του Γιάννη Ν.Μπασκόζου

Μια ενδιαφέρουσα ιστορία κινηματογράφου εκδόθηκε πέρυσι από τον καθηγητή Βρασίδα Καραλή. Αν και καθηγητής Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών στο Σίδνευ έχει εντρυφήσει στον ελληνικό κινηματογράφο και διαθέτει μια διεισδυτική κριτική ματιά. Ιστορίες του Ελληνικού Κινηματογράφου υπάρχουν αρκετές, οι περισσότερες από αυτές είναι κυρίως τεκμηριωτικές και πολύ λιγότερο σχολιαστικές. Ο Καραλής δεν ενδιαφέρεται να παρουσιάσει απλώς τα γεγονότα και τις ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου. Περισσότερο θέλει να τοποθετήσει την εξέλιξη του στον κοινωνικό – πολιτικό γίγνεσθαι και να σχολιάσει τις μεταβολές του. Ο συγγραφέας βλέπει τις ταινίες ως πολιτιστικά γεγονότα, μελετάει την πρόσληψη τους και τις μορφολογικές τους αναζητήσεις μέσα σε μια κοινωνία που αλλάζει – μερικές φορές με γρήγορους ρυθμούς – και το πως λειτουργεί το κινηματογραφικό βίωμα μέσα στις αλλαγές αυτές.

Η περιοδολόγησή του είναι κατά δεκαετίες εκτός από την αρχική περίοδο 1905-1945. Σε κάθε περίοδο καταγράφει τις ταινίες, την αγορά, τις ιδεολογικές/ αισθητικές μορφολογικές τάσεις και την επίδραση των ταινιών στην κοινωνία. Ο Καραλής τονίζει ότι η ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου είναι μια ιστορία πολυσχιδούς ποικιλομορφίας και χαοτικού πλουραλισμού. Αντίθετα η  ελληνική κινηματογραφική βιομηχανία ήταν πάντα εσωστρεφής, κλειστή όπως και οι κατά καιρούς κυβερνητικές πολιτικές για τον κινηματογράφο. Ο κριτικός λόγος, σε μεγάλο βαθμό έρμαιος των blockbusters και των media που υπερέβαλλαν στην τοποθέτηση και προπαγάνδα των προϊόντων τους δεν μπόρεσε να υποστηρίξει ουσιαστικά τις καλές προσπάθειες των ελλήνων κινηματογραφιστών όπως για παράδειγμα αυτές ( ακόμα και συντηρητικών κινηματογραφιστών) που απεικόνιζαν πραγματικότητες, οι οποίες υπονόμευαν τις κυρίαρχες ιδεολογίες και έφερναν το κοινό τους αντιμέτωπο με άβολες αλήθειες.

Μόνο μετά το 1991 θεωρεί ο Καραλής – όταν επέρχεται η ρήξη κράτους- κοινωνίας- συναντώνται κινηματογραφικές απόπειρες διαλόγου.  Κομβική ταινία είναι για τον συγγραφέα Το βλέμμα του Οδυσσέα (1995) του Θόδωρου Αγελόπουλου, μεταιχμιακό ορόσημο, το οποίο διαχωρίζει νοοτροπίες, συμμαχίες, ταυτότητες, ψευδαισθήσεις και πραγματικότητες και θέτει επί τάπητος τις αλλαγές επαναπροσδιορισμού της ελληνικής κοινωνίας.

