Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου.

Η έκθεση «Όλοι εδώ. 50 χρόνια Δημοκρατία» συγκεντρώνει έργα τεσσάρων από τους σημαντικότερους Έλληνες εικαστικούς της μεταπολεμικής περιόδου, του Βλάση Κανιάρη, του  Δημήτρη Αληθεινού, της Βάσως Κατράκη και του Α. Τάσσου, έργα των οποίων παρουσιάστηκαν σε εκθέσεις κατά την περίοδο της χούντας ή αμέσως μετά, ως σύμβολα αντίστασης και εναντίωσης, ελπίδας και δημοκρατίας. Οι τέσσερις εικαστικοί δημιουργοί ήταν «παρόντες» με το έργο τους ως καλλιτεχνική έκφραση, ως «πολιτική» θέση και στάση, συνειδητά και αδιαμεσολάβητα, σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ελληνικής ιστορίας.

Επιπλέον, το έργο του εικαστικού Γιάννη Παππά, ο οποίος ζει και εργάζεται στο Βερολίνο, παρουσιάζεται αντιστικτικά στην έκθεση, ως μια νέα προσέγγιση απέναντι στη μνήμη και την ιστορία, ως «γέφυρα» ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Η ανώμαλη και έκρυθμη πολιτική κατάσταση που δημιουργείται στα μέσα της δεκαετίας του 1960 έχει ως τραγική κατάληξη τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967. Η μη συμμετοχή σε κάθε είδους πολιτιστικές εκδηλώσεις, είναι ο βασικός τρόπος που επιλέγει η πλειοψηφία των καλλιτεχνών σε μια «άτυπη» μεταξύ τους συμφωνία, ώστε να εκφράσει την εναντίωσή της στη χούντα, να αποκλείσει οποιαδήποτε νομιμοποίησή της. Ταυτόχρονα, μερικοί δραστηριοποιούνται σε αντιδικτατορικές οργανώσεις, κάποιοι φεύγουν στο εξωτερικό, άλλοι συλλαμβάνονται και εξορίζονται, άλλοι σιωπούν και απομονώνονται στα εργαστήριά τους, λίγοι όμως είναι οι πολιτικά αδιάφοροι στη ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουν, σ’ έναν κόσμο που συνταράσσεται από τον πόλεμο του Βιετνάμ, τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα, την επαναστατική ορμή των παρισινών οδοφραγμάτων του Μάη του ‘68. Όταν η στάση της αποχής φαίνεται ότι οδηγεί σε αδιέξοδο και εξαντλεί την όποια δυναμική της, οι καλλιτέχνες ανασυντάσσονται, αναθεωρώντας την απόφασή τους.

Η ατομική έκθεση (1969) του Βλάση Κανιάρη στη Νέα Γκαλερί, είναι από τις πρώτες εκθέσεις που σπάνε συμβολικά τη «σιωπή» των καλλιτεχνών. Οι συνθέσεις με τον γύψο, τα συρματοπλέγματα και τα κόκκινα γαρίφαλα (που συμβολίζουν τον αγώνα και την ελπίδα για τη νίκη) οδηγούν σε μια αμιγώς πολιτική ανάγνωση, παραπέμπουν στις συνθήκες στέρησης της ελευθερίας, στα βασανιστήρια, στην ωμότητα και στη σκληρότητα της χούντας των συνταγματαρχών.

