Ο πόλεμος είναι πόλεμος ανθρώπων. Η ειρήνη είναι πόλεμος ιδεών.

Β.Ουγκώ

Οι εξελίξεις συνήθως προλαβαίνουν την ίδια την ιστορία, τα γεγονότα πολλές φορές λαμβάνουν μια απρόβλεπτη τροπή, η οποία ανεξέλεγκτα δε ζυγίζει, δε δρα ψύχραιμα, ούτε και δίνει το περιθώριο μιας κάποιας περάτωσης. Τα της ειδησεογραφίας μπορούν εύκολα να αναζητηθούν, είναι αναρτημένα παντού, άλλοτε στην άκρατη υπερβολή τους, άλλοτε μορφοποιημένα, μεταμφιεσμένα, αποσιωπημένα, βουβά. Στο παρόν, επιχειρείται να αποτυπωθεί ο προβληματισμός του πολέμου, πιο πολύ ως τροφή για σκέψη, παρά ως επίσημη ανάλυση.

Θα ήταν ουτοπικό να υποστηρίξει κανείς ότι ο πόλεμος ως δια μαγείας μπορεί να  εξαφανιστεί, ή είναι ένας παραλογισμός που μπορεί να ελεγχθεί. Φύσει αδύνατο, σε έναν κόσμο με δυνάμεις αντίρροπες, συσχετισμούς ρευστούς και πολυσχιδείς. Σε ένα κόσμο που τα υποκείμενα της διεθνούς σκηνής δε δρουν, χωρίς να γνωρίζουν ότι αναπόφευκτα θα απαντηθεί η δράση τους. Η μεταστροφή της γενικότερης προσέγγισης του πολέμου, ή κατ’ ακριβολογία, των προκαλούμενων συρράξεων. όμως, σταδιακά, δυνητικά θα συντελούσε στην εξάλειψη της ιδέας ότι μπορεί αυτές να είναι αποδεκτές. Μια περισσότερο εξανθρωπισμένη άποψη του ποιό είναι το επιτρεπτό «πράττειν»  σε μια διεθνή σκακιέρα που αέναα φιλοξενεί μεταβαλλόμενα πολιτικά, οικονομικά και νομικά συμφέροντα θα αποδείκνυε τοις πάσι τη συμπλεγματική έκφανση της τακτικής του επιτιθέμενου.

Δεν ήταν άραγε αρκετά τα θύματα των δύο φρικτών παγκοσμίων πολέμων που η ανθρωπότητα βίωσε; Δεν στάθηκαν ικανές οι γνωστές σε όλους συνέπειες τους, για να αποκλειστεί κάθε μελλοντική πιθανότητα προσφυγής στο παράλογο των συρράξεων και αποδοχής τους; Αποτελεί υποκριτική γενίκευση η σκέψη, ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Τείνει προς την απενοχοποίηση των όσων επιδιώκουν να εγκληματίσουν. Σαν να ανάγονται οι πράξεις αυτές σε κάποιο νομοτελειακό παρελθόν που επιστρέφει αναπόφευκτα, λες και οι φρικτές του πολέμου πράξεις, δεν τελούνται από υπαρκτούς δρώντες. Η Ιστορία καταγράφει, αποτυπώνει συμπεριφορές, χαράσσει τα αποτελέσματα αποφάσεων-σταθμών για την πορεία της.

Σε ένα διεθνές σύστημα που επιθυμεί να αποκαλείται ως σύγχρονο, προχωρημένο και καινοτόμο, εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, όχι μόνο η συνεχής δέσμευση των διεθνώς δρώντων, αλλά και ο αποτελεσματικός έλεγχος κάθε κυρίαρχου κράτους, που αυτοδύναμα επικαλείται την κυριαρχική του εξουσία. Δεκτό και σεβαστό, χωρίς περιθώρια παρέμβασης. Η νομική συγκρότηση του καθεστώτος ενός κράτους στο διεθνές δίκαιο ως έχει, είναι σαφής. Ομοίως είναι αποδεκτά, τόσο η ύπαρξη των διεθνών οργανισμών όσο και οι συμβατικές υποχρεώσεις, που απορρέουν από τις συνειδητές δεσμεύσεις των κρατών. Μέχρι εδώ όλα ιδανικά. Προφανώς όλα αυτά, και άλλα πιο εξειδικευμένα, υφίστανται, υπό του προστατευτικού κελύφους της διεθνούς αρχής, ότι καθείς οφείλει να τηρεί όσα συμφώνησε, (pacta sunt servanda) αλλά και να σέβεται όσα αποτελούν πλέον διεθνές έθιμο, απαραβίαστο. Στην πράξη; Ποιές οι συνέπειες της παραβίασης αυτών; Πώς εντός του ώριμου νομικού οικοδομήματος των δεσμεύσεων και των διακηρύξεων, καταλήγει η ανθρωπότητα να βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια προκλητική δήλωση περί επέμβασης στη Συρία και την πραγματοποίηση της;

