Σε συνάντηση που έγινε την περασμένη Τρίτη στο Μέγαρο Μαξίμου μεταξύ του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη και της 15μελούς επιτροπής των αγροτικών μπλόκων της χώρας, ανακοινώθηκαν δυο καίριες παρεμβάσεις, σε ζητήματα που απασχολούν τον πρωτογενή τομέα.

Η πρώτη αφορά «φθηνότερο ρεύμα» στους παραγωγούς και η δεύτερη την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο πετρέλαιο που χρησιμοποιείται για αγροτικές εργασίες.

Σχετικά με το ηλεκτρικό ρεύμα, ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε «κλείδωμα» της τιμής κιλοβατόρας σε κάτω από 10 λεπτά για τα επόμενα δυο χρόνια. Η νέα τιμή αφορά καταναλώσεις από 1η Απριλίου, περίοδο που συνήθως οι αγρότες ξεκινούν τις εργασίες στα χωράφια τους.

Πιο αναλυτικά:

* Κάτοχοι συνδέσεων αγροτικού ρεύματος που ανήκουν σε συνεργατικά σχήματα ή ασκούν συμβολαιακή γεωργία χωρίς ληξιπρόθεσμες οφειλές θα πληρώσουν 9,3 λεπτά την κιλοβατώρα

* Λοιποί κάτοχοι συνδέσεων αγροτικού ρεύματος χωρίς ληξιπρόθεσμες οφειλές θα χρεωθούν 9,8 λεπτά την κιλοβατώρα

* Όσοι είναι κάτοχοι συνδέσεων αγροτικού ρεύματος που ανήκουν σε συνεργατικά σχήματα ή ασκούν συμβολαιακή γεωργία με ληξιπρόθεσμες οφειλές θα καταβάλλουν 10,5 λεπτά την κιλοβατώρα

* Τέλος, οι λοιποί κάτοχοι συνδέσεων αγροτικού ρεύματος με ληξιπρόθεσμες οφειλές θα πληρώσουν 11 λεπτά την κιλοβατώρα.

Μόλις περάσει η διετία, για τα επόμενα οκτώ χρόνια οι αγρότες θα πληρώνουν για το ένα τρίτο της κατανάλωσής τους, εκτιμώμενη τιμή 9 λεπτά ανά κιλοβατόρα. Σε ό,τι αφορά στην υπόλοιπη κατανάλωση (τα 2/3) οι κάτοχοι συνδέσεων αγροτικού ρεύματος δεν έχουν κάποια δέσμευση και δύνανται να την προμηθεύονται ελεύθερα από την αγορά (ελευθέρως από τον ίδιο η άλλο πάροχο). Τα σχετικά συμβόλαια είναι σταθερά με τις σχετικές ρήτρες αποχώρησης.

Επιπλέον, όσοι πάροχοι συμμετάσχουν στο πρόγραμμα θα λάβουν όρους σύνδεσης για τα συγκεκριμένα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα υποστηρίζουν το πρόγραμμα κατ’ απόλυτη προτεραιότητα. Το πρόγραμμα αυτό αντικαθιστά το πρόγραμμα μακροχρόνιων διμερών συμβάσεων για τα συνεργατικά σχήματα και την συμβολαιακή γεωργία που είχε ανακοινωθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Οι κάτοχοι συνδέσεων αγροτικού ρεύματος με ληξιπρόθεσμες οφειλές μπορούν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους στους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας με εξόφληση σε μια δεκαετία και μηδενικό επιτόκιο. Το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος αναλαμβάνει η πολιτεία με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης.

Στόχος των παρεμβάσεων είναι να «ελαφρύνουν» το κόστος παραγωγής στον αγροτικό κόσμο και παράλληλα να του δώσουν τη δυνατότητα να σχεδιάσουν το μέλλον για τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, έχοντας εκ των προτέρων γνώση του ποσού που θα πληρώσουν για την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν.

