Στόχος του είναι η αναδιάρθρωση του συστήματος οργάνωσης και διοίκησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας της χώρας και ο εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου, ώστε, με τρόπο εμβληματικό και ουσιαστικό, τα άτομα, που αντιμετωπίζουν προκλήσεις στην ψυχική τους υγεία, να τοποθετούνται στο επίκεντρο του Εθνικού Συστήματος Υγείας, με απόλυτο σεβασμό στα δικαιώματα και τις ανάγκες τους.

Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση ολοκληρώνεται με την ανάπτυξη του Εθνικού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Ε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), στο οποίο εντάσσεται το σύνολο των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του ΕΣΥ και το οποίο διαρθρώνεται σε Περιφερειακά Δίκτυα υπαγόμενα στις Διοικήσεις των Υγειονομικών Περιφερειών υπό ενιαία υπηρεσιακή, ιατρική και νοσηλευτική Διεύθυνση.

Ταυτόχρονα δημιουργείται ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (Ε.Ο.Π.Α.Ε.), στον οποίο εντάσσονται και λειτουργούν από κοινού, όλοι οι εγκεκριμένοι οργανισμοί και φορείς θεραπείας των εξαρτήσεων του δημοσίου τομέα, σε ένα ενιαίο και ολιστικό πλαίσιο οργάνωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών με απόλυτο σεβασμό των θεραπευτικών επιλογών.

Νομοθετείται επιπλέον, η δημιουργία ενός Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Θεραπευτικής Διαχείρισης των Ψυχικών Διαταραχών, το οποίο θα διευκολύνει την έγκαιρη πρόληψη και την ορθή πλοήγηση των ασθενών στις κατάλληλες υπηρεσίες.

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο επιδιώκει την βελτίωση και προαγωγή της ψυχικής υγείας των πολιτών και την απρόσκοπτη και ισότιμη πρόσβασή τους σε όλες τις αναγκαίες υπηρεσίες πλησίον της κατοικίας τους.

Επιδιώκει την έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση των ψυχικών διαταραχών, ολοκλήρωση της αποασυλοποίησης, την καθιέρωση ενός συστήματος συνεχούς αξιολόγησης της ποιότητας, την παροχή υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στα σωφρονιστικά καταστήματα, την πρόληψη παραβατικών συμπεριφορών των ανηλίκων και την αποτελεσματική καταπολέμηση του στίγματος.

Το «σύνδρομο του κακού κόσμου» οφείλεται  σε  —κατάθλιψη, άγχος και τα τοιαύτα— αλλά κυρίως αποδίδεται στη μακροχρόνια έκθεση σε περιεχόμενο σχετικό με τη βία στα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης. Οι ειδήσεις για να είναι ειδήσεις είναι συχνά κακές ειδήσεις: οι καλές ειδήσεις δεν προσελκύουν το κοινό· είναι βαρετές· όσο για τα social media, έχουν αποκαλύψει στον καθένα από μας την ανθρώπινη μικρότητα, την άγνοια, την αμορφωσιά και τη βλακεία. Μέσω της εμπειρίας τους στα social media, oι περισσότεροι άνθρωποι έχουν φτάσει να πιστεύουν ότι ο σημερινός κόσμος είναι βιαιότερος από εκείνον πριν από μερικές δεκαετίες —εφόσον οι άνδρες χτυπούν μανιωδώς τις γυναίκες κι  λυσσομανούν οι πόλεμοι— κι ότι ο ρατσισμός, ο σεξισμός, οι κοινωνικές διακρίσεις και η φτώχεια επιδεινώνονται από μέρα σε μέρα. Οι έρευνες, οι αριθμοί, η εξέταση των φαινομένων καταλήγουν σε αντίθετα συμπεράσματα: αν και πράγματι έχουν εμφανιστεί καινούργιες απειλές για την ευδαιμονία μας, οι παλιές απειλές —ο ρατσισμός, ο σεξισμός, ο φασισμός, τα φίλεθρα έθνη— έχουν εξασθενήσει. Αυτό που έχει ενισχυθεί είναι η ενημέρωση, η οποία ήδη από την εποχή της τηλεόρασης δημιουργούσε εικόνες «κακού κόσμου» στους τηλεθεατές: σήμερα διαμορφώνει τις στάσεις και τις αντιλήψεις των ανθρώπων για τον κόσμο, μεγεθύνοντας μερικά γεγονότα και σμικρύνοντας άλλα. Όπως έδειξε μια έρευνα του Cultural Indicators Project (CIP) το 1968, η τηλεόραση μπορεί να διαστρεβλώσει την αντίληψή μας για τον πραγματικό κόσμο: όσο περισσότερο χρόνο περνάμε «ζώντας» στον κόσμο της τηλεόρασης, τόσο πιθανότερο είναι να πιστεύουμε ότι η κοινωνική πραγματικότητα ταυτίζεται με την πραγματικότητα που απεικονίζεται στην τηλεόραση. Αν αντικαταστήσουμε τη λέξη «τηλεόραση» με το «διαδίκτυο» ή τα «μέσα κοινωνικής δικτύωσης» θα φτάσουμε στο ίδιο συμπέρασμα: όσο περισσότερο μέσα στα media είναι κάποιος, τόσο πιο τρομακτικός τού φαίνεται ο κόσμος. Κι όμως ενώ η διαρκής δικτύωση σημαίνει ενημέρωση για διάφορες ανθρώπινες συμφορές, επιλέγουμε να μεγαλώνουμε παιδιά σε σπίτια όπου η τηλεόραση είναι ανοιχτή όλη μέρα κι όπου οι «κακές» ειδήσεις μάς κυνηγάνε από παντού.