Η οριζόμενη ως «Τέχνη του Πολέμου» ανάγεται από πολλούς αναλυτές σε όλες τις θεωρήσεις και προσεγγίσεις περί του τί είναι πόλεμος, ποιά τα αίτια του, πώς διεξάγεται και άλλου είδους ερωτήσεις. Δεν είναι επί του παρόντος, λόγω μη εξειδίκευσης. Ο κεντρικός άξονας του προβληματισμού όμως, ακόμη ίδιος και απαράλλαχτος; Πώς αυτονομιμοποιείται κάποιος στο να αφαιρεί ζωές τοιουτρόπως; Πώς μπορεί, ακόμη, να αποτελεί φυσιολογική και αναμενόμενη είδηση το άκουσμα αριθμού νεκρών, ως απόρροια μιας ένοπλης επίθεσης; Φυσικά μακριά από τα στενά, οριοθετημένα τετραγωνικά μέτρα που τοποθετούμε τους εαυτούς μας, φυσικά μακριά από το μικρόκοσμο μας.

Ας επιτραπεί η ευθεία αλλαγή σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο. Ναι, μας αφορά η χωρίς λόγο και αιτία απώλεια ζωών συνανθρώπων μας, γιατί ίσως τυχαία δεν είμαστε στη θέση τους. Ναι, μας αφορά το, ότι μια υπεροπτικά δομημένη απόφαση επίτευξης μιας ειρήνης, προκαλεί καταστάσεις που την αναιρούν και την προσβάλλουν. Ναι, μας αφορά η συμπεριφορά των πολλά υποσχόμενων και φαινομενικά έμπιστων δυνάμεων, οι οποίες είναι ξαφνικά απούσες. Ναι, μας αφορά, χωρίς αυτό να σημαίνει, ότι σώσαμε τον κόσμο με μια ανάρτηση, με μια λογομαχία στα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ιστορική, πολιτική, διεθνολογική και νομική ανάλυση της επίμαχης κατάστασης μπορεί να είναι απαραίτητη, και σίγουρα να μην χωράει στο στενό όριο αυτού του κειμένου. Α; απαντήσουμε στους κεντρικούς άξονες προβληματισμού αυτού του κειμένου, ο καθένας προσωπικά, από τη δική του οπτική γωνία. Έστω και εις ένδειξιν φόρου τιμής σε όσους αμαχητί και εντελώς παράλογα βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ανθρώπινη σκληρότητα στην κορύφωση της, χωρίς να υπάρχει το παραμικρό περιθώριο αντιστάθμισης της απώλειας τους, με κάτι υπέρτερο, εν προκειμένω με την «ειρήνη». Ίσως η ανακοίνωση έχει στοιχεία αναπόλησης σε ένα παρελθόν του Βιργιλίου(Λατίνος ποιητής), ο οποίος ομοίως είχε δηλώσει, όπως έμεινε στην ιστορία, ότι  «Αν θέλεις ειρήνη, να ετοιμάζεσαι για πόλεμο». Η προκλητικότητα ακριβώς της φράσης, συμπυκνώνει προβληματικά την ίδια την ειρωνεία του παραλογισμού. Μήπως θα έπρεπε να εκτείνεται αλλιώς αυτή η σκέψη; Αν θέλεις ειρήνη, γιατί ετοιμάζεσαι για πόλεμο; Αν επιδιώκεις και επικαλείσαι την ειρήνη, πώς, με ποιό δικαίωμα την παραβιάζεις και την καταρρίπτεις; Με ποιά άλλα μέσα επιδιώκεται η ειρήνη; Η συγκεκριμένη νοηματική προέκταση αναμφίβολα παραβιάζει το ίδιο το γνωμικό που αναλλοίωτο ανά τους αιώνες, δυνητικά πρόσθεσε ένα λιθαράκι λογικής στους υπέρμαχους της ειρήνης, οι οποίοι εκτίμησαν ότι είναι ο πόλεμος το βιωσιμότερο μέσο προς την επίτευξη της.

