Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για την επιτυχία της θεραπείας του καρκίνου. Η AI έχει τη δυνατότητα να αναλύει μεγάλες ποσότητες ιατρικών εικόνων, όπως ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες, με εξαιρετική ακρίβεια. Αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης εκπαιδεύονται σε εκατομμύρια εικόνες για να αναγνωρίζουν μικρές ανωμαλίες που μπορεί να δείχνουν την παρουσία καρκίνου. Αυτή η τεχνολογία μπορεί να εντοπίσει καρκινικούς όγκους νωρίτερα από τις παραδοσιακές μεθόδους, προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες για επιτυχείς θεραπείες.

Επιπλέον, το AI μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών, αναλύοντας γονιδιακά δεδομένα και άλλες ιατρικές πληροφορίες. Αυτό επιτρέπει στους γιατρούς να προσαρμόζουν τις θεραπείες σύμφωνα με τις μοναδικές ανάγκες κάθε ασθενούς, βελτιώνοντας τις πιθανότητες επιτυχίας και μειώνοντας τις παρενέργειες.

Η διαδικασία ανάπτυξης νέων φαρμάκων είναι χρονοβόρα και δαπανηρή, αλλά το AI μπορεί να επιταχύνει αυτή τη διαδικασία, αναλύοντας δεδομένα και εντοπίζοντας υποψήφια μόρια που μπορεί να είναι αποτελεσματικά κατά του καρκίνου. Οι αλγόριθμοι AI μπορούν να προβλέψουν την αντίσταση των καρκινικών κυττάρων σε θεραπείες, επιτρέποντας την ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών φαρμάκων.

Επιπλέον, η AI μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση της προόδου των ασθενών μετά τη θεραπεία, προβλέποντας την πιθανότητα υποτροπής της ασθένειας μέσω της ανάλυσης δεδομένων από ιατρικές εξετάσεις και βιοδείκτες. Αυτή η πληροφόρηση είναι ζωτικής σημασίας για την προσαρμογή των θεραπειών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Τέλος, οι αλγόριθμοι AI μπορούν να παρέχουν υποστήριξη στους γιατρούς κατά τη λήψη αποφάσεων, αναλύοντας δεδομένα και προτείνοντας τις καλύτερες διαθέσιμες επιλογές θεραπείας. Αυτή η συνεργασία μεταξύ ανθρώπων και AI μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς και να ελαχιστοποιήσει τα λάθη.

Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει σημαντικές δυνατότητες στην καταπολέμηση του καρκίνου, από τη διάγνωση μέχρι την προσωπική θεραπεία και την ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Αν και δεν μπορεί να «σώσει» από τον καρκίνο, το AI συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της διάγνωσης και της θεραπείας, προσφέροντας ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους που πλήττονται από αυτή την ασθένεια. Η συνεργασία μεταξύ τεχνητής νοημοσύνης και ιατρικών επαγγελματιών είναι καθοριστική για την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων.

Βασικοί Πυλώνες του Σχεδίου

1. Πρόληψη: Το πρόγραμμα περιλαμβάνει πρωτοβουλίες για την προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής, όπως η μείωση του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ, η προώθηση του εμβολιασμού κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, και η μείωση της έκθεσης σε καρκινογόνες ουσίες​.
2. Πρώιμη Ανίχνευση: Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Στόχος του σχεδίου είναι να διασφαλίσει ότι έως το 2025 το 90% των ατόμων που πληρούν τα κριτήρια για προληπτικούς ελέγχους για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου θα λαμβάνουν αυτές τις υπηρεσίες. Επιπλέον, προβλέπεται η επέκταση των προληπτικών ελέγχων και σε άλλους τύπους καρκίνου όπως του πνεύμονα και του προστάτη​​.
3. Διάγνωση και Θεραπεία: Το πρόγραμμα στοχεύει στη βελτίωση της πρόσβασης σε υψηλής ποιότητας διαγνωστικές και θεραπευτικές υπηρεσίες για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Περιλαμβάνει τη δημιουργία δικτύου Κέντρων Ολοκληρωμένης Φροντίδας Καρκίνου και προγράμματα εκπαίδευσης για επαγγελματίες υγείας​.
4. Ποιότητα Ζωής: Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και των επιζώντων από καρκίνο. Αυτό περιλαμβάνει δράσεις για την ενίσχυση της υποστήριξης των ασθενών, την προώθηση της κοινωνικής προστασίας και την ισότιμη πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπως η ασφάλιση​​.

Σημαντικά Στοιχεία και Δράσεις

• Ευρωπαϊκό Κέντρο Γνώσης για τον Καρκίνο: Αυτό το κέντρο θα συντονίζει τις προσπάθειες για την καλύτερη κατανόηση και την αντιμετώπιση του καρκίνου.
• Εμβολιαστικά Προγράμματα: Ενίσχυση της κάλυψης εμβολιασμών για την πρόληψη καρκίνων που προκαλούνται από ιούς.
• Κοινές Δράσεις και Σχέδια Δράσης: Συνεργασία με τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη και εφαρμογή αποτελεσματικών προληπτικών και θεραπευτικών στρατηγικών​​.

Η χρηματοδότηση αυτή είναι η μεγαλύτερη επένδυση που έχει γίνει ποτέ από την ΕΕ στην καταπολέμηση του καρκίνου και αντικατοπτρίζει τη δέσμευση της Ευρώπης να μειώσει τις ανισότητες στην πρόσβαση σε φροντίδα και να βελτιώσει τη συνολική υγεία και ευημερία των πολιτών της​​.

Φωτογραφίες: Γιώργος Σιαμπανόπουλος

Και έρχεται εκείνη η στιγμή που πρέπει να αντικρίσεις κατάματα τον Καρκίνο. Τι επιλογές έχεις τότε; Mάλλον δυο. Είτε να συνεχίσεις να τον κοιτάς, ακίνητη μπροστά του, είτε να σηκωθείς και να παλέψεις μαζί του.

Την Αναστασία Μάραντου την γνώριζα χρόνια, άνθρωπος εγκάρδιος, ανοιχτός και γενναιόδωρος σε συναισθήματα, πράξεις και λόγια. Ξάφνου μια μέρα σε ανύποπτο χρόνο και σε κοινή παρέα την είδα να πλησιάζει με πολύ κοντό κούρεμα.

– Ωραία μαλλιά της λέω, τώρα μοιάζεις κανονικά με μοντέλο

-Όχι ακριβώς, μου απαντά.Έκανα χημειοθεραπείες  και έχουν πέσει τα μαλλιά μου.

Πάγωσα. Όχι για τα μαλλιά της, αλλά για αυτό το μοίρασμα της, την ανοιχτωσιά της, την τόση μεγάλη δύναμη ψυχής που κουβαλούσε μέσα της.

