Όπως σημειώνει το CNBC, μπροστά στο υψηλότερο κόστος ζωής, το 53% των εργαζομένων της Gen Z δήλωσε επίσης ότι έχει μια παράλληλη απασχόληση – περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη γενιά – για να βοηθήσει στην κάλυψη των μηνιαίων εξόδων του, διαπίστωσε η Bankrate. Και λιγότεροι αποταμιεύουν για το μέλλον.

«Πρόκειται για ένα πιο σκληρό κλίμα σίγουρα», δήλωσε ο Laurence Kotlikoff, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και πρόεδρος της MaxiFi, η οποία προσφέρει λογισμικό οικονομικού σχεδιασμού. «Οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι τα παιδιά τους έχουν πρόβλημα».

Τα μέλη της γενιάς Ζ αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια στην οικονομική επιτυχία. Η πρόσφατη άνοδος του πληθωρισμού έχει πράγματι δυσκολέψει τα πράγματα για όσους μόλις ξεκινούν. Περισσότεροι από τους μισούς, ήτοι το 53%, των Gen Zers δηλώνουν ότι το υψηλότερο κόστος αποτελεί εμπόδιο για την οικονομική τους επιτυχία, σύμφωνα με ξεχωριστή έρευνα της Bank of America.

Εκτός από την εκτίναξη των δαπανών για φαγητό και στέγαση, οι millennials και η Gen Z αντιμετωπίζουν και άλλες οικονομικές προκλήσεις που δεν αντιμετώπιζαν οι γονείς τους ως νεαροί ενήλικες. Περίπου τα 3/4 της γενιάς Ζ δηλώνουν διστακτικοί στο να θέσουν μακροπρόθεσμους οικονομικούς στόχους.

Ο ετήσιος πληθωρισμός της ζώνης του ευρώ μειώθηκε από 8,5% τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με την εκτίμηση της Eurostat. Τον Φεβρουάριο οι τιμές καταναλωτή είχαν αυξηθεί κατά 6,5% στη χώρα μας, σύμφωνα με τη Eurostat και κατά 6,1% σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Την ίδια στιγμή, τα σημερινά στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν άνοδο του πληθωρισμού σε μηνιαίο επίπεδο κατά 1,6%, όπως καταγράφει ο παρακάτω πίνακας, κάτι που δείχνει την παραμονή της ακρίβειας στα προϊόντα.

Η επιβράδυνση οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην πτώση των τιμών της ενέργειας σε σύγκριση με τον Μάρτιο του περασμένου έτους, όταν και είχε προηγηθεί η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Πληθωρισμός εμφανίζεται όταν υπάρχει γενικευμένη αύξηση των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών, και όχι μόνο συγκεκριμένων πραγμάτων.

Αυτό σημαίνει ότι με 1 ευρώ μπορείτε σήμερα να αγοράσετε λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες από ό,τι χθες.

Με άλλα λόγια, ο πληθωρισμός μειώνει την αξία του νομίσματος με την πάροδο του χρόνου.

Η Βρετανία είναι αντιμέτωπη με «ανθρωπιστική κρίση» φέτος τον χειμώνα όταν τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα θα πρέπει να λάβουν δύσκολες αποφάσεις λόγω των πολύ υψηλών τιμών της ενέργειας, προειδοποίησε η Συνομοσπονδία του NHS κάνοντας λόγο για «πρωτόγνωρο» κίνδυνο θανάτου λόγω του κρύου στα σπίτια.

Όπως τονίζεται στην έκθεση για το 2022, η ελληνική οικονομία, πριν προλάβει να επιστρέψει στην προ πανδημίας κατάσταση, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα αποσταθεροποιητική διαταραχή με επίκεντρο τις τιμές της ενέργειας, των πρώτων υλών και των βασικών αγαθών διατροφής. Η διαταραχή αυτή πλήττει άμεσα την πλευρά της προσφοράς και έμμεσα, μέσω των διανεμητικών επιδράσεων του πληθωρισμού, την πλευρά της ζήτησης αυξάνοντας τον κίνδυνο σημαντικής επιβράδυνσης της οικονομίας.