Το ιστορικό βάρος των πράξεων του καθενός, είναι το αποτελεσματικότερο και πιο ξεκάθαρο τεκμήριο για κάθε επόμενη γενιά. Για τις επόμενες σίγουρα. Γιατί οι παρούσες έμελλε να γίνουν μάρτυρες και ταυτόχρονα πρωταγωνιστές της ανθρώπινης διαστροφής, στη σκληρότερη μορφή της. Και αν όλα αυτά που αποτύπωσα, μοιάζουν γνωστά και δεδομένα, πώς γίνεται ακόμη γύρω μας να μη γίνονται αντιληπτά;

Πρωί, βροχή, Εγνατία, αστικό 31. Προορισμός στάση Καμάρα. Μπαίνεις βιαστικά ψάχνοντας απεγνωσμένα θέση, για να μη πιάνεσαι από δω και από κει, για να μη σ’ακουμπούν, για να μη χάνεις την ισορροπία σου από τα απότομα φρεναρίσματα του οδηγού. Θέση δίπλα στο παράθυρο κοντά στην πόρτα, μπροστά στο μηχάνημα που βγάζει εισιτήρια. “Ήξεις αφήξεις” κάθε καρυδιάς καρύδι, ένα κάθεται δίπλα. Περίεργος, ανήσυχος, με μια φανερή νευρικότητα στα χέρια. Ρίχνεις μια ματιά κλεφτή με την γωνία του ματιού σου. Βρίζεις πρωινιάτικα την τύχη σου την γκαντέμα.

Φέρνεις την τσάντα μπροστά στα πόδια σου και την σφίγγεις. Φόβος. Τόσα γίνονται! Το χέρι σφίγγει και κοκκινίζει. Στην επόμενη στάση ανεβαίνει ένας κύριος, κοντοστέκεται μπροστά στο μηχάνημα και ψάχνει ψιλά. «Εισιτήριο διπλής διαδρομής ένα τριάντα;». Έχει μόνο ένα, στο άλλο χέρι χάρτινα «Δεν τα παίρνει, δε δίνει και ρέστα το ρημάδι». Ο περίεργος, ο ανήσυχος, το πρεζόνι βγάζει ψιλά από την τσέπη του και του τα δίνει. Κανείς, ούτε ένας δεν έκανε κίνηση. Σιωπή! Το πρεζόνι, το κλεφτρόνι γιατί αυτά πάνε μαζί άλλωστε, έκανε εξυπηρέτηση όπως είπε. «Άνθρωποι είμαστε». «Και τα πρεζόνια άνθρωποι είναι». «Τ’ακούς;».

Και μίσησα τον εαυτό μου, με μίσησα για πρώτη φορά, που το χέρι υπάκουσε στο φόβο και έσφιξε και έγινε γροθιά. Γιατί οι ταμπέλες δίνονται εύκολα στους ανθρώπους, έχουν προλάβει πανάθεμα τες να τυπωθούν στο μυαλό από μικρές. Ανεξίτηλες, δύσκολα τις σβήνεις και ας κάνεις πως δεν υπάρχουν. Προέκταση των αντανακλαστικών σου γίναν. «Κρίμα αυτά τα παιδιά», έτσι λες όταν τα βλέπεις και ας το αρνείσαι, πρόλαβαν και σε “κάρφωσαν” τα χείλη σου, ψέλλισαν αυτά που σκέφτηκε ο νους σου. Κρίμα σε εμάς για την τσιγκούνικη ανθρωπιά μας και για το καχύποπτο άδειο χέρι μας.

Σηκώνεται, παίρνει θέση μπροστά στην πόρτα. Πίσω του δυο, τρεις τουρίστες γυρνά και τους μιλά αγγλικά: «Εγνατία road is cheap», «Downtown Lacoste». Γελάει και βουρ για Ναβαρίνου. Οι περισσότεροι στην  ίδια στάση, άλλοι με χέρια αδειανά και το πρεζόνι με λίγα ψιλά και χέρια ζεστά.

Τ’ακούς; Τ’ακούω να λες……

Το δεδομένο είναι ένα. Οι εκλογές πέρασαν, τα αποτελέσματα βγήκαν και οι νικητές έπιασαν δουλειά. Εντάξει σχήμα λόγου είναι. Μην τρελαίνεστε, κάποιοι έπιασαν και κάποιοι σκέφτονται να πιάσουν. Νωρίς είναι ακόμη!