Υπάρχει πραγματικό πρόβλημα: παρά την εξέλιξη του πολιτισμού δεν έχουμε απαλλαγεί από τη βία, από το έγκλημα. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος έχει γίνει, γενικά, πιο επικίνδυνος. Σήμερα, δεν υπάρχει έγκλημα που να μη φανερώνεται και που να μην αναλύεται: ο  θάνατος ενός παιδιού στο δάσος μπορεί να απασχολεί τα ΜΜΕ για ολόκληρες εβδομάδες —χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι όλο και περισσότερα παιδιά πεθαίνουν από άγνωστη αιτία στα δάση.   Γενικότερα, διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι οι περισσότεροι λαοί είναι πεπεισμένοι ότι το έγκλημα αυξάνεται στη χώρα τους, ότι οι φυσικές καταστροφές είναι συχνότερες, ότι μαίνονται παντού οι πόλεμοι κι ότι όλα πάνε κατά διαόλου.

Αυτή η εικόνα του κόσμου εντείνει τα εγγενή ανθρώπινα ψυχολογικά προβλήματα που οδηγούν σε αλκοολισμό, τοξικομανία και υπερβολική ευπάθεια, τη στάση της σημερινής snowflake που φοβάται μήπως «πληγωθεί». Και παρ’ όλ’ αυτά, η snowfalke επιδίδεται σε «doomscrolling» καταναλώνοντας αρνητικό περιεχόμενα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: επεισόδια «τρανσφοβίας» —η επινόηση όρων είναι μέρος του doomscrolling—επεισόδια αστυνομικής κατάχρησης εξουσίας, ντοκυμαντέρ για το τέλος του κόσμου. Όλα αυτά εξυπηρετούν τις κομματικές δυνάμεις που χαρακτηρίζουμε λαϊκιστικές: τη λαϊκή δεξιά και την αριστερά που κάνουν έκκληση στον φόβο, εξυμνούν ως σοβαρότητα και υπευθυνότητα την κοινωνική απαισιοδοξία και συσπειρώνουν γύρω τους τα λιγότερο δημιουργικά μέλη της κοινωνίας. Το «σύνδρομο του κακού κόσμου» παραλύει τα άτομα: δεν κάνουν τον κόπο να καλυτερέψουν αυτόν τον κακό κόσμο· είτε θέλουν να τον γκρεμίσουν, είτε αποσύρονται με απάθεια.

