνωρίζουμε είναι σημαντικές. Όταν άρχισα να ασχολούμαι με την συγγραφή σκέφτηκα πως θα ήταν καλό αυτό το κενό να το καλύψω με ένα δικό μου βιβλίο βασισμένο στον μύθο. Μάζεψα από το διαδίκτυο και από βιβλία υλικό και έγραψα το κείμενο βασιζόμενη σε αυτό προσθέτοντας τρεις πινελιές δικές μου. 

Λαογραφία-Παράδοση-Ομηρικά έπη 

Η πρώτη μου πινελιά είναι από την Λαογραφία με την οποία ασχολούμαι εδώ και χρόνια. Στα παραδοσιακά παραμύθια των παλιών υπήρχαν οι νεράιδες που ήταν όμορφες κοπέλες που κρυβόταν μέσα στα δέντρα. Αυτές έβγαιναν και χόρευαν στις όχθες των ποταμιών, στα ρέματα, στις πηγές και γενικά όπου υπήρχαν νερά και όταν τις συναντούσε ένας άνθρωπος έπρεπε να μείνει σιωπηλός γιατί θα του έπαιρναν την φωνή. Αν κάποιος ερωτευόταν μια από αυτές ο μόνος τρόπος να την κάνει δική του ήταν να της κλέψει το μαντήλι της και έτσι να την κάνει θνητή. Αν αυτήν δεν τον ήθελε έκανε τα πάντα να ξαναπάρει το μαντήλι της πίσω και να επιστρέψει στις αδερφές της και να χαθεί μέσα στα δέντρα, αν όμως τον αγαπούσε παρέμενε μαζί του. Ο Κρόκος κλέβει το μοβ μαντήλι και το βάζει δίπλα σε ένα πολεμικό σύμβολο, στο σπαθί του και η Σμήλαια ενώ έχει την ευκαιρία ποτέ δεν το παίρνει πίσω, ακόμα και μετά τον χαμό του αγαπημένου της.  

 Η δεύτερη πινελιά μου  είναι από την Ορθόδοξη παράδοση από το εγκώμιο Επιταφίου Θρήνου της Μεγάλης Παρασκευής « Ω γλυκύ μου έαρ» το οποίο είναι από τους πιο εξαιρετικούς ορθόδοξους βυζαντινούς ύμνους. 

«Ω γλυκύ μου έαρ,
γλυκύτατόν μου Τέκνον,
πού έδυ σου το κάλλος; 

…… 

Έρραναν τον τάφον  

αι Μυροφόροι μύρα,
λίαν πρωί ελθούσαι» 

Στο βιβλίο μου οι μυροφόρες είναι οι φίλες της Σμήλαιας και όπως οι μυροφόρες στην Ορθόδοξη παράδοση ραίνουν τον νεκρό Χριστό έτσι και αυτές θρηνώντας τον νεκρό Κρόκο τον ραίνουν με λουλούδια. Τα λουλούδια αυτά στην αρχή είναι άσπρα και στο τέλος γίνονται μοβ και είναι τόσα πολλά που γεμίζουν όλα τα χωράφια και βάφεται μοβ η πλάση, δημιουργώντας μια έντονη εικόνα που είναι κλεμμένη από τα παιδικά μου βιώματα.  

 Και η τρίτη πινελιά είναι από τα Ομηρικά έπη και συγκεκριμένα από την Ιλιάδα και τον θρήνο του Αχιλλέα για τον Πάτροκλο: 

«Τότε ο Αχιλλέας ο γοργοπόδαρος στοχάστηκε 

 αλλά πάλε αλάργα απ᾿ την πυρά ετραβήχτηκε, 

 και τα ξανθά του κόβει μαλλιά που μακροπλόκαμα έθρεφε
και με καημό μιλά αγναντεύοντας το πέλαο το κρασάτο» 