Το 2021 η Ελλάδα ανέκαμψε από το σοκ της πανδημίας, αν και το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ υπολειπόταν του επιπέδου του 2019 κατά περίπου 1%. Ωστόσο, συνυπολογίζοντας και το κόστος διαβίωσης, η Ελλάδα είχε το δεύτερο χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην ΕΕ. Επιπλέον, ήταν το μόνο κράτος-μέλος στο οποίο το συγκεκριμένο μέγεθος βρισκόταν χαμηλότερα του αντίστοιχου επιπέδου του 2007. Το εύρημα αυτό αποκαλύπτει τη δραματική συρρίκνωση του βιοτικού επιπέδου της πλειονότητας των Ελλήνων.

Το β’ εξάμηνο του 2021 η κατανάλωση ξεπέρασε οριακά το επίπεδο του αντίστοιχου τριμήνου του 2019. Η εξέλιξή της το προσεχές διάστημα θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του διαθέσιμου εισοδήματος και κυρίως από την επίδραση της ακρίβειας στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Παρά το γεγονός ότι τα κέρδη των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων αυξήθηκαν σε σχέση με το 2019, η ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων δεν ήταν της ίδιας τάξης. Το μέγεθος της μεταβολής και η κλαδική διάρθρωσή τους δεν συνθέτουν ισχυρή ένδειξη μακροοικονομικού και παραγωγικού μετασχηματισμού της οικονομίας.

Η ανάκαμψη των τουριστικών εισπράξεων το γ’ τρίμηνο του 2022 θα καθορίσει τις εξαγωγικές επιδόσεις της οικονομίας, καθώς οι εξαγωγές προϊόντων δεν επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από την πανδημική κρίση. Αξιοσημείωτη ήταν όμως η αύξηση των εισαγωγών προϊόντων, και ειδικότερα των εισαγωγών  ενδιάμεσων προϊόντων, τα οποία μέχρι και τον Ιανουάριο του 2022 κατέγραφαν έλλειμμα μεγαλύτερο από του 2010 αναδεικνύοντας την αδύναμη παραγωγική διάρθρωση της οικονομίας και τη μεγάλη εισαγωγική της εξάρτηση.

Το δ’ τρίμηνο του 2021 η Ελλάδα είχε το μεγαλύτερο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών στην ΕΕ. Παράλληλα, για τα τελευταία έτη οι δείκτες διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας καταγράφουν στασιμότητα ή επιδείνωση. Η χαμηλή διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας είναι ένδειξη της ανάγκης για άμεση ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση και αναδιάρθρωση του παραγωγικού συστήματος, με τρόπο που να περιοριστεί η εισαγωγική εξάρτηση της χώρας και να ενισχυθεί η επάρκεια και η αυτάρκειά της σε βασικά ενδιάμεσα και τελικά αγαθά. Οι νέες γεωπολιτικές και γεωοικονομικές συνθήκες επιβάλλουν τη διαμόρφωση μιας εξελικτικής βιομηχανικής πολιτικής στην κατεύθυνση της ενίσχυσης των εγχώριων αλυσίδων αξίας, της αειφόρου παραγωγής υγιεινών και ασφαλών τροφίμων και της διαφοροποίησης της παραγωγής σε συνδυασμό με μια στρατηγική διαχείρισης αποθεμάτων. Το όφελος θα είναι η δημιουργία μιας πιο ισορροπημένης, βιώσιμης και ανθεκτικής ελληνικής οικονομίας.

Το 2021 χαρακτηρίστηκε από έντονες δημοσιονομικές πιέσεις που προστέθηκαν σε εκείνες που άφησε πίσω του το πρώτο έτος της πανδημικής κρίσης. Παρά την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας, το έλλειμμα του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης ανήλθε στο 7,4% του ΑΕΠ, το δεύτερο υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Το ίδιο διάστημα, το πρωτογενές έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ, το πέμπτο υψηλότερο στην Ευρωζώνη.

