Σε πρόσφατη ανακοίνωση στο Παγκόσμιο Συνέδριο για τον Καρκίνο (World Cancer Congress 2022) ερευνητές παρουσίασαν τα δεδομένα για τον αριθμό των παιδιών που μένουν ορφανά από μητέρα εξαιτίας του καρκίνου.

Συγκεκριμένα, το έτος 2020 καταγράφηκαν 4,4 εκατομμύρια θάνατοι γυναικών από καρκίνο. Το 78% αυτών των θανάτων αφορούσαν γυναίκες ηλικίας κάτω των 50 ετών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα δεδομένα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τον παγκόσμιο πληθυσμό αλλά και τον μέσο αριθμό ζώντων παιδιών ανά γυναίκα σε κάθε χώρα καθώς και τα ποσοστά γονιμότητας ανά πενταετία ηλικίας των γυναικών σε κάθε χώρα για τα προηγούμενα 18 έτη. Με βάση τα στοιχεία αυτά, εκτιμήθηκε ότι περίπου 1 εκατομμύριο παιδιά έμειναν ορφανά από μητέρα λόγω των θανάτων από καρκίνο σε όλο τον κόσμο.

Οι περισσότεροι από αυτούς τους θανάτους αφορούσαν την ήπειρο της Ασίας (49%) και της Αφρικής (35%) και σχετιζόταν συχνότερα με τον καρκίνο του μαστού (25% των περιπτώσεων), του τραχήλου της μήτρας (18%) και του ανώτερου γαστρεντερικού (13%). Μάλιστα φαίνεται να υπάρχει αντίστροφη σχέση ανάμεσα στον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης και τον αριθμό των ορφανών από μητέρα ανά 100 θανάτους γυναικών. Συγκεκριμένα, η Ευρώπη που έχει τον υψηλότερο δείκτη ανθρώπινη ανάπτυξης είχε τον μικρότερο αριθμό ορφανών ανά θάνατο γυναικών από καρκίνο.

Τα στοιχεία αυτά είναι σημαντικά γιατί αποτυπώνουν για πρώτη φορά την έκταση του προβλήματος που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τα παιδιά. Όπως αναφέρουν οι Καθηγητές της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Λιόντος (Επ. Καθηγητής), Φλώρα Ζαγουρή (Καθηγήτρια), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής και Πρύτανης ΕΚΠΑ), είναι γνωστό από μελέτες σε ορφανά παιδιά ότι χαρακτηρίζονται σε μερικές περιπτώσεις από χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και μεγαλύτερη θνησιμότητα από τους συνομηλίκους τους. Προφανώς πρέπει να εντατικοποιηθεί η έρευνα για τον καρκίνο για να μειωθεί η θνησιμότητα από τη νόσο. Τα δεδομένα αυτής της μελέτης όμως δείχνουν ότι αυτό μπορεί να βοηθήσει και την επόμενη γενιά, σημειώνουν οι Καθηγητές του ΕΚΠΑ.

Επιπλέον, προσθέτουν, περίπου οι μισοί θάνατοι γυναικών σχετίζονταν με νοσήματα που μπορούν να προληφθούν ή να διαγνωσθούν πρώιμα όπως ο καρκίνος του μαστού και του τραχήλου της μήτρας. Επομένως, τέτοιες μελέτες αυξάνουν την ευαισθητοποίηση του κοινού για τις επιπτώσεις του καρκίνου μεταξύ των γενεών και υπογραμμίζουν την ανάγκη μείωση του αριθμού των θανάτων από καρκίνου από αίτια που μπορούν να προληφθούν.

Οι γυναίκες σήμερα βιώνουν την εγκυμοσύνη ως µια «υποχρεωτική» πορεία στη ζωή τους και μπαίνουν απροετοίμαστες ψυχικά σε αυτή την περίοδο της ζωής. Οι αλλαγές που υφίσταται το σώμα, η σκέψη και η καθημερινότητα της γυναίκας πολλές φορές έρχεται αντιμέτωπη με τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσει στο εργασιακό και οικογενειακό περιβάλλον.