 

 

 

 

 

 

Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, το οποίο έχει προστεθεί πρόσφατα καθώς η πρώτη έκδοση στα αγγλικά έγινε το 2012, ο μελετητής ασχολείται με την πρώτη 20ετία του τρέχοντας αιώνα. Ο Καραλής σημειώνει ότι οι απώλειες σημαντικών κινηματογραφιστών του προηγούμενου αιώνα έφεραν στην επιφάνεια μια «μηδενιστική αίσθηση στέρησης» στο συλλογικό φαντασιακό της ελληνικής κοινωνίας. Και εξηγεί: «η στέρηση υποδεικνύει την απουσία μιας ολοκληρωμένης αίσθησης εαυτού, μια σχάση που επικαλύπτεται με φαντασιακές ουτοπίες ή μηδενιστικές υπεκφυγές».  Διαπιστώνει όμως ότι αυτή η σχάση λειτούργησε προωθητικά με αποτέλεσμα να υπάρξει μια δημιουργική έκρηξη κάτω από συνθήκες περιορισμού και καταναγκασμού. Φέρνει μάλιστα ως παραδείγματα τις ταινίες των Λάνθιμου, Κούτρα, Οικονομίδη, Παπαδημητρόπουλου και άλλων που «αντικατέστησαν» την παλιά φρουρά των σκηνοθετών της κοινωνικής ανθρωπολογίας όπως τους Αγγελόπουλο, Βούλγαρη, Γιάνναρη κ.ά.

Οι νέες ταινίες με κάποιο αναρχικό τρόπο προτίμησαν να αποδομήσουν την κινηματογραφική γλώσσα, να κατεδαφίσουν τις προηγούμενες συλλογικές ιδεολογίες της μεταπολίτευσης, την διακωμώδηση της ελληνικής οικογένειας και της ελληνικής ταυτότητας. Το περίφημο weird wave/ αλλόκοτο σινεμά θα το χαρακτηρίσει αυτοαναφερόμενο και ετερονομούμενο αλλά θα του προσάψει ότι δεν κατάφερε να διατυπώσει ένα δικό του δόγμα όπως π.χ. το δανέζικο Δόγμα 95, κάτι που επιβεβαιώνει την έλλειψη συστηματικού θεωρητικού στοχασμού.

Ο συγγραφέας θεωρεί κομβικές ταινίες της εικοσαετίας την Στρέλλα (2009) του Πάνου Κούτρα και το Suntun (2016) του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου. Από εκεί και πέρα εκτιμά ότι υπήρξαν αξιόλογες προσπάθειες και στις πρωτοποριακές και στις mainstream ταινίες ενώ τίποτα καινούργιο δεν έφεραν οι «μεγαλομανείς» και «οπερατικές» όπως τις χαρακτηρίζει ταινίες του Σμαραγδή (Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι, 2012 και Καζαντζάκης, 2017) και του Παντελή Βούλγαρη (Μικρά Αγγλία, 2012 και Τελευταίο σημείωμα, 2017).

Κατά τη γνώμη του Καραλή ο νέος αιώνας μπήκε με καλές ταινίες, με την απουσία κοινών κωδίκων όσον αφορά την παραστασιμότητα και την ερμηνεία της κινηματογραφικής εικόνας. Η αφηγηματικότητά τους είναι πολύ καλή, εστιάζουν συνήθως σε χαρακτηριολογικούς τύπους χωρίς εσωτερικότατα και ενδόμυχα διλήμματα. Εν κατακλείδι βλέπει τον ελληνικό κινηματογράφο απελευθερωμένος από μυθολογίες(ιδεολογικές, κινηματογραφικές), ικανό να σταθεί δίπλα στο ευρωπαϊκό σινεμά, ευέλικτο να υποδεχτεί τις πολλαπλές προκλήσεις για να καταλήξει πως «το απροσδόκητο και το αστάθμητο υπήρξαν πάντα οι σημαντικότερες σταθερές του ελληνικού σινεμά».

Το βιβλίο του Βρασίδα Καραλή είναι μια εκτεταμένη ανάπτυξη της ιστορίας του ελληνικού κινηματογράφου μέσα σε ένα πεδίο που δημιουργεί συνεχώς θέματα συζήτησης και αφήνει πτυχές για έναν ευρύτερο διάλογο. Πολύ καλή η μεταφραστική δουλειά του Αχιλλέα Ντελλή.

