Ο Άγιος Βασίλης αφού τελείωσε όλα τα παιχνίδια στην ώρα τους, αποκαμωμένος λέει στα ξωτικά:

Πόσο πολύ κουράστηκα
Και τούτη τη χρονιά
Μα τα’ χω όλα έτοιμα
Παιχνίδια για παιδιά

Τα ξωτικά βλέποντάς τον έτσι κουρασμένο και πεινασμένο, του λένε:

Άγιε Βασίλη κόπιασε
Για να ξεκουραστείς
Και στο τραπέζι κάθισε
Να φας και να χαρείς

Σου έχουμε μια έκπληξη,
Και από πέντε χώρες
Πολλά παιδιά μαγείρευαν
Και έψηναν για ώρες

Μέσα στη κουζίνα, ακουγόταν θόρυβος πολύς…..πιάτα, πιρούνια, κουτάλια και μαχαίρια λες και παίζανε το παιχνίδι της φασαρίας….
Μόλις άνοιξαν λοιπόν οι πόρτες, εμφανίστηκαν με γεμάτους δίσκους τέσσερα πανέμορφα παιδάκια από τη Γερμανία στο τραπέζι!!!

Άγιε Βασίλη μας γλυκέ
Εμείς στη Γερμανία
Σου ετοιμάσαμε να φας
Νόστιμα πιάτα τρία

Σου φτιάξαμε για φαγητό
Λουκάνικο σκορδάτο
Βάλε μουστάρδα μπόλικη
Και πριν κρυώσει, φα’ το.

Για το κυρίως πιάτο σου
Και πριν σε πιάσει πείνα
Φάε κόκκινο λάχανο
Και μυρωδάτη χήνα

Και για το επιδόρπιο
Με τον καφέ παρέα
Στόλεν, λεπκούχεν φτιάξαμε
Αφράτα και ωραία.

Ο Άγιος Βασίλης γούρλωσε τα ματάκια του από την έκπληξη…μα είναι δυνατόν να μου έφτιαξαν τόσο νόστιμα φαγητά αυτά τα παιδάκια; αναρωτήθηκε….μα πριν προλάβει καλά καλά να συνειδητοποιήσει τι έγινε, οι πόρτες της κουζίνας άνοιξαν πάλι και τότε εμφανίστηκαν πέντε γλυκούτσικα παιδάκια από τη Γαλλία….

Απ’ τη Γαλλία ερχόμαστε
Απ’ το όμορφο Παρίσι
Και ότι μαγειρέψαμε
Χαρά θα σε γεμίσει

Σαν ξεκινάει η μέρα μας
Για μας είναι το παν
Μες στην κοιλίτσα μας να μπει
Βουτύρου κρουασάν

Εμείς σου ετοιμάσαμε
Τη μύρισες, την είδες
Μια γαλοπούλα γεμιστή
Με κάστανα, σταφίδες.

Αυτή τη γαλοπούλα μας
Για να την καταπιείς
Κόκκινο Άη Βασίλη μας
Πρέπει κρασί να πιεις.

Και το γλυκό μας Άγιε μας
Κορμός με σοκολάτα.
Έτσι αναδεικνύονται
Όλα αυτά τα πιάτα

Ο Άγιος Βασίλης κοιτούσε αποσβολωμένος…..τα πεντανόστιμα πιάτα μπροστά στο τραπέζι του τον έκαναν να λαχταρά πότε θα ξεκινήσει να τα καταβροχθίσει…
Τη συνέχεια όμως ούτε που τη φανταζόταν….οι πόρτες άνοιξαν και πάλι και από την κουζίνα έκανε την εμφάνισή της η τρελοπαρέα από την Ιταλία…τρία παιδάκια παρέα με τη μάγισσα Μπεφάνα κουβαλούσαν Ιταλικά παραδοσιακά φαγητά….

Την Ιταλία αφήσαμε
Και κάναμε κοπάνα
Μας έφερε στη σκούπα της
Η μάγισσα Μπεφάνα

Η Μπεφάνα γυρίζει και λέει στον Άγιο Βασίλη:

Εμένα με γιορτάζουνε
Στις έξι του Γενάρη
Και ότι μαγειρεύουνε
Έχει ομορφιά και χάρη

Τα υπόλοιπα παιδάκια φέρνοντας το δίσκο τραγουδούσαν στον Άγιο…

Εγώ για να’ ρθω Άγιε μου
Άφησα τη μπουγάδα
Και έφτιαξα πεντανόστιμες
Πίτσα-μακαρονάδα.

Και τώρα που’ χεις έτοιμα
Τόσα πολλά παιχνίδια
Γλυκά μπισκότα έφερα
Με μέλι και καρύδια!!

Η έκπληξη λοιπόν όσο πήγαινε γινόταν ακόμα πιο όμορφη….ή καλύτερα ακόμα πιο νόστιμη!!!! Ανοίγοντας τις πόρτες της κουζίνας για μια ακόμη φορά, τα ξωτικά παρουσίασαν στον Άγιο Βασίλη τους επόμενους μάγειρες της βραδιάς….

Απ’ την Ελλάδα ερχόμαστε
Τρία μικρά παιδάκια
Και φέρνουμε στο πιάτο σου
Τα ζουμερά γιαπράκια

Φέρνω μελομακάρονα
Σιροπιαστά με μέλι
Που αν μυρίσει η μύτη σου
Να τα γευτεί θα θέλει!!

Και για το τέλος έφερα
Με άχνη κουραμπιέδες
Και αν δε σου φτάνουνε αυτά
Σου φτιάχνω και κεφτέδες!

Ο Άγιος Βασίλης δαγκώνοντας κρυφά ένα μικρό κουραμπιέ και με γένια να χιονίζουν άχνη περίμενε να δει γεμάτος λαχτάρα τι άλλο τον περίμενε….τότε εμφανίστηκε από την κουζίνα φορώντας ρούχα καλοκαιρινά η τελευταία παρέα των παιδιών από το μακρινό Πουέρτο Ρίκο!!!!!

Εμείς κρυώνουμε πολύ
Ήρθαμε με σορτσάκι
Στο Πουέρτο Ρίκο έχουμε
Ζεστό καλοκαιράκι

Παρ’ όλα αυτά σου φέραμε
Ζεστό καρύδας γάλα
Για να βουτήξεις δυο γλυκά
Μπισκότα και μεγάλα

Και αυτό που έφερα εγώ
Και τέλεια μυρίζει,
Πιάτο παραδοσιακό
Σταφίδες και άσπρο ρύζι.

Μαζεύοντας λοιπόν από όλες τις χώρες τα πιάτα, το τραπέζι γέμισε με διαφορετικά χρώματα μα όλα το ίδιο νόστιμα και λαχταριστά…τα παιδάκια γίνανε μια όμορφη παρέα και με μια φωνή λένε στον Άγιο:

Κάθισε τώρα Άγιε μας
Δοκίμασε τα πιάτα
Γιατί είναι όλα νόστιμα
Ζεστά μα και αφράτα

Μα ο Άγιος Βασίλης είχε διαφορετική άποψη….

Αυτά τα πιάτα φίλοι μου
Παρέα θα τα φάμε
Και όταν θα χορτάσουμε
Για ύπνο όλοι θα πάμε

Στον κόσμο όλο ευχόμαστε
Υγεία και χαρά
Πανέμορφα Χριστούγεννα
Μα και Πρωτοχρονιά.

Είστε χάχας; Aχμάκς; Τουρτούρα; Πλιούμπου; Πάσχετε από άλλες ήπιες μορφές σιουρδαμάρας;ΜΗ ΔΗΛΩΝΕΤΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ!Μούγκι για όσνους έχν τρανόν’πέρπιρα

(από την ανακοίνωση των SourdGames  του1999)

Το 1994 οι Πρόσκοποι της Τ.Ε Κοζάνης υιοθετώντας τον στόχο της Εφορείας 2,  Περιοχής Μακεδονίας- Θράκης  «Προσκοπισμός όχι μόνο για Προσκόπους» οργάνωσαν μια μεγάλη δράση στα πλαίσια της Αποκριάς,  στην οποία σκοπός ήταν η  συμμετοχή παιδιών που δεν ήταν Πρόσκοποι! Ο τίτλος; «Επιζαντώ τι παίζουμε κι τώρα». Η επιτυχία της πρώτης διοργάνωσης ήταν μεγάλη αφού συμμετείχαν περίπου 160 παιδιά χωρισμένα σε ομάδες των 15-20 ατόμων από όλους τους φανούς της πόλης και συλλόγους! Ημέρα διεξαγωγής του παιχνιδιού ήταν η Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς, 6 Μαρτίου 1994, ενώ το  παιχνίδι παιζόταν στις γειτονιές των Φανών!

Το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών την ίδια χρονιά ανταποκρίνεται στο κάλεσμα του Φανού “Λάκο τ’ Μάγκαν” να πλαισιώσει με την παρουσία του τον παιδικό φανό. Το ΣΕΟ με στόχο την ενεργή συμμετοχή όλων των παιδιών του Φανού οργανώνει ένα μεγάλο παιχνίδι με 6 σταθμούς μέσα από τους οποίους τα παιδιά μαθαίνουν για την Αποκριά του χθες και του σήμερα.

Με πρωτοβουλία του τότε Αντιδημάρχου Χρήστου Σίμηνα και λόγω της μεγάλης επιτυχίας που είχαν τα παιχνίδια, το 1994 καλούνται οι Προσκόποι, οι Οδηγοί και το Συμβούλιο Νεολαίας  να οργανώσουν ένα περίπου ίδιο παιχνίδι!

Τα παιχνίδια θα παίζονταν στην κεντρική πλατεία Κοζάνης και τους γύρω πεζόδρομους και  θα συμμετείχαν παιδιά ηλικίας 11 έως 18 χρονών.

Το όνομα του μεγάλου παιχνιδιού; SOURDGAMES!

Και εγένετο! 53 ομάδες, 700 παίκτες και 150 κριτές!

Αγώνες για γερά νεύρα, με χιλιάδες αθλητές να ρίχνονται στον στίβο της ευγενής άμιλλας για να αναδειχθούν τα πιο γερά σιουρδουντάμαρα! Σκληρός ο ανταγωνισμός σε κάθε σταθμό που αντιμετωπίζεται όμως με την συνεργασία των μελών της κάθε ομάδας!

Νιάτα, ζωντάνια, τρεχάλα, φωνές, γέλια με έντονη την σφραγίδα της τοπικής παράδοσης!

Αυτή είναι η ιστορία των SOURD GAMES που καθιερώθηκαν και συνεχίζονται μέχρι σήμερα!

Τα παιδιά, οι πρωταγωνιστές συνεχίζουν να συμμετέχουν με πάθος σε αυτή τη γιορτή χαράς, ξεγνοιασιάςκαι ευρηματικότητας!

Στο πνεύμα των ημερών με το ιδιότυπο κυνήγι θησαυρού, η νεολαία της Κοζάνης δημιουργεί μια ατμόσφαιρα εκρηκτικού κεφιού στο κέντρο της πόλης και τους  παράδρομους το πρωί της Παρασκευής!