Παρά την αύξηση των πρωτογενών δαπανών του Δημοσίου την περίοδο της πανδημίας, η συμμετοχή των κοινωνικών παροχών σε αυτές ανήλθε το 2021 στο 41,2%, καταγράφοντας πτώση 6,9 ποσοστιαίων μονάδων έναντι του 2019, που είναι η μεγαλύτερη μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.

Το 2021 η Ελλάδα κατέγραψε το τρίτο υψηλότερο ποσοστό πληρωμών για τόκους της Γενικής Κυβέρνησης στα συνολικά έσοδά της από άμεσους φόρους, έμμεσους φόρους και κοινωνικές εισφορές μεταξύ των 19 κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στη διατήρηση του δείκτη χρηματοπιστωτικής ευθραυστότητας του Δημοσίου σε σχετικά υψηλά επίπεδα συγκριτικά με τις περισσότερες οικονομίες της Ευρωζώνης.

Η μετάβαση της οικονομίας σε καθεστώς υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων τη διετία 2020-2021 επιβάρυνε σημαντικά το ήδη υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας. Ειδικότερα, το 2021 το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ανήλθε στα 353,4 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 12.256 εκατ. ευρώ συγκριτικά με το 2020. Παράλληλα, ο δείκτης φερεγγυότητας κατήλθε το 2020 και το 2021 στο χρηματοοικονομικά εύθραυστο καθεστώς ultra-Ponzi. Σε αυτό το καθεστώς θα παραμείνει και το 2022, δεδομένης της πρόβλεψης για έλλειμμα του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης ύψους –4,3% του ΑΕΠ.

Οι προοπτικές χρηματοπιστωτικής σταθεροποίησης του δημόσιου τομέα το προσεχές διάστημα προϋποθέτουν συνετή δημοσιονομική διαχείριση. Η
δημοσιονομικά ευάλωτη ελληνική οικονομία, η εμπειρία της διαχείρισης και των συνεπειών της κρίσης χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, καθώς και
το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον καθιστούν επιβεβλημένη την αποφυγή δημιουργίας συνθηκών μιας νέας δημοσιονομικής περιπέτειας.

Το εξωτερικό χρέος της οικονομίας παρουσιάζει σταθερή άνοδο, με την Ελλάδα να έχει το 2021 το τρίτο υψηλότερο καθαρό εξωτερικό χρέος στην ΕΕ. Ταυτόχρονα, το 2021 η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση στην ΕΕ (-175% του ΑΕΠ), με μεγάλη διαφορά από τη δεύτερη χειρότερη Ιρλανδία.

Το 2021 το ποσοστό απασχόλησης μεταξύ των ατόμων ηλικίας 15-64 ετών αυξήθηκε έναντι του 2020 και διαμορφώθηκε στο 57,2%, ποσοστό αρκετά
χαμηλότερο έναντι όλων των υπόλοιπων οικονομιών της Ευρωζώνης. Τον Δεκέμβριο το 2021 το ποσοστό ανεργίας αποκλιμακώθηκε φτάνοντας στο 12,8%. Το υψηλό ποσοστό ανεργίας και το κύμα ακρίβειας ασκούν αρνητικές πιέσεις στην αγορά εργασίας, καθώς οι δείκτες οικονομικής μιζέριας καταγράφουν ανησυχητική άνοδο.

Η συνολική αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 9,7% το 2022 εκτιμάται ότι θα περιορίσει μόνο μερικώς την απώλεια της αγοραστικής του δύναμης, την
οποία προκαλεί το κύμα ακρίβειας. Τον Απρίλιο του 2022 η απώλεια αγοραστικής δύναμης του κατώτατου μισθού ήταν ίση με 18% έναντι 14,7% τον Μάρτιο. Ο μέσος μισθός του ιδιωτικού τομέα είχε απωλέσει τον Απρίλιο του 2022 το 9,9% της αγοραστικής του δύναμης, ενώ ο μέσος μισθός μερικής απασχόλησης το 28%. Η επίδραση της ακρίβειας στο βιοτικό επίπεδο των πολιτών είναι ιδιαίτερα άνιση.