Απο τη Χώρα των Θαυμάτων στη Σκοτεινή Πραγματικότητα: Ανάγκη για Κριτική Σκέψη”

Μαμάτσιου Ελένη, απόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας Α.Π.Θ

“«Μα δεν θέλω να πάω σε τρελούς», είπε η Αλίκη. «Α, ξέρεις αυτό δεν μπορείς να το αποφύγεις, είμαστε όλοι τρελοί εδώ».είπε ο γάτος” (L. Carroll, 1865).
Ο φανταστικός κόσμος που απεικονίζεται στη “Χώρα των Θαυμάτων” από τον Λιούις Κάρολ φαίνεται να πλησιάζει σταδιακά τη σκοτεινή πραγματικότητα που βιώνουμε, με τον κίνδυνο να χαρακτηριστούμε όλοι ως “τρελοί” να είναι πλέον υπαρκτός.

Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM) πρόκειται για το ταξινομικό σύστημα που χρησιμοποιείται  για την λήψη αποφάσεων με την ρητή δήλωση των συμπτωμάτων για την εκάστοτε διαταραχή.Η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου (DSM-I) κυκλοφόρησε το 1952 από την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία, στην προσπάθειά της να εισαγάγει μια κοινή γλώσσα μεταξύ των κλινικών,περιείχε περίπου εκατό διαγνώσεις και ήταν σχεδόν άγνωστη. Τώρα προσφέρει πάνω από πεντακόσιες διαγνώσεις, οι οποίες δίνονται τόσο συχνά που το 46 τοις εκατό των ενηλίκων και το 20 τοις εκατό των παιδιών και των εφήβων στις ΗΠΑ θα λάβουν μία διάγνωση στη διάρκεια της ζωής τους.Παρά τις φιλόδοξες προσπάθειες να λειτουργήσει ως “λεξικό” για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, το DSM είναι ατελές, όπως υποστήριξαν ακόμη και οι επιτροπές που συνέβαλαν στη δημιουργία του. Έτσι, το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν τελικά τα οφέλη του ξεπερνούν τα μειονεκτήματά.

Μια από τις κριτικές που έχει εκφραστεί επανειλημμένα αναφορικά με το DSM αφορά την επίδραση της χρηματοδότησης στη διαμόρφωση των ταξινομικών συστημάτων και τους δεσμούς των συγγραφέων με τις μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες.Κριτικοί υποστηρίζουν ότι η αύξηση των διαταραχών συχνά συνδέεται με τη χρηματοδότηση από το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας(National Institute of Mental Health). Κάθε νέα έκδοση του DSM συνοδεύεται από αύξηση των κατηγοριών, και αυτό υπονοεί ότι η χρηματοδότηση ενισχύει την έρευνα για νέες διαταραχές, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ορίζονται αυτές οι κατηγορίες.Η κριτική για το DSM επεκτείνεται στον τρόπο που οι φαρμακευτικές εταιρείες επωφελούνται από τη διαμόρφωση των διαγνωστικών κριτηρίων για τις ψυχικές διαταραχές. Η αύξηση των διαγνωστικών κριτηρίων μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες διαγνώσεις και, ως εκ τούτου, σε αυξημένες συνταγογραφήσεις για τη θεραπεία των ψυχιατρικών αυτών διαταραχών. Η σύνδεση μεταξύ της κυκλοφορίας του DSM-III-R το 1987 και της κυκλοφορίας του αντικαταθλιπτικού Prozac είναι ένα θέμα που έχει συζητηθεί εκτενώς.Η επιτυχία του Prozac (ή Ladose στην Ελλάδα) συνδέεται με διάφορους παράγοντες, και μία από τις συζητήσεις αφορά τον ενδεχόμενο ρόλο του DSM στην ευρεία αποδοχή της “μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής” και στην υπερχρήση των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων για την αντιμετώπισή της. Αξιοσημείωτο είναι επίσης, ότι το 7% των Αμερικανών είναι εθισμένοι σε ψυχοτροπικά φάρμακα, με τα ψυχοφάρμακα να αποτελούν την κυριότερη πηγή εσόδων για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Το 2011, κέρδισαν περισσότερα από 18 δισεκατομμύρια δολάρια από τα αντιψυχωσικά, 11 δισεκατομμύρια δολάρια από τα αντικαταθλιπτικά και σχεδόν 8 δισεκατομμύρια δολάρια από τα φάρμακα για την διαταραχή ελλειμματικής προσοχής σε μια αγορά που συνεχώς διογκώνεται (Francis, 2014).