Ο Δημήτρης Αληθεινός πραγματοποιεί το 1972 και το 1973 δύο «ιστορικές» εκθέσεις: στο μικρό θέατρο Studio 47 (οργανωμένη από την Αίθουσα Τέχνης Δεσμός) και στο Καλλιτεχνικό Πνευματικό Κέντρο Ώρα αντίστοιχα. Έργα όπως το ανακριτικό γραφείο, το κλουβί με τη νεκροκεφαλή και το ζωντανό καναρίνι, η «εσταυρωμένη» κόκκινη μορφή, καθώς και το «συμβάν» με τα λευκά κουτιά και τα ζωντανά ανθρώπινα μέλη, δεν αποτελούν μόνο πρωτοποριακές, για την ελληνική τέχνη της περιόδου, προτάσεις, αλλά θέτουν κρίσιμα ερωτήματα για τον ρόλο του δημιουργού και του έργου τέχνης ιδιαίτερα σε άγριες και ανελεύθερες εποχές, επιζητώντας την άμεση εμπλοκή, συμμετοχή και αντίδραση του θεατή.

Η Βάσω Κατράκη είναι μεταξύ των πρώτων που συλλαμβάνεται από το στρατιωτικό καθεστώς και εξορίζεται στη Γυάρο. Στα μαύρα μελάνια των χαρακτικών της, μετά την επιστροφή της από την εξορία, εικονοποιεί, με μοναδική εκφραστική ένταση και ευαισθησία, συναισθήματα και εμπειρίες σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Η έκθεσή της στο Καλλιτεχνικό Πνευματικό Κέντρο Ώρα (1972) συγκεντρώνει τις συνθέσεις της με τα ακρωτηριασμένα σώματα, τις ιερατικές γυναικείες μορφές (Πλατυτέρες) και την τραγική φιγούρα της Αντιγόνης που ετοιμάζεται να εκπληρώσει το χρέος της.

Οι εκθέσεις των Κανιάρη, Αληθεινού και Κατράκη, εν μέσω χαφιέδων και αστυνομικών, υπό την απειλή απαγορεύσεων και διώξεων, συγκεντρώνουν πλήθος κόσμου: η παρουσία του σ’ αυτές υποκαθιστά, κατά κάποιον τρόπο, την απαγορευμένη πολιτική δράση.

Οι ξυλογραφίες του Α. Τάσσου της περιόδου 1967-74, οι οποίες παρουσιάζονται, μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, στην Εθνική Πινακοθήκη (1975), αποτυπώνουν τον πόνο και τον ηρωισμό, την αντίσταση και την εναντίωση, γίνονται δυνατές αλληγορίες, επιβάλλονται με το επικό, μνημειακό τους ύφος. Οι σκλάβοι, τα στρεβλωμένα από τα συρματοπλέγματα σώματα και οι Τυραννοκτόνοι συνομιλούν με τον Τσε Γκεβάρα, τους σύγχρονους αγωνιστές και τους οπλισμένους αρχάγγελους στην πύλη του Πολυτεχνείου.

Ήταν ΟΛΟΙ ΕΚΕΙ και σήμερα εξακολουθούν να είναι ΟΛΟΙ ΕΔΩ.

Επιμέλεια έκθεσης: Γιάννης Μπόλης, Ιστορικός της Τέχνης-Προϊστάμενος Τμήματος Σύγχρονης Γλυπτικής, MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά

Έργα για την έκθεση παραχώρησαν οι: Εταιρεία Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος, Συλλογή Έργων Τέχνης Alpha Bank, Δημήτρης Αληθεινός, Χριστίνα Μουστακλή, Γιάννης Παππάς, οικογένεια Μαριάννας Κατράκη, οικογένεια Κανιάρη.

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος με πλούσιο εποπτικό υλικό και κείμενα ιστορικών, ιστορικών της Τέχνης και εικαστικών καλλιτεχνών: Μάνος Αυγερίδης, Δόμνα Γούναρη, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Έλενα Κεχαγιά, Κώστας Κωστής, Θούλη Μισιρλόγλου, Σπύρος Μοσχονάς, Γιάννης Μπόλης, Ειρήνη Οράτη, Γιάννης Παππάς,Ευάνθης Χατζηβασιλείου, Κώστας Χριστόπουλος.