-Δεν αναρωτήθηκα στιγμή τι θα κάνω μαζί του, μου είπε. Τον κυνήγησα και τον κυνηγάω. Μπορεί να κόπιασα, να φοβήθηκα, να λύγισα, να πόνεσα όμως μου έμαθε πράγματα που θεωρούσα  δεδομένα. Να γιορτάζω την ζωή, να ευγνωμονώ, να ονειρεύομαι.

Η Αναστασία βγήκε νικήτρια κόντρα σε μια διάγνωση που πρώτα βάζει στόχο την ψυχή και μας μιλά για τον καρκίνο, τον συμβολισμό του γυναικείου στήθους, την μαστεκτομή, τις αλλαγές στην ζωή της, τις στιγμές αδυναμίας και δύναμης.

Ημερομηνίες σταθμοί

18 Ιουλίου 2019: Ήμουν στο ιατρείο της χειρουργού μου και μου ανακοίνωσε πως είμαι θετική στο τρίτο στάδιο

23 Ιουλίου 2019: Ξεκίνησα τις χημειοθεραπείες

20 Φλεβάρη 2020: Χειρουργήθηκα (μαστεκτομή)

Το στήθος και το σώμα σαν σύμβολο

Το στήθος συμβολίζει την θηλυκότητα, την σεξουαλικότητα, την μητρότητα και την ομορφιά. Οι γυναίκες έχουν ανασφάλειες  λόγω των προτύπων και των στερεοτύπων της κοινωνίας ώστε να μοιάζουν πάντα τέλειες αφού η ίδια η κοινωνία με κάποιον τρόπο σου επιβάλλει το πρότυπο της αψεγάδιαστης γυναίκας.

Πόσες πτυχές της ζωής σου επηρεάστηκαν;

Πολλοί. Η προσωπική μου και επαγγελματική ζωή. Μειώθηκε δραματικά η αυτοπεποίθηση μου, άρχισα να αναθεωρώ τις σχέσεις μου, το πώς και γιατί με πλησίαζαν πια οι άνθρωποι. Σκεφτόμουν αν είναι από λύπη, από συμπόνια, από ενδιαφέρον, από κουτσομπολιό; Με κυρίευε μια ανασφάλεια για τις προθέσεις των ανθρώπων αλλά και μεγάλη μοναξιά. Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που ένιωσα απόλυτα μόνη μου, έπρεπε να δώσω την δική μου μάχη.

Πως βίωσες το σώμα σου;

Πολλές αλλαγές. Έχασα κιλά, άρχισα να βλέπω το δέρμα μου να γερνάει, μαύριζαν τα νύχια μου, έπεσαν τα μαλλιά μου. Ήταν βάρβαρο να βλέπω την μορφή μου και το σώμα μου να αλλάζει με αυτόν τον τρόπο αλλά πάντα σκεφτόμουν ότι όλα συνέβαιναν για το καλό μου. Ένας ήταν ο στόχος. Να γίνω καλά.

Περούκα, ντροπή και αισθητική

Οι γονείς μου θέλησαν να αγοράσουμε περούκα αλλά εξαρχής εγώ ήμουν αντίθετη. Καταλήξαμε να την πάρουμε θεωρώντας πως δεν θα άντεχα την εικόνα μου μελλοντικά χωρίς μαλλιά. Όταν την φόρεσα  όμως για πρώτη φορά, ένιωθα σαν να έχω ένα εντελών ξένο σώμα στο κεφάλι μου, δεν ήμουν εγώ. Σκεφτόμουν πως δεν υπήρχε λόγος να την φορέσω, να «μασκαρευτώ» ώστε να είμαι κοινωνικά αποδεκτή.  Υπάρχει άντρας που νοσεί από καρκίνο, πρέπει να φορέσει περούκα; Όχι. Γιατί λοιπόν εγώ επειδή είμαι γυναίκα να πρέπει να την φορέσω; Το μόνο λογικό επιχείρημα ως προς την περούκα είναι πώς κάνει μια γυναίκα να αισθάνεται καλύτερα με τον εαυτό της, τότε ναι, να επιλέξει να την φορέσει. Ακόμη σημαντικότερο είναι για τις νέες μανούλες που δεν θέλουν να ανησυχήσουν τα παιδιά τους.

Δεν θα ξεχάσω

Την πρώτη μέρα που βγήκα φαλακρή στην Κοζάνη, πήγα στο κέντρο για δουλειές ενώ μιλούσα με την αδερφή μου στο τηλέφωνο ώστε να ξεχνιέμαι. Πριν βγω από το σπίτι μου η αλήθεια είναι πως στάθηκα αρκετή ώρα στην εξώπορτα. Αφού έκανα τα πρώτα βήματα όμως το ξέχασα εντελώς. Ήμουν εγώ και ένιωθα περήφανη για τον εαυτό μου.

Η αρρώστια και ο πόνος

Οι πρώτες στιγμές

Από την στιγμή της ανακοίνωσης, δεν θυμάμαι τίποτα. Έκλαιγα και έβλεπα τον μπαμπά μου να με κοιτάει σαστισμένος. Όταν στην οικογένεια σου είσαι η πρώτη που νοσεί και δεν έχεις βιώματα άλλου καρκινοπαθή, τρέμεις γιατί διανύεις ένα εντελώς άγνωστο μονοπάτι.  Στην συνέχεια με μετέφεραν στο ιατρείο της ογκολόγου μου, Ευθαλείας Λάλα, στο Θεαγένειο η οποία ήταν και αυτή που με καθησύχασε. Αφού επέστρεψα στο σπίτι μου στην Κοζάνη, οι γονείς μου αποφάσισαν να βγούμε για φαγητό μαζί με τους φίλους μου. Ήταν σαν να καλωσορίζαμε τον καρκίνο στην ζωή μας.

Τις πρώτες μέρες της ανακοίνωσης, εκτός του συμβιβασμού που έπρεπε να κάνω με τα νέα δεδομένα της ζωής μου, έπρεπε να αποφασίσω εάν θα καταψύξω τα ωάρια μου ώστε να μπορώ στο μέλλον να τεκνοποιήσω. Ο χρόνος έτρεχε, η γιατρός μου, μου έλεγε να βιαστώ να το κάνω ώστε να ξεκινήσω τις θεραπείες.  Αποφάσισα να μην το κάνω, γιατί είναι μια πολύ κοστοβόρα διαδικασία. Σκέφτηκα πως ακόμη και αν δεν καταφέρω να κάνω ποτέ παιδί, υπάρχουν πολλά παιδιά που έχουν ανάγκη από αγάπη και ένα σπίτι οπότε θα μπορούσα να υιοθετήσω.