Πάντως τώρα είναι η εποχή που μπορώ να τη χαρακτηρίσω «απόηχο των εκλογών». Τώρα είναι, δεν ήταν έναν μήνα μετά τις εκλογές, μην μπερδεύεστε. Γιατί τώρα είναι η περίοδος που όλοι αυτοί οι υποψήφιοι, οι χιλιάδες υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι, περιφερειακοί σύμβουλοι, δήμαρχοι, περιφερειάρχες, βουλευτές, πρωθυπουργοί…Που δεν εκλέχθηκαν είτε γιατί δεν εκλέχθηκε η παράταξη τους, είτε γιατί δεν έλαβαν εκλόγιμη θέση, δείχνουν το πραγματικό τους πρόσωπο. Γιατί το πραγματικό πρόσωπο του κάθε υποψηφίου το βλέπει κανείς όταν έρχεται η ώρα να αναλάβει δράση από οποιαδήποτε θέση του όρισε ο λαός ή δεν του όρισε.

Έτσι λοιπόν πίνοντας έναν καφέ με μια παρέα 10 ατόμων εκ των οποίων οι 8 υπήρξαν υποψήφιοι στις εκλογές σε διάφορες θέσεις, κόντεψα να πάρω τα βουνά. Όχι για τίποτε άλλο, αλλά γιατί για μια ακόμη φορά αποδείχθηκε περίτρανα αυτό που λέει ο λαός, αυτός ο πάνσοφος ταλαίπωρος λαός χρόνια τώρα, ότι όλα γίνονται για την καρέκλα. Αχ ,αυτή η καρέκλα… Κακώς δεν έχουμε κάνει την καρέκλα εθνικό μας σύμβολο πάντως, αδικείται ως έννοια, γιατί η καρέκλα δεν είναι ένα απλό έπιπλο, ένα απλό αντικείμενο στην Ελλάδα…. η καρέκλα είναι ιδέα! Και τις ιδέες θα πρέπει να τις προστατεύουμε… Κρίμα… ας το σκεφτούμε πάντως στο μέλλον.

Ο Γιωργάκης λοιπόν ο οποίος ήταν υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος και επιθυμία του ήταν όταν εκλεγεί να γίνει αντιδήμαρχος. Έτσι ήθελε ο άνθρωπος τι να κάνουμε τώρα… Τα όνειρα γι’ αυτό υπάρχουν… Για τους ανθρώπους. Βγήκαν τα αποτελέσματα και ο Γιωργάκης δεν ήταν όπως νόμιζε ο πρώτος των πρώτων, αλλά ο τελευταίος των τελευταίων… Και εκεί πάνω που τον ρώτησα, τι θα προσφέρει τώρα μέσα από την παράταξή του, μιας και μας είχε πει πολλές φορές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, ότι θα τιμήσει την ψήφο του λαού και θα υπηρετήσει την πόλη από όποια θέση κι αν λάβει, μου απάντησε: «Ι, και τι με νοιάζει εμένα. Ας κόψουν τον λαιμό τους». Μα βρε Γιώργο μου του απάντησα, εσύ μας έλεγες ότι ακόμη και αν δεν εκλεγείς θα είσαι πάντα παρόν…

«Ε είπα-ξείπα…»

Όχι εντάξει, δίκιο έχει ο άνθρωπος, είπε – ξείπε… Μήπως ο πρώτος είναι ή ο τελευταίος… Άλλωστε αυτά τα λένε ολόκληρες κυβερνήσεις, στον Γιωργάκη θα κολλήσουμε… Είναι άλλωστε φυσιολογικό σ’ αυτή τη χώρα, το είπα- ξείπα… Δεν ποινικοποιείται. Δεν έχουμε δει ποτέ κανέναν να τιμωρηθεί που άλλα έταξε κι άλλα έδωσε, στον Γιώργο θα το κάνουμε; Αλίμονο !