 Η Σμήλαια πενθεί και κόβει τα μακριά μαλλιά της και τα τοποθετεί πάνω στο σώμα του λαβωμένου Κρόκου. Αυτήν η κίνηση είναι ιδία με αυτήν του Αχιλλέα, τα μαλλιά συμβολίζουν την ζωή, τα νιάτα, την ομορφιά και είναι μια κίνηση αγάπης και θρήνου προς σ΄ αυτόν που έφυγε για τον κόσμο του Άδη.Τα ξανθά μαλλιά της Σμήλαιας έγιναν μετά την μεταμόρφωση οι τρεις κίτρινοι στήμονες που ενωθήκαν σε ένα λουλούδι δημιουργώντας έτσι μια  αιώνια σμίξη του ζευγαριού. Στο ίδιο λουλούδι υπάρχουν και οι τρεις κόκκινες ίνες, οι κόκκινες σταλαγματιές από το αίμα του Κρόκου που συμβολίζουν την φιλία και ταυτόχρονα τη μετάνοια ενός θεού, του Ερμή, για το δυστύχημα που προκάλεσε στον αγαπημένο του φίλο. Ο Δίας βέβαια δίνει την τέλεια λύση μεταμορφώνοντας τους δυο νέους σε λουλούδια που βγαίνουν πάντα το Φθινόπωρο. 

Εικονογράφηση και έκδοση 

 Όταν τέλειωσα το κείμενο ζήτησα από φίλη μου, που είχε τελειώσει την σχολή Καλών Τεχνών να δώσει μορφή σε αυτό που είχα φανταστεί. Ήταν η πρώτη της εικονογράφηση και έγινε με σχεδόν καθημερινή συνεργασία για εννέα ολοκλήρους μήνες, με πολλούς καφέδες και κεράσματα. Το αποτέλεσμα ξεπέρασε τις προσδοκίες μου και με ικανοποίησε απόλυτα. Δεν θα ξεχάσω πως ένιωσα όταν πρωτοαντίκρισα την μορφή του Κρόκου και όταν πρωτοκράτησα το βιβλίο στα χέρια μου. 

Το βιβλίο είναι δίγλωσσο, Ελληνικά –Αγγλικά, γεγονός που βοηθά τον Συνεταιρισμό Κροκοπαραγωγών του νομού Κοζάνης ο οποίος επένδυσε στην έκδοση του μιας και ο κρόκος είναι από τα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας μας. Στις τελευταίες σελίδες έχει παιχνίδια που προτείνω που έχουν σχέση με τον μύθο αλλά και πληροφορίες για τα φυτά του κρόκου και της σμήλαιας. 

Το βιβλίο τελικά μιλά για την παντοτινή φιλία, τον έρωτα που δεν κάνει διακρίσεις και τον χαμό, που δεν είναι ακριβώς χαμός γιατί το αγαπημένο ζευγάρι του Κρόκου και της Σμήλαιας δεν χάνεται αλλά συνεχίζει να υπάρχει με άλλη μορφή αιώνια αφού…

« όταν κάτι πεθαίνει δεν χάνεται για πάντα, συνεχίσει να ζει μέσα από τις αναμνήσεις μας».  

Μια άλλη εκδοχή αναφέρει έναν μερακλή Τούρκο αξιωματούχο από την Σαφρανούπολη που δεν μπορούσε να φάει το ρύζι του χωρίς σαφράνι, του φαίνονταν άνοστο, και έφερε από την πατρίδα του τον ευλογημένο βολβό για να καλλιεργηθεί από τους τότε Γκομπλιτσιώτες.

Η συγκομιδή ξεκίνησε, τα «λούδια» όπως τα λένε ακόμα οι παλιοί είναι ένας μικρός πόλεμος.Πρέπει να τα κυνηγήσεις ,να μην τα μαράνει ο ήλιος και να τα προλάβεις , να μην μείνει ούτε ένα στο χωράφι. Έχεις να παλέψεις με τον χρόνο , την βροχή και την λάσπη ,τον αέρα , το κρύο και την κούραση. Έτυχε αρκετές φορές και να χιονίσει την εποχή του κρόκου και ενώ εσύ προσπαθούσες να ζεστάνεις τα ξυλιασμένα σου χέρια , το φυτό σε περιγελούσε «κρέχτο» και διατηρημένο στην εντέλεια δημιουργώντας μια ωραία εικόνα μωβ πινελιών σε άσπρο φόντο.