 

Βρασίδας Καραλής, Μια ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, μτφρ. Αχιλλέας Ντελλής, Δώμα

Πηγή

Με ένα ανορθόδοξο τρόπο, μερικοί καλλιτέχνες αναδεικνύουν τα βασικά στοιχεία της πίστης μέσα από ανθρώπινες ιστορίες ή ένα πορτρέτο συγκεκριμένου τρόπου ζωής.

Τι προτείνει το Spectator για αυτή τη Μεγάλη Εβδομάδα:

Τα Πάθη του Χριστού, του Mel Gibson

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως ακόμα και ο Mel Gibson τα κατάφερε με μια ταινία όχι μόνο στα αγγλικά, αλλά στα εβραϊκά, τα αραμαϊκά και τα λατινικά. Η ταινία ήταν αμφιλεγόμενη με βάση το ότι ήταν αφενός πολύ βίαιη, αφετέρου αντισημιτική, αν και θα πρέπει να θυμόμαστε ότι τα γεγονότα των Παθών ήταν φρικτά βίαια και όλοι οι πρωταγωνιστές που καταδικάζουν οι Ρωμαίοι ήταν και οι ίδιοι Εβραίοι, συμπεριλαμβανομένου του Χριστού.

Ενώπιον Θεών και Ανθρώπων, του Xavier Beauvois

Η ταινία βασίζεται σε μια αληθινή ιστορία του 1996, όταν μια κοινότητα από το Τάγμα των Τραπιστών μοναχών στο μοναστήρι Tibhurine στην Αλγερία δολοφονήθηκε από ισλαμιστές κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Είναι ένα εξαιρετικά συγκινητικό πορτρέτο του πρόθυμου μαρτυρίου, μια εξερεύνηση της έννοιας της εξουσίας και της μοναστικής κλήσης. Υπάρχει ακόμη και χιούμορ.

Σιωπή, του Martin Scorsese

Η ταινία αποτελεί τον φόρο τιμής του Scorsese στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Ιάπωνα Shusaku Endo. Ο Andrew Garfield ως ο κύριος πρωταγωνιστής Rodrigues, είναι ο ένας από τους δύο ιεραπόστολους Ιησουίτες (άλλος είναι ο Adam Driver ) που ταξιδεύουν στην Ιαπωνία για να βρουν τον μέντορά τους, Ferreira (Liam Neeson). Είναι μια εξερεύνηση, μεταξύ άλλων, της φύσης του σταυρωμένου Χριστού και βασίζεται στον διωγμό των Χριστιανών στην Ιαπωνία του δέκατου έβδομου αιώνα.

Η αποστολή, του Roland Joffe

Η ταινία αφορά την αποστολή Ιησουιτών στη Νότια Αμερική του δέκατου όγδοου αιώνα, με ένα λαμπερό καστ, συμπεριλαμβανομένων των Robert de Niro και Jeremy Irons, σε σενάριο του Robert Bolt. Η πλοκή αφορά τόσο την ατομική λύτρωση όσο και τον τρόπο με τον οποίο η πίστη λειτουργεί σε έναν ξεπεσμένο κόσμο όπου η ρεαλπολιτίκ υπερισχύει της θρησκείας και οι δύο καθολικές δυνάμεις, η Ισπανία και η Πορτογαλία, πολεμούν για τα συμφέροντά τους μέσω των γηγενών λαών της φυλής.

Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές, του Fred Zinneman

Η ταινία είναι βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Robert Bolt με θέμα τις τελευταίες μέρες της ζωής του Άγγλου νομικού, συγγραφέα και πολιτικού Thomas More. Ως γνωστόν, ο Bolt προβάλλει τις φιλελεύθερες αξίες της δεκαετίας του ’60 στον More, κυρίως την εξύψωση της ατομικής συνείδησης πάνω από όλα. Όπως παρατηρεί ο ιστορικός Eamon Duffy, «ως ένας καλός μεσαιωνικός καθολικός, ο More επέμενε στην υπεροχή της αντικειμενικής αλήθειας, την οποία μαρτυρούσε η κοινότητα της Εκκλησίας, ό,τι κι αν πίστευε το άτομο γι’ αυτό. Αυτός ήταν ο λόγος που ήταν τόσο αμείλικτα αντίθετος στην αίρεση». Και όμως υπάρχει αλήθεια στην απεικόνιση αυτής της ταινίας του More ως ανθρωπιστή, χιουμορίστα και στοργικού πατέρα…αλλά και ως Χριστιανού απόλυτης ακεραιότητας.

Μια Υπέροχη Ζωή, του Frank Capra

Αυτή είναι η πιο πληθωρική επιβεβαίωση της αξίας κάθε ανθρώπου. Ο George Bailey σκέφτεται να αυτοκτονήσει, αλλά οι προσευχές της οικογένειάς του φτάνουν στον παράδεισο, που στέλνει έναν άγγελο (δεύτερης τάξης) για να του υπενθυμίσει τη διαφορά που κάνουμε στον κόσμο.

Ουράνια Οπτασία, του Henry King

Αυτή είναι μια συναισθηματική και γοητευτική αναπαράσταση της Bernadette Soubirous, της νεαρής Γαλλίδας, της οποίας τα οράματα της Παναγίας το 1858 οδήγησαν στην εύρεση των ιαματικών πηγών στη Λούρδη που επισκέπτονται σήμερα οι προσκυνητές. Βασίζεται στο μυθιστόρημα του Franz Werfel και δεν θα αρέσει στους σκληροτράχηλους σύγχρονους θεατές.

Η γιορτή της Μπαμπέτ, του Gabriel Axel

Εκ πρώτης όψεως, πρόκειται για έναν Γάλλο πρόσφυγα από τον γαλλοπρωσικό πόλεμο του, ο οποίος απασχολείται από τις δύο κόρες ενός πάστορα στη Δανία. Όταν κερδίσει το λαχείο, τους μαγειρεύει σε ένα γλέντι.

*clickatlife.gr

Το Perfect Days  του Wim Wenders ακολουθεί τη φανταστική ζωή του Hirayama, ενός μεσήλικα καθαριστή δημόσιων τουαλετών της ιαπωνικής πρωτεύουσας. Ζώντας μια ήρεμη και ήσυχη ζωή, ο πρωταγωνιστής ξυπνά κάθε μέρα την ίδια ώρα, ετοιμάζεται όπως συνήθως και πηγαίνει στη δουλειά για να καθαρίσει τις ίδιες τουαλέτες. Αν και η ζωή του μπορεί να φαίνεται μονότονη, δύο μέρες δεν είναι ποτέ ίδιες, και μπαίνει σε κάθε νέα μέρα με μια γαλήνια αισιοδοξία που είναι βέβαιο ότι θα μας προκαλέσει έντονα συναισθήματα συμπάθειας. Αλλά μέσα σε αυτή την ειρηνική ύπαρξη, απροσδόκητα γεγονότα ταρακουνούν τελικά τη ζωή του επιστρέφοντας στο παρελθόν του.

Ταινιοθεραπείες επίκεινται.

ΦΤΗΝΑ ΤΣΙΓΑΡΑ (2000)