Και φυσικά δεν είναι μόνο ο Γιώργος…. Και η Μαιρούλα τις προάλλες που τη συνάντησα στο κομμωτήριο την ώρα που διόρθωνε το ντεκαπάζ, όταν τη ρώτησα ποια είναι η άποψή της για τη μεταλιγνιτική εποχή, μου απάντησε: «Ας με ψήφιζαν να τους πω»

Θεά η Μαιρούλα σκέφτηκα μέσα μου…. Μπράβο Μαιρούλα, με αποστόμωσες. Αυτή την απάντηση δεν την είχα ξανακούσει ομολογώ….  Κακώς δεν κάναμε τη Μαιρούλα Αντιπεριφερειάρχη Ενέργειας για να μας πει την άποψή της…. Τώρα ορίστε όλοι μείναμε με την απορία, παραδεχτείτε το…. Θα βλέπω τη Μαιρούλα από εδώ και μπρος στο δρόμο και θα αναρωτιέμαι: «Τι να ήθελε να πει ο ποιητής»;

Θεά Μαιρούλα δείξε μας τον δρόμο για τη συμμετοχική διαδικασία…. Εσύ που μαζί με τον Γιωργάκη και άλλους τόσους Γιωργάκηδες και Μαιρούλες, μας ξεσήκωνες με το σύνθημα: «Σήκω κι εσύ από τον καναπέ, μπορείς».

Αλλά τελικά τώρα κατάλαβα ότι  δεν το άκουγα όλο το σύνθημα μάλλον, γιατί το πραγματικό σύνθημα ήταν: «Σήκω κι εσύ από τον καναπέ μπορείς, για να καθίσω εγώ στην καρέκλα»… Και τώρα χωρίς καρέκλα, είπε-ξείπε κι η Μαιρούλα!

Η φτώχεια είναι μάστιγα.Το 71% του παγκόσμιου πληθυσμού σύμφωνα με έκθεση του Pew Research είναι φτωχοί . Σύμφωνα με την ίδια έκθεση η φτώχεια στον κόσμο έχει μειωθεί στο ήμισυ κατά την τελευταία δεκαετία.Πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα από την Eurostat κάνουν λόγο για πρωτιά της Ελλάδας στην φτώχια στην ΕΕ που αναφέρονται στα εισοδήματα του 2008.

Η καταπολέμησή της χρειάζεται γνώση,η πληροφορία δίνει την ελευθερία να υπάρξει αυτογνωσία και προσπάθεια,όπως και διέξοδοι. Η λέξη κρίση,που χρησιμοποιείται συνεχώς τα τελευταία χρόνια κανει τη φτωχεια νόμιμη και φυσιολογική. Ο κόσμος θεωρεί πως δεν υπάρχουν λυσεις ούτε δυνατότητες να ξεφύγουν από αυτό. Επαναπαύονται στο “λίγο” και αδρανοποιούνται.

Η προσπάθεια για καλλιέργεια του νου  και ο αγώνας για εργασία είναι η λύση στο να αποκτήσουμε οικονομική άνεση . Τα χρήματα δεν έρχονται αυτόματα και όποια χαρίζονται έχουν κακό αντάλλαγμα. Τα χρήματα κατακτώνται  με εργασία. Με εργασία και συνέχεια.Πολλοι άνθρωποι βολεύονται σε μια εργασια και δεν ενδιαφερονται να εξελιχθούν σε αυτή. Άλλοι δεν θελουν να εργαστουν οπου υπάρχει σωματική κόπωση και αλλοι δεν θέλουν ποστα με ευθύνες.Ακόμη και εαν κάποιος έχει  έτοιμα χρήματα μια κακη διαχείριση μπορεί να τον φέρει στα πλαίσια της φτώχειας. Έχουμε παραδείγματα ανθρώπων ακομη και πνευματικών ατόμων που είχαν αποκτήσει χρήματα και πέθαναν στη ψάθα.Η ευθύνη για τη φτώχεια που σχετίζεται με την ανεργία μετατίθεται στις επιλογές των ίδιων των ατόμων που δεν έδωσαν βαρύτητα και προτεραιότητα να αποκτήσουν κατάλληλες δεξιότητες ή γνώσεις ωστε να εχουν πρόσβαση σε εργασία της επιλογής τούς.

Η  πολιτική πλευρά του,ιδιαίτερα σημαίνουσα, αφορά βασικά τις καπιταλιστικές οικονομίες.Η παγκόσμια κρίση δημιουργεί τις ψεύτικες συνθήκες για περαιτέρω ενδυνάμωση των πολιτικών λιτότητας,περιορισμού των δαπανών για κοινωνικη προστασία και απορρύθμιση της αγορας εργασίας. Η πολιτική στάση των υπευθύνων  ειναι καθορισμένη από μια  παγκόσμια τακτική όπου ο πλούτος συσσωρεύεται στους λίγους. Η συγκεκαλυμμένη αναγκαιότητα για μείωση όλων των συνεισφορών στο λαό δικαιολογεί και συντηρεί τα μέτρα λιτότητας. Η κοινωνική πολιτική θεωρείται πως επιβαρύνει το δημόσιο προϋπολογισμό και έτσ καιι τα δημόσια ελλείμματα.Οι πολιτικοί ειναι πιόνα της εξουσίας μα και  εκπρόσωποι του  λαού. ο λαός εχει δύναμη με την ψήφο και την συμμετοχή του. Η συνείδηση του πολίτη είναι η αρχή για την πράξη και αυτο θέλει παιδεία,καλλιεργεια και αρχές.