Είναι η μάνα δημόσιος υπάλληλος, η μάνα ιδιωτική υπάλληλος, η μάνα που διαχειρίζεται την ανεργία και η μάνα ελεύθερη επαγγελματίας που ζητάει την ίση μεταχείριση από ένα κράτος δικαίου.

Η υπογεννητικότητα κάποτε θεωρούνταν πρόβλημα του μακρινού μέλλοντος τώρα όμως λόγω και της πανδημίας τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά και ο παγκόσμιος πληθυσμός μειώνεται πολύ ταχύτερα από ό,τι περίμεναν οι ειδικοί. Τα χαμηλά οικογενειακά επιδόματα σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος ανατροφής και εκπαίδευσης των παιδιών δρουν ανασταλτικά στην απόκτηση πολλών παιδιών.

Από το 2011 έχει ξεκινήσει μια δραματική μείωση του πληθυσμού δεδομένου ότι σύμφωνα με μελέτες από περίπου 11 εκατ. Έλληνες, το 2050 ο πληθυσμός της χώρας θα έχει μειωθεί σε περίπου 9 εκατ. και το 2080 σε 7,8 εκατ.

Καθώς σήμερα ζούμε πολύ περισσότερα χρόνια κάνουμε λιγότερα παιδιά και λιγότερους γάμους, χωρίζουμε πιο εύκολα, η δομή των νοικοκυριών και των οικογενειών μας έχει αλλάξει ριζικά, οι δημογραφικές εξελίξεις οδηγούν άμεσα τις επόμενες δεκαετίες σε μια μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας και η δυσκολία των εργαζόμενων μητέρων να βρουν μια ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής κάνει το μέλλον να φαίνεται δυσοίωνο!

Η μέση ηλικία ενός πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σήμερα 39. Το 2050 θα είναι 49 ενώ οι ογδοντάχρονοι θα αποτελούν το 11,4% του πληθυσμού της Ευρώπης. Το προσδόκιμο ζωής θα αυξηθεί κατά έξι χρόνια για τους άνδρες και κατά πέντε χρόνια για τις γυναίκες.

Η χώρα δυστυχώς βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαχρονική αλλαγή των ποσοτικών και ποιοτικών πληθυσμιακών δεδομένων της. Το δημογραφικό πρόβλημα είναι ζήτημα που απαιτεί την προσοχή αλλά και την προσπάθεια όλων για να λυθεί. Η λήψη μέτρων που θα κρατήσουν τους νέους στην χώρα μας δίνοντάς τους ταυτόχρονα την δυνατότητα να κάνουν τον αριθμό των παιδιών που επιθυμούν μέσα σε ένα περιβάλλον εξέλιξης και πραγματοποίησης στόχων είναι ο μονόδρομος για την παύση του δημογραφικού προβλήματος.

Σε μια εποχή ανασφάλειας και φόβου πάντα να ψάχνουμε μια νέα ζωή που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Αυτό είναι το μέλλον.

Το πρώτο σπίτι, εκεί που κατοικείς και ακούς τους πρώτους ήχους. Σε συντροφεύει η ανάσα της και σε θρέφει η καρδιά της. Για 9 μήνες αναπνέεις από την αναπνοή της και νοικιάζεις χώρο στα σπλάχνα της. Σε κουβαλάει και γίνεσαι ένα με τον καημό της και την χαρά της. Δεν παραπονιέται στον πόνο, μήτε χαμηλώνει το βλέμμα. Ένα χάδι πριν πέσει για ύπνο στη κοιλιά της και εσύ εκεί να απαντήσεις!