«Θα ‘θελα τόσο πολύ να σε εντυπωσιάσω. Η μοναδική μας νύχτα ήταν ξαφνική και σύντομη, σαν μια μπόρα. Ούτε που πρόλαβα να αρχίσω. Ούτε που πρόλαβα να σου πω την μοναδική μου ιδιότητα. Είμαι συλλέκτης. Μαζεύω το πιο σκληρό και άγριο πράγμα του κόσμου. Στιγμές. Όταν έχω αυτόν τον ξαφνικό πόθο να πετάξω, και δεν έχω πού να πετάξω, κρύβομαι στη συλλογή μου. Γεμάτη καφέδες, μποξέρ, χορευτές, τυχαία αγγίγματα, βρισιές, τρυφερούς παρανόμους, στοές, συναντήσεις, κραυγές, σιωπές, χωρισμούς, λόγια, λόγια, λόγια… Έτσι κι αλλιώς τα πράγματα θα κυλήσουν όπως θέλουνε αυτά. Η ζωή ξέρει κι εγώ την εμπιστεύομαι. Είμαι από αυτούς που πάντα κάπνιζαν φτηνά τσιγάρα». Το καλοκαίρι του Ρένου Χαραλαμπίδη στην Αθήνα μυρίζει γιασεμί, οι νύχτες είναι γεμάτες κουβέντες, οι δρόμοι είναι άδειοι και στα τραμ βρίσκεις χρυσόψαρα. Μποέμ, νοσταλγική με μια υπόνοια χαρμολύπης, αλλόκοτη και αληθινή. Κάθε καλοκαίρι είναι εκεί για σένα.

SUNTAN (2016)

To ελληνικό καλοκαίρι όπως δεν έχει κινηματογραφηθεί ποτέ ξανά. Η ταινία επικεντρώνεται σε έναν 40αρη αγροτικό ιατρό, τον Κωστή, ο οποίος γνωρίζει μία νεαρή κι ελεύθερη κοπέλα, και ό,τι δεν έζησε στα φοιτητικά του χρόνια το ζει ένα καλοκαίρι στην Αντίπαρο. Ο Αργύρης Παπαδημητρόπουλος μεταφέρει στην μεγάλη οθόνη ένα καλοκαίρι γεμάτο πάθος και αλμύρα, θίγοντας το ζήτημα του χρόνου που περνά.

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΜΕ ΤΗ ΜΟΝΙΚΑ (1953)

Ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν σκηνοθετεί έναν καλοκαιρινό έρωτα όπως κανένας άλλος. Ο Χάρι γνωρίζει τη Μόνικα σε ένα μπαρ και πηγαίνουν μαζί στον κινηματογράφο. Το νεαρό ζευγάρι θέλει να αφήσει πίσω του τη μίζερη ζωή της Στοκχόλμης και έτσι αποφασίζει να πάρει μια βάρκα για να ζήσει την ανεμελιά και ρομαντικές βραδιές κάτω από τα αστέρια. Και οι δύο θέλουν να ανακαλύψουν και να ζήσουν μια μη συμβατική ζωή με φαντασία και χωρίς προβλήματα. Στην αρχή ζουν την απόλυτη ευφορία. Στη συνέχεια όμως τα πράγματα και οι καταστάσεις ανατρέπονται. Οι δυο νέοι παντρεύονται. Η Μόνικα φέρνει στη ζωή τον καρπό του έρωτά τους αλλά μοιραία εγκαταλείπει το Χάρι. Μια ταινία που παρουσιάζει με έναν ιδιαίτερο τρόπο τη μετάβαση από την εφηβεία στην σκληρή πραγματικότητα και τους συμβιβασμούς.

MOONRISE KINGDOM (2012)

Η ταινία του Wes Anderson έχει άρωμα από τη δεκαετία του ’60. Ρομαντισμός, επαναστατικότητα, βίνταζ φωτογραφία και υπέροχες εικόνες κάνουν τον «Έρωτα του φεγγαριού» μια ωδή στους καλοκαιρινές αγάπες που έζησες ή όχι. Ο πρόσκοπος Σαμ γνωρίζει τη Σούζι, ένα κορίτσι της ηλικίας του. Μιλούν με αλληλογραφία και σχεδιάζουν την απόδρασή τους. Τα καταφέρνουν και ένα ιδιαίτερο κυνηγητό με απρόσμενα επεισόδια ξεκινά, παρασέρνοντας τον θεατή. Είναι ένα μαγικό ταξίδι μέσα από πανέμορφες εικόνες και τη χαρακτηριστική παιχνιδιάρικη αισθητική του Wes Anderson που θέτει προς συζήτηση τη σχέση γονέα και παιδιού μέσα από τη σύγκρουση του νεανικού και του ενήλικου κόσμου.