ΕΦΚ στο Αγροτικό Πετρέλαιο

Ένα από τα κύρια αιτήματα των αγροτών όλης της χώρας τα τελευταία χρόνια ήταν η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης για το αγροτικό πετρέλαιο, που οποία είχε καταργηθεί το 2016, εν μέσω μνημονίων. Το περασμένο έτος η κυβέρνηση κατέβαλε περί τα 76 εκατ. ευρώ σε συνολικά 297.428 επαγγελματίες αγρότες μέσω της ΑΑΔΕ. Για το τρέχον έτος, σύμφωνα με τα όσα ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, οι παραγωγοί θα λάβουν συνολικά 82 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 40 εκατ. ευρώ θα πιστωθούν στους λογαριασμούς των δικαιούχων έως το τέλος Μαρτίου, δίνοντάς τους μια «ανάσα» ενόψει της αρχής της νέας καλλιεργητικής περιόδου. Πάντως ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η τρέχουσα κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να ανοίξει διάλογο για ένα πιο δίκαιο τρόπο επιστροφής του ΕΦΚ από το 2025 και μετά, με στοιχεία μόνιμης αντιμετώπισης, σχετικά με το πως κατανέμεται το ποσό επιστροφής, ποιοι και πότε θα το λαμβάνουν.

ΚΑΠ

Ψηλά στην ατζέντα των αγροτών βρίσκεται η ΚΑΠ 2023-2027 ζητώντας να γίνουν άμεσα αλλαγές. Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, η εφαρμογή της οποίας ξεκίνησε στις αρχές του 2023, έχει προκαλέσει σοβαρά ζητήματα στον πρωτογενή τομέα όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και αρκετών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τα όσα γνωστοποίησε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Λευτέρης Αυγενάκης, τέλος Φεβρουαρίου και συγκεκριμένα στις 26 θα πραγματοποιηθεί συζήτηση στο Συμβούλιο των υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε., με πρωτοβουλία της Βελγικής προεδρίας για την αναθεώρηση της ΚΑΠ. Την εν λόγω συζήτηση στηρίζει η συμμαχία που έχει διαμορφωθεί από χώρες του Νότου που μετέχουν στην EUMED-9, την οποία απαρτίζουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Κροατία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Μάλτα, η Πορτογαλία, η Σλοβενία και η Ισπανία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κίνηση αυτή είναι ξέχωρη από τις μεμονωμένες τροποποιήσεις που είχε υποβάλλει η χώρα μας από τον Δεκέμβριο του 2023.

Τα υπόλοιπα μέτρα

Τα παραπάνω μέτρα ήταν τα τελευταία που ανακοινώθηκαν από την πλευρά της κυβέρνησης προς τον αγροτικό κόσμο, τα οποία σε συνδυασμό με τα όσα έχουν γνωστοποιηθεί το προηγούμενο διάστημα δίνει το «μήνυμα» ότι η κυβέρνηση βρίσκεται δίπλα στον πρωτογενή τομέα και στους αγρότες. Πριν από λίγο διάστημα είχε ανακοινωθεί ρύθμιση των χρεών προς τη ΔΕΗ των Τοπικών και Γενικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ, ΓΟΕΒ), που φτάνουν σήμερα τα 87 εκ. ευρώ. Επιπλέον, είχε γνωστοποιηθεί το πρόγραμμα «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι», προϋπολογισμού 30 εκατ. ευρώ. Αφορά αποκλειστικά σε αγρότες και θα ξεκινήσει το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Αυξήθηκε επίσης άμεσα (από 3MW σε 6MW), ο «κλειδωμένος» ηλεκτρικός χώρος, διαθέσιμος κατά προτεραιότητα στους αγρότες ανά υποσταθμό του ΔΕΔΔΗΕ (6MW Χ 225 υποσταθμοί στη χώρα = 1350MW). Τέλος, αυξάνεται το επιτρεπόμενο όριο για φωτοβολταϊκά των αγροτών (από 10kW σε 50kW), με κατά προτεραιότητα πρόσβαση στον «κλειδωμένο» χώρο.

Θ. Παπακώστας/ amna.gr

«Για να υποστηρίξουμε τη μετάβαση αυτή, δρομολογούμε με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό του Αγροδιατροφικού Τομέα» είπε ο κ. Στύλιος, προσθέτοντας ότι αυτός «περιλαμβάνει δύο υποέργα: την Ευφυή Γεωργία (περίπου 30 εκατ. ευρώ) και την Εξωστρεφή Γεωργία (περίπου 16 εκατ. ευρώ)».