Σύνδεση του DSM με τα πρότυα της ιατρικής  και των βιολογικών προσεγγίσεων

Η επίδραση του ιατρικού μοντέλου είναι εμφανής στην ορολογία που χρησιμοποιείται (ασθενής, διαταραχή, θεραπεία, διάγνωση) υπονοώντας μια συγγένεια μεταξύ των ψυχολογικών προβλημάτων και των ιατρικών, ενώ ταυτόχρονα υπονοείται η ανεξαρτησία των πρώτων από κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες. Βασίζονται σε ένα μοντέλο που θεωρεί τις ψυχικές διαταραχές ως εκδηλώσεις (ψυχο)φυσιολογικών διαταραχών, αγνοώντας τις πολιτιστικές διαφορές μεταξύ κοινοτήτων και ατόμων.Το κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο, που περιλαμβάνει τη γλώσσα, τις πεποιθήσεις, τις αξίες και τα έθιμα μιας κοινωνίας, αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την κατηγοριοποίηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, η ανορεξία θεωρείται πλέον διατροφική διαταραχή, καθώς συνδέεται με τα ιδανικά του δυτικού πολιτισμού για το γυναικείο σώμα, ενώ πριν τον 19ο αιώνα δεν γίνονταν αναφορές σε αυτήν. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η ομοφυλία, η οποία σε παλαιότερες εκδοχές των διαγνωστικών ταξινομήσεων θεωρούνταν ψυχολογική διαταραχή (American Psychiatric Association, 1994).
Στην εργασία του Salzinger το 1986, εκφράζεται κριτική για την παράλειψη σημαντικών δεδομένων από τον τομέα της ψυχολογίας και της ψυχογλωσσολογίας κατά την διαμόρφωση συστημάτων ταξινόμησης για τον καθορισμό εννοιών. Παράλληλα, επισημαίνεται η έλλειψη επαρκούς περιγραφής του πλαισίου και του βαθμού με τον οποίο ο ερωτών μπορεί να επηρεάζεται από παράγοντες όπως οι προσωπικές του απόψεις ή η κοινωνικοοικονομική ομάδα που ανήκει, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους ο κλινικός επηρεάζει το άτομο που εξετάζεται.

Το σύστημα ταξινόμησης DSM βασίζονται στην ιδέα ότι αποτελούν πραγματικές φυσικές κλινικές οντότητες

Το σύστημα ταξινόμησης του DSM βασίζεται στην ιδέα ότι αντιπροσωπεύει πραγματικές φυσικές κλινικές οντότητες. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να σημειωθεί ότι οι κατηγορίες αυτές λειτουργούν περισσότερο ως εργαλεία απλοποίησης και ευκολότερου χειρισμού των κλινικών περιστατικών, παρά ως απόλυτες, φυσικές κλινικές οντότητες. Αντίθετα πρόκειται για κοινωνικά κατασκευασμένες έννοιες όπως έχει επισημάνει και ο Φουκώ (1988) ο οποίος υποστήριξε ότι <μια συγκεκριμένη οντότητα η οποία μπορεί να χαρτογραφηθεί από τα συμπτώματα που την δηλώνουν, αλλά και προηγείται από αυτά και, μέχρι ενός σημείου, είναι ανεξάρτητη από αυτά>.

Επιπλέον, η βασική ανησυχία σχετικά με τις διαγνώσεις του DSM είναι η έλλειψη αξιοπιστίας, καθώς αυτές εξαρτώνται κυρίως από τα αυτοαναφερόμενα συμπτώματα του ασθενούς και τη γενική συναίνεση των ειδικών, δίχως να πληρούν ορισμένες προδιαγραφές αξιοπιστίας. Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής κατασκευής, οι διαγνώσεις ψυχικών διαταραχών δεν αντιπροσωπεύουν φυσικές οντότητες, αλλά προκύπτουν κυρίως από τον πολιτισμό, τις κοινωνικές δομές και το ιστορικό πλαίσιο. Είναι οι κοινωνικές κατασκευές που διαμορφώνουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και αντιμετωπίζουμε τις ψυχικές προβληματικές καταστάσεις, αντί να θεωρούνται ως ανεξάρτητες φυσικές και καθολικές πραγματικότητες ( Horre- Mustin&Maracek, 2003).