“Χιλιάδες παιδιά έχουν περάσει από τα παραδοσιακά παιχνίδια που κάθε χρόνο εναλλάσσονται και δημιουργούνται νέα, συνδυάζοντας το χθες με το σήμερα” αναφέρει ο Κώστας Καραματσούκας, μπροστάρης χρόνια τώρα, από την πλευρά των Προσκόπων που έχουν και τον κύριο ρόλο στην διοργάνωση!

Τα SourdGames ξεκινούν στις 11 το πρωί  αφού πρώτα οι παίχτες των ομάδων δώσουν τον καθιερωμένο όρκο στον Μαμάτσιο, για να ξεχυθούν έπειτα στα σημεία όπου είναι εγκαταστημένα τα παιχνίδια και να «ριχτούν»  στον στίβο!

Είναι μεγάλη η τιμή για εκείνον που θα φέρει τον τίτλο του “Σούρδου” όπως χαρακτηρίζονται οι Κοζανίτες (που για όσους δεν γνωρίζουν σημαίνει έξυπνος και πανούργος). Όλα τα ονόματα που  χρησιμοποιούν οι ομάδες δίνουν το δικό τους χαρακτηριστικό γνώρισμα και προσδιορισμό στη λέξη “Σούρδος”.

Τα Sourd games, η αποθέωση της σιουρδαμάρας, προετοιμάζει ντόπιους και επισκέπτες για την μεγάλη γιορτή της Κοζανίτικης Αποκριάς την Κυριακή!

Ο όρκος που δίνουν μπροστά στον «Μαμάτσειο»  είναι ιερός και προϋπόθεση για τον αγώνα, παρουσία πάντα της Ματίνα Τσικριτζή Μόμτσιου, εμπνεύστρια και  συγγραφέα του,  που  τον παραδίδει κάθε χρόνο στις νέες γενιές που μυούνται με  τρόπο μαγικό στην Κοζανίτικη αποκριά.

Ο όρκος των SOURDGAMERS

Όρκο στο Μαμάτσιο

δίνω να παλέψω

Και να μην κιοτέψω

ούτε να χεστώ

Μπάρες και αγγούρια

μόνος να πηδήξω

Τσάκνα να λυγίσω

Ντβάρια θα ριχτώ

Κι αν στον πάτο τύχει

Πόντο να μην πιάσω

Ντιπ δε θα το μάσω

Σπίτι να κλειστώ

Ως γενναίος σιούρδος

Θα ζητωκραυγάσω

Και για να ξεσκάσω

Ένα νες θα πιώ

Κι αν τον όρκο τούτο

Τύχει να προδώσω

Στη ζωή μη σώσω

Τον Ρουβά να δω

ι

Μια γεύση από την “Αξιολόγηση του Λεξιλογικού πλούτου των Υποψηφίων” του 2000

Τι σημαίνουν οι παρακάτω λέξεις / εκφράσεις;

Ιά, γκαϊλές

Α)Σκασίλα μας! Χεστήκαμε

Β) Οϊ!καλά τα λές ρα!

Γκλίστρα τα Αγιάννας

Α) Λάσπώδες έδαφος με μεγάλη περιεκτικότητα της τοξικής ουσίας Agianna

Β)Hμεγαλύτερη χιονοδρομική πίστα της Κοζάνης

Αναγκαίου

Α) Άκρως απαραίτητο

Β) Τουαλέτ στην αυλή παλιάς Κοζανίτικης βίλας

Ιάτουσιά

Α) Φαρμακευτική ουσία (ΙΤ2CI4)

Β) Nάτος! Ιδού!

Κασμιρτζίδης

Α) Αυτός που εμπορεύεται υφάσματα από κασμίρι

Β) Πλακατζής ή επικριτής κοινωνικών απρεπειών

Τζάλιας

Α) Κρυμμένος Ηλίας που ξαφνικά εμφανίζεταο και τρομάζει τους άλλους (Τζά! + Λιάς)

Β) Ατημέλητος άνθρωπος, ξεντράχλιαβος

Μουτσιαλνώ

Α) Μασώ την τροφή μου, την πολτοποιώ

Β) Φιλώ θορυβωδώς (ηχομιμητική λέξη από το ματς μουτς)

Φανοί

Α) Εορταστικές πυρές όπου κορυφώνεται η σιουρδαμάρα των Κοζανιτών

Β) Τα πίσω φανάρια του μοντέλου Diablo της Ferrari

Τσιουτσιουργιάζου

Α)Τρώγω κρέας (παράγωγο της λέξης των νηπίων, τσιτσί= κρέας)

Β) Ριγώ, ανατριχιάζω από το κρύο

Φτίκαρς

Α) Αυτός που φτύνει τα κάρα

Β) Αυτός που έχει μεγάλα αυτιά

Τσακστάρου

Α) Αυτή που τρώει σπόρια στο σινεμά (από το τσακ-τσακ)

Β) Φιλάρεσκη και σκερτσόζα γκόμενα

Μπαμπλιάτσκα

Α) Όνομα γνωστού top model από τη Ρωσία, η Tanya Babliatska

Β)Σκαθάρι

Γλωσσάρι

Σουντώ =ορμώ

Πέρπιρας=  πεταλούδα, τρέλα, σιουρδαμάρα

Παίρνου παραμάζουμα = παρασέρνω, νικώ

Αμπόχνου = σπρώχνω, απαλλάσσομαι από κάποιον

Τηρώ= κοιτάζω

Αλαφρά γιουρτή=  χαζός, αλαφρός

Τσιγκαλίδ’  = στολίδι

Μπάκακας, =βάτραχος

Ουπανουθώ σα=   πάνω σας

Ούρδα = βλάκας χαζοχαρούμενος

Κινώ = ξεκινώ

Στα μουτκα=  στα κρυφά

Τσακώνου = πιάνω

Παλαμίζουμι = πασαλέιβομαι

Φιλουρίδια = σερπαντίνες

Σαν βγεις στον πηγεμό για την Πλατεία

Να εύχεσαι να ‘ναι μακρύς ο δρόμος σου

Γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος κιχιά»

Που έλεγε και ένας παλιός Κοζανίτης ποιητής

Ευχαριστούμε τον Κώστα Καραματσούκα για την πολύτιμη βοήθεια του και τον ΟΑΠΝ για το φωτογραφικό υλικό

Τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών Morfosi είναι μια εκπαιδευτική δομή, πιστοποιημένη από το κράτος, που δίνει ευκαιρία σε παιδιά από 5 έως 12 χρονών να αξιοποιήσουν το χρόνο τους με ενδιαφέρουσες δραστηριότητες.

Οι δραστηριότητες που επιλέγουμε συνδυάζουν το παιχνίδι με την εκπαίδευση και είναι προσαρμοσμένες στις ηλικίες και τις ανάγκες των παιδιών. Επιδίωξή μας είναι τα παιδιά να δοκιμαστούν σε διάφορα πράγματα και μέσα από αυτή τη διαδικασία να ανακαλύψουν τυχόν κλίσεις και ταλέντα που μπορεί να έχουν.

Επομένως τα παιδιά μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες, κινητικές(Zumba, μουσικοκινητική αγωγή, παραδοσιακά παιχνίδια κ.ά.), καλλιτεχνικές( ζωγραφική, κατασκευές, χειροτεχνίες, κινηματογράφο, θεατρικό παιχνίδι κ.α.), επιστήμης( ρομποτική, πειράματα, εφευρέσεις), κοινωνικής αγωγής και γενικών γνώσεων.

Επιπλέον δίνεται η δυνατότητα στα παιδιά του δημοτικού να προετοιμαστούν για τα μαθήματα της επόμενης μέρας με τη βοήθεια και την καθοδήγηση έμπειρων δασκάλων.

Φυσικά όλα αυτά δε θα μπορούσαν να γίνουν αν δεν υπήρχε το έμπειρο και άρτια καταρτισμένο προσωπικό, παιδαγωγοί δημοτικής εκπαίδευσης, νηπιαγωγοί, φιλόλογοι και εικαστικοί, που απαρτίζουν το δυναμικό των ΚΔΑΠ Morfosi Κοζάνης.

Τα κτίρια και οι χώροι όπου στεγάζονται πληρούν όλες τις απαραίτητες προδιαγραφές και όλα τα υγειονομικά μέτρα που έχουν καθοριστεί τον τελευταίο χρόνο, ώστε το περιβάλλον να είναι ασφαλές για τα παιδιά και αποτελούνται από πολλές ευρύχωρες, ευάερες και ευήλιες αίθουσες που κάνουν την παραμονή τους ευχάριστη και ξεκούραστη.

Στόχος μας είναι στο τέλος της ημέρας τα παιδιά να φεύγουν ενθουσιασμένα και με χαμόγελο και όταν πηγαίνουν σπίτι να μιλάνε για τα ωραία πράγματα που έμαθαν και έκαναν στα ΚΔΑΠ Morfosi Κοζάνης, καθώς #υπέροχα_πράγματα_συμβαίνουν_εδώ.

F kdap.morfosi.kozani

Τ 2461 028090

«Οι Μαραθώνες γεννούν τούς Παρθενώνες», έχει πει ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς.

Δεν πρόλαβε να καταλαγιάσει ο απόηχος του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου και ευθύς αμέσως άνοιξαν οι πύλες μιας νέος πρωτόγνωρης εποχής, όπως συμβαίνει στα παραμύθια. Όπως σ’ όλες τις χώρες, κατεστραμμένες και από τον φοβερό 6ετή πόλεμο, έτσι και στη δική μας, όρμησαν μέσα σ αυτήν ασταμάτητο τα αγαθά της νέας τεχνολογίας. Σωστή επανάσταση, σ’ όλους τους τομείς της ζωής, που έφερε πλήρη αναστάτωση, έτσι ώστε εμείς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία να διαπιστώνουμε ότι είχε δίκιο ο Ηράκλειτος όταν είπε «Τα πάντα ρεί».

Ανάμεσα σε κείνα που ισοπεδώθηκαν και ξεχάστηκαν είναι και τα παιχνίδια, που μας συνάρπαζαν, όταν είμασταν κι εμείς παιδιά. Ο πολιτισμός και η αύξηση των αγαθών έφερε κοντά, σ’ όλα σχεδόν τα σημερινά παιδιά, κάθε είδους παιχνίδια, τα οποία είναι κατά κανόνα ατομικά. Παίζονται δηλαδή από το κάθε παιδί χωριστά, χωρίς τη συνδρομή ή ανάμειξη άλλου παιδιού. Αυτό συνετέλεσε, κατά κάποιο τρόπο, στην καλλιέργεια του εγωκεντρισμού και στην ανάπτυξη της ατομικότητας, με συνέπεια οι σημερινοί άνθρωποι να έχουν χάσει την κοινωνικότητα που τους ζέσταινε, και να μην αισθάνονται την ανάγκη να λένε, ακόμα και καλημέρα, στον γείτονα. Σαν ομαδικό παιχνίδι έχει απομείνει το ποδόσφαιρο. Αλλά κι αυτό, από τότε που έγινε επάγγελμα, ξεστράτισε, έγινε θέαμα και αρένα μακελειού.