Ξεναγήσεις ανοιχτές για το κοινό, με το εισιτήριο εισόδου στην έκθεση 

Σάββατα 03 & 10 Φεβρουαρίου στις 12:00

Κυριακές 04 & 11 Φεβρουαρίου στις 12:00

Πέμπτη 08 Φεβρουαρίου στις 19:00

Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής (Τρίτη-Κυριακή 12:00-17:00, τηλ. 210 3215717.

]]> https://togethermag.gr/life-culture/yfanseis-ek-neou-omadiki-ekthesi-spoudaion-kallitechnon-sto-momus-mouseio-sygchronis-technis/ Wed, 24 Nov 2021 15:49:57 +0000 https://togethermag.gr/?p=28475 Ένα πολύχρωμο νήμα ξεδιπλώνεται στους χώρους του MOMus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή την έκθεση «Υφάνσεις εκ νέου».

Ένα νήμα που συνδέει τα εμβληματικά έργα της Οικοτεχνίας από την ίδρυσή της το 1963 στη Βασιλική Πρόνοια υπό τη διεύθυνση του «πατέρα» των ταπισερί Ιωάννη Φαϊτάκι, με ορισμένα από τα υφαντά που πρωτοπαρουσιάστηκαν στο Χίλτον το 1965 στην έκθεση «Διακοσμητικά υφαντά τοίχου “tapisseries” σε σχέδια Ελλήνων ζωγράφων». Ένα νήμα που συνεχίζει με τους υφαντικούς πειραματισμούς της Νίκης Καναγκίνη και με επιλεγμένους τάπητες που παρήγαγε η εταιρεία Τάπης τη δεκαετία του ’70 σε σχέδια σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών για την γκαλερί Νέες Μορφές. Ένα νήμα που μας οδηγεί από τις ταπισερί της Άλεξ Μυλωνά στα μεγάλων διαστάσεων υφαντά του Μιχάλη Κατζουράκη που διακοσμούσαν κρουαζιερόπλοια. Ένα μακροσκελές νήμα που, στην άκρη του, αποτίει φόρο τιμής στο ζεύγος Joice και Sydney Loch, οι οποίοι, φτάνοντας από την Αυστραλία στην Ουρανούπολη Χαλκιδικής, αναβίωσαν την τέχνη της ύφανσης χαλιών, προσφέροντας εργασία στους Μικρασιάτες πρόσφυγες και βοηθώντας έμπρακτα στην οικονομική αναζωογόνηση της τοπικής κοινωνίας.

Η έκθεση «Υφάνσεις εκ νέου» αποτελεί νέα προσέγγιση της έκθεσης με τίτλο «Υφάνσεις» που παρουσιάστηκε το 2019 στο Μουσείο Μπενάκη | Πειραιώς 138 σε επιμέλεια της Ειρήνης Οράτη και του Κωνσταντίνου Παπαχρίστου, καθιστώντας φανερό ότι τα τελευταία χρόνια επανεκκινήθηκε έντονα και δραστικά το ερευνητικό ενδιαφέρον για την ελληνική ταπισερί και την σύντομη μεν, αλλά πολύχρωμη ιστορία της. Μέρος της έκθεσης θα παρουσιαστεί στο Μουσείο της Πόλης του Βόλου την άνοιξη του 2022.

