Σύμφωνα με την έκθεση που παραθέτει το The World Counts που υποστηρίζεται από 1.360 επιστήμονες από 95 χώρες, το ένα τρίτο των φυσικών πόρων της γης έχει καταναλωθεί [Φυσικοί πόροι: Τα στοιχεία που υπάρχουν χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση, όπως το φως του ήλιου, η ατμόσφαιρα, ο αέρας, το νερό, το έδαφος, το υπέδαφος, τα ορυκτά,  η βλάστηση]. Σχεδόν τα δύο τρίτα των υπόλοιπων πόρων υποβαθμίζονται από την ανθρώπινη υπερκατανάλωση και εκτός από τη ζημιά στον πλανήτη, η έρευνα δείχνει ότι η κατανάλωση και η εστίαση στις καταναλωτικές αξίες δεν μας κάνει ευτυχισμένους. Το αντίθετο μάλιστα. Η έρευνα διαπιστώνει σταθερά ότι η προσήλωση στον πλούτο και τα υλικά αγαθά μειώνουν το επίπεδο ευημερίας μας. Να σταματήσουμε όλοι να αγοράζουμε και να πάρουμε τα βουνά; Ούτε αυτό φαντάζει βιώσιμο. Ίσως ελκυστικό. Πάντως σίγουρα την ευτυχία δεν θα τη βρούμε σε ένα προϊόν αξίας 1€ που μας ήρθε σε δυο μέρες από την άλλη άκρη του κόσμου με ό,τι οικονομικο-περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτό συνεπάγεται. 

Επιπλέον, με βάση την έκθεση του 2024 του Gitnux αναφορικά με τα στατιστικά στοιχεία για τη συμπεριφορά των καταναλωτών καθώς και με τα στατιστικά αποτελέσματα του The World Counts η μεταφορά αγαθών σε όλο τον κόσμο είναι υπεύθυνη για ένα τεράστιο μέρος των εκπομπών CO2 που παράγονται από το ηλεκτρονικό εμπόριο. Το 2020, η αποστολή και η επιστροφή προϊόντων αντιπροσώπευαν το 37% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το κύριο πρόβλημα μπορεί να αποδοθεί στην επιθυμία των καταναλωτών για ευκολία. Υπολογίζεται ότι έως το 2030, ο αριθμός των οχημάτων παράδοσης θα αυξηθεί κατά 36%, φτάνοντας περίπου τα 7,2 εκατομμύρια οχήματα. Αυτό όχι μόνο θα οδηγήσει σε αύξηση περίπου 6 εκατομμυρίων τόνων εκπομπών CO2, αλλά θα αυξήσει επίσης τις μετακινήσεις κατά 21%, καθώς τα οχήματα θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να ταξιδέψουν λόγω της αυξημένης κυκλοφοριακής συμφόρησης. 

Η λύση; Να γίνουμε πιο ευαισθητοποιημένοι καταναλωτές. Γιατί; Γιατί, ποιος θα ήθελε σε 6 χρόνια από τώρα (βλέπε άνω πρόβλεψη) μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά του να επιστρέφει σημειωτόν τη «Γκέρτσου» (κεντρικός δρόμος στην Κοζάνη) -σκεφτείτε ανάλογα το δικό σας δρόμο  περιμένοντας τα «κολλημένα» φορτηγά να ξεφορτώσουν το λαδάκι λεβάντας που παραγγείλαμε από Αυστραλία γιατί εδώ στην περιοχή ‘’δεν είχαμε…’’ Ας καταναλωθούμε λίγο στις σκέψεις των επόμενων μας αγορών. Ευαισθητοποιημένα.  

Παραπομπές: 

https://www.theworldcounts.com/ 

https://gitnux.org/topics/statistics/consumer-behavior-statistics/ 

Ο Ρος περιγράφει την κατάσταση στην οποία έχει παγιδευτεί η παγκόσμια οικονομία ως war- cession – από τις λέξεις war (πόλεμος) και recession (ύφεση). Μιλώντας στο CNBC υπογραμμίζει ότι οι θηριωδίες κατά αμάχων που ήρθαν στο φως απομακρύνουν το σενάριο ταχείας εξέλιξης των διαπραγματεύσεων προς μία ειρηνευτική συμφωνία. Υποστηρίζει δε πως η μόνη επιλογή της Δύσης είναι να σκληρύνει ακόμη περισσότερο τη στάση της στις κυρώσεις ή να επιδιώξει αλλαγή καθεστώτος στη Ρωσία.