Οι λέξεις που πονούν

Θάνατος

Καρκίνος

Μαστεκτομή

Μετάσταση

Ποια είναι τα συναισθήματα που βιώνει ένας άνθρωπος που πάσχει και τι χρειάζεται περισσότερο για να αντιμετωπίσει όσο γίνεται καλύτερα το πρόβλημά του;

Χρειάζεται θετική ενέργεια. Να καταλάβει ο ίδιος και οι γύρω του ότι δεν χρειάζεται να είναι όλοι μαυρισμένοι. Πρέπει να χαμογελούν, να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν αυτό το εμπόδιο.

Οι πιο δύσκολες στιγμές

Στο νοσοκομείο έκανα φίλους. Οι ασθενείς που συναναστρέφεσαι γίνονται άνθρωποι της καρδίας σου και οικογένεια σου. Δυστυχώς συνάντησα πολλούς νέους ανθρώπους στο Θεαγένειο που δίναμε από κοινού  και ο καθένας την δική του μάχη. Ο ένας έδινε κουράγιο στον άλλο και χωρίς πολλές κουβέντες. Εδώ έρχονται τα δύσκολα. Όταν ένας καινούργιος σου φίλος, δεν ανταποκρίνεται στην θεραπεία ή ακόμη χειρότερα φεύγει από την ζωή, είναι βάρβαρο. Στην αρχή θλίβεσαι γιατί φεύγουν οι άνθρωποι σου ταλαιπωρημένοι και στην συνέχεια σκέφτεσαι ότι μπορεί να είσαι εσύ ο επόμενος. Αυτό είναι σκληρό μάθημα, όπου καταλαβαίνεις πως πρέπει να τα δώσεις όλα και σίγουρα να συνεχίσεις να χαμογελάς και να απολαμβάνεις τις στιγμές με τους δικούς σου ανθρώπους.

Δεν θα ξεχάσω

Τα λόγια της ογκολόγου μου, για την οποία νιώθω πολύ τυχερή που μπήκε στην ζωή μου και βρίσκομαι στα χέρια της. Μου είπε πως περνάω κάτι δύσκολο και πως για εκείνη ήταν το ίδιο δύσκολο να ανακοινώνει σε μια κοπέλα 29 χρονών πως νοσεί από καρκίνο του μαστού. Εκεί καταλαβαίνεις ότι παρόλο που έχεις απέναντι σου έναν επιστήμονα, που βλέπει πολλά περιστατικά καθημερινά, είναι πάνω από όλα άνθρωπος. Την ευχαριστώ για όλα.

Η επικοινωνία με άλλους

Εσύ και οι άλλοι

Οι πρώτες μου σκέψεις αφορούσαν την οικογένεια μου. Σκέφτηκα την ταλαιπωρία στην οποία θα μπαίναμε, τα έξοδα, την στεναχώρια που θα τους προκαλούσα. Ο μπαμπάς μου ήταν θλιμμένος αλλά προσπαθούσε να κρατήσει τις ισορροπίες όπως αντίστοιχα και η αδερφή μου.  Η μαμά μου, η οποία είναι και ο πιο δυνατός άνθρωπος που ξέρω, ήταν εκείνη που μας κράτησε όλους όρθιους. Ώστοσο η πίεση, την οποία δεν εξωτερίκευσε την οδήγησε στο να εμφανίσει ένα αυτοάνοσο, την ψωρίαση. Οι φίλοι μου ήταν δίπλα μου από την πρώτη στιγμή, με στήριξαν με όλη τους την δύναμη κάτι το οποίο με δικαίωσε για την επιλογή που είχα κάνει, να έχω αυτούς τους ανθρώπους στην ζωή μου.

Τοξικές σχέσεις και χωρισμός

Το ταξίδι αυτό δεν θα μπορούσε να μην έχει απώλειες. Είχα την τύχη να έχω ανθρώπους  δίπλα μου, που με στήριξαν με όλο τους το είναι. Ωστόσο στην προσωπική μου ζωή δεν είχα την ίδια τύχη. Ίσως ο καρκίνος ήταν και μια ευκαιρία να καταλάβω τις λανθασμένες συναισθηματικές μου επιλογές.  Αυτό όμως είναι και το δίπολο που συμβαίνει. Είτε ο άνθρωπος σου θα σε στηρίξει ή θα εξαφανιστεί από την ζωή σου. Συνομιλώντας με ασθενείς και νοσοκόμες αντιλήφθηκα πως είναι μεγαλύτερο το ποσοστό των γυναικών που μένουν και κρατούν μια σχέση παρά τις δυσκολίες. Βέβαια ο καθένας μας έχει τις δικές του αντοχές, την δική του ηθική και τα δικά του όρια.

Δεν θα ξεχάσω

Τις αγκαλιές που κάναμε με τους δικούς μου ανθρώπους πρό κορωνοϊού.

Η μαστεκτομή

Είναι θέμα ταμπού;

Φυσικά. Περπατάς στο δρόμο ή πέφτεις σε κάποιον γνωστό και κοιτάει το στήθος σου, να δει τι υπάρχει και αν υπάρχει.

Η σχέση σου με τον καθρέφτη

Ο καθρέφτης γίνεται αρχικά εχθρός σου γιατί πρέπει να αντικρύσεις την αλήθεια. Καθώς όμως περνάει ο καιρός αρχίζεις να δένεσαι με την κατάσταση που περνάς  και νιώθεις μια περηφάνια για τις πληγές σου, τα «παράσημα» που κερδίζεις στην μάχη που δίνεις.

Δεν θα ξεχάσω

Τα λόγια της χειρουργού μου πριν την επέμβαση «Εμείς θα σε κάνουμε καλά κορίτσι μου»

Η θεραπεία

Πως ήταν η εμπειρία σου στο θεαγένειο και η επαφή με άλλους ασθενείς;

Η πρώτη μέρα ήταν δύσκολή γιατί βλέπεις χωρίς φίλτρα την κατάσταση που θα βιώσεις. Στην αρχή φοβάσαι αλλά στην πορεία γίνεται κομμάτι της καθημερινότητάς σου και η διαδικασία της θεραπείας και οι άνθρωποι που συναναστρέφεσαι. Έχω μόνο όμορφα πράγματα να πω για το προσωπικό που πραγματικά δίνει όλη του την ψυχή για να είσαι καλά ψυχολογικά. Σου φέρονται σαν να είσαι οικογένεια τους. Οι ασθενείς  γίνονται κομμάτι της ψυχής σου και δένεσαι ουσιαστικά μαζί τους.

Η αλληλοϋποστήριξη κατά τη θεραπεία

Με τους ασθενείς δεν χρειάζεται να πεις πολλά. Με δυο απλές κουβέντες καταλαβαίνει ο ένας τον άλλο.