Όσο περνά η ώρα η κούραση μεγαλώνει και το σκύψιμο τόσων ωρών σε καταβάλει. Η ομορφιά του τοπίου με τον ήλιο που δύει σε τυλίγει και σε γεμίζει όμορφες εικόνες
Γυρνώντας από το χωράφι μαζεύονται όλοι γύρω από το τραπέζι και μερικές φορές έρχονται φίλοι και συγγενείς για βοήθεια. Εκεί καθαρίζουν τον λιχνισμένο κρόκο και συζητούν για την μέρα που πέρασε για την αυριανή που θα έρθει, λένε αστεία , ιστορίες από τα παλιά, τσιμπολογούν από τα κεράσματα της σπιτονοικοκυράς και φεύγουν αργά κουρασμένοι να ξεκουραστούν γιατί την επόμενη τους περιμένει νέα μάχη στο χωράφι με τα νέα λουλούδια.

Συμμετέχουν όλοι από τον μεγαλύτερο μέχρι τον μικρότερο γιατί είπαμε , τα «λούδια» είναι ένας μικρός πόλεμος και αυτός ο πόλεμος κερδίζεται με την συμμετοχή όλης της οικογένειας .

Καλή σοδειά και του χρόνου με υγεία.

Η κυρά Βαλασία , έβλεπε στο κρεβάτι τον άντρα της να λιώνει και ήθελε να σβήσει αυτήν την εικόνα γιατί την πονούσε. Ο νους της πήγε πίσω στα νιάτα τους, όταν κοπελίτσα τον πρωτοείδε στον φανό της γειτονιάς της. Ήταν Απόκριες και ο κόσμος γλεντούσε γύρω από μια αναμμένη φωτιά . Σε μια στιγμή ένας πρωτοτραγουδιστής άρχισε να τραγουδά :
«Αγαπώ, καλέ , αγαπώ ένα χελιδόνι ,
αγαπώ ένα χελιδόνι που η μαμά του το μαλώνει .
Το μαλώνει κάλε , το μαλώνει και το βρίζει ,
το μαλώνει και το βρίζει την καρδούλα του ραγίζει .
Χελιδόνι κάλε, χελιδόνι μου να απέχεις ,γιατί διάφορο δεν έχεις»