Κατά την προ του 1940 εποχή, που εμείς είμασταν παιδιά, όλα σχεδόν τα παιχνίδια ήσαν ομαδικά. Χωρισμένοι σε δύο ομάδες είτε κάτω από έναν μπροστάρη, δηλαδή ηγέτη, ο οποίος είχε το γενικό πρόσταγμα και διηύθυνε το παιχνίδι, παίζαμε μέσο στους ήσυχους δρόμους του χωριού, ακόμα και τη νύχτα, στα κατασκόταδα, δοθέντος ότι οι δρόμοι δεν είχαν φωτισμό, στα δε σπίτια χρησιμοποιούσαν λάμπες πετρελαίου. Στα παιχνίδια υπήρχε ευγενής άμιλλα και όχι φανατισμός. Καμμιά φορά συνέβαινε νο είναι ανάμεσά μας κάποιος ζαβολιάρης (ανάποδος), που μας χαλνούσε το παιχνίδι, αλλά αυτόν τον διώχναμε αμέσως, ακόμα και με τη βία.

Για να αρχίσει το κάθε παιχνίδι έπρεπε κάποιος να πάρει την πρωτιά, είτε για να διαλέξει τους συμπαίχτες του, είτε για να απαλλαγεί από τη διεύθυνση του παιχνιδιού, την οποία κανένας δεν επεδίωκε, επειδή δεν είχε κίνηση και όλοι ήσαν αντίπαλοί του. Η πρωτιά ή η απαλλαγή από τη θέση του διευθυντή του παιχνιδιού παίρνονταν κατά δύο τρόπους:

Ο πρώτος ήταν με τα πόδια. Λέγαμε: Ελάτε να «δείξουμε» Δηλαδή, δύο κοινώς παραδεκτοί αρχηγοί, που ξεχώριζαν πάντοτε σ’ όλες τις εκδηλώσεις, αφού έπαιρναν μια απόσταση μεταξύ τους, άρχιζαν να βηματίζουν μετωπικά, τοποθετώντας την φτέρνα του ενός ποδιού στη μύτη του άλλου, εναλλάξ. Εκείνος που πρώτος θα άγγιζε τη μύτη του ποδιού του άλλου έπαιρνε την πρωτιά και διάλεγε πρώτος τον ένα συμπαίκτη του Στη συνέχεια διάλεγε έναν ο άλλος αρχηγός και ούτω καθεξής. κατ’ αυτόν δε τον τρόπο συμπληρωνόταν ο αριθμός της καθεμιάς ομάδας.

Ο δεύτερος τρόπος ήταν ο εξής: Ανά δύο και διά του συλλαβισμού των πιο κάτω ασυναρτήτων και ακαταλαβίστικων φράσεων, έπαιρνε πρωτιά ή απαλλασσόταν από τη διεύθυνση του παιχνιδιού εκείνος, στον οποίο τύχαινε η τελευταία συλλαβή της τελευταίας λέξης. Ο χαμένος συνέχιζε με άλλον, μέχρι να συμπληρωθεί ο αριθμός της κάθε ομάδας ή να εξαντληθεί ο αριθμός των συμπαικτών. Οι φράσεις αυτές ήταν οι πιο κάτω:

1. Κο-μπα-νιά. Βο-η-θός.
2. Α-μπε-μπε-μπλω-του-κίφε-μπλω.
3. Ε-ντε-πικοντέ-λα-μαρινα-φι-σοντέ-ο-πιόν-σο-λομόν-πι
4. Αλα-μιλάνα-και-πιτιβάντα-και-στην-πόλη-σάλτα-βε -γουρ.

Τα παιχνίδια μας ήταν τα παρακάτω:

1.Το κρυφτούλι

Εκείνος που δεν κατόρθωνε να απαλλαγεί με τους πιο πάνω τρόπους και έμενε τελευταίος, έκλεινε τα μάτια και άρχιζε να μετρά π.χ. μέχρι το 20. Στο μεταξύ οι άλλοι συμπαίκτες έτρεχαν να κρυφτούν σε διάφορα μέρη. Όταν ο πρώτος έφθανε μετρώντας στο 20. άνοιγε τα μάτια λέγοντας ΒΓΑΙΝΩ. Άρχιζε να ψάχνει για να βρει τους κρυμμένους. Όταν έβρισκε κάποιον, έσπευδε στο μέρος που είχε κλείσει τσ μάτια και έφτυνε με τη λέξη «ΦΤΟΥ». Αν στο μέρος αυτό έφθανε πρώτος ο συμπαίκτης που ήταν κρυμμένος και τον απεκάλυψε. έφτυνε εκείνος στο ίδιο μέρος και έτσι εθεωρείτο κερδισμένος. Κατόπιν τούτου ο πρώτος συνέχιζε να ψάχνει να βρει τους άλλους κρυμμένους συμπαίκτες, ώσπου να πετύχει -να φτύσει πρώτος στο μέρος που είχε καθίσει με κλεισμένα τα μάτια, για να απαλλαγεί και τη θέση του να πάρει ο συμπαίκτης που αυτός απεκάλυψε, αλλά δεν πρόφθασε να φτύσει πρώτος. Στο μεταξύ και στη διάρκεια που έψαχνε να βρει συμπαίκτες του, οι άλλοι που πρόφθαιναν να φτύσουν πρώτοι και ήσαν κερδισμένοι, τον παρακολουθούσαν και όταν πλησίαζε σε κάποιον κρυμμένο συμπαίκτη τους, τον προειδοποιούσαν, για να προφυλαχθεί και να είναι έτοιμος να τρέξει, σαν αποκαλυφθεί, με τις λέξεις ΚΡΥ-ΚΡΥ-ΚΡΥ… (δηλαδή ΚΡΥΨΟΥ). Με τον τρόπο αυτόν συνεχιζόταν το παιχνίδι επί ώρες και προπαντός τις νυκτερινές.

2. Τα σκλαβάκια.

Δύο ομάδες, αποτελούμενες από 5 έως 10 παίκτες, έχουν από μια βάση (μια κολώνα, ένα δένδρο κ.λπ.), που απέχουν μεταξύ τους περί τα 50 έως 80 μέτρα Οσο οι παίκτες βρίσκονται στη βάση τους, προσέχουν να μην παραβιασθεί από παίκτες της άλλης ομάδας, οι οποίοι συνεχώς κινούνται προς τον σκοπό αυτόν. Κατά την κίνηση των παικτών προς το σημείο που βρίσκεται η βάση της άλλης ομάδας, οι αντίπαλοι στρέφουν την προσοχή τους προς τους παίκτες της άλλης ομάδας που έφυγαν οπό τη βάση τους νωρίτερα. Στην περίπτωση αυτή, ο αντίπαλος παίκτης που έφυγε από τη βάση του αργότερα μπορεί να τον συλλάβει αιχμάλωτο και να τον θέσει εκτός παιχνιδιού (να τον κάνει σκλάβο), αν δεν προλάβει να επιστρέφει στη βάση του για να ανανεώσει τη δύναμή του (να πάρει φωτιά) και να κυνηγήσει με τη σειρά του τον άλλο αντίπαλο ή αντιπάλους. Με τον τρόπο αυτόν, διεξάγεται το παιχνίδι και νικήτρια ομάδα είναι εκείνη που κάνει σκλάβους όλους τους αντιπάλους ή κάποιος παίκτης αυτής κατορθώσει, με πονηριά, να παραβιάσει με οποιονδήποτε τρόπο τη βάση της αντίπαλης ομάδας. Παραβιάζεται δε η βάση με ένα απλό ακούμπημα αυτής από τον παίκτη της αντίπαλης ομάδας. ο οποίος τη στιγμή αυτή και με δυνατή φωνή χρησιμοποιεί τη λέξη ΠΗΡΑ (δηλαδή κατέλαβα).

3. Η τσελίκα.

Τσελίκα είναι μια βέργα σκληρή, μισού μέτρου περίπου και τσελικόνι ένα μικρότερο κομμάτι ξύλου από την ίδια βέργα, 10 έως 15 πόντων, οι άκρες του οποίου έχουν πελεκηθεί έτσι, ώστε όταν αυτό βρίσκεται παράλληλα στο έδαφος και κτυπά με τη μια από τις δύο άκρες με την τσελίκα να αναπηδά.

Ο παίκτης λοιπόν που θα πάρει την πρωτιά ρίχνει στο έδαφος το τσελικόνι με τις λέξεις «κασιάρα μαρί» (προτρέπει δηλαδή το τσελικόνι να πάρει καλή θέση στο έδαφος) και ακόλουθα κτυπά με την τσελίκα το τσελικόνι και όταν αυτό αναπηδά και βρίσκεται στον αέρα το ξανακτυπά με την τσελίκα και στη συνέχεια μετρά με την τσελίκα την απόσταση, από τη θέση που βρισκόταν αρχικά το τσελικόνι. μέχρις εκεί που πήγε. Μετά το μέτρημα ξανακτύπα ο παίκτης με την τσελίκα το τσελικόνι και ξαναμετρά την απόσταση. Κάθε 31 τσελίκες, κατά το μέτρημα, είναι ένας πόντος. Αν κατά το κτύπημα του τσελικονιού δεν κατορθώσει ο παίκτης να το απομακρύνει και η απόσταση που αυτό πήγε κατά το κτύπημα καλύπτεται με ένα πήδημα του αντιπάλου παίκτη, τότε θεωρείται χαμένος ο παίκτης και το παιχνίδι επαναλαμβάνεται από τον αντίπαλο

Κερδισμένος θεωρείται ο παίκτης που συγκεντρώνει τους περισσότερους πόντους.

4. Ο Ντουράκης ο Καρός.

Ένας από τους συμπαίκτες έβγαζε τη λουρίδα του (δερμάτινη ζώνη) και εκείνος που έκανε τη μάνα (ο ρυθμιστής του παιχνιδιού), καθισμένος πάνω σε ένα σκαλί, πέτρα κλπ.. με μέτρο μεγέθους τη λουρίδα, έλεγε: « Έχω ένα πουλάκι τόσο δα. που αρχίζει από (π.χ.) Σ». Οι συμπαίκτες. που τον περιτριγύριζαν απαριθμούσαν διάφορα πουλιά από Σ και αυτού του μεγέθους. όπως. Σιταρίθρα. Σπουργίτης, Σπίνος κ.ά. Όποιος το έβρισκε, άρπαζε τη λουρίδα από τα χέρια της μάνας και άρχιζε να κτυπά αδιάκριτα και ανελέητα τους συμπαίκτες του (πλην της μάνας), οι οποίοι έτρεχαν προς κάθε κατεύθυνση για να προφυλαχθούν. Όταν η μάννα έκρινε ότι έπρεπε να σταματήσει το μαστίγωμα άρχιζε ρυθμικά να φωνάζει: «Τον ντουράκι τον καρά – τον ντουράκι τον καρά…». Τότε εκείνος που κρατούσε τη λουρίδα έτρεχε να την παραδώσει στη μάννα, για να αρχίσει το παιχνίδι από την σρχή. Αν, κατά την ώρα που έτρεχε να παραδώσει τη λουρίδα στη μάνα, ένας συμπαίκτης τον έπιανε ήταν υποχρεωμένος να αντικαταστήσει αυτός τη μάννα και να συνεχίσει το παιχνίδι, σύμφωνα με τα πιο πάνω.

5.Το βαρ-βουρ.