Ποια είναι τα κόστη; Χρειάζεται ένας ασθενής να πουλήσει το σπίτι του για να γίνει καλά;

Φυσικά και εξαρτάται από το νοσοκομείο που θα επιλέξεις. Προσωπικά δεν μου κόστισε τίποτα γιατί επέλεξα το Θεαγένειο, που παρόλο που είναι ένα δημόσιο νοσοκομείο έχει πάρα πολύ καλούς επιστήμονες στο δυναμικό του.

Δεν θα ξεχάσω

Την πρώτη μέρα της χημειοθεραπείας που ενώ ήμουν έτοιμη να βάλω τα κλάματα μου έδωσε κουράγιο η κοπέλα στο διπλανό κρεβάτι, σχεδόν συνομήλική μου, η οποία μου είπε « Δεν υπάρχει κάτι να φοβάσαι, απλά είναι βαρετά γιατί παίρνει πολύ ώρα.»

Η νέα Αναστασία- Η νέα εικόνα

Πως συμφιλιώθηκες με την νέα σου εικόνα;

Δεν είχα να συμφιλιωθώ με μια νέα Αναστασία. Ήμουν και είμαι αυτή που είμαι.

H κοινωνία σε αποδέχεται όπως είσαι;

Όχι. Αν σκεφτείς την διαδικασία στην οποία πρέπει να μπει μια γυναίκα η οποία νοσεί, καταλαβαίνεις ότι η κοινωνία από μόνη της σε δείχνει με το δάχτυλο. Πρέπει να βάλεις περούκα , να βάλεις ψεύτικο στήθος, να διατηρήσεις το βάρος σου, το δέρμα σου, τα νύχια σου. Αντί μια γυναίκα να έχει στο μυαλό της το να γίνει καλά, πρέπει να σκέφτεται πράγματα άσχετα.

Πως είναι η ζωή μετά τον καρκίνο;

Όσο οξύμωρο και αν ακουστεί, είναι όμορφη. Ανακάλυψα μια εσωτερική δύναμη που δεν ήξερα πως υπήρχε. Έμαθα να διεκδικώ και να μη κάνω εκπτώσεις για τον εαυτό μου. Επιβεβαιώθηκα στο ότι έχω πολύ καλούς φίλους και μια πολύ δυνατή οικογένεια. Αγαπάω τον εαυτό μου όπως είναι και τον φροντίζω ώστε να με φροντίσει και εκείνος

Δεν θα ξεχάσω

Τον καρκίνο που με βοήθησε να γνωρίσω την Αναστασία.

Μέσα σε όλο αυτό που έχεις να αντιμετωπίσεις, αντιμετωπίζεις παράλληλα  ανθρώπους και ερωτήματα που η μοναδική χρησιμότητα που έχουν είναι να αισθανθούν στιγμιαία καλά με τον «υγιή» τους μικρόκοσμο. Kάποιες από αυτές που θυμάμαι είναι οι εξής:

Τώρα θα πεθάνεις;

Εχεις καρκίνο και γελάς;

Kολλάει ο καρκίνος;

Θα σου αφήσει κουσούρι;

Όσο κοινότυπη και αν ακουστώ , η πρόληψη σώζει ζωές.

Θέλω να ευχηθώ καλή δύναμη σε όσες δίνουν τον αγώνα τους.  Σαν συμβουλή σας λέω να μην φοβάστε και να μην  ντρέπεστε να μιλήσετε για το πρόβλημά σας. Το να κρύβεσαι μόνο κακό θα σου κάνει, εξωτερικεύοντας το, το ξορκίζεις και δίνεις δύναμη και σε άλλους ανθρώπους.

«Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι έχει να κάνει με τα χρήματα που διατίθενται από τις χώρες αυτές για τις καινοτόμες θεραπείες. Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Παίζουν ρόλο κι αλλά πράγματα. Βλέπουμε χώρες με παρόμοια χαρακτηριστικά και μεγάλες διάφορες στην πρόσβαση στα καινοτόμα φάρμακα. Στη Σλοβακία η πρόσβαση είναι 19%, στην Ουγγαρία είναι 40 %, στην Πολωνία 50% και στην Τσεχία 64% . Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες αλλά και άλλες προτεραιότητες σε μια χώρα, που δικαιολογούν αυτές τις μεγάλες διαφορές», επισημάνει μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο Thomas Hofmarcher επικεφαλής της έρευνας στο Swedish Institute of Health Economics.

Ο ίδιος αναφέρει μιλώντας στον Μιχάλη Κεφαλογιάννη πως πάνω από 100 νέα φάρμακα είναι διαθέσιμα στην ΕΕ κατά του καρκίνου τα τελευταία 10 χρόνια. «Εντυπωσιακή πρόοδος, καθώς είναι τα περισσότερα αντικαρκινικά φάρμακα που έχουν παραχθεί σε σύγκριση με όλες τις προηγούμενες δεκαετίες», επισημαίνει και προσθέτει πως «η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στις καινοτόμες αυτές θεραπείες, κυμαίνεται στον μέσο όρο της Ευρώπης. 50% με 60% των φαρμάκων είναι διαθέσιμα στους Έλληνες ασθενείς σήμερα».

Ο καρκίνος δεν είναι πλέον μια νόσος που σχετίζεται άμεσα με τον θάνατο, εξηγεί, τονίζοντας πως υπάρχει μεγάλη πρόοδος που συνδέεται με την επιβίωση. «20 εκατομμύρια άνθρωποι με καρκίνο έχουν επιβιώσει στην Ευρώπη και αυξάνει συνεχώς ο αριθμός όσων επιβιώνουν κι αυτή είναι η αισιόδοξη πλευρά», αναφέρει.

Ο Κωνσταντίνος Συρίγος καθηγητής παθολογίας – ογκολογίας στην ιατρική σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών, επισημαίνει πως υπάρχουν εξαιρετικοί επιστήμονες διεθνούς επιπέδου και πολύ υψηλού κύρους ογκολογικά κέντρα, κάτι που δικαιολογεί γιατί η χώρα μας τα πάει καλά με την αντιμετώπιση του καρκίνου.

«Όμως, αυτό που παρέχεται τελικά είναι πολύ πιο ακριβό από ότι είναι σε άλλες χώρες, με πολύ μεγάλες σπατάλες, και με παλινδρομήσεις καθώς δεν υπάρχουν υποδομές », εξηγεί και συνεχίζει «πόσο συχνά αλλάζουν οι καρκινοπαθείς γιατρό; Πάρα πολύ συχνά. Γιατί; Κάτι δεν τους καλύπτει. Πόσοι είναι αυτοί που τελικά δεν κάνουν θεραπεία και δεν τους έχουμε καταγράψει, άρα δεν συμμετέχουν στη θνησιμότητα; Πάρα πολλοί, γύρω στο 25%. Άρα, όσοι έχουν την τύχη να έχουν σωστή θεραπεία πάνε πάρα πολύ καλά, αλλά δεν είναι όλοι».