Η Βαλασία τότε πρόσεξε έναν νεαρό που τραγουδούσε μαζί του. Με περήφανη κορμοστασιά , καστανός με στριφτό μουστακάκι, με μάτια αμυγδαλωτά και γελαστό πρόσωπο της φάνηκε αρχάγγελος.
Θαμπώθηκε η νεαρή Βαλασία και η καρδιά της κόντεψε να σπάσει όταν τον είδε να πλησιάζει προς το μέρος που καθόταν η οικογένεια της .Χαμογελαστός ευχήθηκε «Καλές Αποκριές, μπάρμπα Κωνσταντή»
«Καλώς τον Νικολάκη απ΄την Γκόμπλιτσα, καλές Απόκριες» αντευχήθηκε ο πατέρας της και τον κάλεσε να πιει ένα ποτήρι κρασί. Μίλησε για λίγο με τα αδέρφια της και κυρίως με τον πατέρα της και μετά τους χαιρέτησε και απομακρύνθηκε.
Το γλέντι συνεχίστηκε και όταν η Βαλασία βγήκε στην κορυφή πρόσεξε την ματιά του επάνω της και φτερούγισε η καρδιά της. Ξημερώματα η Βαλασία ξάπλωσε έχοντας την εικόνα του Νικολάκη στα όνειρα της .
«Βαλασούλα φέρε τρεις καφέδες στο χαγιάτι» άκουσε το πρωί τον πατέρα της να φωνάζει.
Η Βαλασία πετάχτηκε αναμαλλιασμένη, άυπνη και με τσαλακωμένα ρούχα ετοίμασε καφέδες και γλυκό αγριόσυκο στον πατέρα της, στον αδερφό της και στον φίλο τους που καθόταν με γυρισμένη την πλάτη .Δυο αμυγδαλωτά μάτια την κοίταξαν και άφησε τρέμοντας τα ποτήρια στο ξύλινο τραπέζι της αυλής .
Ο Νικολάκης της έριξε μια ματιά μόνο και συνέχισε να μιλά με τον πατέρα της .Έτσι που ήταν καλύτερα που δεν της έριξε και δεύτερη για να μην ντροπιαστεί περισσότερο!
Βιαστικά πήγε μέσα, συμμαζεύτηκε και έπλεξε σε χοντρές πλεξούδες τα μακριά μαλλιά της. Έβαλε και λίγο βύσσινο γλυκό στα χείλη της και καμαρωτή τώρα πια , βγήκε στην αυλή να σκουπίσει .
Τι απογοήτευση! Ο πατέρας της ήταν μοναχός στην αυλή και ετοιμαζόταν να ξαπλώσει .Ο Νικόλας είχε φύγει για την Γκόμπλιτσα και η Βαλασία αναστέναξε απογοητευμένη .
Πέρασε η Σαρακοστή , ήρθε το Πάσχα και την τρίτη μέρα η οικογένεια της Βαλασίας μαζί με άλλες οικογένειες, φόρτωσαν στα κάρα καλάθια με φαγητά και ξεκίνησαν από την Βαντσιώστρατα για την Γκόμπλιτσα που είχε πανηγύρι . Ένα ζωντανό κομπολόι από ανθρώπους , ζώα και κάρα κατέβαινε νότια να γλεντήσει σε μια περιοχή γεμάτη πλατάνια και ρέματα .
Μέσα στην εκκλησία η Βαλασία συνάντησε τον Νικόλα , μα τώρα ήταν με τα καλά της πασχαλιάτικα ρούχα , με το μακρύ της φόρεμα από πράσινη στόφα , το γιλεκάκι με την χρυσή τρέσα , περιποιημένα τα μακριά μαλλιά της, τα καλά της σκουλαρίκια με την πράσινη πέτρα και με κόκκινα μάγουλα από τον ανοιξιάτικο ήλιο.