DAZED AND CONFUSED (1993)

Ήταν η τελευταία μέρα του σχολείου τον Μάιο 1976, μια ημέρα που οι πρωταγωνιστές ποτέ δεν θα μπορούσαν να ξεχάσουν… αρκεί να τη θυμόντουσαν κιόλας. Σε μια μικρή πόλη του Τέξας οι παλιοί κοροϊδεύουν τους καινούριους μαθητές και όλοι προσπαθούν να «φτιαχτούν», να μεθύσουν, ακόμα και οι ποδοσφαιριστές που έχουν ορκιστεί να μην το κάνουν! Όλοι προσπαθούν να περάσουν όσο πιο καλά γίνεται. Όμως θα συμβεί κάτι που θα αλλάξει τα πράγματα. Νέοι και παλιοί μαθητές, ελπίδες και όνειρα, φιλίες και έρωτες, μπερδεύονται  γύρω από αλκοόλ, τις ουσίες και τις αναμνήσεις.

Σαν σήμερα (σσ χθες), στις 9 Μαΐου του 1976, η  Γερμανίδα δημοσιογράφος Ουλρίκε  Μάινχοφ, (από το 1970 ιδρυτικό και ηγετικό μέλος της ακροαριστερής τρομοκρατικής οργάνωσης Μπάαντερ – Μάινχοφ, γνωστής και ως Φράξια Κόκκινος Στρατός (RAF)), βρίσκεται απαγχονισμένη στο κελί 719 των φυλακών υψίστης ασφαλείας στο Στάμχαϊμ της Στουτγάρδης. Σχετικό το υποψήφιο για Όσκαρ φιλμ του Ούλι Έντελ, «Το Σύμπλεγμα Μπάαντερ – Μάινχοφ», σε παραγωγή του Μπερντ Άιχινγκερ.

«Ήθελα να κάνω μια ταινία για την Ουλρίκε Μάινχοφ από το 1978, αλλά εκείνη την εποχή το θέμα της γερμανικής τρομοκρατίας δεν είχε ερευνηθεί σε μεγάλο βάθος. Ήταν ένα δύσκολο και λεπτό θέμα και τότε δεν ήμουν αρκετά έμπειρος όπως τώρα. Η ιστορία της RAF ειδικότερα ήταν κάτι που με απασχολούσε από τότε που ήμουν φοιτητής στο Μόναχο: το φοιτητικό κίνημα στα τέλη του ’60, η προσπάθεια κατάλυσης της δομής των αρχών, οι αυτονομίες που διεκδικούσαν τότε οι νέοι ήταν πράγματα που τα έζησα έντονα από μέσα. Κάποια στιγμή οι άνθρωποι άρχισαν να μιλούν για τη βία ως πολιτικό όργανο και είναι ακριβώς εκεί που δεν μπορούσα πλέον να ακολουθήσω ούτε και να το δεχτώ. Υπήρχαν πολλοί άνθρωποι γύρω μου που υποστήριζαν αυτή τη “στρατιωτική στάση” που εγώ δεν δεχόμουν και δεν αντιλαμβανόμουν, λόγος ακριβώς για τον οποίο όλο αυτό με γοήτευε. Ήταν και είναι ένα μυστήριο που ήθελα να λύσω […] Φανταζόμουν την ταινία σαν έναν ποταμό που παρασύρει το κοινό γνωρίζοντας ότι αυτό που θα ακολουθήσει είναι ένας βίαιος καταρράκτης. Χρειαζόμουν ταχύτητα και ένταση από έναν σκηνοθέτη που δεν θα έχανε τον έλεγχο. Ο Ούλι Έντελ είναι ένας από αυτούς που μπορεί να πετύχει αυτό.» – Μπερντ Άιχινγκερ