Η προσωπική μας πολιτική και στάση μπορεί να βοηθήσήσει το φαινόμενα της ένδειας.Αυτο που λένε φιλανθρωπία ή συνεισφορά.Οι πολιτες ειδικά στην επαρχία δεν το εχουν χασει ακόμη. Πολλοί συμπολίτες μας ακόμη και από το υστέρημά τους δίνουν σε όποιον χρειάζεται αντικείμενα και χρήματα. Κάποιοι προσφέρουν και εργασία. Συγκίνηση προκαλεί η συσώρρευση, σε μικρές κοινωνικές , χρημάτων άμεσα οταν πρόκειται για ζητήματα Υγείας.Αυτο είναι  ελπιδοφόρο. Η συνεισφορά είναι βάλσαμο στη φτώχεια,οχι ομως πανάκεια

Πολλοί ανθρώποι φτωχοί με ευπρέπεια και ζωή με αξιοπρέπεια,αγωνίζονται,χαμογελούν,δεν τα παρατάνε. Ο παππούς μου ο Γιάννης ηταν ανάπηρος ,είχε κομμένο το δεξι χέρι του από ατύχημα στα μικρά του χρόνια.Κρινόταν ακατάλληλος για εργασία. Τα χρόνια  δύσκολα. Εκείνος είχε ενα γαϊδουράκι. Δούλευε μονος τους σε μεταφορές ξύλων. Έδενε με τα δόντια του το σκοινί.

Τη ζωή που θέλουμε μπορούμε να την έχουμε.

Δοκίμασε το και Εσύ σήμερα.

Θα είναι πολλά, λένε. Αυτό που γεννήθηκες και μεγάλωσες, ή ένα αυτό που γεννήθηκες και ένα άλλο αυτό που μεγάλωσες, ένα το πρώτο που θα ζήσεις μόνος και ένα το πρώτο που θα φτιάξεις με αυτόν που αγαπάς και δεν τον φοβάσαι ούτε αυτόν ούτε εσένα δίπλα του, και μπορείς να σε δείχνεις και να σε μοιράζεσαι. Θα υπάρχουν και άλλα λίγο λιγότερο σπίτια σου, αλλά και πάλι θα είναι σπίτια σου αρκετά ώστε να αφήνεσαι εκεί για μικρές ανάσες. Σπίτια φίλων αγαπημένων που θα ανοίγουν τις πόρτες όποτε υπάρχει ανάγκη για μοίρασμα, όμορφο ή δύσκολο, κάτι στιγμές που δεν σε χωράει τίποτα έτσι που φούσκωσες από λύπη ή δεν χωράς πουθενά αν δεν αφήσεις την χαρά σου να ξεχειλίσει και να ακουμπήσει και άλλους.

Άλλο όμως ψάχνουμε πάντα. Το σπιτάκι μας.

«Υπάρχει πάντα κάτι που φαντάζει απίθανο μέχρι την στιγμή που θα συμβεί», ωραία τα λέει ο Μαντέλα. Το σπιτάκι μου είναι αυτό για μένα. Τίποτα μέχρι τώρα δε μου φάνταξε ποτέ απίθανο, πέρα από το μέρος που θα γυρίσω να κουρνιάσω –όποτε θέλω και για όσο θέλω- και θα είμαι εγώ. Απλά εγώ, χαρούμενα εγώ, δοτικά εγώ, ήρεμη ότι όλα είναι όπως πρέπει να είναι. Δεν υπήρξε ποτέ, όσες στέγες και αν σκέπασαν το είναι μου, όσα ντουβάρια και αν με προστάτευσαν, όσοι άνθρωποι και αν αγκάλιασαν την χαρά και την λύπη μου. Μισή μέσα, μισή έξω σε όλα. Σπιτάκι πουθενά. «Μήπως είναι μέσα μου;», σκέφτομαι συχνά. «Να το βράσω άμα είναι μέσα σου», απαντάει αυτός ο αυθάδης εαυτός που θέλει τα πράγματα όπως τα θέλει, και το σπιτάκι του ακόμα, και δεν συμβιβάζεται με τίποτα λιγότερο. «Άμα το σπιτάκι σου είναι μέσα σου, άρα πρέπει να γυρνάς σε σένα και να κλείνεσαι για να το βρεις, να το βράσω! Σπίτι σημαίνει άνθρωποι και φως παντού. Αλλιώς είσαι σε μπουντρούμι και το λες σπίτι», ξαναλέει με ειλικρινή απαξίωση, και είμαι σίγουρη πια ότι του βάζει λόγια ένα γλωσσάδικο αλλά τρυφερό πιτσιρίκι που ξεχάστηκε κάπου μέσα μου.