Ο Νικόλας χαιρέτησε , χωρίς όμως να δει τι όμορφη που ήταν σήμερα . Πήγε στο πηγάδι και εκεί συνομίλησε με μια παρέα κοριτσιών . Η Βαλασία τον ακολούθησε με την ματιά της και φανερά απογοητευμένη μαράζωσε αμέσως .Όλα αυτά τα πρόσεξε η μάνα της και της μίλησε:
«Έλα δω ,που έριξες τα μάτια σ΄ να ειδείς ; Αυτός είναι Γκομπλιτσιώτης . Ύστερα αυτές είναι αντρικές δουλειές, να ρωτήσουμε , να μάθουμε ποια παιδιά είναι καλά στην Κόζιανη , να αποφασίσω εγώ και να στείλει ο μπαμπάκας προξενητή»
Η Βαλασία την κοίταξε βουρκωμένη και αυτήν νέρωσε λίγο το κρασί της θέλοντας να μην χαλάσει το χατίρι στην μοναχοκόρη της . «Καλά θα ρωτήξω εγώ την Νινιούλα και θα ιδούμε».
Έτσι και έγινε, η κυρά Κώσταινα βρήκε την Γκομπλιτσιώτσα φιλενάδα της και έμαθε πως το παλικάρι αυτό είναι από καλή οικογένεια. Πριν από χρόνια τα έβγαζαν δύσκολα πέρα .Γι αυτό ο Νικολάκης πήγε να δουλέψει στην Αλεξανδρούπολη, στα ταμπάκικα όπου έμεινε δεκαπέντε χρόνια .
Το αφεντικό τον εκτιμούσε πολύ, ήταν μακρινός θείος του και πριν πεθάνει μοίρασε την επιχείρηση σε τρία κομμάτια .Ένα μερίδιο το άφησε στον Νικόλα , το δεύτερο σε έναν ανιψιό του και το τρίτο σε ένα μοναστήρι. Ο Νικόλας πούλησε το μερίδιο του στον ανιψιό ,πήρε ένα τσουκάλι λίρες και επέστρεψε . Έφτανε τα τριάντα και ήταν κελεπούρι για τις υποψήφιες νύφες. Αυτά της είπε και τίποτα άλλο δεν ήξερε η Νινιούλα, αυτήν κοιτούσε μοναχά την δουλειά της και το σπιτικό της .
Σαν να της άρεσαν αυτά που έμαθε η κυρά Κώσταινα και μίλησε στον άντρα της. Αυτός εκτιμούσε τον Νικολάκη και πίστευε πως μαζί του θα ζούσε καλά η μοναχοκόρη του και έτσι έστειλαν προξενητή.
Ο προξενητής όμως γύρισε με άδεια χέρια. Ο Νικολάκης ούτε που ρώτησε από πού του έφερνε το προξενιό ,του είπε πως την νύφη του την διάλεξε μοναχός του , την Κυριακή που μας έρχεται αρραβωνιάζεται και στην γιορτή της Αγίας Παρασκευής ανήμερα θα κάνει το γάμο του. Η Βαλασία σαν τα μάθε κοιμήθηκε βαλαντωμένη .
Ξημέρωσε Κυριακή του Θωμά και όλη η οικογένεια του Κωνσταντή Πάλλα πήγε στην εκκλησία .Όταν επέστρεψαν οι γυναίκες ετοίμασαν το τραπέζι και οι άντρες κάθισαν έξω να πιουν ένα τσίπουρο με σαφράνι.
«Βαλασία κατέβα να πας μεζέ στους άντρες ήρθε και παρέα » ακούστηκε κελαρυστή η μάνα της από το μαγειρειό. Τρεις φιγούρες νέων και ενός γέροντα διέκρινε από ψηλά η Βαλασία που κατέβηκε και απρόθυμα πήρε τον γεμάτο από μεζέδες δίσκο . Ο πατέρας της μόλις την είδε , σηκώθηκε γελαστός και της φώναξε «Χαϊρλίδικα Βαλασούλα μ΄ .Σ΄ αρραβώνιασα!!!»