Μιλώντας για το περιεχόμενο των Τεχνικών Δελτίων Δράσης των οποίων η διαβούλευση έληξε τον Απρίλιο του 2022 ο κ. Στύλιος υπογράμμισε ότι τα έργα αναμένεται να έχουν τεράστιο αναπτυξιακό αποτύπωμα στην ελληνική ύπαιθρο και συμπλήρωσε πως «θα συμβάλλουν στη βελτίωση των καλλιεργητικών μεθόδων και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των φυσικών πόρων».

Τέλος, ο υφυπουργός τόνισε ότι «η ελληνική γεωργία, βρίσκεται σε στάδιο μετάβασης. Καλείται να περάσει από τις παραδοσιακές καλλιεργητικές πρακτικές στην ευφυή γεωργία. Στο πλαίσιο αυτό, η αξιοποίηση της γεωχωρικής τεχνολογίας αποτελεί βασικό εργαλείο».

Συγκεκριμένα, η πρώτη επίσκεψη έγινε στις εγκαταστάσεις του Αγροτικού Συνεταιρισμού Επεξεργασίας Οπωροκηπευτικών Βελβεντού Κοζάνης “ΑΣΕΠΟΠ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ”, μια έκταση 25 περίπου στρεμμάτων. Οι Αντιπεριφερειάρχες, ξεναγήθηκαν στους χώρους επέκτασης των εγκαταστάσεων του συνεταιρισμού, οι οποίοι θα ενισχύσουν πρακτικά τη δυνατότητα αποθήκευσης ακόμη μεγαλύτερης ποσότητας των παραγόμενων προϊόντων. Βασικός στόχος της επέκτασης είναι η συνεχής βελτιστοποίηση του υψηλού επιπέδου ποιότητας των προϊόντων.

Αμέσως μετά, επισκέφτηκαν τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Οργάνωση Παραγωγών (Α.Σ.Ο.Π.) “Δήμητρα” του Βελβεντού, ο οποίος απαριθμεί περισσότερους από 130 παραγωγούς μέλη. Οι επεκτατικές δραστηριότητες και αυτού του συνεταιρισμού θα προσδώσουν ένα ακόμη ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στα παραγόμενα προϊόντα της περιοχής, καθώς οι παραγωγοί δεν επαναπαύονται στην ήδη υψηλή ποιότητα των φρέσκων φρούτων τους, αλλά στοχεύουν στη διαρκή βελτίωση τους με τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής τους.

Η τελευταία επίσκεψη, έγινε στους χώρους του οινοποιείου Βογιατζή, το οποίο στεγάζεται δίπλα ακριβώς από τη λίμνη Πολυφύτου. Το κτήμα, που εκτείνεται σε μια περιοχή 100 στρεμμάτων, μεταξύ βουνού και λίμνης, έχει καίρια θέση για το προϊόν του, καθώς μεταξύ του ορεινού και του υδάτινου όγκου, δημιουργείται ένα ευνοϊκό μικροκλίμα που συμβάλλει στην ποιοτική ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Την αξιόλογη προσπάθεια που γίνεται από τους τοπικούς παραγωγούς της περιοχής του Βελβεντού, αναγνώρισαν η Αντιπεριφερειάρχης Πράσινου Μετασχηματισμού, Επιχειρηματικότητας και Μεταφορών και ο Αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Μετάβασης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Στέργιος Κιάνας. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης ενισχύθηκε ο δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ του παραγωγικού δυναμικού της περιοχής και της Περιφερειακής Αρχής.

Η Περιφερειακή Αρχή στέκεται αρωγός στις προσπάθειες που κάνουν οι τοπικοί παραγωγοί και οινοποιοί, αφουγκράζεται τις ανάγκες τους, με σκοπό τη δημιουργία υγιών θέσεων εργασίας και την παραμονή των νέων στην περιοχή.

Η ποιότητα η μόνη προτεραιότητά τους

Η Etheleo LP είναι μια ελληνική οικογενειακή επιχείρηση που ιδρύθηκε το 2017 στην Δυτική Μακεδονία από τον Λαζαρίδη Παύλο.