Ενα τόπι από πανιά ή από τρίχες βοδιού, το οποίο αν το βρέχαμε σε νερό γινότανε βαρύ και σκληρό σαν πέτρα, το έριχνε ένας οποιοσδήποτε παίκτης ψηλό και εκείνος που το έπιανε το εξεσφενδόνιζε κατά του πιο κοντινού συμπαίκτη. Από εκεί και πέρα, όποιος έπαιρνε το τόπι κτυπούσε μ αυτό ανελέητα τους άλλους συμπαίκτες. Όταν δε αυτό ήταν βρεγμένο, αλίμονο σ’ εκείνον που την έτρωγε στο κεφάλι. Πολλές φορές οι παίκτες χωριζόντουσαν σε δύο ομάδες και οι παίκτες της μιας ομάδας χτυπούσαν τους παίκτες της άλλης. Στην περίπτωση αυτή η κάθε ομάδα μπορούσε να επιλέγει τους αντιπάλους που ήθελε να χτυπήσει περισσότερο Αυτό επιτυγχάνετο με εναλλαγές της μπάλας (τόπι) από χέρι σε χέρι (πάσες), ώσπου να το πάρει ο πιο κοντινός στον επιλεγμένος ως στόχο αντίπαλο.

Το παιχνίδι αυτό κρατούσε επί πολλές ώρες.

6. Tα κουκούκια ή κοραντζέλια.

Ο κάθε παίκτης είχε μια σουμάδα. δηλαδή μια πέτρα πλακέ, σαν παξιμάδι. Σε κάποιο σημείο επιπέδου εδάφους τοποθετούσαμε ένα στρογγυλό κονσερβοκούτι ή τρία ή και τέσσερα κομμάτια απο κεραμίδι μικρά, τοποθετημένα το ένα επί του άλλου, που επιτηρούσε ένας κάθε φορά. Από απόσταση 10 ή 15 μέτρων και από καθορισμένο σημείο, οι άλλοι συμπαίκτες έριχναν τη σουμάδα τους, με τη σειρά, με σκοπό να κτυπήσουν και απομακρύνουν από τη θέση τους τα κουκούκια (κονσερβοκούτι η κεραμίδια). Όταν κάποιος από τους παίκτες χτυπούσε τα κουκούκια, όλοι έτρεχαν να ξαναπάρουν τη σουμάδα τους από το σημείο που είχε ριφθεί. Τότε εκείνος που φύλαγε τα κουκούκια έσπευδε και ξανάβαζε αυτά στη θέση τους και προσπαθούσε να πιάσει έναν από τους συμπαίκτες του, που έτρεχαν κι αυτοί με τη σουμάδα τους στα χέρια να πάνε στο μέρος από το οποίο την είχαν ρίξει. Αν έπιανε κάποιον τον υποχρέωνε να φυλάξει τα κουκούκια και να συνεχισθεί το παιχνίδι. Εκείνος που έβλεπε ότι δεν προλαβαίνει να επιστρέφει στη θέση του με τη σουμάδα του, χωρίς να συλληφθεί, έβαζε το πόδι του επάνω στη σουμάδα του. ήταν έτσι απαραβίαστος και περίμενε να ξαναπέσουν από άλλον τα κουκούκια, να απασχοληθεί και πάλι ο παίκτης που τα φύλαγε. για να πάρει τη σουμάδα του και να τρέξει επιστρέφοντας στη βάση του χωρίς να πιαστεί.

Κουκούκια λέγαμε τα τεμάχιο του κεραμιδιού .Το κονσερβοκούτι καθιερώθηκε πολύ αργότερα, για τον λόγο ότι μπορούσε πιο γρήγορα να ξανατοποθετηθεί στη θέση του από εκείνον που το φύλαγε, έτσι ώστε να είναι σε θέση να πιάσει κάποιον που ετρεχε με τη σουμάδα του προς τη βάση του.

7. Ο φίτσιος.

Το παιχνίδι αυτό είναι όμοιο με τα κουκούκια, με την εξής παραλλαγή: Αντί για κουκούκια τοποθετείται στη θέση αυτών ο φίτσιος, ο οποίος είναι μια πέτρα στρογγυλή, μεγέθους μανταρινιού. Από συγκεκριμένο σημείο και από απόσταση 10-15 μέτρων έριχναν οι παίκτες το σουμάδα τους, με σκοπό να πετύχουν το φίτσιο. Εκείνος που τον πετύχαινε μετρούσε την απόσταση, στην οποία πήγε ο φίτσιος, σε πόδια. Στα 31 πόδια ήταν ένας πόντος. Στη συνέχεια ξανασημάδευε ο παίκτης το φίτσιο και ξαναμετρούσε, κατά τον ίδιο τρόπο, την απόσταση Με τον τρόπο αυτό συνεχιζόταν το παιχνίδι, μέχρι που ο παίκτης, σε κάποια προσπάθειά του, αστοχούσε. Τότε, ο φίτσιος τοποθετούνταν στην αρχική του θέση και το παιχνίδι ξανάρχιζε από την αρχή, αλλά με άλλον πλέον παίκτη.

Κερδισμένος ήταν εκείνος που συγκέντρωνε τους περισσότερους πόντους.

Απο το παιχνίδι αυτό βγήκε αυτό που λέμε: ««Στήθηκε σαν φίτσιος». Δηλαδη ακίνητος, περιμένοντας.

8. Ο ογκλάς.

Ογκλάς ήταν μια βέργα που καρφώναμε στο έδαφος της τοποθεσίας που διαλέγαμε για παιχνίδι. Συνήθως τον ογκλά παίζαμε στην εξοχή ή στα αλώνια, για να έχουμε μεγάλη ελευθερία κινήσεων

Ο παίκτης που έχανε στα προκαταρκτικά, όπως πιο πάνω λέμε, τοποθετούνταν φύλακας του ογκλά κα πρόσεχε να μη του το πάρουν οι συμπαίκτες του, οι οποίοι τριγύριζαν σαν τους λύκους κοντά στο υποψήφιο θύμα τους. Παράλληλα ο φύλακας του ογκλά προσπαθούσε να πιάσει κάποιον από τους συμπαίκτες του αυτούς, για να πάρει αυτός τη θέση του. Στην προσπάθειά του αυτή και όταν απομακρυνόταν από τη θέση του ογκλά, οι συμπαίκτες του προσπαθούσαν να πάρουν τον ογκλά φωνάζοντας με τη λέξη ««ΠΗΡΑ» ή να τρέξουν και να περάσουν μεταξύ του ογκλά και του φύλακα του ογκλά φωνάζοντας με τη λέξη ΕΚΟΨΑ. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις ο φύλακας του ογκλα θεωρούνταν χαμένος και έβγαινε εκτός παιχνιδιού. Την θέση του έπαιρνε άλλος συμπαίκτης. Αν όμως ο φύλακας κατάφερνε να πιάσει κάποιον συμπαίκτη του, πριν πάρουν οι άλλοι τον ογκλά ή πριν τον κόψουν, ο παίκτης, που αυτός έπιανε, έπαιρνε τη θέση του κοντά στον ογκλα και το παιχνίδι ξανάρχιζε.

9. Η μηλίτσα

Δύο ομάδες από πέντε παίκτες η καθεμιά. Ο αρχηγός της ομάδας που έχανε στα προκαταρκτικά στηριζότανε σε κάποιον τοίχο ή δένδρο όρθιος και οι άλλοι τέσσερις έσκυβαν μπροστά του, έτσι ώστε το κεφάλι του πρώτου να ακουμπά στην κοιλιά του αρχηγού και οι υπόλοιποι τρεις να είναι πιασμένοι από τη μέση των προηγουμένων, με το κεφάλι σκυφτό και στο ύψος του σώματος του προηγουμένου.

Η άλλη ομάδα έπαιρνε φόρα και καβαλούσε τους σκυμμένους της άλλης ομάδας. Αν κάποιος δεν κατάφερνε να καβαλήσει ή έπεφτε από την πλάτη κάποιου της αντίθετης ομάδας, υποχρέωνε την ομάδα του να πάρει τη θέση της άλλης και από ενεργητική η ομάδα του να γίνει παθητική. Αντίθετα αν κάποιος από την ομάδα την παθητική δεν άντεχε το βάρος του καθημένου στην πλάτη και γονάτιζε, υποχρέωνε την ομάδα του να μείνει στην Ιδια θέση και να αρχίσει το παιχνίδι της καβάλας από την αρχή.

10. Οι βόλοι.

Συνήθως το παιχνίδι αυτό παιζόταν ανά δύο Κάθε παίκτης κρατούσε έναν αριθμό βόλων Ο πρώτος έριχνε το δικό του σε κάποια απόσταση και ο δεύτερος, αφού τοποθετούσε στο έδαφος το δικό του βόλο, με κατάλληλο χειρισμό του δείκτη και αντίχειρα του χεριού του, τον εκτόξευε, με στόχο το βόλο του πρώτου. Αν τον χτυπούσε τον κέρδιζε, αν όχι, τότε επιχειρούσε ο πρώτος να κτυπήσει το βόλο του δεύτερου και ούτω καθεξής, ώσπου κάποιος από τους παίκτες να κτυπήσει το βόλο του άλλου, για να τον κερδίσει και να τον κάνει δικό του.

Οι βόλοι ήσαν από γυαλί, πολύχρωμοι και διαφόρων μεγεθών. Συνήθως οι παίκτες έπαιζαν με συγκεκριμένο βόλο, εντυπωσιακό και μετρίου μεγέθους, που είχαν συνηθίσει και όταν δεχόντουσαν κτύπημα από τον αντίπαλο έδιναν σ’ αυτόν κάποιον άλλο βόλο. Ο βόλος αυτός λεγόταν ΓΥΑΛΑ.

11. Πεντόβολα.

Δηλαδή πέντε βόλοι, είτε από γυαλί, είτε από πηλό, είτε από πέτρα. Οι τέσσερις βόλοι απλώνονται σε κάποιο επίπεδο μέρος (στο έδαφος, πάτωμα, τραπέζι κλπ.) και αφού, με το ένα χέρι, πεταχτεί το πέμπτο προς τα επάνω (στον αέρα) ο παίκτης προσπαθεί με το ίδιο χέρι να πάρει ένα βόλο από κάτω και συγχρόνως να πιάσει και εκείνον που είχε πετάξει προς τα επάνω. Στη συνέχεια και αφού με τον ίδιο τρόπο πάρει και τους τέσσερις βόλους από κάτω, τους ξαναρίχνει κάτω και επιχειρεί να τους πάρει ανά δύο και τέλος και τους τέσσερις μαζί, πιάνοντας συγχρόνως και τον πέμπτο που βρίσκεται στον αέρα. Αν σε κάποια προσπάθεια αποτύχει ο παίκτης, παίρνει την πρωτιά ο αντίπαλος.

Κερδισμένος είναι ο παίκτης που δεν κάνει λάθος ως το τέλος.

12. Ο Βεζύρης και ο Βασιλιάς.