Τέλος, αυτό που είναι σημαντικό να αναφερθεί είναι ότι όσο περισσότερο αυξάνονται οι διαγνωστικές κατηγορίες τόσο θα αυξάνεται κα ο πληθυσμός που θα κατηγοριοποιείται ως παθολογικός. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι θα πληρούν τα κριτήρια για διάγνωση, πράγμα που οδηγεί αναπόφευκτα στην ψυχιατρικοποίηση και στον στιγματισμό ακόμη και της φυσιολογικής, ψυχικής δυσφορίας. Συμπεριφορικές τάσεις που παλιά θεωρούνταν φυσιολογικές εκφάνσεις της ανθρώπινης προσωπικότητας, τώρα κατατάσσονται ως ψυχιατρικές διαγνώσεις μέσω του συγκεκριμένου συστήματος ταξινόμησης, με αντίστοιχες προτάσεις θεραπείας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που σήμερα στα ταξινομικά συστήματα συμπεριλαμβάνονται διαταραχές που δεν είναι ψυχιατρικού ενδιαφέροντος όπως η Αναπτυξιακή διαταραχή της ανάγνωσης (δυσλεξία) και η Αναπτυξιακή διαταραχή μαθηματικών (δυσαριθμησία). Έτσι λοιπόν, η διαδικασία διάγνωσης δεν πρέπει να να βασίζεται αποκλειστικά σε μια απλουστευμένη επαγωγική-απαγωγική διαδικασία όπως: Αν έχεις το Α και το Β έχεις κατάθλιψη……

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, παρακολουθώντας τις αλλαγές στην ψυχική υγεία περισσότερων από 27.500 Αυστραλών από το 2001 έως το 2020 και αξιολογώντας κάθε ηλικιακή ομάδα κατά τη διάρκεια αυτού του χρονικού διαστήματος, παρατήρησαν ότι υπάρχει αισθητή επιδείνωση της ψυχικής ευημερίας κάθε διαδοχικής γενιάς από τη δεκαετία του 1950 και έπειτα.

Επιπλέον μέσα από την έρευνα προέκυψε μια ακόμη ανησυχητική τάση:

«Μεγάλο μέρος της προσοχής μας μέχρι σήμερα έχει επικεντρωθεί στην φθίνουσα ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων, όπου αναμένεται ότι η κατάστασή τους θα βελτιωθεί καθώς μπαίνουν στην ενήλικη ζωή. Όμως η μελέτη αυτή αναδεικνύει ένα διαφορετικό μοτίβο. Στην πραγματικότητα. δεν είναι μόνο τα παιδιά για τα οποία πρέπει να ανησυχούμε…», επισημαίνει ο επικεφαλής συγγραφέας Δρ Ρίτσαρντ Μόρις.

«Τα στοιχεία μας δεν δείχνουν μόνο μια σταθερή μείωση της ψυχικής υγείας των σημερινών νέων, αλλά συνεχίζουν να επηρεάζουν και τις μεγαλύτερες γενιές που σήμερα οδεύουν προς τα 40 και 50 τους χρόνια. Δεν βλέπουμε την ανάκαμψη που είδαν οι προηγούμενες γενιές μεγαλώνοντας», προσθέτει.

Μην διστάζετε να ζητήσετε βοήθεια

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η αναζήτηση βοήθειας αποτελεί ένδειξης δύναμης και σε καμία περίπτωση αδυναμίας.

Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζετε πως υπάρχουν λύσεις στα προβλήματά σας και η θεραπεία μπορεί να σας «ανοίξει το δρόμο».

Ο στόχος της ψυχοθεραπείας είναι να σας δώσει τα πολύτιμα εργαλεία και τις κατάλληλες στρατηγικές για να πλοηγηθείτε σε οτιδήποτε συμβαίνει στη ζωή σας, από το άγχος ή τα προβλήματα που μπορεί να προκύπτουν στις σχέσεις μέχρι τη διαχείριση μιας διάγνωσης ψυχικής νόσου.