Ο Πούτιν σε καμία περι΄πτωση δεν θα δεχθεί να αποσυρθεί από την Ουκρανία χωρίς μία «νίκη». Με δεδομένη τη σθεναρή αντίσταση των Ουκρανών ο πόλεμος θα έχει διάρκεια και αυτό σημαίνει ότι και οι κυρώσεις θα αυξάνονται, με τον Ρος να εκτιμά ότι θα φτάσουν τελικά στο ολικό ενεργειακό μπλόκο.

Η σφαγή στην Μπούτσα και άλλες περιοχές έξω από το Κίεβο και η επίθεση στον σιδηροδρομικό σταθμό του Κραματόρσκ δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολιών για τις μεθόδους που θα χρησιμοποιοήσουν οι ρωσικές δυνάμεις, προκειμένου να μην φύγουν πλήρως ταπεινωμένες. Έτσι θα έχουμε έναν παρατεταμένο οδυνηρό πόλεμο σε ουκρανικό έδαφος και έναν παγκόσμιο οικονομικό πόλεμο, που δεν θα επιτρέπει πια στους επενδυτές να ξεχωρίζουν την πολιτική από τις αγορές.

«Έχουμε να κάνουμε με ένα τεράστιο σοκ προσφοράς στα τρόφιμα, τα μέταλλα και άλλες βασικές ύλες. Αυτό θα διαρκέσει πολύ και θα κρατήσει στα ύψη τον πληθωρισμό, ανεβάζοντας αισθητά και τα επιτόκια. Στον πόλεμο μάλιστα θα πρέπει να προσθέσουμε τα προβλήματα προσφοράς στην Κίνα εξαιτίας των επίμονων κρουσμάτων Covid-19» εξηγεί. Προειδοποιεί δε πως ενώ σε μία κανονική ύφεση θα βλέπαμε τον πληθωρισμό να υποχωρεί, αυτή την περίπτωση δεν θα γίνει κάτι τέτοιο. «Σε μία κανονική ύφεση η παραγωγή και η ζήτηση υποχωρούν και ο πληθωρισμός επιβραδύνεται. Σε αυτό το είδος της ύφεσης, στο war-cession, βλέπεις την παραγωγή να πέφτει και τα κόστη και τον πληθωρισμό να αυξάνονται ταυτόχρονα» σημειώνει και καταλήγει: «Πιστεύω ότι ο πόνος θα γίνει ανυπόφορος και θα κρατήσει περισσότερο από όσο οι αγορές μετοχών σήμερα υπολογίζουν».

*naftemporiki.gr 

Το 1973 όταν ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ οδήγησε σε ένα πετρελαϊκό εμπάργκο, η παγκόσμια οικονομία βίωσε ισχυρές πιέσεις και ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε σε διψήφια επίπεδα. Τότε το πετρέλαιο κάλυπτε περίπου το 50% του ενεργειακού μείγματος, με το ποσοστό έκτοτε να έχει μειωθεί κοντά στο 33%.

Ακόμη και πριν αρχίσει η «πράσινη» επανάσταση πολλές μεγάλες βιομηχανίες είχαν εγκαταλείψει το πετρέλαιο για να στραφούν στον άνθρακα και το φυσικό αέριο. Μελέτη του Columbia University πέρυσι έδειξε ότι η οικονομική ανάπτυξη που απαιτούσε πριν από 50 χρόνια ένα βαρέλι πετρέλαιο, σήμερα επιτυγχάνεται με λιγότερο από μισό. Ωστόσο το πετρέλαιο εξακολουθεί να «λαδώνει» τη μηχανή της παγκόσμιας οικονομίας. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Reuters

Το 2020 τα lockdown της πανδημίας είχαν οδηγήσει σε δραστική μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου. Τότε κάποιοι πίστεψαν ότι δόθηκε η μεγάλη ευκαιρία για να περιοριστεί δραστικά η χρήση του. Ωστόσο το 2021 η ζήτηση έκανε και πάλι άλμα, χωρίς η προσφορά να αυξηθεί στον ίδιο βαθμό.

Η ανισορροπία προσφοράς – ζήτησης σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου κατά 50% από τις αρχές του έτους. Έχουν δε διαψεύδει τις ελπίδες που εξέφραζαν πέρυσι οι κεντρικές τράπεζες ότι το “σοκ του πληθωρισμού” θα ήταν προσωρινό.