Το παιχνίδι αυτό παιζόταν με ένα κότσι αρνιού και μία ζώνη δερμάτινη (λουρίδα) Το κότσι, όπως είναι γνωστό, έχει τέσσερις πλευρές: Η κούπα (το κοίλωμα), η ράχη και οι δύο άλλες, που τις λέγαμε κότες και συμβόλιζαν η μία το βεζύρη και η άλλη το βασιλιά. Οι παίκτες γύρω από ένα τραπέζι ή κυκλικά έστριβαν με τη σειρά αυτό το κότσι (ή βεζύρη) και όταν αυτό έπαιρνε θέση με την επίπεδη κότα προς τα επάνω ο παίκτης ονομαζότανε βεζύρης και έπαιρνε τη λουρίδα στα χέρια. Εκείνος που κατάφερνε να φέρει την ανώμαλη κάτα προς τα επάνω ονομαζότανε βασιλιάς. Στη συνέχεια του παιχνιδιού ο παίκτης που έφερνε κούπα έτρωγε τόσες ξυλιές στο χέρι από το βεζύρη, όσες διέταζε ο βασιλιάς. Εκείνος που έφερνε ράχη δεν είχε καμιά συνέπεια. Αν στο μεταξύ ένας παίκτης έφερνε κάτα, γινότανε βασιλιάς ή βεζύρης ανάλογα, περιερχομένης, με τον τρόπο αυτό, της λουρίδας από χέρι σε χέρι, ώσπου να κουρασθούν οι παίκτες και να λυθεί το παιχνίδι, με κατακόκκινα τα χέρια από τις ξυλιές.

Με το κότσι αυτό (βεζύρη), στην κούπα του οποίου τοποθετούσαμε βουλοκέρι, για αν γίνεται βαρύτερο και να έχει ευστάθεια, παίζαμε όπως και με τους βόλους. Εκείνος που κτυπούσε το βεζύρη του άλλου ή τον έπαιρνε ή λάμβανε κάποιο νόμισμα, κατά τη συμφωνία που προηγείτο.

13. Το στριφτό.

Τα Χριστούγεννα, των Φώτων, του Αΐ-Γιάννη και το Πάσχα πηγαίναμε από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαμε τα κάλαντα. Αλλοι μας έδιναν 2-3 σύκα ξηρά, φράγκα, πενηντάλεπτα, κοσιαράκια. δεκάρες και πεντάρες), δηλαδή δρχ. 20,10, 5, 2 και 1. καθώς και λεπτά 50, 20,10 και 5. Το νομίσματα αυτά τα παίζαμε στο στριφτό. Τοποθετούσαμε δηλαδή ένα απ’ αυτα πάνω στο νύχι του αντίχειρα και το εκσφενδονίζαμε προς τα επάνω στριφτά. Ο αντίπαλος εκείνη τη στιγμή έλεγε κορώνα ή γράμματα. Οταν το νόμισμα έπεφτε κάτω και η επάνω όψη του ήταν εκείνη που είπε ο συμπαίκτης (δηλαδή κορώνα ή γράμματα), έπαιρνε αυτός το νόμισμα Αν έχανε, έδινε αυτός ένα νόμισμα. Ισης αξίας, στον παίκτη που έστριψε το νόμισμα. Κορώνα ήταν συνήθως μια φιγούρα (κεφάλι ήρωα, βασιλιά κλπ.).

14 Η γουρούνα.

Το παιχνίδι αυτό παιζόταν όπως το σημερινό γκολφ. Με τη διαφορά ότι αντί για μπαλάκι είχαμε ένα κότσιλο (καρπός του καλαμποκιού-αραβοσίτου) ή ένα κονσερβοκούτι

15. Η τυφλόμυγα.

Με ένα μαντίλι δέναμε τα μάτια ενός που έχανε στα προκαταρκτικά, και αυτός, στα τυφλά πλέον, έψαχνε με τα χέρια προτεταμένα να βρει και να πιασει κάποιον από τους συμπαίκτες, που ήσαν κοντά του και τον πείραζαν. Όταν κατόρθωνε να πιάσει κάποιον έπρεπε να πει ποιος είναι, για να πάρει τη θέση του. Αλλιώς συνέχιζε το παιχνίδι ο ίδιος, ώσπου να αναγνωρίσει κάποιον από τους συμπαίκτες.

16.Το μπιζ

Αυτός που έχανε στα προκαταρκτικά (στό δείξιμο) τοποθετούσε την παλάμη του αριστερού χεριού του κάτω από τη δεξιά μασχάλη, έτσι ώστε η παλάμη να είναι στην ίδια γραμμή με την πλάτη του. και τη δεξιά παλάμη την τοποθετούσε, πλάι στο δεξί μάτι για να μη μπορεί να βλέπει πίσω του. Αφού ο παίκτης έπαιρνε αυτή τη θέση, κάποιος από τους συμπαίκτες. κτυπούσε με το χέρι του πολύ δυνατά πάνω στην παλάμη, που είχε, όπως είπα, πίσω στην πλάτη του, και τότε όλοι μαζί οι συμπαίκτες σήκωναν ψηλά το δεξί χέρι, με τον δείκτη προς τα επάνω, έτσι ώστε να παραπλανήσουν τον παίκτη που ξυλοκοπήθηκε και επαναλαμβάνοντας τη λέξη ΜΠΙΖ. Αν αναγνωριζόταν ο παίκτης που τον κτύπησε. έπαιρνε αυτός τη θέση του ξυλοκοπηθέντος. αλλιώς έμενε και πάλι ο ίδιος στη θέση του και συνεχιζόταν το μπιζάρισμα —όπως λέμε και σήμερα— δηλαδή το ξυλοφόρτωμα και η καλώς νοούμενη κοροϊδία.

17. Ο Κουτσός.

Σε επίπεδο έδαφος χαράσσαμε εμφανώς ένα κύβο, η κάθε πλευρά του οποίου ήταν 2 μέτρα περίπου Ακολούθως από τις δύο κάθετες πλευρές χαράσαμε προς τις άλλες πλευρές δύο παράλληλες ευθείες, έτσι ώστε να σχηματίζονται επί του εδάφους εννέα μικρότεροι κύβοι, η κάθε πλευρά των οποίων ήταν 60-70 πόντων. Αυτό ήταν εύκολο πάνω σε μια τσιμεντένια επιφάνεια, με κιμωλία ή ένα κεραμίδι, αλλά στα χωριά μας τότε δεν υπήρχαν πεζοδρόμια ούτε πλατείες στρωμένες με άσφαλτο ή τσιμέντο.

Ρίχναμε στον πρώτο δεξιά μικρό κύβο ένα κομμάτι μικρού κεραμιδιού και στηριζόμενοι μόνο στο δεξί μας πόδι. με ένα κάθε φορά κτύπημα του κεραμιδιού, περιφέραμε το κεραμίδι από τον πρώτο κύβο μέχρι τον ένατο. Εκείνος που κατάφερνε να μεταφέρει, με τον τρόπο αυτό, το κεραμίδι από κύβο σε κύβο, ήταν ο κερδισμένος. Αυτό δεν ήταν και τόσο εύκολο, γιατί το παιχνίδι αυτό απαιτούσε ισορροπία. Βέβαια είχε και ορισμένες άλλες παραλλαγές το παιχνίδι, αλλά αυτό εξαρτιόταν κυρίως από την φαντασία των παικτών. Π χ όταν ο παίκτης πετύχαινε τη μεταφορά του κεραμιδιού στους εννέα κύβους, η δεύτερη φάση ήταν η τοποθέτηση του κεραμιδιού επι του ανασηκωμένου αριστερού ποδιού και μάλιστα στο σημείο των δακτύλων και με το δεξί πόδι (κουτσαίνοντας) πηδούσαμε από κύβο σε κύβο, ξεκινώντας από τον πρώτο εκ δεξιών μέχρι του ένατου χωρίς να πέσει το κεραμίδι από το αριστερό πόδι. Οι άλλες παραλλαγές ήσαν χωρίς σημασία.

18. Η μέλισσα.

Δύο ομάδες παικτών, αποτελούμενες απο 8-15 παίκτες (η καθεμιά) πιασμένους σφιχτά χέρι με χέρι, απείχαν μεταξύ τους περί τα 20-30 μέτρα. Εκ περιτροπής οι ομάδες με δυνατές φωνές αντήλλασσαν τα εξής:

Η πρώτη ομάδα έλεγε Μέλισσα. Η δεύτερη: Μελισσιτητα. Η πρώτη: Εγώ παρήγγειλα. Η δεύτερη: Με ποιον: Η πρώτη: Με τον Κούτσικα. Ο Κούτσικας της δεύτερης ομάδας έπρεπε να τρέξει κατά μέτωπο προς την πρώτη ομάδα και με ορμή να επιπέσει επί των παικτών της, που ήσαν πιασμένοι χέρι-χέρι. Αν ο Κούτσικας κατόρθωνε να διασπάσει τους παίκτες της πρώτης ομάδας, ένας παίκτης της ομάδας αυτής ετίθετο εκτός παιχνιδιού. Αν αντίθετα δεν κατόρθωνε να διασπάσει την πρώτη ομάδα ετίθετο αυτός εκτός μάχης.

Με τον τρόπο αυτό συνεχιζόταν το παιχνίδι μέχρι εξουδετέρωσης της μιας ομάδας από την άλλη.

Παρατηρήσεις: Τα με αριθμούς 1, 6. 7, 11, 12, 13, 15 και 17 παιχνίδια ήσαν μικτά. Τα υπόλοιπα παιζόντουσαν αμιγώς από αγόρια η κορίτσια. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι τα παιχνίδια αυτά μας γέμιζαν τη ζωή. Αποτελούσαν άθληση και μας πρόσφεραν χαρά και ευτυχία. Γι αυτό η τοτενή νεολαία δεν ξεστράτιζε παρόλη τη φτώχεια της, και η συνεχής επαφή των παιδιών δημιουργούσε και έδενε φιλίες ειλικρινείς και αδιατάρακτες.

Η κρίση που περνάει σήμερα ο τόπος σ όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής και ενόψει των προκλήσεων που έρχονται, οι οποίες, όπως είναι βέβαιο, θα συνταράξουν τα πάντα, επιβάλλεται να παρθούν από την Πολιτεία, το ταχύτερον, μέτρα απασχόλησης της νεολαίας σε αθλοπαιδιές και να την απομακρύνει από την μπόχα των καφετεριών κλπ. Να της εμφυσήσει την αισιοδοξία που της λείπει, να της δώσει χαρά και ευτυχία σήμερα και ελπίδα για το αύριο. Στα σχολειά οι νέοι να γυμνάζονται, να διδάσκονται σωστά την ιστορία μας και όχι την ωραιοποιημένη ή κακοποιημένη, στα διαλείμματα να ακούνε την ζωντανή δημοτική μουσική του λαού μας και να βρεθεί τρόπος να δεθούν με τις παραδόσεις και τα ήθη και έθιμα του λαού μας. Προπαντός η Πολιτεία θα πρέπει να εξασφαλίσει το μέλλον στα παιδιά μας, αν θέλουμε να υπάρξει συνέχεια αυτού που λέγεται ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. Αλλιώς είναι φαεινότερον του ήλιου ότι θα απορροφηθούμε και θα χαθούμε μέσα στο κύμα που έρχεται.