Οι ανισότητες στην μάχη κατά του καρκίνου στην Ευρώπη σχετίζονται και με κοινωνιολογικές διαφοροποιήσεις . Το παράδοξο κάποιων Σκανδιναβικών χωρών με τα πρότυπα συστήματα υγείας όπου η επιβίωση στον καρκίνο δεν είναι μεγαλύτερη από φτωχότερες χώρες, εξηγείται καθώς σε αυτές τις κοινωνίες, η οικογένεια δεν παίρνει το ρόλο που αδυνατεί να εκπληρώσει το κράτος, κάτι που είναι συχνότερο σε χώρες όπως η Ελλάδα όπου ακόμα υπάρχει το δίχτυ ασφαλείας της οικογένειας. «Είναι τελείως αδιανόητο σε βόρειες χώρες, η οικογένεια να πληρώσει από τον οικογενειακό προϋπολογισμό για θέματα υγείας και περίθαλψης. Δεν υπάρχει η λογική ότι επειδή έχω καρκίνο στο παχύ έντερο θα πληρώσω 5.000 από την τσέπη μου», αναφέρει ο κος Συρίγος.

Γιατί η καταγραφή και τα δεδομένα στον καρκίνο είναι ζωτικής σημασίας για τους ασθενείς

Τα δεδομένα βοηθούν τους γιατρούς και κατ΄ επέκταση τους ασθενείς να λαμβάνουν ειλικρινείς απαντήσεις για την κατάσταση της υγείας τους , εξηγεί ο T. Hofmarcher και συνεχίζει : «Ακόμα και στις πιο δύσκολες μορφές καρκίνου όπως αυτός του πνεύμονα, αν ο γιατρός σου τον διαγνώσει εγκαίρως μπορεί να σε ενημερώσει ότι έχεις 55% πιθανότητα επιβίωσης και εάν είναι σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μόνο 5%».

Σήμερα, όπως τονίζει ο κος Συρίγος, ο γιατρός πρέπει οπωσδήποτε να παρουσιάσει κάποια δεδομένα στον ασθενή, για να τον βοηθήσει να λάβει τις αποφάσεις του. «Τα δεδομένα που χρησιμοποιούμε είναι από ευρωπαϊκά και αμερικανικά registries, αφού δεν υπάρχουν ελληνικά. Δεν είναι ο μεμονωμένος ασθενής που ζημιώνεται, αλλά το σύνολο των ασθενών που ζημιώνεται. Διότι χωρίς να ξέρουμε την ακριβή εικόνα στην Ελλάδα, δεν ξέρουμε πού να κατευθύνουμε τους ασθενείς μας, δεν ξέρουμε που χρειαζόμαστε τι και που ξοδεύουμε τα χρήματά μας».

Ο κος Συρίγος επισημαίνει πως ο ασθενής μπορεί να χάσει μήνες, μερικές φορές και χρόνια, μέχρι να βγει η διάγνωση και να ξεκινήσει η θεραπεία, χρονικό διάστημα που μπορεί να είναι μοιραίο για την τελική του έκβαση, διότι δεν υπάρχει καθοδήγηση, ένας «οδικός χάρτης» που μπορεί να τον ακολουθήσει με ασφάλεια για να ξέρει που θα πάει. Κι όλα αυτά εξηγεί, διότι το κράτος χωρίς δεδομένα δεν γνωρίζει που πρέπει να επενδύσει.

«Χωρίς Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών δεν μπορεί να εφαρμοστεί σωστά Εθνικό σχέδιο δράσης κατά του καρκίνου στην Ελλάδα»

Η απουσία δεδομένων ακόμη και Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών ουσιαστικά όπως υποστηρίζει, ο κος Συρίγος, κάνουν πολύ δύσκολη την σωστή εφαρμογή Εθνικού σχεδίου δράσης κατά του καρκίνου.

«Πριν από το μνημόνιο, συμμετέχοντας σε μία επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέρθηκε ότι η ΕΕ έχει πληρώσει 3 φορές την Ελλάδα για να γίνει μητρώο ασθενών με καρκίνο. Δεν έγινε ποτέ και δεν πρόκειται να ξαναπληρώσει, διότι όποιος βάλει τέταρτη φορά την υπογραφή του για να το κάνει η Ελλάδα, θα πάει φυλακή. Όταν το μετέφερα αυτό στην Ελλάδα, το τότε ΚΕΕΛΠΝΟ μου έκανε μήνυση», αποκαλύπτει ο κος Συρίγος.

Στο ερώτημα του ΑΠΕ -ΜΠΕ για το τι πρέπει να γίνει άμεσα εκτός από το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών και το Εθνικό σχέδιο δράσης κατά του καρκίνου, απαντά: «Η γνώμη μου είναι ότι θα γίνουν εξοικονομήσεις κλίμακος και θα ωφεληθούν πάρα πολύ οι ασθενείς, αν ληφθούν δύο μέτρα: Το πρώτο είναι να μην αποζημιώνεται καμία ογκολογική θεραπεία από τον ΕΟΠΥΥ αν δεν περάσει από ογκολογικό συμβούλιο -να μην πούμε για χημειοθεραπείες, ακτινοθεραπείες και χειρουργεία που δεν πρέπει να γίνονται- και το δεύτερο είναι, καμία θεραπεία να μην αποζημιώνεται αν ο γιατρός δεν ενημερώνει το εθνικό registry».

Το επιτυχημένο παράδειγμα της Ρουμανίας

Ο Cristian – Silviu Busoi , μέλος του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου αναφέρθηκε στο επιτυχημένο παράδειγμα που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια η Ρουμανία στο να «χτίσει» μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων για τον καρκίνο και τον αριθμό των ασθενών στη χώρα, επισημαίνοντας « πως τα εθνικά σχέδια κατά του καρκίνου είναι πολύ πιο σημαντικά από αυτό της ίδιας της ΕΕ, καθώς εξετάζουν τις ιδιαιτερότητες και τα προβλήματα κάθε χώρας ξεχωριστά. Έχοντας δεδομένα μπορείς να εργαστείς πιο μεθοδικά, βοηθώντας γιατρούς και ασθενείς να φέρουν ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Είμαι αισιόδοξος ότι τα σχέδια αυτά όπου εφαρμοστούν θα συμβάλουν σε ακόμη πιο έγκαιρες διαγνώσεις, καλύτερες θεραπείες και αύξηση του προσδόκιμου ζωής των ασθενών με καρκίνο».

Η γνώση του ασθενούς, είναι η δύναμη του και στον καρκίνο

Η γνώση για έναν ασθενή με καρκίνο δεν είναι ποτέ αρκετή, τονίζει η Kristine Sorensen, πρόεδρος της International Health Literacy Association, υπογραμμίζοντας πως « ένας στους δύο ανθρώπους που διαγιγνώσκονται με καρκίνο αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες να κατανοήσει τι του συμβαίνει και να ξεκινήσει το ταξίδι για την αντιμετώπιση της νόσου».

