Το Περιβόλι είναι 45 χιλιόμετρα από τα Γρεβενά σε υψόμετρο 1260-1370 μέτρων. Οι κάτοικοι του χωριού είναι βλάχοι που ασχολούνται με την κτηνοτροφία, την παρασκευή τυριών και την υλοτομία. Οι μόνιμοι κάτοικοι είναι περίπου 500, αλλά τα καλοκαίρια επιστρέφουν όλοι οι ξενιτεμένοι Περιβολιώτες και οι κάτοικοι μπορεί να φτάσουν και τους 5.000. Από το Περιβόλι καταγόταν ο Ρήγας Φερραίος, του οποίου ο παππούς μετεγκαταστάθηκε στο Βελεστίνο, που είχε γίνει Περιβολιώτικη παροικία.

Η Αβδέλλα είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1300 μέτρων και δημιουργήθηκε όταν βλάχοι κτηνοτρόφοι από τη θέση Φαντίνες μετακινήθηκαν στην Αβδέλλα λόγω κλίματος. Οι Αβδελλιώτες επαναστάτησαν ενάντια στην Οθωμανική αυτοκρατορία, με το Μάρτο Ράμμο να είναι πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου. Το χωριό κάηκε μία φορά κατά τους Μακεδονικούς πολέμους και μία δεύτερη το 1944 από τους Γερμανούς. Από το χωριό κατάγονται τα αδέρφια Μανάκια που υπήρξαν οι πρώτοι Έλληνες κινηματογραφιστές.

Η Σμίξη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1220 μέτρων και δημιουργήθηκε από τη “σμίξη” των οικισμών Πινακάδες και Μπίγκα, οι κάτοικοι των οποίων ήθελαν να γλιτώσουν από την ελονοσία. Συγκαταλλέγεται στα πιο ορεινά χωριά της Ελλάδας και είναι πολύ κοντά στο χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας, γεγονός που έχει οδηγήσει στην τουριστική ανάπτυξη του χωριού, με πολλούς ξενώνες και εστιατόρια.

Η Κρανιά βρίσκεται ανάμεσα στα Γρεβενά και το Μέτσοβο και εξαιτίας της θέσης της, βρίσκεται πολύ κοντά στο χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας, έχει πολύ αναπτυγμένες τις τουριστικές της υποδομές. Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 906 μέτρων και 32 χιλιόμετρα από τα Γρεβενά.

Η Σαμαρίνα είναι ίσως το γνωστότερο από όλα τα χωριά της περιοχής. Είναι το ορεινότερο χωριό της Ελλάδας, χτισμένη σε υψόμετρο 1350 με 1650 μέτρων. Θεωρείται ότι το χωριό δημιουργήθηκε από κατοίκους του χωριού Πραιτώρι Θεσσαλίας. Το 1560 η Σαμαρίνα φαίνεται από έγγραφα να κατοικείται ήδη και σε έγγραφα του 16ου και 17ου αιώνα αναφέρεται ως Santa Maria de Praitoria. Η προέλευση του ονόματος έχει δύο εκδοχές. Η πρώτη θέλει να προέρχεται από τη λέξη σαμάρι, ενώ η δεύτερη, και πιο πιθανή, να προέρχεται από τη σύντμηση των λέξεων Santa Maria, που στα βλάχικα είναι Sta Maria, μετεξελίχθηκε σε Sta Marina και κατέληξε Σαμαρίνα. Είναι κατεξοχήν κτηνοτροφικό χωριό και άκμασε στα τέλη του 19ου αιώνα. Από τη Σαμαρίνα καταγόταν πλήθος αγωνιστών του 1821, και μάλιστα 120 άτομα από τη Σαμαρίνα συμμετείχαν στην αντίσταση του Μεσολογγίου, και μάλιστα ήταν στην εμπροστοφυλακή κατά την έξοδο, έχοντας και τα περισσότερα θύματα από τα πυρά των Οθωμανών. Μάλιστα για τους 33 που επέζησαν της εξόδου γράφτηκε το γνωστό παραδοσιακό τραγούδι “Παιδιά της Σαμαρίνας”. Σήμερα στο χωριό θα βρείτε πλήθος ξενοδοχείων και εστιατορίων καθώς η τουριστική κίνηση είναι αυξημένη όλο το χρόνο και κατά τη διάρκεια του Δεκαπενταύγουστου οι επισκέπτες φτάνουν μέχρι και τους 3000.

www.taxidologio.gr

Πρόκειται για μία υπερβολική σε μέγεθος τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με μεγάλο νάρθηκα-γυναικωνίτη, προστώο στη δυτική και στη νότια πλευρά, στην ανατολική άκρη του οποίου υπάρχει παρεκκλήσι αφιερωμένο στους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Στη μεγάλη πολύπλευρη αψίδα του Ιερού έχει φυτρώσει, από τις αρχές του αιώνα τουλάχιστον,  ένα πεύκο. Ο ναός χτίστηκε το 1812 (σύμφωνα με άλλη άποψη το 1818) και τοιχογραφήθηκε δέκα χρόνια αργότερα.