Του Κώστα Κουτσίκα

Από το περιοδικό «Στερεά Ελλάς» – Φεβρουάριος 1996. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Λιβαδειάς

Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί τη ζωή του χωρίς παιχνίδι; Μια ανάμνηση των παιδικών μας χρόνων, παιχνίδια στην γειτονιά, στις αλάνες, στα πάρκα, στις πλατείες, ακόμη και στα σπίτια. Ατομικό η ομαδικό πάντα όμως παιχνίδι! Ένα μέσο αγωγής και εκπαίδευσης των παιδιών που παίζει καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικότητας τους και όπως αποδεικνύεται είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους. Το Together συνάντησε τον εκπαιδευτικό Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Γιώργο Τσιώνα με καταγωγή από το Λιβαδερό Κοζάνης,  ο οποίος εμπνεύστηκε και ίδρυσε το «Μουσείο Παιχνιδιού Θεσσαλονίκης» και είχε να μας πει πολλά. ‘Έδωσε έμφαση  τόσο στην σημαντικότητα του παιχνιδιού όσο και στην αναγκαιότητα της παρουσίας του στο σχολείο. Ξεκινήσαμε την όμορφη κουβέντα μας με μια ιστορική αναδρομή του «Παιχνιδιού» ξεκινώντας από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα.              

Στην αρχαία Ελλάδα, όπως και σε όλον τον κόσμο, το παιχνίδι ήταν μέρος της καθημερινότητας των παιδιών αλλά και τρόπος ξεκούρασης των ενηλίκων.  Οι φιλόσοφοι, που είχαν αντιληφθεί από νωρίς τη σημασία του παιχνιδιού στην κοινωνικοποίηση και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, επιδοκίμαζαν την ασχολία με το παιχνίδι. Αυτοί ήταν οι πρώτοι που κατάλαβαν την αξία των ομαδικών παιχνιδιών και πίστεψαν ότι με αυτά μπορούσε να πραγματοποιηθεί η τελειοποίηση της ανθρωπότητας.

Το παιχνίδι έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην ελληνική κοινωνία. Πρόκειται για ένα μέσο αυτοαγωγής. Για αυτόν τον λόγο τα εντάξανε στο πρόγραμμα αγωγής των παιδιών. Θεωρούσαν, όμως ότι ήταν επίσης σημαντικά και για τους ενήλικες. Έτσι και εκείνοι αφιέρωναν μεγάλο μέρος του ελεύθερου τους χρόνου σε αγώνες και ομαδικά παιχνίδια. Στην αρχαία Ελλάδα έπαιζαν πολλά ομαδικά παιχνίδια στις αυλές και στο δρόμο και πάντα υπήρχαν κανόνες οι οποίοι τηρούνταν πιστά από όλους. Γι’αυτό το λόγο, κιόλας, έλεγαν πως το παιχνίδι ήταν ένα μεγάλο αγαθό αφού, αναπτύσσει την συντροφικότητα, ασκεί το σώμα, καλλιεργεί το πνεύμα, μαθαίνει  τα παιδιά να σέβονται τους κανόνες-νόμους του παιχνιδιού και έτσι να σέβονται και να τηρούν τους νόμους της πατρίδας τους όταν μεγαλώσουν. Τα παιχνίδια στην αρχαία Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο, φτιάχνονταν από χώμα και νερό, πηλό ή ξύλο.

Σε ανασκαφές έχουν βρεθεί πολυάριθμα παιχνίδια που ήταν κατασκευασμένα από αυτά τα υλικά που αντέχουν στον χρόνο. Βρίσκουμε περιγραφές των παιχνιδιών σε αρχαία κείμενα, καθώς και απεικονίσεις σε γλυπτά, ειδώλια και αγγεία γεγονός που βοήθησε στην κατασκευή πιστών αντιγράφων αλλά και στη διάσωση τους μέχρι σήμερα  .

Έχετε ιδρύσει το «Μουσείο Παιχνιδιού» στη Θεσσαλονίκη, ποια ήταν η αφορμή που σας παρακίνησε να προχωρήσετε σ’αυτό το εγχείρημα;

Η αφορμή μου δόθηκε στο σχολείο που δίδασκα, παρατηρούσα τα παιδιά κατά την διάρκεια του διαλειμματος να μην παίζουν αλλά να σπρώχνει το ένα το άλλο. Θυμήθηκα τα δικά μου παιδικά χρόνια στο Λιβαδερό που θέλαμε συνεχώς να κλέβουμε λίγο χρόνο για παιχνίδι και να το αφιερώσουμε σ’αυτό. Αγαπούσαμε τόσο πολύ το παιχνίδι. Έτσι, σκέφτηκα να δώσω το έναυσμα στα παιδιά της Πέμπτης τάξης, στην οποία δίδασκα και  να τους δείξω τα παλιά παιχνίδια. Ενθουσιάστηκαν τόσο που ερχόταν στο γραφείο μου ακόμη και στα διαλείμματα για να τους μάθω και να τους δείξω κάτι καινούργιο. Έτσι δημιουργήσαμε την πρώτη έκθεση παιχνιδιών με παλιά παιχνίδια που είχαν και εκείνα σπίτι τους και τα είχαν κατασκευάσει είτε με την γιαγιά και τον πάππου είτε με τους γονείς τους. Αρχίσαμε δειλά δειλά να φτιάχνουμε τα πρώτα παιχνίδια όπως  τόπια, πάνινες κούκλες, να μαζεύουμε τσέρκια, μάθαμε το τζαμί και το σχοινάκι.

Παίζαμε αλλά ταυτόχρονα οργανώναμε και τα υπόλοιπα παιχνίδια. Τα παιδιά βλέποντας  να κάνουμε αυτές τις δραστηριότητες άρχισαν να μαθαίνουν και αυτά, ξέρουμε άλλωστε πόσο παρατηρητικά και μιμητικά όντα είναι. Έτσι, δημιουργήθηκε η πρώτη έκθεση στην όποια συμμετείχαν όλοι οι μαθητές διακόσια ογδόντα στον αριθμό. Πρόκειται για το 25ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης, οι συνάδελφοι του οποίου συνεργάστηκαν άψογα σε όλο αυτό το εγχείρημα. Αφού κατάφερα να έχω μια ολοκληρωμένη έκθεση, το 2010 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του Μουσείου στο πάρκο Δεινοσαύρων στο Ωραιόκαστρο.

Ομοιώματα ζώων και πουλιών. Ανήκουν στα μιμητικά παιχνίδια.

Οι Αρχαίοι Έλληνες έδιναν μεγάλη σημασία στον ρόλο του παιχνιδιού, αφού το είχαν σαν μέσο αυτοαγωγής. Τα παιχνίδια χρονολογούνται από το 2000 Π.Χ. Πώς κατάφεραν να επιβιώσουν με το πέρασμα των χρόνων;

Αν ανατρέξουμε στην αρχαιότητα από τους πρώτους φιλοσόφους και παιδαγωγούς όπως ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας και άλλοι θα παρατηρήσουμε πως  δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο παιχνίδι γιατί μέσα από αυτό πίστευαν  πως πλάθεται ο σωστός  χαρακτήρας αλλά και ο σωστός πολίτης.  Εάν το παιδί δεν μάθει να παίζει, να συναγωνίζεται, να ανταγωνίζεται, να έχει αυτοσεβασμό, να υπακούει στους νομούς και στους κανόνες, δεν θα μπορέσει να γίνει άριστος πολίτης, όπως τον όριζαν στην αρχαιότητα. Το παιχνίδι είναι ένα  μέσο αυτοαγωγής και αυτογνωσίας, το παιδί μαθαίνει τον ίδιο του τον εαυτό, αναπτύσσει τις ικανότητες του, ανακαλύπτει  τις αδυναμίες του γνωρίζει τον συναγωνισμό, αποκτά ομαδικό πνεύμα. Το θεωρούσαν σημαντικό και τότε και σήμερα. Παρότι σήμερα δεν έχουν αυτή την δυνατότητα, ήρθε η ώρα  να δώσουμε στα παιδιά τα κίνητρα. Σαφέστατα δεν θα γυρίσει το παιχνίδι  στις αλάνες  αλλά μαθαίνοντας το παιδί να παίζει αυτά τα παιχνίδια ακόμη και σε χώρους όπως είναι το σχολειό, η παιδική χαρά κ.ά.  διαπιστώνω κιεγώ ο ίδιος πως ευχαρίστιουνται και ζητούν κιάλλο. Επισκέφτηκα σχεδόν όλα τα σχολεία της ανατολικής Θεσσαλονίκης, γεγονός που μου επέτρεψε να παρατηρήσω καλύτερα τόσο τις ανάγκες των παιδιών όσο και των εκπαιδευτικών. Η έκθεση των παιχνιδιών, η διαδραστικότητα αυτών, οι διαγραμμίσεις, οι κατασκευές, η συμμετοχή,  όλα αυτά βοήθησαν να τραβήξουμε το ενδιαφέρον τους. Ακόμη και  σήμερα έπειτα από χρόνια,  βρίσκω συνάδελφους που με ευχαριστούν γιατί τους έδειξα τον τρόπο για να απασχολούν τα παιδιά δημιουργικά.

Η επίσκεψη μου στον Δενδροπόταμο Θεσσαλονίκης αλλά και στην Ειδομένη  ήταν από τις πιο δυνατές στιγμές που μου επέτρεψε να ζήσω το παιχνίδι, αφού συνειδητοποίησα την πραγματική του αξία, αυτή της επικοινωνίας. Ένας κοινός κώδικας. Τα παιδιά έπαιζαν με τέτοιο ενθουσιασμό και ζήλο και στις δυο περιπτώσεις που δεν απομακρύνονταν ακόμα και όταν το παιχνίδι είχε τελειώσει. Μολονότι με τους πρόσφυγες δεν μιλούσαμε την ίδια γλώσσα, μας ένωσε το παιχνίδι αφού μιλούσαν τα μάτια και τα συναισθήματα, οι κινήσεις και τα χαμογέλα των παιδιών.

Όσον αφορά τα παιχνίδια, αυτά που συνέλεξα  χρονολογούνται από το 2000Π.Χ. μέχρι και την δεκαετία του ΄80, αυτά δηλαδή  που γνώρισα και έπαιζα στο Λιβαδερό από παιδί. Πανελλαδικά τα παιχνίδια είναι ίδια  αλλάζουν μόνο τα υλικά κατασκευής και τα συναντάμε σε παραλλαγές αφού από αιώνα σε αιώνα συνεχώς προστίθενται νέα στοιχεία. Τα εκθέματα που έχω είναι ακριβή αντίγραφα τα οποία πολλά από αυτά τα κατασκευάζω ο ίδιος, οι πρώτες κούκλες οι πλαγγόνες, το σείστρο δηλαδή η κουδουνίστρα όλα αυτά χρονολογούνται από το 2000Π.Χ. Το γεγονός ότι οι Αρχαίοι απεικόνιζαν τα παιχνίδια πάνω σε αγγεία,  βοήθησε πολύ γιατί βλέποντας κανείς το αγγείο σε συνδυασμό με τα Αρχαία κείμενα μπορούσε να κατασκευάσει ένα ίδιο. Αυτό το επίτευγμα είναι το μοναδικό και το ξεχωριστό. Με αυτόν τον τρόπο τα παιχνίδια κατάφεραν να μείνουν στην αιωνιότητα και να περάσουν από γενιά σε γενιά με την αναβίωση τους και την συμμετοχή μικρών και μεγάλων.