Τα άτομα που λαμβάνουν την κατάλληλη φροντίδα μπορούν να αναρρώσουν από ψυχικές ασθένειες, να ξεπεράσουν επεισόδια και να ζήσουν μια καθημερινότητα γεμάτη χαρά και ασφάλεια.

Μην αναβάλλετε την αναζήτηση βοήθειας σκεπτόμενοι ότι όσα αντιμετωπίζετε δεν είναι «ιδιαίτερα επίπονα».

Εάν αντιμετωπίζετε αλλαγές στη διάθεση που επιμένουν– ειδικά εάν επηρεάζουν την καθημερινή σας ζωή – μιλήστε με κάποιον και ζητήστε βοήθεια.

Μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια και από τα αγαπημένα σας πρόσωπα, που εμπιστεύεστε και αισθάνεστε ασφάλεια όταν βρίσκεστε μαζί τους.

Όταν τα άτομα γύρω σας μάθουν για την δύσκολη κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπίζετε, είναι πολύ πιθανό ότι θα θελήσουν να σας βοηθήσουν με κάθε τρόπο ή μέσο μπορούν.

Αφήστε τους να σας αποφορτίσουν έστω και παροδικά, ακούγοντας τις ανησυχίες και τους φόβους σας και προσφέροντας πιθανές λύσεις, που μπορεί να μην έχετε ακόμα σκεφθεί.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση:

Όπως δήλωσε η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, «Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι Τέχνες και η ενασχόληση με αυτές λειτουργούν θεραπευτικά στη σωματική και ψυχική υγεία. Η ευεργετική αυτή επίδραση ξεπερνά το άτομο και αφορά στο κοινωνικό σύνολο. Το ερευνητικό πρόγραμμα υλοποιείται, από τον περασμένο Απρίλιο, από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, «Κ. Στεφανής», στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης με το Υπουργείο Πολιτισμού. Παράλληλα, το ΥΠΠΟ προκηρύσσει δράσεις συνεργασίας μεταξύ των δημοσίων πολιτιστικών οργανισμών και φορέων της ψυχικής υγείας, προκειμένου να υπάρξουν τα δεδομένα, που θα επιτρέψουν την ασφαλή αξιολόγηση της πιλοτικής εφαρμογής του όλου προγράμματος. Πρόκειται για πιλοτικό, αλλά εξαιρετικά σημαντικό και καινοτόμο πρόγραμμα, το οποίο μπορεί να συμβάλει στην αλλαγή της αντίληψης για την ψυχική υγεία ενισχύοντας την αξία της συμπερίληψης, κάτι που αποτελεί προτεραιότητα για το Υπουργείο Πολιτισμού. Παράλληλα, διευρύνει την δράση των πολιτιστικών μας οργανισμών ενισχύοντας τον κοινωνικό ρόλο και το αποτύπωμα τους».

Ο Υφυπουργός Πολιτισμού, Χρίστος Δήμας, δήλωσε: «Μέσω της πολιτιστικής συνταγογράφησης η πολιτεία επιδιώκει σε πρώτη φάση να αποδείξει ερευνητικά/επιστημονικά την συμπληρωματική ευεργετική επίπτωση που έχει η συστηματική επαφή των τεχνών και του πολιτισμού στους πάσχοντες από ψυχικά νοσήματα. Στη συνέχεια, μέσω της αξιοποίησης του ευεργετικού ρόλου της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας, οι πολίτες με διαπιστωμένη ψυχική νόσο ή με επιβαρυμένη ψυχική υγεία, θα έχουν στο εξής τον πολιτισμό και τις τέχνες σύμμαχό τους, οι οποίες θα συνταγογραφούνται στο πλαίσιο της θεραπείας τους. Είναι μία πρωτοποριακή δράση, η οποία ενσωματώνει τις τέχνες στην προληπτική και συμπληρωματική θεραπευτική αγωγή ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας ή και ψυχολογική επιβάρυνση από χρόνιες ασθένειες, με στόχο την προαγωγή της ψυχικής τους υγείας.»