Ένα γελαστό πρόσωπο γύρισε και δυο αμυγδαλωτά μάτια την κοίταξαν και αυτή ένιωσε τον κόσμο να γυρίζει, τον δίσκο να της φεύγει από τα χέρια και να γεμίζει η αυλή κρασιά, τυριά , μεζέδες και κεφτέδες που κυλούσαν προς κάθε διεύθυνση. Σε μια κίνηση αμηχανίας άρχισε να κυνηγά τους κεφτέδες για να τους μαζέψει.
«Ας τς΄ κεφτέδες και έλα δω» φώναξε ο πατέρας της. Σκούπισε τα χέρια στην ποδιά έφτιαξε λίγο τα μαλλιά και ήρθε το χαμόγελο στα χείλη και την ομόρφυνε παραπάνω. Φίλησε το χέρι του πατέρα της και είπε :« Ευχαριστώ μπαμπάκα»
Ο γάμος κανονίστηκε να γίνει στην δική τους εκκλησία επειδή όπως είπε η μάνα της «Το κορίτσι φεύγει παντρεμένο από την γειτονιά του» την ημέρα που είχε διαλέξει ο Νικολάκης , της Αγίας Παρασκευής .
Η Βαλασία έζησε 49 χρόνια μαζί του ευτυχισμένα . Αυτό που στήριξε το ζευγάρι ήταν η καλή συνεννόηση και η αγάπη. Έχτισαν το σπιτικό τους , αγόρασαν χωράφια , καλλιέργησαν σαφράνι και μεγάλωσαν πέντε παιδιά .
Ο Νικολάκης έπαιρνε την γνώμη της ακόμα και για μικρά ζητήματα. «Εσύ Βαλασία, χελιδόνα μου, τι λες να κάμουμε» ήταν ο λόγος του.
Όλα αυτά σκεφτόταν η Βαλασία και έκλαιγε βλέποντας τον στο κρεβάτι να τελειώνει και να μην μπορεί να κάνει τίποτα.
«Βαλασία , έλα δω …»τον άκουσε σιγανά και έτρεξε και έπιασε το αδύναμο του χέρι που έκαιγε από τον πυρετό .
«Βαλασία εγώ θα φύγω, εσύ μην κλαις , χελιδόνα μου, έζησα καλή ζωή μαζί σου ,να χαίρεσαι γι αυτό , φεύγω χορτασμένος και σε ευχαριστώ .Θέλω να με κάνεις όλα τα χρέα νοικοκυρίσια, ήμουν νοικοκύρης και τα θέλω. Και να με θυμάσαι , να με θυμάσαι στα αγαπημένα. Θυμάσαι που σε πρωτόειδα στον φανό , από τότε σ΄ αγάπησα. Δεν ήθελα να το δείξω. Και στην Αγία Παρασκευή είχα κρυφτεί και σε χάζευα, έλαμπες με κείνη το πράσινη φορεσιά, χελιδόνα μου .Μην κλαις σε λέω ,γέλα , θυμάσαι που κυνηγούσες τους κεφτέδες ;»
Η Βαλασία γελούσε και ανακατευόταν τα δάκρυα με τα γέλια της. Ώσπου ένιωσε το χέρι του να κρυώνει και από τα αμυγδαλωτά του μάτια να σβήνει το φως τους που πρωταγάπησε όταν ήταν κοπελίτσα.
Η κηδεία κανονίστηκε για την επόμενη μέρα .Η Βαλασία εκείνη την μέρα μοιρολόγησε τον άντρα της όπως έπρεπε .Έκανε όλα τα χρέα όπως της το ζήτησε .Δεν ξανάκλαψε ποτέ μπροστά σε κόσμο ,τις στιγμές που έμενε μόνη της μόνο έκλαιγε.
Και όταν ηρεμούσε από το κλάμα σιγοψιθύριζε ένα τραγούδι από τα νιάτα της.