Σβούρα στρόμβος 

Ποια παιχνίδια ήταν τα πιο διαδεδομένα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα;

Τα πρώτα αντικείμενα με τα οποία ερχόταν σε επαφή το παιδί ήταν τα θήλαστρα, αλλά τα πρώτα όμως καθαυτού παιχνίδια ήταν οι κουδουνίστρες. Έχω καταγράψει 15 είδη κουδουνίστρων υπάρχουν όμως και  άλλες που είτε δεν έχουν βρεθεί ακόμη είτε υπάρχουν σε μουσεία αλλά δεν υπάρχει φωτογραφικό υλικό. Μια άλλη κατηγορία παιχνιδιών ήταν τα ομοιώματα ζώων και πουλιών, τα «αθύρματα» όπως τα ονόμαζαν με μια λέξη οι Αρχαίοι. Βρίσκουμε πουλιά και αγαπημένα ζώα όπως σκυλάκια, γατάκια, άλογα, πάπιες, χήνες ακόμα και ποντικάκια, σ’αυτά οικόσιτα και άγρια περνούσαν ρόδες για να μπορούν να τα μεταφέρουν ή να τα τραβούν. Μια άλλη ομάδα παιχνιδιών ήταν τα παιχνίδια επιδεξιότητας όπως ήταν η «ίυγγα» δηλαδή  η βεντούζα που παίζαμε παρά πολύ στο χωριό, ένα άλλο ήταν η «σβούρα», παιχνίδια  τα όποια αναφέρει και ο Όμηρος στα έργα του, οι «αστράγαλοι», αλλά και  πολλά τυχερά παιχνίδια όπως τα «ζάρια», επίσης το «τάβλι» που ονομαζόταν «πόλις».  Διαδεδομένα παιχνίδια ήταν η  «ντάμα», η «τρίλιζα» η «εννιάρα», το «δωδεκάπετρο»,  υπήρχαν και πολλά επιτραπέζια παιχνίδια όπως το μεγάλο «ζατρίκιο», το πρώτο σκάκι με καταγωγή από την Κνωσό. Σε πολλά από αυτά τα παιχνίδια δεν γνωρίζουμε τους κανόνες αφού μας λείπουν τα αρχαία κείμενα, οπότε μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Οι «κούνιες» δηλαδή οι αιώρες, ήταν από τα αγαπημένα παιχνίδια αφού υπήρχαν 7 είδη κούνιας, μια εξ αυτών έμοιαζε με την «τραμπάλα». Άλλοι την ονόμαζαν «ντραμάλα», η οποία περιστρεφόταν γύρω γύρω .

Άλλο αγαπημένο παιχνίδι ήταν η σφαίριση, όπως οι αρχαίοι έλληνες έτσι κι εμείς κατασκευάζαμε την αερόμπαλα και τα τόπια με την  ουροδόχο κύστη του γουρουνιού. Μια άλλη ομάδα είναι τα παιχνίδια που συνδέονται με τα ήθη και έθιμα  όπως είναι η «χελιδόνα» την οποία αναβιώνουν την Άνοιξη και στην Αιανή. Επίσης, τα «κουδουνίσματα των Αράπηδων» έθιμο που αναβιώνει σε όλη την Δυτική Μακεδονία αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Η «χάσκα» της Αποκριάς παιχνίδι στο οποίο έχουμε συμμετάσχει σχεδόν όλοι.

Στα νεότερα χρόνια παρατηρούνται αλλαγές στα παιχνίδια αλλά και ένα μεγάλο κενό στην καταγραφή των παιχνιδιών και αυτό έχει μια ιστορική εξήγηση. Οι Ρωμαίοι κάνουν κάποιες αλλαγές αλλά είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για την διάδοση των παιχνιδιών στην Ευρώπη. Στην βυζαντινή εποχή σημειώνονται λιγότερες από δέκα καταγραφές παιχνιδιών, γεγονός που δείχνει πως ακόμα και οι πατέρες της εκκλησίας δεν επέτρεπαν το παιχνίδι.  Στην τουρκοκρατία παίζουν ελάχιστα παιχνίδια όπως είναι το «λιθάρι»,  γενικότερα όμως το παιχνίδι παιζόταν στην φύση. Μετά την απελευθέρωση αρχίζουν τα σχολεία να οργανώνονται και επανέρχεται  το παιχνίδι σ’αυτά, πάνινες κούκλες και αθλητικά παιχνίδια πρωταγωνιστούν.

Γρήγορα φτάνουμε στην δεκαετία του ’60 και ‘70, όπου κυριαρχούν τα ευρωπαϊκά παιχνίδια αλλά επανέρχονται και τα αρχαία ελληνικά μέσω της Δύσης πχ. το Σκωτσέζικο «Κέρλινγκ» συνδέεται με το αρχαίο ελληνικό παιχνίδι «σμιλάρια» που παίζονταν με πέτρινες μπάλες. Είναι προφανές πως τα ευρωπαϊκά παιχνίδια έχουν αρχαιοελληνικές ρίζες.

Σείστρο (Κουδουνίστρα) πλαταγή. Διασκέδαζε και ηρεμούσε τα μωρά, έδιωχνε τα κακά πνεύματα. Σείστρο από πηλό. Πήλινοι δίσκοι. Ανθρωπάκι 3ου αιώνα. Πήλινη κουδουνίστρα με χερούλι. Βρέφος σε λίκνο. 

To «Μουσείο Παιχνιδιού» το επισκέπτονται κυρίως μαθητές προκειμένου να γνωρίσουν από κοντά τα παιχνίδια αλλά και να μάθουν για  την ιστορία τους. Πόσα παιδιά φιλοξενείται καθημερινά; Δείχνουν ενδιαφέρον γι’αυτά;

Το μουσείο φιλοξενεί περίπου τέσσερις χιλιάδες επισκέπτες τον χρόνο, ευελπιστώ να φτάσουμε σύντομα τους πέντε χιλιάδες. Έχουμε επισκέπτες όλων των ηλικιών,  από παιδιά προσχολικής ηλικίας έως και φοιτητές. Μας επισκέπτονται  μαθητές από τα ΙΕΚ και όλα τα ιδιωτικά σχολεία της Θεσσαλονίκης αλλά και από τα σχολεία της Πελοποννήσου, της Κρήτης, της Ρόδου, της Αθήνας και όχι μόνο. Το μουσείο πλέον, έχει γίνει γνωστό πανελλαδικά.

Είναι ένας μοναδικός  πολύχωρος και το πρόγραμμα του είναι εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας. Τα παιχνιδοτράγουδα, τα λαχνίσματα και οι παραλλαγές ξεπερνούν τα χίλια, ενώ οι κατασκευές των παιχνιδιών φτάνουν και τις τετρακόσιες. Η ξενάγηση ξεκινά από παιχνίδια που νοηματοδοτούν την γέννηση του παιδιού μέχρι και την ενηλικίωση του, δηλαδή μέχρι τα παιχνίδια του συμποσίου. Είναι ένα διαδραστικό μουσείο στο οποίο τα παιδιά δεν περιορίζονται μονάχα στην ιστορία των παιχνιδιών αλλά υπάρχει χώρος που μπορούν να  κατασκευάσουν  παιχνίδια με την βοήθεια ενός υπεύθυνου. Επίσης, έχουν την δυνατότητα να τα πάρουν μαζί τους.

Τα παιχνίδια αυτά «μεταφέρονται» από τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς στα σχολεία όπου συνεχίζεται το παιχνίδι που ξεκίνησε στο μουσείο. Το πρόγραμμα του μουσείου είναι επικουρικό για τους συναδέλφους αφού τους δίνουμε το κίνητρο να  κάνουν διαγραμμίσεις στον χώρο του σχολείου και να διευκολύνουν έτσι το παιχνίδι των παιδιών.

Το παιχνίδι δεν είναι απλή υπόθεση, είναι ένα κομμάτι ιστορίας και πολιτισμού, τα παιδιά πρέπει να έρθουν σε επαφή με αυτό αλλά και με τα ευτελή υλικά  του, τα οποία βρίσκει ο καθένας μας στην καθημερινότητα του. Τα παιδιά αναπτύσσουν δεξιοτεχνίες,  αφού δημιουργούν κάτι δικό τους με τα χεράκια τους. Αυτά  είναι βασικά στοιχεία που λείπουν από την σημερινή εποχή με αποτέλεσμα την αποξένωση των παιδιών.

«Αν δεν κοιτάξουμε πίσω  δεν θα πάμε μπροστά». Δεν θα πρέπει να επικεντρωνόμαστε στην απλή πληροφόρηση των παιδιών αλλά στην συμμετοχή και στην βιωματική μάθηση. Σημασία έχει πως όταν τα παιδιά επισκέπτονται το μουσείο διασκεδάζουν, ξετρελαίνονται με τα παιχνίδια και δεν θέλουν να φύγουν.

Παιχνίδια Τύχης 

Φέτος θα πραγματοποιηθεί το 4ο Φεστιβάλ Αρχαίου Παιχνιδιού στο Λιβαδερό, στον τόπο καταγωγής σας. Ήταν μια εκδήλωση που έμελλε να γίνει θεσμός;

Το πρώτο Φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε το 2015, συμμετείχαν οχτακόσιοι πενήντα μαθητές και το σεμινάριο που οργανώθηκε για τους εκπαιδευτικούς προσμετρούσε ογδόντα συναδέλφους . Η διοργάνωση  και η συμμετοχή στα δυο επόμενα ήταν πολύ καλή  και αυτό ήταν ενθαρρυντικό για να συνεχίσουμε και τις επόμενες χρονιές. Έτσι, έγινε θεσμός. Το Φετινό 4ο κατά σειρά Φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί  στα τέλη Μαΐου ή το πρώτο δεκαημέρου του Ιουνίου.  Επίσης, το Σεπτέμβριο θα λειτουργήσει για πρώτη φορά το «Μουσείο Παιχνιδιού» στο Λιβαδερό και θα ενταχθεί στο πρόγραμμα των σχολείων της Δυτικής Μακεδονίας. Όλοι οι μαθητές θα έχουν την δυνατότητα να το επισκεφτούν από κοντά.

Την διοργάνωση του Καλοκαιρινού Φεστιβάλ την έχετε αναλάβει εσείς σε συνεργασία με τον πολιτιστικό σύλλογο του χωριού «Νέα Γενιά». Πείτε μας για αυτήν την συνεργασία.

Για να πραγματοποιηθεί το φεστιβάλ χρειάζομαι την συμπαράσταση και την συμμετοχή του κόσμου, αρωγός της προσπάθειας είναι ο πολιτιστικός αλλά και ο αθλητικός σύλλογος του χωριού. Χωρίς την πολύτιμη συμβολή τους δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αυτή η εκδήλωση. Επίσης, Ο  διευθυντής, οι μαθητές και οι δάσκαλοι του Δημοτικού σχολείου Λιβαδερού  συνέβαλαν σημαντικά στο εγχείρημα αυτό. Θα ήθελα από καρδιάς να ευχαριστήσω όλους τους Λιβαδεριώτες και τις Λιβαδεριώτισσες για την βοήθεια τους, γιατί χωρίς αυτούς δεν θα τα κατάφερνα.