Αντίστοιχα άνιση είναι η αμοιβή των εργαζομένων μερικής απασχόλησης έναντι των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης, όπως και των γυναικών έναντι των ανδρών, αν συνυπολογιστούν και οι ώρες εργασίας. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 2021 κατά μέσο όρο οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης απασχολούνταν το 76% του χρόνου εργασίας των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης, αλλά αμείβονταν μόλις με το 38% της αμοιβής των τελευταίων, ενώ οι γυναίκες εργάζονταν τις ίδιες ώρες με τους άνδρες, αλλά λάμβαναν το 84% της αμοιβής αυτών.

Το 2021 υπογράφηκαν 16 εθνικές κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις εργασίας, 9 τοπικές ομοιοεπαγγελματικές και 182 επιχειρησιακές. Οι 34 συλλογικές συμβάσεις εργασίας (κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές) που βρίσκονται σε ισχύ καλύπτουν δυνητικά περίπου 625.000 άτομα, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 27% του συνόλου των μισθωτών εργαζομένων. Οι 182 νέες επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας καλύπτουν δυνητικά 152.077 μισθωτούς.

Οι επιπτώσεις της πανδημίας και της ακρίβειας στην αγορά εργασίας και στους εργαζομένους είναι δραματικές. Κλειδί για την αποφυγή συνθηκών αστάθειας το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα είναι η ουσιαστική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και η αύξηση της βιώσιμης απασχόλησης. Είναι επίσης πολύ σημαντικό να προστατευτούν θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα σχετικά με τα νόμιμα και τα ανώτατα όρια του χρόνου εργασίας, την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, και να ενισχυθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και συμβάσεις εργασίας. Η βιώσιμη και αξιοπρεπής εργασία πρέπει να αποτελέσει τον κεντρικό στόχο της οικονομικής και της κοινωνικής πολιτικής.

Τέλος, όλα τα ευρήματα των δεικτών κοινωνικής βιωσιμότητας, όπως του ποσοστού κινδύνου φτώχειας στην εργασία, του ποσοστού των ατόμων σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, των ατόμων με σοβαρή αποστέρηση υλικών αγαθών και του δείκτη κατανομής του εισοδήματος S80/S20, δείχνουν την ανάγκη για ισχυρή δέσμευση της οικονομικής και της κοινωνικής πολιτικής για αποτελεσματικά μέτρα στήριξης της αγοράς εργασίας, του εισοδήματος των εργαζομένων και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Οι παρεμβάσεις αυτές είναι αναγκαίες αφενός για την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης στη χώρα μας και αφετέρου για την επίτευξη των στόχων της Ατζέντας 2030 του ΟΗΕ για μια βιώσιμη και ανθρωποκεντρική ανάπτυξη.

Πρόκειται για ρεκόρ 28ετίας, με τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις βέβαια να νιώθουν εδώ και πολλούς μήνες στον μηνιαίο προϋπολογισμό τους τις «τσουχτερές» συνέπειες της τεράστιας και παρατεταμένης ακρίβειας.

Σε πολλές περιπτώσεις, ανάλογες ανακοινώσεις της ΕΛΣΤΑΤ περνούν απαρατήρητες από την συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών.

Εν προκειμένω όμως όταν ο πληθωρισμός έχει φτάσει σε αυτά τα δυσθεώρητα ύψη, το διψήφιο νούμερο που ανακοίνωσε η Αρχή προκαλεί πραγματικό τρόμο.

Τι είναι ο πληθωρισμός και πώς υπολογίζεται

Και αυτό καθώς ο πληθωρισμός δεν είναι τίποτα άλλο από την γενικευμένη αύξηση των τιμών των αγαθών αλλά και των υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, ο πληθωρισμός μειώνει την αξία του νομίσματος με την πάροδο του χρόνου, αρά και την αγοραστική δύναμη του καθενός μας.