«Στην ταινία δεν υπάρχει ταύτιση και συναισθηματική συμμετοχή του θεατή. Αυτό ήθελα. Η συναισθηματική μέθεξη σε κάθε περίπτωση πριμοδοτεί κάποιες ερμηνείες του φιλμ. Αυτό ήθελα να αποφύγω. Αντιθέτως ήθελα η ταινία να θέτει ερωτήματα χωρίς να δίνει απαντήσεις. Ούτε διδακτισμούς έχει η ταινία ούτε μοντέρνες ηθικολογίες αναφορικά με την γερμανική τρομοκρατία. Δεν ήθελα να δώσω στο στόμα απαντήσεις με ευκολία. Για αυτό και λέγεται The Baader Meinhof Complex (πολύπλοκο) και όχι The Baader Meinhof Simplex (απλό). Το φιλμ εστιάζει στις πράξεις της RAF και όχι στις διακηρύξεις. Θέτει το ερώτημα: Τι συνέβη εδώ, στ’ αλήθεια; Η οργάνωση επέλεξε συνειδητά να γυρίσει την πλάτη της στο διάλογο και να δράσει. Είναι λογικό το φιλμ να έχει αυτήν την κατεύθυνση. Επιπλέον, προσωπικά πιστεύω ότι ο εαυτός μας καθορίζεται από τις πράξεις και όχι τα λόγια μας.» – Μπερντ Άιχινγκερ

 

Η RAF δημιουργήθηκε ως κίνημα εναντίον του πολέμου του Βιετνάμ που ξέσπασε το 1967. Πρόκειται για μια δυτικογερμανική ομάδα που αυτό ονομάζονταν “αστικοί επαναστάτες” και ιδρύθηκε από τους Αντρέας Μπάαντερ, Ούλρικε Μάινχοφ, Γκούντρουν Ένσλιν, Χορστ Μάλερ και άλλους. Tα σπέρματα της οργάνωσης ανιχνεύονται στο φοιτητικό κίνημα της δυτικής Γερμανίας, που οι διαμαρτυρίες του κατά του ρατσισμού, του ιμπεριαλισμού και υπέρ της ανθρώπινης αυτοδιάθεσης ενώθηκαν με αυτές του κόσμου, των εργατών και της μεσαίας τάξης δημιουργώντας επαναστατικό κλίμα.

Η οργάνωση λειτουργούσε ενεργά την περίοδο 1971 – 1977, το περίφημο “γερμανικό φθινόπωρο”. Στην αρχή της δημιουργίας της η οργάνωση, με τις προκηρύξεις που δημοσίευε, είχε κερδίσει μια σχετική συμπάθεια από τον κόσμο, έως την στιγμή που άρχισαν οι βομβιστικές επιθέσεις και υπήρξαν τα πρώτα θύματα από αυτές. Στη δράση της αποδίδονται 34 θάνατοι, περιλαμβανομένων και κάποιων μη προγραμματισμένων απωλειών, όπως σοφέρ, bodyguards κλπ.

Όλα τα βασικά στελέχη ήταν υψηλού μορφωτικού επιπέδου εκτός από τον Αντρέας Μπάαντερ που ήταν ο μοναδικός από τα μέλη της Rote Arme Fraktion που δεν είχε σπουδάσει. Τα στελέχη εκπαιδεύτηκαν για ένοπλη δράση στην Ιορδανία το 1970. Κλοπές, ανατινάξεις, βομβιστικές επιθέσεις εντάσσονταν στο πλαίσιο του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα που ξεκίνησαν.