Η Αρετή Λεοπούλου, ιστορικός της τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης «Υφάνσεις εκ νέου» σημειώνει εύστοχα: «Κάθε περίπτωση καλλιτέχνη και κάθε έργο της έκθεσης, είτε υφαντό είτε ζωγραφικό/χαρακτικό/γλυπτό, έχει ως στόχο να καταδείξει τη δυναμική της δημιουργικής διαδικασίας που δεν είναι αποκομμένη από το ευρύτερο περιβάλλον και τους ανθρώπους της: μέσα από τα έργα διακρίνεται μια ιδιότυπη συνέχιση και εκπλήρωση των στόχων της Γενιάς του ‘30 ακόμη και έως τη δεκαετία του ‘70. Διακρίνουμε την αρμονική συνύπαρξη ή και ταύτιση της αφαίρεσης με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς των τεχνικών της ύφανσης. Φανερώνεται η αυτονομία αλλά και η αλληλεπίδραση των καλλιτεχνικών μέσων. Υπονοείται ο διάλογος που άνοιγε το υφαντό έργο μεταξύ καλλιτέχνη και τεχνίτη. Αλλά, κυρίως, διαπιστώνεται η δυνατότητα να απελευθερωθεί το έργο τέχνης από το στερεότυπο του παλίμψηστου και να είναι μέρος της καθημερινότητας ως διακοσμητικό και χρηστικό αντικείμενο. Και που, είτε με καλλιτεχνικό -όπως με τις ταπισερί- είτε με πιο λαϊκό πρόσημο, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι όχι μόνο της λαογραφικής αλλά πλέον και της εικαστικής μας παράδοσης.»

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος, συμπαραγωγή του MOMus–Mουσείου Σύγχρονης Τέχνης και του Μουσείου της Πόλης του Βόλου.

Καλλιτέχνες: Γιώργος Βακαλό, Σπύρος Βασιλείου, Όπυ Ζούνη, Νίκη Καναγκίνη, Μιχάλης Κατζουράκης, Βάσω Κατράκη, Κώστας Κουλεντιανός, Γιάννης Μόραλης, Άλεξ Μυλωνά, Δημήτρης Μυταράς, Νίκος Νικολάου, Σωτήρης Σόρογκας, Γιάννης Σπυρόπουλος, Γιάννης Τσαρούχης, Ιωάννης Φαϊτάκις, Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Υφαντουργία Loch

Φορείς και συλλέκτες που παραχωρούν έργα για την έκθεση: Alpha Bank, Μουσείο Μπενάκη/Πινακοθήκη Γκίκα, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), Μουσείο Βορρέ, Ίδρυμα Γιάννη και Ζωής Σπυροπούλου, Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ., Τζούλια Δημακοπούλου, Μαρία Βασιλείου, Μαριάννα Κατράκη, οικογένεια Καναγκίνη, Μιχάλης Κατζουράκης, Αλέξανδρος Ζούνης, MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά και λοιποί ιδιώτες.

 Εκπαιδευτικά προγράμματα

Οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις σχολικές βαθμίδες και εργαστήρια για διαφορετικές ομάδες κοινού (ενήλικες, παιδιά, οικογενειακό κοινό, ειδικές ομάδες) θα πραγματοποιούνται κατόπιν ραντεβού. Στο πλαίσιο επιλεγμένων εκπαιδευτικών δράσεων θα αξιοποιηθούν αργαλειοί που παραχωρεί ευγενικά το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας και Θράκης.

Επικοινωνία/ραντεβού στο τηλ. 2310 240002 (εσωτ.15 και 16).

 Ξεναγήσεις

Οι ξεναγήσεις στην έκθεση «Υφάνσεις εκ νέου» πραγματοποιούνται τις παρακάτω Κυριακές στις 12:00: 21 & 28 Νοεμβρίου 2021, 12 & 19 Δεκεμβρίου 2021, 9 & 23 Ιανουαρίου, 6 & 20 Φεβρουαρίου, 13 & 27 Μαρτίου 2022. Η συμμετοχή στις ξεναγήσεις γίνεται με το εισιτήριο εισόδου στην έκθεση και προϋποθέτει δήλωση συμμετοχής και επικοινωνία στο τηλ. 2310 240002 και το reception.contemporary@momus.gr.

Κεντρική φωτογραφία θέματος: Ιωάννης Φαϊτάκις | Φυλλώματα, ταπισερί 197 x 400 εκ., μεταφορά σε ταπισερί από τον ίδιο – Εργαστήριο Διακοσμητικών Υφαντών Τοίχου Βασιλικής Πρόνοιας