Για τη μέτρηση του πληθωρισμού, λαμβάνονται υπόψη όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες που καταναλώνουν τα νοικοκυριά, όπως:

1-είδη καθημερινής χρήσης (π.χ. τρόφιμα, εφημερίδες και βενζίνη)
2-διαρκή αγαθά (π.χ. είδη ένδυσης, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και πλυντήρια)
3-υπηρεσίες (π.χ. κομμωτήρια, ασφάλειες και ενοικιαζόμενες κατοικίες)

Με πολύ απλά λόγια, το 10,2% που ανακοίνωσε σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνει τις τεράστιες αυξήσεις σε κρίσιμες κατηγορίες προϊόντων.

Μέσα σε έναν χρόνο υπήρξε:

Αύξηση 122% στο φυσικό αέριο, 88% στον ηλεκτρισμό και 55% στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Ανατιμήσεις 29% στα καύσιμα και 15,8% στις μεταφορές με αεροπλάνο.
Αύξηση 22% στα έλαια, 13% στα λαχανικά και 11,7 στα γαλακτοκομικά, 10% στο ψωμί.
Και ενδεχομένως τα χειρότερα να βρίσκονται ακόμα μπροστά…

Βελτίωση κατά 35 θέσεις εμφάνισε φέτος η κατάταξη της Ελλάδας στον δείκτη μιζέριας που εκδίδει κάθε χρόνο ο καθηγητής οικονομικών του Johns Hopkins University, Steve Hanke.

Στην οικονομία, ο υψηλός πληθωρισμός, το υψηλό κόστος δανεισμού και η ανεργία φέρνουν μιζέρια, ενώ το αντίδοτο είναι η οικονομική ανάπτυξη, σημειώνει ο Hanke. Ο Δείκτης Μιζέριας δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1960 από τον οικονομολόγο Arthur Okun, ώστε να έχει ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Lyndon Johnson μία εύκολα αντιληπτή εικόνα της οικονομίας.

Εκείνος ο αρχικός δείκτης υπολογιζόταν με βάση τον πληθωρισμό και την ανεργία, ενώ στην πορεία, ο Misery Index τροποποιήθηκε αρκετές φορές, πρώτα από τον καθηγητή του Χάρβαρντ Robert Barro και στη συνέχει από τον Hanke.

O Annual Misery Index του Hanke υπολογίζεται από την ανεργία, τον πληθωρισμό και τα τραπεζικά επιτόκια δανεισμού, μείον την ετήσια ποσοστιαία μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ κατά κεφαλήν.

Με βάση αυτή τη μέθοδο, η λιγότερο μίζερη χώρα του κόσμου είναι –απροσδόκητα- η Λιβύη. Όπως εξηγεί ο Hanke, ο εμφύλιος πόλεμος στη Λιβύη ήταν θερμός το 2020 αλλά «σιγοέβραζε» το 2021. Αυτό επέτρεψε στη Λιβύη να αυξήσει τα πετρελαϊκά της έσοδα κατά 3,7 φορές πέρυσι. Και για αυτό, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά κεφαλήν εκτοξεύτηκε στο 62,6%, φέρνοντας τη Λιβύη στην τελευταία θέση ανάμεσα στις πιο μίζερες χώρες του κόσμου (όσο πιο χαμηλά στη λίστα, τόσο καλύτερα).

Ακολουθεί η Μάλτα, η οποία εμφάνισε σημαντική βελτίωση σε σχέση με την περασμένη χρονιά και παρουσιάζει αρνητικά επιτόκια δανεισμού, ισχυρή ανάπτυξη και τον χαμηλότερο πληθωρισμό στην Ευρώπη.

Την τριάδα των λιγότερο μίζερων χωρών συμπληρώνει η Ιρλανδία.

Στο άλλο άκρο βρίσκεται η Κούβα, κυρίως εξαιτίας του πληθωρισμού που άγγιξε το 1.221,8%, καθώς το πέσο υποτιμήθηκε κατά 95% μέσα στο 2021. Ακολουθούν η Βενεζουέλα, το Σουδάν και ο Λίβανος.

Η Ελλάδα βρέθηκε φέτος στην  88η θέση της λίστας, βελτιώνοντας σημαντικά τη θέση της σε σχέση με πέρυσι, όταν βρισκόταν στην 53η θέση.