Αντικείμενο του ερευνητικού προγράμματος αποτελεί η μελέτη σχετικά με τις ευεργετικές επιπτώσεις της επαφής των ασθενών με την τέχνη και τον πολιτισμό, η διαδικασία και οι τρόποι συμμετοχής των ασθενών ως ωφελούμενων και των πολιτιστικών φορέων ως παρόχων και τέλος η εποπτεία και αξιολόγηση του προγράμματος με σκοπό τη βελτιστοποίησή του.

Για το λόγο αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού καλεί στην Α’ φάση της πιλοτικής εφαρμογής του προγράμματος τους Εποπτευόμενους και Τακτικώς Επιχορηγούμενους Πολιτιστικούς Φορείς του να διεξάγουν σε συνεργασία με Φορείς Ψυχικής Υγείας, Πιλοτικές Δράσεις Θεραπείας μέσω Τέχνης, οι οποίες θα απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες και θα περιλαμβάνουν:

• Προγράμματα Δραματοθεραπείας
• Προγράμματα Εικαστικής Ψυχοθεραπείας
• Προγράμματα Χοροθεραπείας
• Προγράμματα Κινηματογραφοθεραπείας
• Προγράμματα Μουσικοθεραπείας

Οι πιλοτικές δράσεις πολιτιστικής συνταγογράφησης, θα διευρύνουν τα πολιτιστικά προγράμματα των Φορέων Πολιτισμού συνιστώντας μια επιπλέον κοινωνική προσφορά τους με έμφαση στον τομέα της Ψυχικής Υγείας. Παράλληλα θα δημιουργηθεί ένα νέο πεδίο συνεργασίας μεταξύ του Πολιτισμού και της Υγείας, με νέες παρεχόμενες υπηρεσίες, καλλιεργώντας νέες συνέργειες και συνθήκες αγαστής διασύνδεσης και των δύο τομέων.

Αποδεικνύεται ότι η αυξημένη έκθεση στο φως τη νύχτα αυξάνει και τον κίνδυνο ενός ατόμου για ψυχιατρικές διαταραχές όπως άγχος, διπολική διαταραχή και διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) καθώς και αυτοτραυματισμό. Από την άλλη πλευρά, η μεγαλύτερη έκθεση στο φως κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα μη φαρμακολογικό μέσο για την μείωση της κατάθλιψης και του κινδύνου ψύχωσης.

Συγκεκριμένα: – Σε όσους εκτέθηκαν σε υψηλές ποσότητες φωτός τη νύχτα, ο κίνδυνος κατάθλιψης αυξήθηκε κατά 30%. – Εκείνοι που εκτέθηκαν σε μεγάλες ποσότητες φωτός κατά τη διάρκεια της ημέρας μείωσαν τον κίνδυνο κατάθλιψης κατά 20%.

Παρόμοια μοτίβα αποτελεσμάτων παρατηρήθηκαν για τη συμπεριφορά αυτοτραυματισμού, την ψύχωση, τη διπολική διαταραχή, τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή και το PTSD. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι η απλή πρακτική της αποφυγής του φωτός τη νύχτα και της έκθεσης σε περισσότερο φως κατά τη διάρκεια της ημέρας θα μπορούσε να είναι ένα αποτελεσματικό, μη φαρμακολογικό μέσο για την μείωση σοβαρών προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Τι είπαν οι ερευνητές.

Η μελέτη, με επικεφαλής τον αναπληρωτή καθηγητή Sean Cain, από τη Σχολή Ψυχολογικών Επιστημών Monash και το Ινστιτούτο Turner για τον Εγκέφαλο και την Ψυχική Υγεία στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Mental Health. “Τα ευρήματά μας θα έχουν δυνητικά τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο. Μόλις οι άνθρωποι καταλάβουν ότι τα μοτίβα έκθεσης στο φως έχουν ισχυρή επιρροή στην ψυχική τους υγεία, μπορούν να κάνουν μερικά απλά βήματα για να βελτιστοποιήσουν την ευημερία τους. Πρώτο είναι να εκτίθενται σε έντονο φως την ημέρα και να επιδιώκουν το σκοτάδι τη νύχτα”, δήλωσε ο καθηγητής Cain.

Οι 86.772 συμμετέχοντες της μελέτης ήταν όλοι από τη Biobank του Ηνωμένου Βασιλείου και εξετάστηκαν για την έκθεσή τους στο φως, τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και την ψυχική υγεία.