Οι Μπάαντερ, Ένσλιν, Μάινχοφ, Ράσπε και Μάινς πιάστηκαν μετά από επίμονο κυνηγητό και φυλακίστηκαν στη Στουτγκάρδη τον Ιούνιο του 1972. Στη φυλακή επικοινωνούσαν μέσω των εκπροσώπων τους και συγκεκριμένα γραπτά και υποκινούμενες ενέργειες από τη Μάινχοφ έβγαιναν και έξω από την φυλακή. Σε διάφορες φάσεις του εγκλεισμού τους τα μέλη έκαναν απεργία πείνας. Από αυτό “κατάφερε” να αυτοκτονήσει μόνον ο Μάινς το 1974. Η περίφημη δίκη του Σταμχάιμ ξεκίνησε το 1975 και ήταν μια από τις πιο αμφιλεγόμενες δικαστικές διαδικασίες στα χρονικά του γερμανικού δικαίου.

Το Μάιο του 1976 η Μάινχοφ βρέθηκε απαγχωνισμένη στο κελί της και οι περισσότερες θεωρίες συγκλίνουν στην άποψη ότι το έκανε γιατί άρχισε σταδιακά να εξοστρακίζεται από τον πυρήνα της ομάδας. Κατά τη διάρκεια της δίκης έγιναν ακόμη περισσότερες βομβιστικές επιθέσεις, με κορύφωση τη στιγμή της δολοφονίας του Δημόσιου Κατηγόρου, Σίγκφριντ Μπούμπακ, του οδηγού του και του σωματοφύλακά του. Τον Απρίλιο του 1977 οι Μπάαντερ, Ένσλιν και Ράσπε καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη.

Οι ραγδαίες αιματηρές εξελίξεις που ακολούθησαν οριοθέτησαν το περίφημο γερμανικό φθινόπωρο του ’77: η δολοφονία του επικεφαλής της Dresdner, Bank Γιούργεν Πρόντο και η απαγωγή και δολοφονία ενάμισι μήνα μετά του Προέδρου του Συνδέσμου Εργοδοτών, Χανς Μάρτιν Σλέιερ. Ο Μπάαντερ και ο Ράσπε βρέθηκαν στα κελιά τους νεκροί από πυροβολισμούς και η Ένσλιν βρέθηκε κρεμασμένη, αλλά αν ήταν αυτοκτονία ή δολοφονία δεν διαλευκάνθηκε ποτέ

Η ταινία «Το Σύμπλεγμα Μπάαντερ – Μάινχοφ» (The Baader Meinhof Complex – 2008) του Ούλι Έντελ, με πρωταγωνιστές τους Μαρτίνα Γκέντεκ, Μόριτζ Μπεμπτρό και Μπρούνο Γκαντζ, ήταν υποψήφια το 2009 για BAFTA, Χρυσή Σφαίρα και Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Την έδωσε στη δημοσιότητα ο Todd Phillips που σκηνοθετεί την ταινία, ανακοινώνοντας παράλληλα ότι τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν. «Ευχαριστώ αυτούς τους δύο (σ.σ. Lady Gaga και Joaquin Phoenix αλλά και το καλύτερο συνεργείο στην πιάτσα. Τώρα θα συρθώ στην… σπηλιά μου (αίθουσα μοντάζ) για να ολοκληρώσω τη δουλειά» έγραψε ο σκηνοθέτης στο Instagram.

Tο σίκουελ της τεράστιας εμπορικής επιτυχίας θα κάνει πρεμιέρα στους κινηματογράφους στις 4 Οκτωβρίου του 2024. Ο τίτλος είναι Joker: Folie À Deux και θυμίζουμε ότι Phoenix είχε βραβευθεί με όσκαρ για την ερμηνεία του στην ταινία του 2019. Oι πληροφορίες λένε η ταινία θα έχει πολλά στοιχεία στοιχεία μιούζικαλ.

H πρώτη ταινία είχε μπάτζετ λίγο πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια και ξεπέρασε σε εισπράξεις το ένα δισεκατομμύριο, ενώ έκανε τεράστια επιτυχία και στην Ελλάδα αφού με πάνω από 900.000 εισιτήρια ήταν η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία στη χώρα μας για την προηγούμενη δεκαετία.