Η επιχείρηση πιστοποιημένη ως βιολογικός παραγωγός καλλιεργεί με βάση το πρότυπο Ορθής Γεωργικής Πρακτικής 500 στρέμματα αρωματικών φαρμακευτικών φυτών (κυρίως λεβάντας αλλά και μελισσόχορτου, θυμαριού, δενδρολίβανου, φασκόμηλου και ρίγανης).

Το 2019 η επιχείρηση πιστοποιείται και ως βιολογικός μεταποιητής, με την εγκατάσταση αποστακτηρίου αιθερίων ελαίων στην Αναρράχη Πτολεμαΐδας.

Η μέθοδος που χρησιμοποιείται για την μέγιστη απόδοση αιθερίου ελαίου από το κάθε αρωματικό φυτό, είναι η ατμοαπόσταξη. Παράλληλα, στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης υπάρχει εξειδικευμένο τμήμα ποιοτικού ελέγχου, για διασφάλιση της ποιότητας των τελικών προϊόντων.

Περισσότερες Πληροφορίες στην ιστοσελίδα της εταιρείας etheleo.gr

Ως «Διοσκουρίδης» της σημερινής εποχής, εμπνευστής της  ομώνυμης πρότυπης μονάδας επεξεργασίας Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών και Παραγωγής Φυσικών προϊόντων από αυτά, ο γιατρός, Στέργιος Τζιμίκας δημιούργησε τις προϋποθέσεις εκείνες όπου η φύση συναντά την επιστήμη και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη. Τον συναντήσαμε στην Αναρράχη του Δήμου Εορδαίας στην μονάδα της εταιρείας «Διοσκουρίδης Ο.Ε», μία μονάδα σύγχρονη, καθετοποιημένη, μοναδική στο είδος της στην Ελλάδα πιστοποιημένη με ISO 22000, που καλλιεργεί, μεταποιεί και παράγει προϊόντα που είναι τοποθετημένα σε επιλεγμένα φαρμακεία και καταστήματα σε όλη την Ελλάδα

Η Διοσκουρίδης Ο.Ε.  ιδρύθηκε το 2005 με σκοπό την καλλιέργεια, παραγωγή και μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών, καθώς και προϊόντων που βασίζονται σε αυτά (δρόγες, αφεψήματα, ροφήματα, συμπληρώματα διατροφής, ποτά, αιθέρια έλαια, εκχυλίσματα, καλλυντικά κτλ.) και χρησιμοποιούνται για την σωματική υγεία και ευεξία.

Θεωρείται πως τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά είναι  ένας από τους πιο σημαντικούς τομείς ανάπτυξης στην Ελλάδα;

Ο τόπος μας θεωρώ πως είναι ευλογημένος από τη φύση. Σκεφτείτε πως στις Σκανδιναβικές  χώρες  φύονται  τρία με τέσσερα αρωματικά φυτά . Στην Γερμανία παρατηρούμε έξι  με επτά και  στην Αγγλία τέσσερα  με  πέντε. Στην Ελλάδα αυτή  τη  στιγμή συναντούμε  πάνω από 1200 αυτοφυή αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά,  από τα οποία στη Δυτική Μακεδονία φυτρώνουν  τα τριακόσια ογδόντα . Οπότε υπάρχει  ένας  πλούτος  που αν τον αξιοποιήσουμε,  πιστεύω πως αρκετός κόσμος θα βρει λύση στο οικονομικό πρόβλημα που μαστίζει  τη χώρα μας.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της καλλιέργειας αρωματικών φυτών στον Νομό Κοζάνης και στην Δυτική Μακεδονία;

Σίγουρα, το μικροκλίμα και  οι κλιματολογικές συνθήκες  ευνοούν τις καλλιέργειες.  Επιπλέον, είναι σημαντικό να αναφερθεί  ότι  υπάρχουν αρκετές μικρές κοινωνίες  στην περιοχή μας  που  οι άνθρωποι  εξακολουθούν να ασχολούνται  ακόμη και σήμερα είτε σε μεγάλο βαθμό είτε σε μικρότερο με την καπνοκαλλιέργεια και με την παραγωγή του  κρόκου, έτσι ξέρουν  να δουλεύουν πολύ καλά το χώμα και  μπορούν να δουλέψουν εύκολα και τα αρωματικά φυτά. Τέλος, το ίδιο το έδαφος μας   βοηθάει γιατί είναι κομματιασμένο,  δεν έχουμε μεγάλες εκτάσεις  στη Δυτική Μακεδονία και αυτό είναι  πολύ θετικό.