«Αγαπώ, καλέ , αγαπώ ένα χελιδόνι ,
αγαπώ ένα χελιδόνι που η μαμά του το μαλώνει .
Το μαλώνει κάλε , το μαλώνει και το βρίζει ,
το μαλώνει και το βρίζει την καρδούλα του ραγίζει .
Χελιδόνι κάλε , χελιδόνι μου να απέχεις , γιατί διάφορο δεν έχεις ».

Το πέτρινο σπίτι του έστεκε θεοσκότεινο. Αρχοντόσπιτο ,το θυμόταν στις δόξες του με γλέντια και χαρές. Η μάνα είχε την αυλή πεντακάθαρη ,γύρω γύρω περιποιημένα πολύχρωμα χαλάκια από λουλούδια και στη μέση έστεκε το πηγάδι πετροστολισμένο με μεράκι από τον συχωρεμένο τον παππού του . Συνήθως στο χωριό σε ένα σπίτι συνυπήρχαν δυο και τρεις οικογένειες που μοιράζονταν έναν κοινό χώρο ενώ εδώ κατοικούσε μόνο η οικογένεια του Γιωργή . Μέσα είχε ένα μεγάλο οντά με έναν πυρομάχο που δεξιά και αριστερά είχε μεντερλίκια στρωμένα με κόκκινες φλοκάτες τις οποίες στόλιζαν λευκά μαξιλάρια από τα προικιά της μάνας .
Η κουζίνα τους όμως ήταν το καλύτερο σημείο του σπιτιού .Ήταν μέσα στο σπίτι , αντίθετα από τα σπίτια του χωριού που είχαν έξω το μαγειρειό και τον φούρνο, ήταν αρκετά ευρύχωρη και όταν η μάνα μαγείρευε ευωδίαζε παντού .Υπήρχε φωτιά και ζωή εκεί μέσα, ο Γιωργής την έβλεπε σαν ένα ανθρώπινο μελίσσι .Η μάνα να μαγειρεύει , οι δίδυμες παρακόρες να συμμαζεύουν και γυναίκες να μπαινοβγαίνουν , κυρίως οι φιλενάδες της μάνας που πετάγονταν για λίγο να πιουν καφέ και να πουν τα δικά τους ,η γειτόνισσα που ερχόταν να δανειστεί κάτι και ξεχνιόταν , οι ξαδέρφες της μάνας που είχαν τα σπιτικά τους παρακάτω και ερχόταν επίσκεψη, η παπαδιά , η γερόντισσα που έμενε μόνη και ερχόταν για παρέα και η μάνα της έδινε πάντα ζεστό φαγητό, η παρακόρη της Ευδοκίας, η φιλενάδα των δίδυμων που ερχόταν να τις πάρει για να φέρουν νερό από τον Λάκκο , μια γυναίκα από το διπλανό χωριό που της έφερνε αυγά και διάφορες άλλες που πάντα έβρισκαν από μια γελαστή κυρά Τασία ότι ζητούσαν : Ψίχα αρμόσμου για τον ξεπατωμένο που ήρθε ταιριασμένος τα χαράματα , λίγο σαφράνι για το τσίπουρο, αμπελόφυλλα για τα σαρμαδάκια , λίγα μυρωδικά , ένα ξεμάτιασμα και ότι άλλο είχαν ανάγκη. Η μάνα του Γιωργή ήταν και πρακτική νοσοκόμα και όλο και κάποιον γιατροπόρευε. Αρκετές φορές βέβαια γιατροπόρευε και αυτόν που ερχόταν σπίτι με χτυπήματα και καρούμπαλα.
«Αχ! ένα παιδί και αυτό παλαβό» έλεγε τάχα θυμωμένη «που χτύπησες πάλι;»
«Οι άλλοι έφταιγαν, μάνα και να δεις και πόσες έμασαν»
«Του παλικαρά η μάνα κάθε μέρα κλαίει ,του χέστη γελάει» έλεγε αυτήν και προσπαθούσε να ισιάσει τα καρούμπαλα και να καθαρίσει τις γρατσουνιές.
Η κουζίνα τους ήταν άβατο των γυναικών και μόνο όταν έμπαινε ο πατέρας για να φάει, μαγικά εξαφανίζονταν όλες. Έμπαινε και ο Γιωργής μα αυτός δεν λογαριαζόταν, ήταν το «πιδί» που εκεί σε μια γωνίτσα στην φλοκάτη κούρνιαζε τα χειμωνιάτικα μεσημέρια και νανουριζόταν με τις κουβέντες τους, τα τραγούδια τους , τις μυρουδιές των φαγητών και την ζεστασιά της ξυλόσομπας .