Ο καθηγητής Cain είπε ότι η επίδραση της έκθεσης στο φως κατά τη διάρκεια της νύχτας ήταν ανεξάρτητη από τη δημογραφική κατάταξη των συμμετεχόντων, την σωματική τους δραστηριότητα, την εργασία τους και την εποχή του χρόνου. “Τα ευρήματά μας ήταν συνεπή και όσον αφορά την εργασία σε βάρδιες, τον ύπνο, την αστική έναντι της αγροτικής ζωής και την καρδιομεταβολική υγεία”, είπε ο ίδιος. Η σύγχρονη, βιομηχανοποιημένη εποχή έχει κυριολεκτικά ανατρέψει τα βιολογικά μας συστήματα.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Cain, ο εγκέφαλός μας εξελίχθηκε ώστε να λειτουργεί καλύτερα με έντονο φως την ημέρα και μετά με σχεδόν καθόλου φως τη νύχτα: “Οι άνθρωποι σήμερα αμφισβητούν αυτή τη βιολογία, περνώντας περίπου το 90% της ημέρας τους σε εσωτερικούς χώρους κάτω από ηλεκτρικό φωτισμό που είναι πολύ αμυδρός κατά τη διάρκεια της ημέρας και πολύ φωτεινός τη νύχτα σε αντίθεση με τους κύκλους φυσικού φωτός και σκότους. Αυτό μπερδεύει το σώμα μας και μας προκαλεί αδιαθεσία”.

Το άρθρο του δημοσιεύθηκε στο ​onmed

Ένα πολύ σημαντικό συνέδριο πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου στο Ζάππειο Μέγαρο, το οποίο έδωσε την έμφαση που απαιτείται σε θέματα ψυχικής υγείας και πόσο απαραίτητο είναι να αντιμετωπιστούν. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε από την Wellbeingr ΑΜΚΕ και διεξήχθη στα ελληνικά, αγγλικά με ταυτόχρονη διερμηνεία και στη νοηματική γλώσσα ενώ υποστηρίχθηκαν και υπηρεσίες για άτομα με προβλήματα όρασης.

Το 1o Wellbeingr Forum εστίασε τις εργασίες του στη συμβολή της ψυχικής υγείας και του wellbeing στην πρόοδο του ανθρώπου, την παγκόσμια υγεία και την οικονομία. Η Wellbeingr άνοιξε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το διάλογο για το ρόλο της ψυχικής υγείας και ευημερίας στην πρόοδο των πολιτών και την ανάπτυξη των κρατών, με στόχο να αναδειχθεί η ψυχική υγεία ως βασική παράμετρος προσωπικής, κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης.

Την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου κήρυξε με κεντρική ομιλία η κ. Ζωή Ράπτη, Υφυπουργός Υγείας, ενώ οι εργασίες του συνεδρίου ολοκληρώθηκαν με ομιλία του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, Πρωθυπουργού της Ελλάδας στο Περιστύλιο του Ζαππείου.

Μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1ου Wellbeingr Forum ήταν:

• Ο ρόλος της ψυχικής υγείας στην πρόοδο του ανθρώπου και την ανάπτυξη των κοινωνιών
• Οι παγκόσμιες τάσεις και αλληλεπιδράσεις της ανθρώπινης προόδου, της κοινωνικής ευημερίας και της βιωσιμότητας του πλανήτη
• Οικονομία της Ευτυχίας: Μετρήσεις και Δείκτες
• Παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική υγεία και ευεξία των ατόμων στη σύγχρονη εποχή
• Σύγχρονες τάσεις και στρατηγικές ενίσχυσης της ψυχικής υγείας και ευεξίας μέσω του πολιτισμού και της τέχνης
• Ο ρόλος της ψυχικής υγείας και ευεξίας των εργαζομένων στην αναπτυξιακή στρατηγική των επιχειρήσεων
• Ψυχική υγεία στο Ψηφιακό Περιβάλλον – To στοίχημα του μέλλοντος
• Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στο wellbeing των ανθρώπων
• Ψυχική υγεία και Αστικό Περιβάλλον: Σχεδιάζοντας βιώσιμες πόλεις για ευτυχισμένους πολίτες