Υπάρχουν μελέτες, που λένε ότι όταν ένας ασθενής βγαίνει από το ιατρείο ενός ογκολόγου, στην καλύτερη των περιπτώσεων , θυμάται μόνο το 30% όσων του είπε ο γιατρός του, επισημαίνει ο κος Συρίγος, λέγοντας πως «δεν μπορείς να πάρεις αποφάσεις για τη ζωή σου με το 30%. Έτσι, αναγκάζεσαι να πας σε άλλες πηγές. Η πιο εύκολη είναι το Internet, οι φίλοι και οι γείτονες. Κανονικά κανένας γιατρός δεν θα έπρεπε να θυμώνει όταν οι ασθενείς ζητούν περισσότερες πληροφορίες, διότι ο καλά ενημερωμένος ασθενής βοηθά το έργο του γιατρού του.»

Ο Covid και η αύξηση των νέων κρουσμάτων καρκίνου

Οι επιστήμονες παραδέχθηκαν πως η πανδημία Covid πήγε πίσω τις προληπτικές εξετάσεις και τον έλεγχο για τον καρκίνο. «Εξακολουθούμε να βλέπουμε 21% αύξηση των νέων διαγνώσεων και της θνητότητας, κάτι που σχετίζεται βέβαια και σε μεγάλο βαθμό με την γήρανση του πληθυσμού» , επισημαίνει η Marzia Zambon γενική διευθύντρια της οργάνωσης Europa Dona.

Η ίδια μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ αναφέρει ότι «είναι πλέον αποδεδειγμένο πως τροποποιώντας τον τρόπο ζωής, το 35% στον καρκίνο του μαστού και το 40% σε άλλες μορφές καρκίνου, μπορεί να προληφθεί».

Οι προληπτικές εξετάσεις σε συνδυασμό με την τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βοηθήσουν ακόμη περισσότερο στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού και τον κάνουν θεραπεύσιμο όταν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια, καταλήγει.

Μιχάλης ΚεφαλογιάννηςΦ-ΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

Το μνημόνιο συνεργασίας υπεγράφη στις 6 Ιανουαρίου, σύμφωνα με ανακοίνωση της Βρετανικής Κυβέρνησης, από τον υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας Steve Barclay και την εταιρεία BioNTech με έδρα τη Γερμανία, η οποία στο παρελθόν ανέπτυξε το κορυφαίο παγκοσμίως εμβόλιο του κοροναϊού με την Pfizer.

Πώς θα έχουν πρόσβαση οι ασθενείς στις δοκιμές

Βάσει της συμφωνίας, οι ασθενείς με καρκίνο θα έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε δοκιμές που διερευνούν εξατομικευμένες θεραπείες με mRNA, όπως τα εμβόλια κατά του καρκίνου. Κανένας καρκίνος δεν είναι ίδιος και τα εμβόλια mRNA θα περιέχουν ένα γενετικό σχέδιο για να δίνουν την οδηγία στο ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα.

Η πρόσβαση στις δοκιμές θα γίνει μέσω του Cancer Vaccine Launch Pad, το οποίο αναπτύσσεται από το NHS England και το Genomics England. Το launch pad θα βοηθήσει στον ταχύτερο εντοπισμό μεγάλου αριθμού καρκινοπαθών που θα μπορούσαν να είναι επιλέξιμοι για τις δοκιμές και θα διερευνήσει πιθανά εμβόλια για πολλούς τύπους καρκίνου. Οι δοκιμές για καινοτόμες θεραπείες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν ήδη από το φθινόπωρο του 2023.

Η σύμπραξη θα έχει ως στόχο να βοηθήσει ασθενείς με καρκίνο σε πρώιμο και προχωρημένο στάδιο. Εάν αναπτυχθούν με επιτυχία, τα εμβόλια για τον καρκίνο θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της συνήθους θεραπείας.

Ο υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας, Steve Barclay, δήλωσε σχετικά:

«Μόλις εντοπιστεί ο καρκίνος, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι καλύτερες δυνατές θεραπείες είναι διαθέσιμες το συντομότερο δυνατό, μεταξύ άλλων για τον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα και του παγκρέατος.

Η BioNTech ηγήθηκε παγκοσμίως με ένα εμβόλιο κατά του κοροναϊού και μοιράζεται τη δέσμευσή μας για επιστημονική πρόοδο, καινοτομία και επιστημονική τεχνολογία αιχμής, γεγονός που τους καθιστά ιδανικούς εταίρους για μια συμφωνία συνεργασίας σε εμβόλια κατά του καρκίνου.

Αυτή η συνεργασία θα σημαίνει ότι, ήδη από τον Σεπτέμβριο, οι ασθενείς μας θα είναι από τους πρώτους που θα συμμετάσχουν σε δοκιμές και δοκιμές για την παροχή στοχευμένων, εξατομικευμένων θεραπειών και θεραπειών ακριβείας με τη χρήση νέων μετασχηματιστικών θεραπειών, ώστε να αντιμετωπίσουν τόσο τον υπάρχοντα καρκίνο όσο και να βοηθήσουν να σταματήσει η επανεμφάνισή του.

Η συμφωνία αυτή βασίζεται στην υπόσχεση αυτής της κυβέρνησης να αυξήσει τις δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη σε 20 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως και αποδεικνύει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει ένα από τα πιο ελκυστικά μέρη στον κόσμο για καινοτόμες εταιρείες που επενδύουν στην έρευνα, δοκιμάζουν νέες θεραπείες και θεραπεύουν αποτελεσματικότερα τους ασθενείς.»

Ο υπουργός Υγείας και Δευτεροβάθμιας Φροντίδας, Will Quince, δήλωσε:

«Η διάγνωση του καρκίνου μπορεί να είναι αποκαρδιωτική για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους. Η σύμπραξη αυτή αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο άλμα προς την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων για τους ασθενείς.

Η BioNTech έχει αποδεδειγμένο και διακεκριμένο ιστορικό στην τεχνολογία εμβολίων και συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη του εμβολίου κατά του COVID-19. Η σύμπραξη αυτή έχει τώρα τη δυνατότητα να αναπτύξει την έρευνα που θα οδηγήσει σε θεραπείες για τον καρκίνο, οι οποίες θα μπορούσαν να σώσουν ζωές.»

Ο καθηγητής Uğur Şahin, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της BioNTech, δήλωσε:

«Το Ηνωμένο Βασίλειο παρήγαγε με επιτυχία τα εμβόλια κατά του κοροναϊού, τόσο γρήγορα, επειδή η Εθνική Υπηρεσία Υγείας, η ακαδημαϊκή κοινότητα, οι αρχές και ο ιδιωτικός τομέας συνεργάστηκαν με υποδειγματικό τρόπο.