Στο θύρωμα της νότιας πύλης υπάρχουν ενδιαφέροντα λιθανάγλυφα. Στη χαραγμένη επιγραφή διαβάζουμε : «1816 Ιουλίου 15».

Το εσωτερικό της εκκλησίας είναι κατάγραφο με τοιχογραφίες Σαμαριναίων αγιογράφων ενώ ιδιαίτερης μνείας χρήζει το ξυλόγλυπτο χρυσωμένο μπαρόκ τέμπλο της εκκλησίας, κεντητό στον αέρα, όπως και ο άμβωνας και ο δεσποτικός θρόνος. Σε φορητή εικόνα του τέμπλου υπάρχει η επιγραφή «Αρχιερατεύοντος του πανιερωτάτου Βαρθολομαίου 1820». Ο πύργος του κωδωναστασίου βρίσκεται στη ΝΔ γωνία και προστέθηκε σε μία μεταγενέστερη εποχή.

Ο ναός κατά καιρούς έχει υποστεί μεγάλες ζημιές οι οποίες όμως έχουν επισκευαστεί.

Η όμορφη Σαμαρίνα είναι «πνιγμένη» στα δάση οξιάς και πεύκου, με τα πολλά γεφύρια και τα τρεχούμενα νερά να κάνουν το τοπίο ακόμα πιο παραδοσιακό και ιδιαίτερο.

Η απόσταση που χωρίζει το χωριό από τα Γρεβενά ανέρχεται στα 52 χιλιόμετρα. Όσο για το Χιονοδρομικό Κέντρο της Βασιλίτσας; Είναι μόλις 15 χιλιόμετρα μακριά, γεγονός που καθιστά την επιλογή της Σαμαρίνας ως βάση για τις χειμερινές εξορμήσεις μας ακόμα πιο δελεαστική.

Στο διάσημο βλαχοχώρι, ο χειμώνας είναι βαρύς και κυλά πολύ αργά. Με περισσότερους από έξι μήνες χιόνι ,δηλαδή, δεν θα μπορούσε τίποτα να… τρέχει και πάρα πολύ γρήγορα. Μια εκδρομή στο ιστορικό χωριό θα σου προσφέρεις εκτός από φοβερές εικόνες και αξέχαστες εμπειρίες.

Εκεί τα τζάκια καίνε από το πρωί έως το βράδυ και το κατάλευκο χιόνι σκεπάζει τις σκεπές των σπιτιών από τις αρχές του χειμώνα μέχρι τα μέσα σχεδόν της άνοιξης.

Οι δριστέλες

Οι κάτοικοι της Σαμαρίνας ασχολούνται με τον τουρισμό, την υλοτομία και την κτηνοτροφία, ενώ οι γυναίκες, υφαίνουν χοντρά υφάσματα, χαλιά και κουβέρτες. Οι διάσημες δριστέλες, ή αλλιώς τα «φυσικά πλυντήρια», που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τον 19ο αιώνα να πλένουν τα ρούχα με τη βοήθεια της ηλεκτρικής ενέργειας, υπάρχουν μέχρι σήμερα και μας γυρνούν πολλά πολλά χρόνια πίσω.

Οι δριστέλες ανήκουν στην κοινότητα του χωριού και είναι φτιαγμένες από ξύλο λευκόδερμης πεύκης ενώ είναι ενταγμένες σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα για να εξασφαλίζεται η συντήρησή τους.

Τι τρώμε;

Η Σαμαρίνα φημίζεται για πολλά ξακουστά εδέσματα, μα περισσότερο για τη βραστή γίδα και το πρόβειο κεμπάπ. Στα ταβερνάκια του χωριού η σχέση τιμής, ποσότητας και ποιότητας δεν μπορεί παρά να αφήσει ευχαριστημένους και τους πιο απαιτητικούς, οπότε αν είσαι καλοφαγάς, δεν πρέπει να το σκεφτείς δεύτερη φορά.

Μη φύγεις από τη Σαμαρίνα χωρίς να έχεις δοκιμάσει την κρεατόπιτά της, πιάτο για το οποίο κόσμος φτάνει στο χωριό από ολόκληρη τη Μακεδονία.

Μιλάμε για ένα φιλόξενο χωριό με πλούσια ιστορία που τυγχάνει να είναι το υψηλότερο των Βαλκανίων, ζει από τον τουρισμό του και προσφέρει τίμια φιλοξενία στους επισκέπτες του.

Δεν θα μπορούσε, λοιπόν, να υπάρξει καλύτερη επιλογή για λίγες ημέρες σε έναν κατάλευκο τόπο δίπλα στο πιο φημισμένο χιονοδρομικό κέντρο της βόρειας Ελλάδας, σωστά;

*ethnos.gr