Στις ΗΠΑ η Fed υπολογίζει ότι για κάθε αύξηση της τιμής κατά 10 δολάρια το βαρέλι η ανάπτυξη του ΑΕΠ μειώνεται κατά 0,1% και ο πληθωρισμός αυξάνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Στην Ευρωζώνη η ΕΚΤ επίσης υπολογίζει ότι κάθε αύξηση της τιμής κατά 10 δολάρια επιταχύνει τον πληθωρισμό κατά 0,1 με 0,2 μονάδες.

Η τιμή της βενζίνης έχει εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη ανά την Ευρώπη και οι κυβερνήσεις η μία μετά την άλλη λαμβάνουν μέτρα ανακούφισης. Άκρως επώδυνες είναι οι επιπτώσεις και στην Ασία. Το φάρμακο είναι μάλλον η σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, τονίζουν αναλυτές. Αλλά αυτό το φάρμακο έχει και παρενέργειες.

*naftemporiki.gr 

Πέρα από τον ανθρώπινο πόνο και τις ιστορικών διαστάσεων προσφυγικές ροές, ο πόλεμος αυξάνει τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και διαβρώνοντας την αξία των εισοδημάτων, ενώ διαταράσσει το εμπόριο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα εμβάσματα σε χώρες γειτονικές της Ουκρανίας, αναφέρει το ΔΝΤ σε καταχώριση στον ιστότοπό του.

Επίσης διαβρώνει την επιχειρηματική εμπιστοσύνη και προκαλεί αβεβαιότητα μεταξύ των επενδυτών, η οποία θα μειώσει τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων, θα δυσχεράνει τις χρηματοοικονομικές συνθήκες και μπορεί να προκαλέσει εκροές κεφαλαίων από αναδυόμενες αγορές, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

«Η σύγκρουση είναι ένα μείζον πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία, το οποίο θα βλάψει την ανάπτυξη και θα αυξήσει τις τιμές», ανακοίνωσε το ΔΝΤ.

Αξιωματούχοι του ΔΝΤ έχουν ήδη δηλώσει πως αναμένουν ότι θα μειωθεί η προηγούμενη πρόβλεψη του Ταμείου για παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη 4,4% το 2022. Στη χθεσινή καταχώριση, αναφέρουν ότι οι προβλέψεις τους για την περιφερειακή ανάπτυξη είναι επίσης πιθανό να αναθεωρηθούν προς τα κάτω.

Το ΔΝΤ πρόκειται να δημοσιοποιήσει επικαιροποιημένες προβλέψεις στις 19 Απριλίου.

Χώρες με άμεση έκθεση στο εμπόριο, τον τουρισμό και τα χρηματοοικονομικά θα αισθανθούν αυξανόμενη πίεση, αναφέρει το ΔΝΤ και κάνει λόγο για μεγαλύτερο κίνδυνο αναταραχής σε ορισμένες περιφέρειες, από την υποσαχάρεια Αφρική και τη Λατινική Αμερική μέχρι τον Καύκασο και την κεντρική Ασία.

Ταυτόχρονα η διατροφική ανασφάλεια είναι πιθανό να αυξηθεί περαιτέρω σε τμήματα της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, όπου χώρες όπως η Αίγυπτος εισάγουν το 80% του σιταριού τους από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Πιο μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με την ίδια πηγή, «ο πόλεμος μπορεί να μεταβάλει θεμελιωδώς την παγκόσμια οικονομική και γεωπολιτική τάξη, εφόσον το εμπόριο της ενέργειας μετατοπισθεί, οι αλυσίδες προμηθειών αναδιαταχθούν, τα δίκτυα πληρωμών αποδιοργανωθούν και χώρες επανεξετάσουν τα συναλλαγματικά αποθέματά τους».

Το ΔΝΤ προβλέπει βαθιά ύφεση στην Ουκρανία και τη Ρωσία και αναφέρει πως η Ευρώπη μπορεί να δει διαταράξεις στις εισαγωγές φυσικού αερίου και ευρύτερες διαταράξεις της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η ανατολική Ευρώπη, η οποία έχει απορροφήσει τους περισσότερους από τους 3 εκατομμύρια ανθρώπους που έχουν διαφύγει από την Ουκρανία, θα δει ως αποτέλεσμα υψηλότερα χρηματοδοτικά κόστη.

Το ΔΝΤ αναφέρει πως χώρες στον Καύκασο και την κεντρική Ασία, των οποίων το εμπορικό σύστημα και το σύστημα των πληρωμών συνδέεται στενά με τη Ρωσία, θα πληγούν περισσότερο από την ύφεση σ’ αυτή και από τις κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία, με μείωση του εμπορίου, των εμβασμάτων, των επενδύσεων και του τουρισμού. Η Μόσχα αποκαλεί τις ενέργειές της στην Ουκρανία «ειδική επιχείρηση».

Στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, η επιδείνωση των εξωτερικών χρηματοδοτικών συνθηκών μπορεί να προκαλέσει εκροές κεφαλαίων και να αυξήσει τους αντίθετους ανέμους για χώρες με υψηλά επίπεδα χρέους και μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης, αναφέρει το ΔΝΤ.

Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και τροφίμων, ο μειωμένος τουρισμός και τα προβλήματα στην πρόσβαση στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου θα απειλήσουν χώρες στην υποσαχάρεια Αφρική, η οποία εισάγει περίπου το 85% του σίτου που καταναλώνει, με το ένα τρίτο αυτού να έρχεται από τη Ρωσία ή την Ουκρανία.

Οι τιμές των τροφίμων και της ενέργειας είναι ο κύριος δίαυλος για τη διάχυση των συνεπειών στο Δυτικό Ημισφαίριο, με τις υψηλές τιμές των εμπορευμάτων να είναι πιθανό να επιταχύνουν σημαντικά τον ήδη υψηλό πληθωρισμό στη Λατινική Αμερική, την Καραϊβική και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην Ασία, το μεγαλύτερο αντίκτυπο θα αισθανθούν οι οικονομίες της ASEAN που εισάγουν πετρέλαιο, η Ινδία και μερικά νησιά του Ειρηνικού, ενώ οι νέες επιδοτήσεις στα καύσιμα μπορεί να μειώσουν τον αντίκτυπο στην Ιαπωνία και την Κορέα, αναφέρει το ΔΝΤ.

*ΑΠΕ-ΜΠΕ

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ

π. Αν. Υπουργού Οικονομικών

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 έχουμε την πρώτη μεγάλη προσπάθεια με σκοπό την απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου των βιομηχανικών προϊόντων μέσω της μείωσης των δασμών εισαγωγής.Μετά από τρεις δεκαετίες περίπου το κύμα αυτό επεκτάθηκε στα αγροτικά προϊόντα και τις υπηρεσίες.

Οι προσπάθειες όμως αυτές δεν σταμάτησαν εκεί. Έτσι η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων όπως και των εργαζομένων (μεταναστών) τέθηκε επί τάπητος στις αρχές της δεκαετίας του 2000, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Η αύξηση των κερδών μέσω της συμπίεσης των μισθών ή η συγκράτησή τους λόγω της άφθονης προσφοράς,χωρίς εμπόδια, εργασίαςτων μεταναστών στα κράτη υποδοχής, είναι η παρεπόμενη εξέλιξη μιας τέτοιας πρότασης.

Η αναδιάταξη των δυνάμεων στην ανοιχτή χωρίς φραγμούς αγορά,εισάγει λοιπόν σταδιακά την υποτίμησητου κόστους σε όλη την έκταση της αλυσίδας της αξίας. Οι μισθοί είναι το προπέτασμα μιας τέτοιας τάσης. Οι καμπύλες του κέρδους είναι αυτές που μετράνε από οτιδήποτε άλλο για τους υποστηριχτές της παγκοσμιοποίησης.

Στις ημέρες μας έχουμε μια νέα βίαια ολική επανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας. Τα φθηνά χέρια αφθονούν πλέον στον πλανήτη λόγω και του προσφυγικού προβλήματος,οπότε οι χαμηλότεροι μισθοί απειλούν να έρθουν στο προσκήνιο κτίζοντας έτσι μιανέα ισορροπία τρόμου υπέρ των κερδών. Είναι η κρίση που έψαχνε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Ο Κορωνοϊός ήρθε ως δώρο εξ ουρανού για τους υποστηρικτές της διεθνοποίησης της εργασίας!

Και σε όλο αυτό το πανδαιμόνιο λοιπόν και σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, το προσφυγικό-μεταναστευτικό πρόβλημα έρχεται να εξυπηρετήσει τους στόχους της παγκοσμιοποίησης. Εδώ βέβαια συγκρούεται η αλληλεγγύη που οφείλουν να δείχνουν οι λαοί σε κάθε απελπισμένο πρόσφυγα-μετανάστη με την τάση για όλο και πιο ισχυρή διεθνοποίηση της εργασίας υπέρ των κερδών.