Και σαν έρθει η στιγμή να κόψεις το συμβόλαιο της φιλοξενίας, αγέρωχη υπομένει την αναρχία του πόνου και ευλογημένα τα καταφέρνει. Αυτή η πρώτη αγκαλιά και η μυρωδιά που νιώθεις σαν ανοίξεις τα μάτια σου με ένα χαμόγελο και ένα δάκρυ σε καλωσορίζει στον κόσμο! Αυτό το δάκρυ ευτυχίας που πνίγει πόνους και λυγμούς μένει χαραγμένο για πάντα στην ψυχή της! Από νοικάρης έγινες κάτοικος και είναι τα βράδια ατελείωτα! Άγρυπνη για πάντα στο πλευρό σου να μη σου λείψει τίποτα. Σαν να χτυπάνε οι καρδιές ταυτόχρονα. Από το μετερίζι της ψυχής της να σου δώσει να μην σου λείψει τίποτα! Και όταν τα μάτια σου κοιτούν το φως το γαλανό στο πρόσωπό της χαμόγελα ξυπνάει. Και μεγαλώνεις και τη χρειάζεσαι. Έξω από το σχολείο, εκεί να μάθεις γράμματα, να γίνεις άνθρωπος και να σε καμαρώσει.

-Να διαβάζεις!!!

Μα κι αν αποτυγχάνεις, πάντα εκεί με τον καλό της λόγο να σε στηρίξει. Για πάντα εσύ θα είσαι ο καλύτερος, ο πρώτος, ο άριστος! Δεύτερος δεν έρχεσαι ποτέ στα μάτια της. Έπαινος μονάχα το χαμόγελό σου. Δεν λείπει ποτέ από κοντά σου. Είναι αυτός ο έρωτας, ο απονήρευτος που νιώθει. Είναι η πρώτη αγάπη που θα νιώσεις και η τελευταία για τη μάνα, η παντοτινή! Χωρίς δεσμεύσεις και χωρίς κανόνες! Για πάντα θα την ακούς τη λέξη σαν να είναι η πρώτη φορά.

Ακόμα και στα τερτίπια της εφηβείας ακούραστος φρουρός στην αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά σου! Να ακούει και να δικαιολογεί. Να συμβουλεύει και να αγκαλιάζει τον πόνο του γιατί! Μάνα είναι και ξέρει όλα τα μυστικά του κόσμου. Λες και ο Θεός της έδωσε το χάρισμα της γνώσης. Και πάντα να ψάχνεις το καταφύγιο της μυρωδιάς της. Την αγκαλιά και το χαμόγελό της. Ακόμα και όταν έγινες άντρας, ξαφνικά και η φωνή δυνάμωσε, αυτή εκεί να υπομένει τη στιγμή.

Δεδομένη η μάνα θαρρείς ότι θα είναι για πάντα εκεί.

Δεν σκέφτεσαι ποτέ την απουσία της. Η μάνα θα είναι εκεί. Σαν ανοίξεις τα φτερά σου και ψάξεις τον δικό σου το δρόμο, σαν κλείσει η πόρτα η μάνα κλαίει, μα εσύ δεν το ξέρεις. Η μάνα είναι το χαμόγελο θαρρείς και θλίψη δεν γνωρίζει ποτέ! Μάνα στο κινητό την έχεις, μανούλα είναι στην ψυχή σου. Και χτυπάει το κινητό και δεδομένο έχεις ότι θα ξανά πάρει! Ακούραστη να υπομένει το άγχος της απουσίας.

-Καλά είμαι ρε μάνα!

Μα η μάνα ξέρει. Το ένστικτό της αλάνθαστο για πάντα! Ποτέ δεν την προδίδει. Μάντισσα για όλα! Και όταν χτυπάς την πόρτα εκεί να ανοίξει και να υποδεχτεί τα άγχη της ηλικίας.

Συμβουλάτορας από τους λίγους.

Πολλές φορές μονάχη κουβαλάει τα βάρη των παιδιών της. Ολάκερης της οικογένειας μα δεν πρέπει να φανερωθεί. Ξέρει να κρύβεται, μα με τα χρόνια τα βάρη την κουράζουν μα μιλιά δεν της παίρνεις! Ίσως αν ήξερες, αν ξέραμε να μοιραζόμασταν τον φόρτο! Και η μάνα κουράστηκε..

Την πρόδωσε η αντοχή της… Και το τηλέφωνο σταμάτησε να χτυπά, και εσύ εκεί να κοιτάς και να περιμένεις την κλήση που κάποτε είχες για δεδομένη.

Αυτή την κλήση που θα ζητάς για όλη σου τη ζωή, μα ποτέ δεν θα ξανά έρθει.