Κύριε Τζιμίκα είστε, αν όχι ο πρώτος, ένας από τους πρώτους που ασχολήθηκε με την καλλιέργεια αρωματικών φυτών στον τόπο μας. Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με αυτό το αντικείμενο;

Ο πρωταρχικός λόγος που στάθηκε η αιτία να ασχοληθώ, ήταν  ο πατέρας της ιατρικής, ο Ιπποκράτης. Μελετώντας τον Ιπποκράτη διαπιστώνει κανείς  τη σημαντικότητα αυτών που πίστευε  για την θεραπεία αλλά και την πρόληψη πολλών παθήσεων με τη χρήση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στη διατροφή μας. Ένας  δεύτερος λόγος, είναι η ίδια η ιατρική και τέλος η γυναίκα μου που είναι φαρμακοποιός. Μέσα από κουβέντες που κάναμε σχετικά με τα εκχυλίσματα και τη δράση τους , πείστηκα εν τέλει να ασχοληθώ με αυτό το κομμάτι.

 Tι θα συμβουλεύατε σε έναν νέο που θέλει να ασχοληθεί με την καλλιέργεια; 

Θα τον συμβούλευα να  το δει πολύ σοβαρά και να επιστρατεύσει όλη την υπομονή του.  Αν επιθυμεί να βγάλει άμεσα χρήματα θα απογοητευτεί, χρειάζεται πολύς ιδρώτας  και χρόνος ώστε να φτάσει να είναι κερδοφόρα η καλλιέργεια.

Μπορεί ο κλάδος των αρωματικών φυτών και υπό ποιες προϋποθέσεις , σύμφωνα πάντα και με την πολύχρονη εμπειρία σας να προσφέρει οικονομική ανάπτυξη στους αγρότες αλλά και στην κοινωνία γενικότερα; Μπορεί να δώσει διέξοδο στους νέους της Δυτικής Μακεδονίας;

Με την  μεταποίηση των αρωματικών φυτών μπορούμε να ενισχύσουμε  τον τομέα της πρόληψης της υγείας και συγκεκριμένα με  τα αντιοξειδωτικά. Τι σημαίνει όμως αυτό;

Tα τελευταία τριάντα σαράντα χρόνια στην ιατρική κουβεντιάζουμε για την πρόληψη κυρίως σε ότι αφορά τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Θα έλεγα πως αν προσθέσουμε τα αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας, για παράδειγμα στα γαλακτοκομικά ή σε προϊόντα κρέατος μπορούμε να ελαττώσουμε την νοσηρότητα . Έχουμε ήδη ξεκινήσει κάποιες μελέτες σε συνεργασία  με διάφορα πανεπιστήμια και είμαστε πεπεισμένοι ότι σε δύο με τρία χρόνια θα έχουμε καινοτόμα προϊόντα όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά  και σε παγκόσμια κλίμακα.

Ταυτόχρονα τα εκχυλίσματα στα ροφήματα βοηθούν αρκετά στο  κομμάτι της  πρόληψης. Για παράδειγμα θα μπορούσαμε εμπλουτίζοντας το μέλι μας  με φαρμακευτικά φυτά να δημιουργήσουμε  ένα προληπτικό τρόφιμο.

Οι  νέες  γενιές , που θα έχουν ένα καθαρό υπόβαθρο θα  δώσουν  ένα  νέο όραμα  σ΄αυτή την  προσπάθεια ανάπτυξης.

 

Παίρνουμε ταυτόχρονα εξαιρετικά αρώματα, από την απόσταξη, μάθετε πως  αυτά τα μοναδικά εκχυλίσματα  των φυτών είναι ότι καλύτερο να  χρησιμοποιηθούν στα καλλυντικά.