Έτσι ξεκίνησε η μέρα. Με το «να βρεις το σπιτάκι σου, που είναι πάντα φιλόξενο για όλους, αλλά το πιο σπουδαίο είναι ότι όταν βρίσκεσαι εσύ εκεί, δεν σκέφτεσαι ποτέ ότι κάπου αλλού θα ήθελες να είσαι». Απίθανο μέχρι τη στιγμή που έγινε. Σήμερα. Σπιτάκι είναι το δόλιο, τόσο φτάνει, αλλά ήταν σωστό σπιτάκι για όλους και γω δεν ήθελα πουθενά αλλού να είμαι. Και συνέχισε η μέρα με το «να βρεις το λιμάνι σου!». Μπερδεύτηκα λίγο εκεί, σαν να έπρεπε να αποφασίσω αν θέλω σπίτι ή λιμάνι και να ξέρω τώρα που θα είμαι καλύτερα. Ταράχτηκα και λίγο, ξύπνησε όλη η κοινωνική δυσλειτουργία μου, έχασα την ησυχία στην σκέψη μου και άρχισα να σκέφτομαι σπίτια, λιμάνια, πλοία, πόρτες, παράθυρα, αυλές, κλειδαριές, άγκυρες, κόσμος να πάει και να ρχεται, εγώ με τόσο κόσμο να συνδέομαι και να αποσυνδέομαι και να κινδυνεύω να πεθάνω από τις αλλαγές στο ρεύμα και την τάση, χαμός, φασαρία, εγώ να προσπαθώ να τα ταιριάξω όλα -όπως πάντα-, να μην το καταφέρνω νομοτελειακά να ελέγξω τους ανθρώπους την ζωή και εμένα, ο Μαντέλα να μου ψιθυρίζει στο αυτί «απίθανο μέχρι να συμβεί», «να ξανά-συμβεί, το χεις ζήσει, εμπιστεύσου!», να σιγομιλάει και να διορθώνει μια φωνή μέσα μου, «σιγά μην μπορείς να το κάνεις εσύ αυτό», να πετάγεται ο διάολος ο νους μου και γω να ανεβάζω παλμούς και να χάνω την χαρά.

Μέχρι που μια εικόνα ήρθε αβίαστα να φέρει την ηρεμία στην καρδιά μου και να μου δείξει τι θέλω. Ένα σπίτακι στο λιμάνι. Μπορώ; Να ξυπνάω το πρωί και να μην θέλω πουθενά αλλού να είμαι. Εκεί στην καρέκλα μου στον κήπο με έναν διπλό ελληνικό και ένα βιβλίο. Και το λιμάνι εκεί να το βλέπω. Να ξέρω ότι όποτε θέλω, ξανοίγομαι. Και να ξανοίγομαι όντως, όποτε η καρδιά ζητάει να μεγαλώσει. Να ξανοίγομαι με ό,τι έχω. Με βάρκα, με κρουαζιερόπλοιο, με καΐκι, ή μόνο με το σώμα μου γυμνό, με όποιον καιρό είναι, γιατί ξέρω ότι η θάλασσα είναι και αυτή σπίτι μου και δεν θα με πνίξει. Γιατί ξέρω ότι έχω να γυρνάω. Στο λιμάνι. Μου. Και μετά πάνω. Στο σπιτάκι. Μου. Δικό μου και όλων, όπως κάθε άνθρωπος που αγαπήθηκε και αγάπησε. Ανοιχτό να χωράνε όλοι. Κλειστό να ηρεμεί τα σκοτάδια μου. Με μεγάλα παράθυρα να μπαίνει φως. Λουλούδια και δέντρα στον κήπο να μυρίζει ζωή. Φωνές και σιωπές αγαπημένων. Τάξη και αταξία σε ζωτική ισορροπία. Οι καιροί να αλλάζουν και αυτό να είναι επιλογή, όχι συνήθεια. Η πόρτα του να ανοίγει σε όποιον είναι να έρθει άφοβα. Να κλείνει σε όποιον είναι αν φύγει χωρίς τύψεις. Γιατί το σπιτάκι ξέρει, ότι η χαρά του δεν απειλείται από το άνοιξε κλείσε της πόρτας.  Δεν εξαρτάται από τον καιρό. Δεν περιμένει τους επισκέπτες για να υπάρξει, αλλά τους καλοδέχεται πάντα για να υπάρξει και σε αυτούς.