Αστράγαλοι (Κότσια)

Ποιες δραστηριότητες περιλαμβάνει το πρόγραμμα του Φεστιβάλ;

Το πρόγραμμα προσπαθούμε να το κάνουμε όσο πιο διαδραστικό μπορούμε, να συμβαδίζει απόλυτα με το πρόγραμμα του μουσείου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την ξενάγηση στους χώρους και στα εκθέματα, την κατασκευή των παιχνιδιών από τα παιδιά  και τέλος την παρουσίαση των παιχνιδιών. Στο Φεστιβάλ το κομμάτι της παρουσίασης το αναλαμβάνουν τα παιδιά του Δημοτικού. Σ’αυτή τη γιορτή του παιχνιδιού όμως, μπορούν να συμμετέχουν όλοι μικροί και μεγάλοι.

Εν τέλει πόσο σημαντικό ρόλο παίζει το παιχνίδι στην ζωή μας; 

Δεν μπορεί να  καταλάβει κάποιος την αξία του αν δεν έχει παίξει. Σήμερα  νομίζω ότι τα παιδιά «πατάνε στο ένα πόδι», αυτό δείχνει ποσό σημαντικό είναι το παιχνίδι στην ανάπτυξη του. Μέσα από το παιχνίδι κοινωνικοποιείται, διαμορφώνεται και ολοκληρώνεται. Χωρίς αυτό είναι σαν  λείπει το αλάτι από το φαγητό. Η τεχνολογία και τα μέσα της όπως είναι τα κινητά και οι υπολογιστές, είναι απαραίτητα και χρήσιμα εργαλεία αλλά όταν το παιδί μένει προσηλωμένο σ’αυτά δεν παίζει πραγματικά. Η έλλειψη του παιχνιδιού θα βγει αργότερα στην ζωή του. Θα λείπει κάτι από την ομαλή ανάπτυξη του, θα υπάρχει ένα κενό που δεν θα καλύπτεται.

Ρετρό κονσόλες, Arcade καμπίνες, Lego, Playmobil, Subbuteo, επιτραπέζια, λούτρινα, τσίγκινα, αυτοκόλλητα, pedal cars… Τα θυμάστε;

Ο Φωτεινούλης και η Παταπούφα, οι σπιρτούληδες, τα πιγκουινάκια με την τσουλήθρα τους, το Σκορ 4, την Οικογένεια Γλυκοπατάτας, το Πιτσιποπάκι, το View Master, τους Ευχούληδες, η Polly Pocket, τα Λαχανόπαιδα,  η λίστα με τα παιχνίδια που αγαπήσαμε μικροί και νοσταλγήσαμε μεγάλοι είναι ατέλειωτη. Στην προσπάθεια μας να εντοπίσουμε τα πιο εμβληματικά παιχνίδια των δεκαετιών ’80 και ’90 ανακαλύψαμε το Vintage toys.gr, τον πιο ενημερωμένο ιστότοπο για παιχνίδια παλαιότερων δεκαετιών που σήμερα έχουν αποκτήσει συλλεκτική αξία.

Επιλέξαμε λοιπόν, 5 παιχνίδια που σηματοδότησαν την παιδική μας ηλικία και σας παρουσιάζουμε τις ιστορίες πίσω από τη δημιουργία τους.

GAME BOY CLASSIC

Πρόκειται για την δημοφιλέστερη ίσως σειρά κονσολών χειρός. Οι γενιές του έχουν καταφέρει να πουλήσουν πάνω από 250.000.000 κονσόλες. Δημιουργός του είναι ο Gunpei Yokoi, υπάλληλος τότε στη Nintendo. Το πρώτο Game Boy να κυκλοφορεί το 1989 στην Ιαπωνία και την Βόρειο Αμερική και το 1990 στην Ευρώπη. Η πράσινη οθόνη του μεγάλωσε πολλές γενεές ανθρώπων και δίδαξε gaming.

Το Game Boy έπρεπε να τηρεί κάποιες προϋποθέσεις: Να είναι μικρό, ελαφρύ, φτηνό, ανθεκτικό και να έχει μια μεγάλη και ευρεία γκάμα παιχνιδιών. Κατάφερε να νικήσει αρκετούς ανταγωνιστές παρόλο που σε αρκετές περιπτώσεις, τα ανταγωνιστικά συστήματα ήταν δυνατότερα.

Η αρχή λοιπόν έγινε με το Game Boy Classic, ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν οι κυκλοφορίες των Game Boy Play It Loud, Game Boy Pocket, Game Boy Color, Game Boy Advance, Game Boy Advance SP, Game Boy Micro και Nintendo DS.

Ευχούληδες (Trolls)

Tα διάσημα ξωτικά της δεκαετίας του ’80 δημιουργήθηκαν από έναν πάμπτωχο ξυλουργό ως δώρο γενεθλίων στην κόρη του. «Κονταροχτυπήθηκαν» σε πωλήσεις με τη Barbie και αναδείχθηκαν «Παιχνίδι της Χρονιάς»!

Όσοι έζησαν ως παιδιά τη δεκαετία του ’80 θυμούνται με νοσταλγία τα μικρά πλαστικά ξωτικά με τα φουντωτά πολύχρωμα μαλλιά, το διαμαντάκι στην κοιλιά και μεγάλα λαμπερά μάτια. Ο λόγος για τους «Ευχούληδες» που αν και τους μάθαμε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80 η ιστορία τους ξεκινά 40 χρόνια πίσω.

Ο δημιουργός του, Τόμας Νταμ, έφτιαξε τον πρώτο του «Ευχούλη» στα τέλη της δεκαετίας του ’30 και είχε τελείως διαφορετική μορφή. Η παραγωγή αυξήθηκε σημαντικά τη δεκαετία του ’60 και ο Νταμ άρχισε να εξάγει τους «Ευχούληδες» σε πολλές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής. Εφόσον όμως οι φιγούρες θα κατασκευάζονταν από μηχανές, ο δημιουργός τους έπρεπε να σκεφτεί ένα νέο τρόπο για την παραγωγή τους.

Η τρέλα για τα πολύχρωμα ξωτικά αναζωπυρώθηκε τη δεκαετία του ΄90, όταν και οι «Ευχούληδες» γνώρισαν μια δεύτερη επιτυχία, καθώς έλαβαν και πάλι τον τίτλο του «Παιχνιδιού της Χρονιάς» το 1991. Μετά το τέλος της δεκαετίας του ’90 ξεπεράστηκε η μόδα με τους «Ευχούληδες», ωστόσο ακόμα και σήμερα θεωρούνται συλλεκτικά κομμάτια και πωλούνται για μερικά χιλιάδες ευρώ.

TETRIS

Το πιο διάσημο παιχνίδι που κυκλοφόρησε τη δεκαετία του ’80 ήταν το Τέτρις. Ήταν εύκολο, εύχρηστο και απευθυνόταν σε όλες τις ηλικίες. Στόχος του παιχνιδιού ήταν ο παίκτης να στοιβάξει τα τουβλάκια που έπεφταν ώστε να μην φτάσουν στην κορυφή και χάσει. Κάθε φορά που δημιουργούσε μια οριζόντια γραμμή, εξαφανιζόταν και το παιχνίδι παρατεινόταν. Έτσι, ο καθένας μπορούσε να παίζει ατελείωτες ώρες. Αρχικά το Τέτρις παιζόταν σε φορητές κονσόλες και σε υπολογιστές και στα γνωστά «ηλεκτρονικά». Σήμερα συνεχίζει να είναι δημοφιλές στους χρήστες των ψηφιακών παιχνιδιών.

Το Τέτρις πήρε το όνομά του από το Ελληνικό αριθμητικό πρόθημα “τέτρα” που σημαίνει τέσσερα (όλα τα τουβλάκια του παιχνιδιού αποτελούνται από τέσσερα τμήματα) και το “τένις” που ήταν το αγαπημένο άθλημα του σχεδιαστή. Το παιχνίδι δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου από τον Ρώσο προγραμματιστή Αλεξέι Παζίτνοφ.

Το Τέτρις συνεχίζει να έχει φανατικό κοινό και πουλάει όπως τον πρώτο καιρό που κυκλοφόρησε. Σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει, εκτός από διασκέδαση βοηθάει στην καταπολέμηση του άγχους και στη συγκέντρωση των χρηστών!

Bibi-bo

Η εταιρία που με κατασκεύασε την Bibi-bo ήταν η El Greco που είχε ως έδρα της την Αττική. Ως πηγή έμπνευσης για τη δημιουργία της χρησιμοποιήθηκε η κούκλα Sindy της εταιρίας Pedigree. H Bibi-bo θεωρήθηκε «αντίπαλος» της Barbie και διέθετε ευρεία γκάμα μοντέλων, ρούχων και αξεσουάρ, με αποτέλεσμα να γίνει αγαπημένο παιχνίδι πολλών μικρών κοριτσιών.

Σχεδόν παράλληλα με την κυκλοφορία της Bibi-bo κατασκευάστηκε από την ίδια εταιρία στις αρχές του ’80 και ο Τζον Τζον. Ο Τζον Τζον ήταν ο αγαπημένος φίλος και αγόρι της Bibi-bo. To 1988 η Bibi-bo και ο Τζον Τζον άλλαξαν και έγιναν περισσότερο μελαχρινοί. Το 1989 το εργοστάσιο της El Greco κάηκε, με αποτέλεσμα την καταστροφή πολλών παιχνιδιών. Η τελευταία φορά που κυκλοφόρησε η Bibi-bo και ο Τζον Τζον ήταν το 1990 μαζί με τα σκυλάκια τους Πίτσι και Ντόλυ. Η πολυαγαπημένη Bibi-bo σήμερα αποτελεί συλλεκτικό κομμάτι και δεν είναι λίγοι αυτοί που την αναζητούν ακόμα.

View Master

To View Master δημιουργήθηκε το 1938, ωστόσο στην Ελλάδα η δημοτικότητά του έφτασε στο απόγειό της τις δεκαετίες ’80 και ’90. Στο μπροστινό μέρος του παιχνιδιού υπήρχε μια συγκεκριμένη υποδοχή για την τοποθέτηση ενός δίσκου με φωτογραφίες. Κάθε μια από τις φωτογραφίες ήταν μια στατική τριδιάστατη εικόνα. Μπορούσες να πατήσεις το κουμπάκι και να δεις τις 3D ιστορίες. Τα θέματα των ιστοριών ήταν πολυποίκιλα, ενώ στη συνέχεια υπήρχαν πολλοί δίσκοι με θεματικές τις εικόνες από ταινίες της Disney.

Κάπου στα μέσα των ‘90s και με την εξέλιξη της τεχνολογίας των παιχνιδιών και των κονσολών το view master  χάθηκε από τις λίστες των παιδιών με τα αγαπημένα τους παιχνίδια. Παρόλα αυτά, ακόμα και σήμερα, όσοι είχαμε στην παιδική μας ηλικία view master το θυμόμαστε με μια γλυκιά νοσταλγία.