Αυτά θυμήθηκε και αναστέναξε , πέρασε καλά σε αυτό το σπίτι , δεν ήθελε όμως να είναι εδώ, δεν ήθελε να ξαναμπεί. Εδώ έφεραν τον πατέρα του από το μέτωπο νεκρό και τον έβαλαν με την καλή του στρατιωτική στολή στο κυρίως δωμάτιο για να τον μοιρολογήσουν . Είχε φύγει γελαστός για τα σύνορα μαζί με άλλους άντρες όταν ξέσπασε ο πόλεμος .Μπήκε μέσα στο σιδερένιο τραίνο που φάνηκε στον Γιωργή, έτσι όπως έβγαζε καπνούς από τα ρουθούνια του, σαν το τέρας που σκότωσε ο Αη Γιώργης και έφυγε για να μην ξαναγυρίσει ζωντανός .Το σπίτι απόκτησε έναν ήρωα πολέμου που έπεσε υπερασπιζόμενος την πατρίδα του και έχασε έναν προστάτη .Η φτώχεια άρχισε να χτυπά την πόρτα τους .Ο πατέρας είχε καλό μισθό όσο ζούσε , ξεχώριζαν από τους άλλους κατοίκους που ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι, τώρα όμως δεν είχαν εισόδημα και η χώρα ήταν σε κατοχή.
Το σπίτι ερήμωσε , η κυρά Τασία έστειλε τις παρακόρες να δουλέψουν σε άλλα σπίτια στην πόλη για να μην πεινάσουν μαζί τους , γιατί αυτοί είχαν αρχίσει να πεινούν και να κρυώνουν. Η μάνα άρχισε να βήχει , να χάνει το χρώμα της και να βαθουλώνουν τα μάτια της ώσπου ήρθαν και την πήραν για το Σανατόριο και ο Γιωργής έπρεπε να πάει στην αδερφή της μάνας του , την μέρα που έκλεινε τα εφτά, για να τον προσέχει .
«Θα γερέψω και θα ΄ρθω να σε πάρω Γιωργή μου» του είπε αποχαιρετώντας τον και τον έστειλε να φάει ένα κομμάτι ψωμί στης αδερφής της που δεν είχε παιδιά .Η θεία Ελισάβετ ήταν καλή γυναίκα , ο άντρας της όμως ήταν αυστηρός και τον χτυπούσε με την παραμικρή αφορμή . «Είσαι ζωηρός ,θα στρώσεις μόνο με το ξύλο» του έλεγε και σήκωνε το χέρι του και χτυπούσε το αδυνατισμένο κορμάκι του Γιωργή που έτρεμε μόλις τον έβλεπε να έρχεται θυμωμένος .
«Ο θειος σου δεν είναι κακός , είναι δυστυχισμένος, έχει παγώσει η καρδιά του» ,του είχε πει η μάνα του και ο Γιωργής σκεφτόταν ότι ο θείος του ήταν ο χειρότερος άνθρωπος που ήξερε, επειδή τον έκανε να νιώσει έντονα την πείνα, το ξύλο και την ορφάνια.
Μπήκε μες το σπίτι του ,είχε τρία χρόνια να έρθει, προχώρησε και πήγε στην κουζίνα , πόσο άδεια και κρύα του φάνηκε τώρα, ανακάτεψε, βρήκε κάτι , το έβαλε κρυφά στον κόρφο του και έφυγε για τον αχυρώνα που ήταν τώρα το σπιτικό του επειδή ο θείος του δεν τον ήθελε μέσα στο δικό του. Κούρνιασε σε μια γωνιά και έβγαλε προσεκτικά αυτό που είχε κρυμμένο, ήταν η ποδιά της μάνας του. Την μύρισε, ευωδίαζε ζεστό ψωμί, μαγειρέματα, λόγια γλυκά, γιατροπορέματα , τραγούδια, αγκαλιά, αγάπη , μοσχοβολούσε μάνα. Τα δάκρυα πλημύρισαν τα μάτια του και δεν μπορούσαν να σταματήσουν, έκλαιγε έκλαιγε με λυγμούς , ένιωθε ο πιο δυστυχισμένος άνθρωπος στον κόσμο, φοβήθηκε μην παγώσει και η δική του καρδιά και γίνει κακός σαν το θείο του. Όχι αυτό δεν μπορούσε να γίνει, είχε ακόμη ζεστή καρδιά γιατί μεγάλωσε με πολύ αγάπη και η αγάπη είναι ικανή να λιώσει και τον μεγαλύτερο πάγο. Αγκάλιασε το γατάκι του που γουργούριζε σιμά του και κοιμήθηκε μετά από τόσο καιρό, γλυκά, πάνω στην ποδιά της μάνας του . Έξω ξημέρωναν Χριστούγεννα…
Ξύπνησε από ένα θόρυβο στην πόρτα σαν κάποιος να προσπαθούσε να την ανοίξει και δεν μπορούσε. Θα ήταν ο θειος του που θα τον έστελνε για ξύλα μες το χιόνι, άρχισε να τρέμει από τον φόβο του και έβαλε το χέρι στο πρόσωπο του να το προστατέψει από τις ξυλιές .Μια αγαπημένη ,αγγελική μορφή όμως στεκόταν τώρα στην ανοιχτή πόρτα και του μίλησε με την γλυκιά φωνή της:
«Γέρεψα, Γιωργή μου και ήρθα να σε πάρω». Έτρεξε μες την αγκαλιά της και την έσφιξε πολύ πολύ δυνατά ,πόσο ευτυχισμένος ένιωθε τώρα!
«Μάνα , μάνα , μάνα» μόνο έλεγε χωρίς να βρίσκει άλλα λόγια ισάξια για να περιγράψει αυτό που ένιωθε.
Για τον Γιωργή αυτά ήταν τα καλύτερα Χριστούγεννα της ζωής του.

Ιωάννα Κύρου