Η συμφωνία αυτή είναι αποτέλεσμα των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την πανδημία. Η ανάπτυξη φαρμάκων μπορεί να επιταχυνθεί χωρίς περικοπές, αν όλοι συνεργάζονται απρόσκοπτα για τον ίδιο στόχο. Η σημερινή συμφωνία δείχνει ότι δεσμευόμαστε να κάνουμε το ίδιο για τους καρκινοπαθείς.

Στόχος μας είναι να επιταχύνουμε την ανάπτυξη ανοσοθεραπειών και εμβολίων χρησιμοποιώντας τεχνολογίες που ερευνούμε για πάνω από 20 χρόνια. Η συνεργασία θα καλύψει διάφορους τύπους καρκίνου και μολυσματικών ασθενειών που επηρεάζουν συλλογικά εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Εάν είναι επιτυχής, η συνεργασία αυτή έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τα αποτελέσματα για τους ασθενείς και να παρέχει έγκαιρη πρόσβαση στις ανοσοθεραπείς μας για τον καρκίνο, καθώς και σε καινοτόμα εμβόλια κατά των λοιμωδών νοσημάτων – στο Ηνωμένο Βασίλειο και παγκοσμίως.»

Οι επιστήμονες της νέας επιτροπής του ιατρικού περιοδικού «The Lancet Oncology», με επικεφαλής τον καθηγητή Μαρκ Λόουλερ του Πανεπιστημίου Queen’s του Μπέλφαστ, οι οποίοι έκαναν σχετική δημοσίευση, τονίζουν ότι η Covid-19 ανέδειξε μια σειρά από αδυναμίες τόσο στο πεδίο της θεραπείας όσο και της έρευνας του καρκίνου στην Ευρώπη, οι οποίες αν δεν αντιμετωπισθούν έγκαιρα, υπάρχει κίνδυνος να επιφέρουν καθυστέρηση στην αντιμετώπιση του καρκίνου κατά μια σχεδόν δεκαετία. «Εκτιμάμε ότι περίπου ένα εκατομμύριο διαγνώσεις καρκίνου ‘χάθηκαν’ στην Ευρώπη στη διάρκεια της πανδημίας. Κάνουμε αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο για να βρούμε αυτούς τους ‘χαμένους’ καρκίνους. Επιπροσθέτως, είδαμε μια ανησυχητική επίπτωση στην αντικαρκινική έρευνα, με εργαστήρια να κλείνουν και κλινικές μελέτες να καθυστερούν ή να ματαιώνονται κατά το πρώτο πανδημικό κύμα», ανέφερε ο δρ Λόουλερ.

Η έκθεση «European Groundshot» της Επιτροπής Lancet Oncology Commission, η οποία παρουσιάστηκε στο συνέδριο «European Cancer Summit 2022», εκτιμά ότι κατά το πρώτο έτος της πανδημίας οι γιατροί είδαν 1,5 εκατομμύρια λιγότερους ασθενείς με καρκίνο, ενώ ο ένας στους δύο καρκινοπαθείς δεν έκανε έγκαιρα την αναγκαία χειρουργική επέμβαση ή χημειοθεραπεία. Ακόμη, δεν έγιναν 100 εκατομμύρια διαγνωστικές-απεικονιστικές εξετάσεις για καρκίνο, με αποτέλεσμα έως ένα εκατομμύριο Ευρωπαίοι μπορεί σήμερα να έχουν μη διαγνωσμένο καρκίνο.

Πέρα από τον κορωνοϊό, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει τη δική του επίπτωση, με δεδομένο ότι Ρωσία και Ουκρανία ήταν ανέκαθεν δύο χώρες με μεγάλη συμμετοχή στην κλινική έρευνα για τον καρκίνο. Ο δρ Ανδρέας Χαραλάμπους, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Καρκίνου, δήλωσε ότι «ενώ έχει υπάρξει μεγάλη ειδησεογραφική κάλυψη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, έχει περάσει σχετικά απαρατήρητη η βαθιά και συνεχιζόμενη επίπτωση στην κλινική έρευνα για τον καρκίνο. Υπάρχει ήδη ένα διευρυνόμενο χάσμα Ανατολής-Δύσης στην ευρωπαϊκή έρευνα για τον καρκίνο και είναι κρίσιμο ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας να μη διευρύνει περαιτέρω αυτό το χάσμα».

Η έκθεση των ειδικών βρήκε ότι την προηγούμενη δεκαετία 2010-2019 οι συνολικές επενδύσεις στην Ευρώπη για έρευνες στον καρκίνο έφθασαν τα 20 έως 22 δισεκατομμύρια ευρώ ή περίπου 26 ευρώ ανά κεφαλή, έναντι 80,5 δισ. δολαρίων (76 δισ. ευρώ) ή 234 ανά κεφαλή στις ΗΠΑ την ίδια περίοδο. Η επιτροπή προτείνει τουλάχιστον τον διπλασιασμό της αντικαρκινικής έρευνας στην Ευρώπη στα 50 ευρώ ανά κάτοικο μέχρι το 2030, με έμφαση στη βελτίωση της πρόληψης.

«Εκτιμάται ότι το 40% των καρκίνων στην Ευρώπη θα μπορούσαν να προληφθούν αν οι στρατηγικές πρωτοβάθμιας πρόληψης έκαναν καλύτερη χρήση της τρέχουσας κατανόησής μας αναφορικά με τους παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο. Ακόμη, έως το ένα τρίτο των περιπτώσεων καρκίνου στην Ευρώπη είναι πιθανότερο να είχαν καλύτερη έκβαση, αν ανιχνεύονταν πιο νωρίς», δήλωσε η Άνα Σμουτς της Διεθνούς Υπηρεσίας για την Έρευνα στον Καρκίνο (IARC) με έδρα τη Γαλλία.

Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται μεγάλη πρόοδος στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Οι εξελίξεις περιλαμβάνουν νέες μεθόδους προσυμπτωματικού ελέγχου, διάγνωσης αλλά και θεραπευτικές μεθόδους που αυξάνουν την επιβίωση των ασθενών. Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας όλων αυτών των παρεμβάσεων γίνεται με επιδημιολογικές μελέτες που καταγράφουν την επίπτωση αλλά και την θνητότητα από τη νόσο ανά χώρα αλλά και παγκοσμίως.

Στο πλαίσιο αυτό οι Καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Λιόντος (Επίκουρος Καθηγητής), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια), Φλώρα Ζαγουρή (Καθηγήτρια), και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής και Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν την πρόσφατη δημοσίευση των στατιστικών δεδομένων για τον καρκίνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Όπως κάθε χρόνο αυτές τις ημέρες δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cancer, η ετήσια εθνική αναφορά για τον καρκίνο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αναφορά αυτή βασίζεται στα δεδομένα μεγάλων καταγραφικών προγραμμάτων που υπάρχουν στις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς και στα δεδομένα θανάτων που υπάρχουν στη βάση του CDC (Center for Disease Control). Η φετινή αναφορά αξιολογεί τα δεδομένα που υπάρχουν για τα έτη 2015-2019, δηλαδή περιγράφει την κατάσταση πριν από την έναρξης της πανδημίας COVID-19.