ΥΓ. Για τα αστέρια που ονοματίσαμε και θα μας κρατάνε συντροφιά για πάντα!

…Και γεννιόμαστε και μεγαλώνουμε και παντρευόμαστε (χωρίς πλέον, ευτυχώς να είναι αυτό απαραίτητο) και γεννάμε…
Θεάρεστο έργο η μητρότητα και η οικογένεια ή απλά η μητέρα φύση μας το επιβάλλει, μας οδηγεί στη διαιώνιση τους είδους μας, στην αναπαραγωγή, δείτε το από όποια οπτική επιθυμείτε, το αποτέλεσμα είναι ίδιο, τα παιδιά!
Τα παιδιά γίνονται αυτοσκοπός, το κέντρο μας και οι μανούλες η περιφέρεια, δημιουργείται ένας κύκλος με μοναδικό κέντρο το παιδί.
Ο ρόλος της μητέρας ως αποκλειστικός ρόλος στη ζωή μιας γυναίκας τι συνέπειες άραγε θα υπάρχουν στη ζωή της ίδιας και των παιδιών της; Τίθεται το ερώτημα.
Επιτέλους, βρίσκουμε λόγο να ζούμε, να ξυπνάμε το πρωί, προσφέρουμε τα πάντα, μεγάλη η προσφορά, μεγάλη η αγάπη, ανιδιοτελής, κανείς δεν αμφιβάλλει για την αγάπη της μάνας προς το παιδί της, τι γίνεται όμως όταν αυτήν η αγάπη γίνεται ασφυκτική και ο κλοιός σφίγγει και ο κύκλος μικραίνει και το παιδί ως κέντρο αδυνατεί να ανασάνει;
Ακούς συζητήσεις έξω από το σχολείο καθώς περιμένεις, αυτό το κουδούνι να χτυπήσει… Εμείς είμαστε στην Α’ τάξη, εμείς ζοριζόμαστε στα μαθηματικά, εμείς έχουμε μετά πιάνο… Εμείς… εμείς… Δεν το αντιλαμβανόμαστε αλλά η ζωή των παιδιών μας, γίνεται η ζωή μας!
Και όσο τα παιδιά είναι μικρά, με το δικό μας μικρό νου θαρρούμε πως έτσι πρέπει να πορευτούμε.
Κανείς δε θα διαφωνήσει πως η φροντίδα, η αφοσίωση είναι όλα θεμιτά αλλά όσο μεγαλώνουν, θα θελήσουν να ζήσουν τη δική τους ζωή, να ακολουθήσουν το δρόμο τους και για να συμβεί αυτό χρειάζονται περισσότερο αέρα, περισσότερο χώρο και ο κύκλος που δημιουργήσαμε δεν τους χωρά και μετά;
Όπως αναμένεται, αρχίζουν οι πρώτες αντιδράσεις στην εφηβεία, την πρώτη κοινωνική ομάδα που αμφισβητούν είναι η οικογένεια και ορθώς πράττουν, συμπληρώνω, και έρχονται τα πάνω-κάτω για τη μάνα, χάνεται το κέντρο της, χάνει τον αποκλειστικό ρόλος της, η απόλυτη εξάρτηση ταράζεται αλλά η μανούλα δύσκολα το διαχειρίζεται και ανοίγει ένας άλλος κύκλος, αυτός των ενόχων! Εγώ, που θυσιάστηκα για σένα, που έχασα τα νιάτα μου, που παραιτήθηκα από τον εαυτό μου, εγώ για σένα… κτλ
Αχ! Γλυκιά, καλή μανούλα ποιος σου ζήτησε να παρατήσεις τον εαυτό σου;
Αχ! Μανούλα μέχρι πότε θα ακουω τη φωνή, της δικής σου λογικής;
Αχ! Μανούλα θα καταφέρω ποτέ να ξεχωρίσω τα δικά μου θέλω από τα δικά σου;
Αχ! Πότε θα πάψεις να χεις δίκιο και να θυμίζεις τα λάθη μου;
Αχ! Όσο κι να θέλω να αλλάξεις, για καμιά άλλη δε θα σ’ άλλαζα.
Αχ!