Οι καινούργιες δραστηριότητές μου είναι η φυτοπροστασία, ειδικά στα οπωροκηπευτικά. Θα σας φανεί αστείο αλλά αυτήν την στιγμή ραντίζω και τρώω . Υπάρχουν  ουσίες μέσα  στα φαρμακευτικά φυτά που χρησιμοποιώντας τα,  στο ράντισμα, δεν είναι επιβλαβή για τον οργανισμό καθώς δεν περιέχουν χημικά . Αυτό βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο ακόμη,  αλλά σε μερικά χρόνια  μπορώ να πω, πως θα έχουμε σκευάσματα, που θα χρησιμοποιούνται άφοβα από τους γεωργούς, που θα παράγουν τα προϊόντα τους χωρίς την χρήση φυτοφαρμάκων.

Παράλληλα ασχολούμαστε με την πρόληψη των ζωονόσων. Βάζοντας ένα λίτρο φαρμακευτικά φυτά σε έναν τόνο ζωοτροφής, ελαττώνεται η νοσηρότητα των ζώων και αυξάνονται επίσης  τα προϊόντα που παράγονται από τα ζώα. Έτσι η αντιοξειδωτική δράση και η ποιότητα βελτιώνονται οπότε το κοτόπουλο,  το αυγό, το  γάλα  είναι καλύτερα.

Στη δική μας πορεία ανακαλύψαμε ότι  το ένα φέρνει το άλλο. Πιστεύω ότι μπορούν να δημιουργηθούν επιπλέον μικρές  μονάδες, δορυφορικές, και η μια να συμπληρώνει  την άλλη. Αυτό  είναι  ανάπτυξη!

Πρέπει να  σταματήσουμε να περιμένουμε από το κέντρο. Οι τοπικές  κοινωνίες και οι νέοι  να κάνουν την αρχή, δημιουργώντας  τις προϋποθέσεις  για  ανάπτυξη και  να βρουν διέξοδο.

Έχετε προχωρήσει και στον τομέα της μεταποίησης. Τι υποδομές απαιτούνται στο κομμάτι αυτό; 

Όλα εξαρτώνται από το αποτέλεσμα που θέλεις να βγάλεις. Αφετηρία αποτελούν η απόσταξη και η εκχύλιση, μ΄ αυτά τα βιοδραστικά  προϊόντα ξεκινάς  και προχωράς για να φτάσεις στο σημείο που επιθυμείς . Αν μιλήσω επί προσωπικού, μπορώ να πω πως στον τομέα της μεταποίησης με οδήγησε η ίδια η ζωή. Θέλοντας  να  αφήσω  ένα λιθαράκι  για το  μέλλον, στράφηκα στα  βιολειτουργικά  τρόφιμα.  Στόχος μου είναι να προσθέσω στα προϊόντα της καθημερινότητας  μας  ουσίες που  βοηθούν  στο να ελαττώσουμε  την πιθανότητα  να αρρωστήσουμε .

Που προωθείται τα προϊόντα που παράγεται και μεταποιείται. Είναι ανοιχτές οι αγορές;

Προωθούμε πλέον τα προϊόντα μας σε όλο τον κόσμο . Η προώθηση είναι ένα αρκετά απαιτητική, αν πληροίς κάποιες βασικές προϋποθέσεις όπως  η πολύ καλή ποιότητα, η λογική  τιμή  σε  σχέση  με την παγκόσμια  ανταγωνιστικότητα, η σχέση εμπιστοσύνης  με τους  πελάτες, η  πιστοποίηση του προϊόντος σου τότε ναι, μπορώ να πω πως οι αγορές  είναι ανοιχτές.

Τι αποκομίσατε όλα αυτά τα χρόνια από την εμπειρία σας. Υπάρχει μέλλον για τον πρωτογενή τομέα στην Δυτική Μακεδονία; 

Υπάρχει  μέλλον. Ο  μονός  εχθρός σ΄ όλη την κατάσταση  είναι  το  παρακράτος  του κράτους  ανεξαρτήτου πολιτικών  χρωματισμών ,είτε  αυτό είναι μπλε, ροζ  ή  πράσινο.

Πολλές  φορές  η δράση  όλων αυτών  αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για  την εξέλιξη  του πρωτογενούς  τομέα . Οι  νέες  γενιές , που θα έχουν ένα καθαρό υπόβαθρο θα  δώσουν  ένα  νέο όραμα  σ΄αυτή την  προσπάθεια ανάπτυξης.