Με βάση τα δεδομένα για την πενταετία 2015-2019 υπάρχει σταθερή μείωση της θνητότητας από καρκίνο και για τα δύο φύλα με ρυθμό 2.1% ετησίως. Μάλιστα, αξιολογώντας τα δεδομένα από το 2001, ο ρυθμός μείωσης της θνητότητας επιταχύνθηκε κατά την τελευταία πενταετία. Η μείωση της θνητότητας ήταν μεγαλύτερη για τον καρκίνο του πνεύμονα και το μελάνωμα, αντανακλώντας το σημαντικό όφελος στην επιβίωση που έχει επιφέρει στα νεοπλάσματα αυτά η χρήση της ανοσοθεραπείας.

Αντίθετα, η επίπτωση της νόσου στο σύνολό της δεν μεταβλήθηκε σημαντικά την πενταετία 2014-2018. Μεταξύ όμως των επιμέρους νεοπλασμάτων που παρατηρήθηκε αύξηση της επίπτωσης και στα δύο φύλα ήταν ο καρκίνος παγκρέατος. Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μια δυσίατη νόσος που δυστυχώς διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο και έχει πτωχή επιβίωση. Για το λόγο αυτό, ο καρκίνος παγκρέατος βρέθηκε στο επίκεντρο της φετινής μελέτης. Τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι από το 2001 η επίπτωση του καρκίνου του παγκρέατος αυξάνεται με ρυθμό 1% ετησίως και η θνητότητα με 0.2%. Υπάρχουν όμως και ενθαρρυντικά μηνύματα από την έρευνα καθώς προκύπτει ότι η ετήσια και η πενταετής επιβίωση για το νεόπλασμα αυτό έχει αρχίσει να αυξάνεται συνέπεια των νέων θεραπευτικών επιλογών.

Τέλος, από την έρευνα προκύπτουν και σημαντικές ανισότητες αναφορικά με την επίπτωση και τη θνητότητα του καρκίνου μεταξύ των διαφόρων φυλετικών ομάδων που απαρτίζουν τον πληθυσμό των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι επιστημονικές οργανώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες λαμβάνουν υπ’ όψιν τους τις διαφορές αυτές ώστε να υπάρχουν προγράμματα που θα αντιμετωπίσουν τις ιδιαίτερες προκλήσεις που εμφανίζει κάθε φυλετική ομάδα στο θέμα του καρκίνου.

Είναι προφανές ότι τα ετήσια επιδημιολογικά δεδομένα για τον καρκίνο παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την ορθότερη αντιμετώπιση της νόσου. Επιπλέον όμως καταδεικνύουν και τη συνεχιζόμενη πρόοδο στη πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία της νόσου, ενώ αναδεικνύονται και οι τομείς που χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση της έρευνας ώστε να καταστεί ο καρκίνος μία χρόνια νόσος.

Σε πρόσφατη ανακοίνωση στο Παγκόσμιο Συνέδριο για τον Καρκίνο (World Cancer Congress 2022) ερευνητές παρουσίασαν τα δεδομένα για τον αριθμό των παιδιών που μένουν ορφανά από μητέρα εξαιτίας του καρκίνου.

Συγκεκριμένα, το έτος 2020 καταγράφηκαν 4,4 εκατομμύρια θάνατοι γυναικών από καρκίνο. Το 78% αυτών των θανάτων αφορούσαν γυναίκες ηλικίας κάτω των 50 ετών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα δεδομένα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τον παγκόσμιο πληθυσμό αλλά και τον μέσο αριθμό ζώντων παιδιών ανά γυναίκα σε κάθε χώρα καθώς και τα ποσοστά γονιμότητας ανά πενταετία ηλικίας των γυναικών σε κάθε χώρα για τα προηγούμενα 18 έτη. Με βάση τα στοιχεία αυτά, εκτιμήθηκε ότι περίπου 1 εκατομμύριο παιδιά έμειναν ορφανά από μητέρα λόγω των θανάτων από καρκίνο σε όλο τον κόσμο.

Οι περισσότεροι από αυτούς τους θανάτους αφορούσαν την ήπειρο της Ασίας (49%) και της Αφρικής (35%) και σχετιζόταν συχνότερα με τον καρκίνο του μαστού (25% των περιπτώσεων), του τραχήλου της μήτρας (18%) και του ανώτερου γαστρεντερικού (13%). Μάλιστα φαίνεται να υπάρχει αντίστροφη σχέση ανάμεσα στον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης και τον αριθμό των ορφανών από μητέρα ανά 100 θανάτους γυναικών. Συγκεκριμένα, η Ευρώπη που έχει τον υψηλότερο δείκτη ανθρώπινη ανάπτυξης είχε τον μικρότερο αριθμό ορφανών ανά θάνατο γυναικών από καρκίνο.

Τα στοιχεία αυτά είναι σημαντικά γιατί αποτυπώνουν για πρώτη φορά την έκταση του προβλήματος που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τα παιδιά. Όπως αναφέρουν οι Καθηγητές της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Λιόντος (Επ. Καθηγητής), Φλώρα Ζαγουρή (Καθηγήτρια), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής και Πρύτανης ΕΚΠΑ), είναι γνωστό από μελέτες σε ορφανά παιδιά ότι χαρακτηρίζονται σε μερικές περιπτώσεις από χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και μεγαλύτερη θνησιμότητα από τους συνομηλίκους τους. Προφανώς πρέπει να εντατικοποιηθεί η έρευνα για τον καρκίνο για να μειωθεί η θνησιμότητα από τη νόσο. Τα δεδομένα αυτής της μελέτης όμως δείχνουν ότι αυτό μπορεί να βοηθήσει και την επόμενη γενιά, σημειώνουν οι Καθηγητές του ΕΚΠΑ.

Επιπλέον, προσθέτουν, περίπου οι μισοί θάνατοι γυναικών σχετίζονταν με νοσήματα που μπορούν να προληφθούν ή να διαγνωσθούν πρώιμα όπως ο καρκίνος του μαστού και του τραχήλου της μήτρας. Επομένως, τέτοιες μελέτες αυξάνουν την ευαισθητοποίηση του κοινού για τις επιπτώσεις του καρκίνου μεταξύ των γενεών και υπογραμμίζουν την ανάγκη μείωση του αριθμού των θανάτων από καρκίνου από αίτια που μπορούν να προληφθούν.