Από τα προαναφερθέντα εξαιρούνται φυσικά οι πρόσφυγες με υψηλό εισόδημα. Αυτοί  μετέφεραν έγκαιρα τα χρήματά τους στην Ευρώπη ή έκαναν επενδύσεις στις χώρες υποδοχής (π.χ.Σύροι πρόσφυγες, 1 δις δολάρια επενδύσεις στην Τουρκία, 550 εκ. δολάρια στην Αίγυπτοκ.λπ) προκαλώντας θετικές επιπτώσεις υπέρ όλων. Σε κάποιες περιπτώσεις μερίμνησαν τα κράτη υποδοχής για την προσέλκυσή τους χωρίς τυμπανοκρουσίες και περιττό θόρυβο .

Και όλα όσα συμβαίνουν, λόγω Covid, θέτουν τον πλανήτη σε άλλη τροχιά, ενώ οι  κυρίαρχοι των αγορών του χρήματος πατούν αυτήν την φορά σε δυο βάρκες.

Από τη μια, εκμεταλλεύονται στις ευκαιρίες που προσφέρουν τα απαξιωμένα χρηματιστήριακαι οι νέες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, που ήταν στο ναδίρ προ Covid. Από την άλλη πατούν στην άφθονη φθηνή εργασία των μεταναστευτικών-προσφυγικών ρευμάτων.

Οπότε οι υποστηριχτές κάθε ανορθόδοξης προσέγγισης του άνευ όρων ανοίγματος των συνόρων ας προσέξουν μήπως και γίνονται το φερέφωνο της πιεστικής τάσης αύξησης των κερδών, που ασκείται μέσα από τους κανόνες της παγκοσμιοποίησης και της άφθονης φθηνήςπροσφερόμενηςεργασίας των προσφύγων-μεταναστών.

Όταν μια χώρα έχει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και περιορισμένο εργατικό δυναμικό, τότε η μετανάστευση τής προφέρει μια διέξοδο σε θέματα ζήτησης της εργασίας. Στην περίπτωση αυτή οργανώνει τον τρόπο υποδοχής των μεταναστών μέσω διμερών συμφωνιών με άλλα κράτη (Βλ. Γερμανία, Γαλλία κ.λπ).

Όταν μια άλλη χώρα όμως, όπως η Ελλάδα, με ισχνή αναπτυξιακή δυναμική και περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης, επιδιώκει την ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας των μη προσκεκλημένων μεταναστών-προσφύγων, τότε εύλογα αναμένεται ένα σύνολο αρνητικών επιπτώσεων με επίκεντρο τη συμπίεση των μισθών. Η τελευταία, όπως είναι αναμενόμενο, ενισχύει το ήδη ισχυρό κύμα μετανάστευσης Ελλήνων προς χώρες με καλύτερη προοπτική εισοδήματος.Και δε μεταναστεύουν μόνο μόνο οι επιστήμονες…

Αν στο πρόβλημα αυτό προστεθούν και τα δεδομένα γεωπολιτικού χαρακτήρα που συνδέονται με το προσφυγικό-μεταναστευτικό, τότε η λύση του παζλ γίνεται δυσκολότερη. Και εδώ έρχεται προς συζήτηση και το θέμα της απόδοσης της ιθαγένειας σε μετανάστες-πρόσφυγες και των επιπτώσεών της στα πολιτικά συστήματα των χωρών υποδοχής των προσφύγων (βλ. Γερμανία και την πολιτική δύναμη που απέκτησαν τα 2 εκατομμύρια Τούρκοι ψηφοφόροι-μετανάστες με Γερμανική ιθαγένεια) .

Οι μεταβλητές λοιπόν του προσφυγικού προβλήματος είναι πολλές και όχι μια. Κυρίαρχή βέβαια είναι οσεβασμός της ζωής των προσφύγων-μεταναστών και η τήρηση των όσων προβλέπονται από τις Σύμβαση της Γενεύης του 1951. Η γνώση όμως του διεθνούς περιβάλλοντος και οι διαχρονικές προσπάθειες των ισχυρών του πλανήτη με σκοπό τη διεθνοποίηση της φθηνής προσφερόμενης εργασίας,αναπόφευκτα συγκρούονται με τις ευαισθησίες του κόσμου απέναντι σε κάθε κατατρεγμένο πρόσφυγα ή μετανάστη.

Τέλος, λύση στην ανισοκατανομή των προσφύγων-μεταναστών της περιόδου εντός της Ένωσης, δίνει το Άρθρου 80 της Συνθήκης και την Λειτουργία της ΕΕ σύμφωνα με το οποίο προβλέπεται ρητά η «δίκαιη κατανομή των ευθυνών μεταξύ των κρατών-μελών…» στο εξεταζόμενο θέμα. Αν η Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ αδυνατούν να το εφαρμόσουν, τότε τον λόγο έχει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.