Το σπιτάκι μας στο λιμάνι μας, λοιπόν. Αυτό μας εύχομαι. Δεν είναι εύκολη ευχή. Τα σπίτια και τα λιμάνια το ξέρουν. Αλλά ευτυχώς, έχουν και τα δύο ένα καλό. Είναι εκεί και περιμένουν τον καθένα να τα βρει με τον χρόνο του και την αλήθεια του. Και μόλις τα βρει και μπει εκεί, ο χρόνος γίνεται ξανά άχρονος και η ζωή μετριέται αλλιώς.

Υ.Γ. Μην ξεχυθείτε σε ακρογιαλιές και θάλασσες ψάχνοντας πεισματικά ποιο λιμάνι σας ταιριάζει και που φυσάει λιγότερο. Μην αρχίσετε να παίζετε με τούβλα και λάσπες νομίζοντας ότι φτιάχνετε σπιτάκι. Το σπιτάκι ΜΟΥ και το λιμάνι ΜΟΥ κυκλοφορούν σε διάφορες μορφές και σε όλα τα μέρη. Μέσα μας και έξω μας.

Πότε δεν μπόρεσα να εξηγήσω αυτή τη συνήθεια του ματιού να πιάνει τις λεπτομέρειες, αυτές τις μικρές που ίσα μπορεί να δει. Ένα μυρμήγκι στο χώμα, ένα μικρό πετραδάκι που ξεχωρίζει από τα άλλα, έναν κόκκο άμμου που στραφταλίζει σαν διαμαντάκι από τον ήλιο που μοιάζει με τους άλλους άλλα δεν είναι. Τα σημάδια, τους λεκέδες στα μικροπράγματα, στο ποτήρι που κρατάς, στο μαντήλι που φοράς, στο σημαδεμένο ξύλινο κομοδίνο που ακουμπάς το ρολόι σου. Σου μιλάνε και δεν ακούς, κάνεις πως ακούς και απλώς παρατηρείς την προσπάθεια του μικρού εντόμου να βγει από το κλειστό παράθυρο, την φθαρμένη άσπρη γωνία του χρωματιστού βιβλίου σου και το ξυσμένο μολυβάκι σου που είναι έτοιμο να γράψει στις λευκές κόλλες των σημειώσεων σου.

Εκεί θα γράψεις τα σημαντικά και ασήμαντά σου, τα χαζά και έξυπνά σου, τα ακαταλαβίστικα και τα κατανοητά σου. Και όταν κουραστείς θα ζωγραφίσεις, θα σκεφτείς, θα χαραμίσεις μελάνι από το στυλό σου και μετά λίγη ενέργεια από το κινητό σου. Μια τελίτσα – μουντζούρα στο άσπρο σκηνικό, ένας ψίθυρος – ηχώ σε δωμάτιο κλειστό. Τα πιο μεγάλα έργα τέχνης σου έγιναν αφηρημένα. Αυτά τα σχέδια κεντήματα στο χαρτί που έβρισκες μπροστά σου, αριστουργήματα. Το κάδρο του οπτικού πεδίου σου συνθέτεται όχι με αυτά που βλέπουν όλοι άλλα με αυτά που δεν παρατηρεί κανείς. Ακόμα και η αφηρημάδα των ανθρώπων κρύβει μια φύση καλλιτεχνική, αυτή η στάση τους με το ακίνητο πολυταξιδεμένο βλέμμα έχει χρώματα, ζωντάνια και κινητικότητα.

Η αναγκαστική εστίαση της προσοχής γίνεται αιτία δημιουργίας και αφηρημένης τέχνης. Κουράστηκε το μυαλό από τα τετριμμένα και ψάχνει διεξόδους για να ξεφύγει και να αποφύγει τα χιλιοειπωμένα. Δε θέλει να ακούσει γιατί το πιέζεις; Το καταναγκαστικό ενδιαφέρον για τα αδιάφορα του γεννά μια τάση για διάφορα…